--- Page 1 ---
กา (1:1)
         นก ตัว ดำ เที่ยว หา กิน อยู่ ริม บ้าน. อนึ่ง เปน ภาชะนะ สำหรับ ใส น้ำ ต้ม น้ำ บ้าง. อนึ่ง ทำ เปน สำคัญ อย่าง นี้ ๋ บ้าง.
      กาโก (1:1.1)
                ฯ เปน ศรับท์ แปล ว่า กา.
      กากะ (1:1.2)
                ฯ คำ ไท ว่า กา, นก ตัว ดำ นั่น เอง.
      กา ขาว (1:1.3)
               กา เผือก, แต่ ตาม ทรรมดา มัน นั้น ตัว ศี ดำ.
      กา บอก ข่าว (1:1.4)
               นก ตัว ดำ ทำ อาการ ร้อง กอก แกก ๆ, เหมือน จะ บอก ข่าว ต่าง ๆ.
      กา คะนา (1:1.5)
                ฯ ชื่อ สัตว มี ใน เรื่อง สิบ สอง เหลี่อม นั้น. อนึ่ง ว่า หมู่ กา.
      กา เงิน (1:1.6)
               ภาชนะ สำหรับ ใส่ น้ำ, ทำ ด้วย เงิน, เหมือน อย่าง พวก ขุน นาง ใช้ นั้น.
      กา ตะกั่ว (1:1.7)
               ภาชะนะ สำหรับ ใส่ น้ำ, ทำ ด้วย ตะกั่ว, เหมือน อย่าง กา ใส่ น้ำ กาแฝ่ เปน ต้น นั้น.
      กา ต้ม น้ำ (1:1.8)
               คือ กา เปน ภาชนะ ต้ม น้ำ.
      กา ทอง ขาว (1:1.9)
               ภาชะนะ สำหรับ ใส่ น้ำ, ทำ ด้วย ทอง ขาว.
      กา ทอง คำ (1:1.10)
               ภาชะนะ สำหรับ ใส่ น้ำ, ทำ ด้วย ทอง คำ, สำหรับ จ้าว แล คน มี วาศนา มาก ใช้.
      กา ทอง แดง (1:1.11)
               สำหรับ ใส่ น้ำ บ้าง, ต้ม น้ำ บ้าง, ทำ ด้วย ทอง แดง.
      กา ทอง เหลือง (1:1.12)
               ภาชะนะ สำหรับ ใส่ น้ำ, ทำ ด้วย ทอง เหลือง.
      กา น้ำ (1:1.13)
               ภาชะนะ สำหรับ ใส่ น้ำ กิน, เหมือน อย่าง กา เงิน เปน ต้น.
ก๋า (1:2)
         คือ คน เก่ง ไม่ กลัว ใคร, กิน เล่า เมา เที่ยว หร้า อยู่ กลาง ถนน เปน ต้น.
กากี (1:3)
          ฯ ชื่อ หญิง ใน เรื่อง นิทาน แต่ ก่อน, มี หลาย เล่ม.
กาแก (1:4)
         นก ตัว ดำ เล็ก กว่า กา, ร้อง เสียง ดัง แก ๆ.
กากะนึก (1:5)
          ฯ คือ ทรัพย์ นอ้ย ไม่ ถึง เฟื้อง. เรา เปน คน จน มี ทรัพย์ อยู่ กากะนึก หนึ่ง เท่า นั้น.
กากะทึง (1:6)
          ฯ เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ดอก มัน คล้าย ๆ กับ ดอก สาระพี.
กากะบาท (1:7)
          ฯ แปล ว่า ตีน กา, เขียน ไว้ อย่าง นี้ ๋ เปน สำคัญ ว่า ค่ำ ตก ใน ที่ นั้น. อนึ่ง เรียก ว่า ไม้ จัตวา
กา ขีด ไว้ (1:8)
         คือ ขีด ไว้ อย่าง นี้ ๋, เรา จะ ขีด ไว้ เปน สำคัญ เช่น นี้ -:-.
กาณะ (1:9)
          ฯ คำ ไท ว่า ตา บอด, คือ ตา มืด ตา เหน ไม่ ได้.
กา ฝาก (1:10)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, มัน งอก ขึ้น ติด อยู่ กับ กิ่ง ไม้ ต่าง ๆ.
กาแฝ่ (1:11)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, มา แต่ เมือง นอก, เม็ด มัน ต้ม น้ำ ร้อน กิน, คล้าย กับ ใบ ชา.
กา เฟือง (1:12)
         คือ กา น้ำ ที่ ทำ ด้วย ทอง เหลือง บ้าง เปน ต้น, ทำ เปน เฟือง ๆ นั้น.
กามาพะจร (1:13)
          ฯ ชื่อ สวรรค์ ๖ ชั้น, บุคล กระทำ การ กุศล มี ศิล แล ทาน เปน ต้น, ไท ถือ ว่า ได้ ไป บังเกิด ใน ชั้น กามาพะจร สวรรค์ ชั้น ใด ชั้น หนึ่ง นั้น.
กาเมสุ (1:14)
          ฯ แปล ว่า ใน กาม ทั้งหลาย.
กาเมสุมิจฉาจาร (1:15)
          ฯ ประพฤษดิ์ ผิด ใน ความ ปราถนา, คือ ล่วง ประ เวณีย์ ผัว เมีย เขา นั้น.
กาโม (1:16)
          ฯ ความ อยาก ได้, คือ ใจ คิด ใคร่ ได้ นั้น.
กามะ (1:17)
          ฯ ว่า ความ ใคร่ ได้.
      กามะตันหา (1:17.1)
                ฯ ใจ ปราถนา อยาก ได้ สิ่ง ของ ทั้งปวง, ใคร่ อยาก ได้.
      กามะคิเลศ (1:17.2)
                ฯ คือ อยาก ได้ ใน เรื่อง ของ ที่ จะ กระทำ ให้ ใจ เศร้า หมอง นั้น.
      กามภพ (1:17.3)
                ฯ ว่า อยาก ไป บังเกิด ใน โลกย์ ต่าง ๆ.
      กามะพฤกษ (1:17.4)
                ฯ ต้น ไม้ เปน ที่ ให้ สม ปราถนา.
      กามคุณ (1:17.5)
                ฯ ใจ ปราถนา รูป, เสียง, กลิ่น, รศ, ถูก ต้อง ด้วย กาย.
      กามราค (1:17.6)
                ฯ ใจ อยาก เสพ เมถุน, จะ ไคร่ ได้ ความ คำนัด.

--- Page 2 ---
      กามะวิตก (2:17.7)
                ฯ ความ คิด ตรึก ตรอง ไป ใน เรื่อง กิเลศ กาม, แล พัศดุ กาม เปน ต้น.
กายา (2:1)
          ฯ ตัว คน ตัว สัตว เดียรฉาน ทั้งปวง, คือ รูป กาย อัน ประชุม ลง ซึ่ง ของ ชั่ว นั้น เอง.
กายี (2:2)
          ฯ ว่า กาย. ชื่อ เสนาบดี ผู้ พิภาคษา, ใน เรื่อง นิทาน สิบ สอง เหลี่ยม.
กาโย (2:3)
          ฯ ตัว คน ตัว สัตว ทั้งปวง, คือ ร่าง กาย นำ มา ซึง ของชั่วนั้น.
กายะ (2:4)
          ฯ ว่า กาย, คือ ปันจะขันธ์ ประชุม กัน.
      กายะกรรม (2:4.1)
                ฯ การ ทิ้ ทำ ด้วย กาย.
      กายะศิทธิ (2:4.2)
                ฯ สำเร็ทธิ์ ด้วย กาย. อนึ่ง ฆ่า ปรอด ตาย, ว่า เปน กายะศิทธิ.
การิยะ (2:5)
          ฯ กระทำ แล้ว.
การุณิโก (2:6)
          ฯ แปล ว่า ประกอบ ด้วย ความ กรรุณา.
การะเกศ (2:7)
         ดอกไม้ ศี เหลือง กลิ่น หอม ดี ดู งาม, ต้น เท่า ด้ำ ภาย, ใบ เปน หนาม, ขึ้น อยู่ ที่ ดิน เปียก ริม น้ำ.
การะณิกา (2:8)
          ฯ ต้น ไม้ ดอก ขาว ก้าน แดง งาม, กลิ่น หอม ดี, ต้น โต เท่า น่อง, ใบ เท่า สอง นิ้ว คาย ๆ.
การะณิเหตุ (2:9)
          ฯ เหตุ เดิม แรก กระทำ.
การะณัง (2:10)
          ฯ เหตุ ทั้งปวง ต่าง ๆ.
การะบูร (2:11)
         ของ เผ็ด ร้อน เปน เม็ด ๆ เหมือน น้ำ ตาน ทราย, มา แต่ เมือง นอก, ใช้ ทำ ยา หลาย อย่าง หอม ดี.
การะวิก (2:12)
          ฯ นก งาม เสียง เพราะ, เมือง ไท ไม่ มี. อนึ่ง ชื่อ ภูเขา, บริวาน เขา พระเมร.
การะเวก (2:13)
          ฯ ความ เหมือน การะวิก.
กาหรอด (2:14)
         นก อย่าง หนึ่ง มัน ร้อง ดัง กรอด ๆ เปน ต้น, กิน ผลไม้.
การก (2:15)
          ฯ กระทำ. อนึ่ง หนังสือ สำหรับ เรียน ภาษา, เขา เรียก ชื่อ อย่าง นั้น.
กาลาป๋า (2:16)
         เปน ชื่อ เกาะ หนึ่ง อยู่ ทิศ ใต้ ใน ทะเล, เขา เรียก เกาะ ยะกะกรา บ้าง.
กาลี (2:17)
          ฯ ว่า โทษ การ ชั่ว หน้า อาย ที่ ไม่ ควร จะกระทำ, คือ เด็ก หญิง ชาย ที่ ยัง ไม่ สม ประเวณีย์ เปน ผัว เมีย กัน เปน ต้น.
กาลุไท (2:18)
          ฯ เคราะห์ ร้าย มา ถึง เปน เพลา เปน คราว ๆ
กาเล (2:19)
          ฯ เพลา, ขณะ ครั้ง, คราว.
กาโล (2:20)
          ฯ เวลา, เหมือน กัน.
กาลำภัก (2:21)
         แก่น ไม้ ที่ ไม่ เคย มี ตาม ทำเนียม, กลิ่น หอม ดี, ศี ดำ เปน เส้น ๆ, ทำ ยา บ้าง, เผา ไฟ ไหว้ จ้าว บ้าง.
กาหล่ำ (2:22)
         ผัก คล้าย กับ ผัก กาด, เปน ปลี หุ้ม ห่อ กัน อยู่, ต้น สัก คืบ หนึ่ง, ผัด กิน, ต้ม กิน ก็ ได้.
กาละ (2:23)
          ฯ เวลา ตาย.
กาละกัดตา (2:24)
         เปน หัว เมือง ขึ้น แก่ อังกฤษ. อยู่* ใน ประเทศ บังคลา.
กาละ กีริยา (2:25)
          ฯ ว่า ตาย.
กาลปาวะสาน (2:26)
          ฯ ว่า เปน ที่ สุด กัลป์.
กาลัง (2:27)
          ฯ ตาย.
กาละ ได (2:28)
         คือ เวลา ใด, เมื่อ ไร, ขณะ ใด, ครั้ง ใด, ปาง ใด.
กาลิง (2:29)
         นก ตัว เขียว เหมือน นก แก้ว ปาก ดำ, ต้ว ไม่ สู่ โต, อยู่ ใน ป่า ออก ลูก ใน โพรง ไม้, คน เอา มา เลี้ยง บ้าง.
กาลิงปิง (2:30)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ ย่อม ๆ อย่าง หนึ่ง, มี ลูก รศ เปรี้ยว, เขา กิน เปน กับ เข้า.
กาละบาต (2:31)
          ฯ ดวง กลม โต เท่า ผล มพร้าว ห้าว, ศี คล้าย กับ โคม ที่ จุด ไฟ สว่าง, ตก ลง มา จาก อากาษ ถึง ดิน แล้ว, แตก กระจาย ออก เหมือน ไฟ ผะเนียง.
กาฬะปักข์ (2:32)
          ฯ วัน แรม ค่ำ หนึ่ง ไป ถึง วัน สิ้น เดือน.
การะศรรบท์ (2:33)
          ฯ ข่าว เล่า ฦๅ พูด กัน ต่อ ๆ มา. อนึ่ง กระทำ เสียง ดัง เที่ยง คืน, เปน คำ ตลาด.
กาละปังหา (2:34)
          ฯ เปน ต้นไม้ ไม่ มี ใบ อยู่ ใน ทะเล น้ำ เคม, ต้น มัน ศีดำ.
กาละ สูตร (2:35)
          ฯ ขุม นรก มี สาย บัน ทัด เหล็ก รุ่ง เรือง เปน เปลว ไฟ, สำหรับ ดีด กาย สัตว นรก ให้ แตก ตาย.
กาละ ก่อน (2:36)
         คือ เวลา ที่ ล่วง แล้ว นาน บ้าง, เรว บ้าง.
กาหลง (2:37)
         ต้น ไม้ ไม่ สู้ โต, ดอก ขาว บาน เปน สี่ กลีบ ไม่ สู้ หอม, ใช้ ทำ ยา บ้าง, กา ซ่อน ของ ไว้ ลืม เสีย.
กาลัก น้ำ (2:38)
         คือ ลำ หลอด เหมือน ก้าน บัว ที่ ดูด น้ำ ให้ ไหล ไป นั้น.
กาหลัง (2:39)
         ชื่อ เมือง ใน เรื่อง อิเหนา.
กาล่อน (2:40)
         เปน ชื่อ ต้น ไม่ ม่วง อย่าง หนึ่ง, จุบ เนื้อ มัน ล่อน ไม่ ติด เม็ด นั้น.
กาวี (2:41)
          ฯ ชื่อ ใบ เรือ ล่อง บท อย่าง หนึ่ง. หิน ศี แดง อ่อน พระสงฆ์ ทำ สำหรับ ลับ มีด โกน ทอง เหลือง.
กาเหว่า (2:42)
         นก ตัว ดำ บ้าง, ตัว ลายบ้าง, เล็ก กว่า กา, เสียง เพราะ, ไม่ รู้ จัก ทำ รัง, มัน ไข่ ให้ แม่ กา ฟัก.

--- Page 3 ---
กาษาวะพรรษถ์ (3:1)
          ฯ ผ้า ยอม ด้วย น้ำ อัน บังเกิด แต่ รศ ฝาด, คือ ผ้า เหลือง ที่ พวก พระสงฆ์ นุ่ง ห่ม.
กาษาวัง (3:2)
          ฯ น้ำ บังเกิด แต่ รศ ฝาด.
กาศัก (3:3)
         นก อย่าง หนึ่ง บิน มา เมื่อ เวลา กลาง คืน, ได้ ยิน แต่ เสียง ปีก มัน, หา เหน ตัว ไม่.
กาษร (3:4)
         เปน สัตว สี่ ท้าว, ไท เรียก ควาย, คำ เขมม เรีอก กาษร.
กาสับ (3:5)
         นก ตัว ดำ เมื่อ มัน กิน ของ นั้น, เอา ปาก สับ สง กิน.
กาฬะยักษ (3:6)
          ฯ เปน ชื่อ ยักษ ตัว มัน ดำ, ว่า ไว้ ใน เรื่อง นิทาน.
กาฬา (3:7)
          ฯ ของ ดำ เหมือน มึก แล เขม่า.
กาฬะกีนี (3:8)
          ฯ แปล ว่า โทษ ชั่ว ร้าย.
กาฬะ (3:9)
          ฯ ของ ศี ดำ ทั้งปวง หมด เรียก อย่าง นั้น.
กาแอ (3:10)
         เด็ก อ่อน ๆ เรียก ลูก กาแอ, ลูก งัว, ลูก ควาย, ลูก แพะ, ลูก แกะ, เล็กๆ ภอ วิ่ง ได้ เปน ต้น จน สอง ขวบ สาม ขวบ นั้น.
กาแอต (3:11)
         เด็ก อ่อน ๆ ตื่น นอน แล้ว ร้อง ไห้ เสียง มัน คล้ายๆ กัน.
กาออด (3:12)
         เสียง คน แก่ บ่น ต่าง ๆ, เขา มัก พูด กัน ว่า บ่น.
กาอับ (3:13)
         เสียง คน บ่น ต่าง ๆ, เขา พูด กัน ว่า, บ่น กาอับ กาอุบ.
กาอุบ (3:14)
         เสียง บ่น ต่าง ๆ, เขา พูด กัน ว่า, บ่น กาอุบ กาอับ, คำ ตลาด, ว่า ปลา กาอุบ.
กินร (3:15)
          ฯ คน อะไร, สัตว อย่าง หนึ่ง รูป เหมือน มนุษ, เบื้อง ต่ำ ตั้งแต่ บั้น เอว ลง ไป มี หาง คล้าย ไก้ แจ้. สัตว นี้ อยู่ ใน ถ้ำ แก้ว ป่า หิมพาน, เขา มัก เขียน รูป ปั้น รูป มัน ตั้ง ไว้ ดู เล่น.
กิริยา (3:16)
          ฯ กระทำ ดี, กระทำ ชั่ว, การ ดี, การ ชั่ว.
      กิริยา ภาที (3:16.1)
               คือ พูด แล กระทำ การ ดี การ ชั่ว.
      กิริยา ตาย (3:16.2)
               คือ ความ ตาย นั้น, เหมือน คำว่า กระทำ กาละกิริยาตาย.
กิริยะติ (3:17)
          ฯ เรี่ย ราย, กระทำ เดียระดาษ, ดาด ดื่น.
กิระ (3:18)
          ฯ ได้ ยิน ว่า, ได้ ฟัง มา.
กิมิชาติ (3:19)
          ฯ แปล ว่า หนอน.
กิลาโส (3:20)
          ฯ ขี้ กลาก,
กิเลศ (3:21)
          ฯ ของ ยัง ใจ ให้ เสร้า หมอง, คือ โลภ แล พยาบาท แล โกรษ แล หลง เปน ต้น.
กิเล็น (3:22)
         สัตว สี่ ท้าว ตัว เปน เกล็ด คล้าย จรเข้, หัว คล้าย มังกร, หาง คล้าย สิงห์ โต, มี อยู่ เมือง จีน.
กิละมะติ (3:23)
          ฯ ลำบาก, ประดัก ประเดิด, คือ ความ อยาก นั้น เอง.
กิละมะถะ (3:24)
          ฯ ความ ลำบาก กาย, ประดัก ประเดิด, เหน็ดเหนื่อย.
กิหลัน (3:25)
         คำ จีน ว่า, ที่ ลับ ของ ผู้ ชาย.
กิทิสัง (3:26)
          ฯ เหมือน อะไร, เหมือน อย่างไร, ปานใด, เช่นไร.
กิษา (3:27)
          ฯ ผอม, ซูบ.
กี่ (3:28)
         เครื่อง ธอ หูก, เครื่อง สำหรับ ทำ ทอง.
      กี่ ทำ ทอง (3:28.1)
               เครื่อง ทำ ด้วย ไม้ ให้ เปน ราง แล้ว, อาไศรย ทำ ทอง คำ ให้ เปน รูป ต่าง ๆ.
      กี่ ธอ ผ้า (3:28.2)
               เครื่อง ทำ ด้วย ไม้ ให้ เปน ร้าน ขึ้น แล้ว, สำหรับ อาไศรย นั่ง ธอ ผ้า ต่าง ๆ.
      กี่ หูก (3:28.3)
               เครื่อง สำหรับ ธอ ผ้า.
กี้ (3:29)
         ก่อน, เมื่อ กี้, แต่ กี้ แต่ ก่อน, คำ ตลาด. ไป เมื่อ ตะกี้.
กุ (3:30)
          ฯ ชั่ว, ร้าย.
กุกะ (3:31)
          เปน คน ดุดะ เกะกะ.
กุกุจะ (3:32)
          ฯ จม อยู่ อัน บุคล เปน ไป ด้วย ปัญา พึ่ง เกลียด, ขี้ เกียจ.
กุกุก (3:33)
          ฯ กึก ก้อง เพราะ คน เล่า ฦๅ กัน ไป, ด้วย มี บุญ มี ยศศักดิ์.
กุกุฎะพันท์ (3:34)
          ฯ เครื่อง สำหรับ พระ มหา กระษัตร ห้า สิ่ง, คือ สนอง พระ บาท, ธาร พระกร, พระแซ่, พระขรรค์, มงกุฏ.
กุกุฏะ (3:35)
          ฯ ไก่.
กุจฉา (3:36)
          ฯ คำ ติเตียน.
กุจฉิ (3:37)
          ฯ ท้อง.
กุช่าย (3:38)
         เปน ชื่อ ต้น ผัก อย่าง หนึ่ง เปน ของ จีน.
กุฎี (3:39)
          ฯ เรือน เล็ก ๆ, สำหรับ พระสงฆ์ อาไศรย.
กุดั่น (3:40)
         ลาย เครื่อง ประดับ, ลาย สลัก เครื่อง ใช้ ต่าง ๆ, เขา เรียก ลาย กุดั่น, คือ เอา สิ่ว สลัก ดุน พื้น มัน ขึ้น มา.
กุปะ (3:41)
          ฯ กำเริบ เหมือน น้ำ ที่ ถุก ลม เปน คลื่น เปน ต้น.
กุมารกศักปะ (3:42)
          ฯ ชื่อ พระสงฆ์ อริยสาวก.
กุมารา (3:43)
          ฯ คือ เด็ก ชาย ยัง อยู่ พร้อม ทั้ง พ่อ ทั้ง แม่ นั้น.
กุมารี (3:44)
          ฯ เด็ก หญิง, คือ นาง กุมารี มี อายุศม์ ได้ สิบ สอง สิบ สาม ปี พ่อ แม่ ยัง อยู่ พร้อม.
กุระ (3:45)
         อังกุระ ฯ หน่อ, หน่อ กล้วย, หน่อไม้, หน่อ โพธิสัตว์.
กุเรปั่น (3:46)
         ชื่อ กระษัตร ใน เรื่อง อีเหนา.
กุลา (3:47)
          ฯ กระกูล, วงษ์, เหล่า, แซ่.
กุลี หนึ่ง (3:48)
         คำ เขา เรียก ผ้า ๒๐ ผืน, ว่า กุลี หนึ่ง.
กุลาหล (3:49)
          ฯ เสียง อือ อึง ใหญ่ หลวง, ความ เล่า ฦๅ กัน เอิกเกริก วุ่น วาย, ความ กุลาหล ทั้ง เมือง.
กุลุปะโค (3:50)
          ฯ ภิกขุ เข้าไป สู่ กระกูล.

--- Page 4 ---
กุเล (4:1)
          ฯ กระกูล, วงษ, โคตร์, เหล่า, กอ, แซ่.
กุละบุตร (4:2)
          ฯ ลูก กระกูล, ลูก เหล่า, ลูก กอ.
กุละทูสก (4:3)
          ฯ ทำลาย กระกูล, ทำ ร้าย กระกูล.
กุหลาบ (4:4)
         ดอก ไม้ ศี แดง อ่อน งาม นัก กลิ่น ดี ด้วย, ต้นเดิม เอา มา แต่ เมือง เทษ, ใบ เล็ก ๆ ต้น เปน หนาม.
กุเวรุราช (4:5)
          ฯ ชื่อ เมือง ใน เรื่อง นิทาน แต่ ก่อน. อนึ่ง ชื่อ พญา เทวดา ชั้น จาตุมหาราช ที่ หนึ่ง.
กุลา (4:6)
         ฯ หญ้าคา, ต้น มัน กลม เท่า เข็ม ใหญ่, ใบบาง เล็ก คม สอง ข้าง, ใช้ มุง หลัง คา.
กุสาวะดี (4:7)
          ฯ ชื่อ เมือง ใน เรื่อง นิทาน แต่ ก่อน.
กุสิตาราม (4:8)
          ฯ ชื่อ วิหาร ใหญ่ ใน เรื่อง นิทาน แต่ ก่อน.
กุศล (4:9)
          ฯ บุญ, การดี, การ ชอบ.
กุสะลา (4:10)
          ฯ กุศล, บุญ, การดี.
กุสะลัง (4:11)
          ฯ ซึ่ง กุศล, บุญ, การดี.
กุสุม (4:12)
          ฯ แปล ว่า ดอก ไม้.
กุหะกะ (4:13)
          ฯ โกหก, พูดปด, พูด เท็จ, พูด ไม่ จริง, อำพราง, หลอกลวง, คดโกง.
กู (4:14)
         แทน ข้า, แทน เรา, แทน ฉัน, คน ที่ โกรธ พูด ถึง ตัว ว่า, กู ไม่ กลัว, เด็ก พูด กัน ว่า, กู ไม่ เล่น.
      กู หน่า (4:14.1)
               นาย พูด กับ บ่าว ถึง ตัว เอง ว่า, กู หน่า มึง จำ ไม่ ได้ หฤๅ, ผู้ ใหญ่ พูด กับ เด็ก อย่าง นั้น บ้าง.
      กู เอง (4:14.2)
               ใช้ ต่าง ฉัน, ต่าง เรา, บ่าว ถาม นาย ว่า ใคร, นาย ตอบ ว่า, กู เอง, เด็ก ก็ เหมือน กัน.
กู่ (4:15)
         คน เดิน ทาง พลัด กัน แล้ว, กู่ เรียก กัน, หา กัน, เสียง คน กู่ กัน ออก เพรียก ไป ตาม หน ทาง ใน ดง.
      กู่ ก้อง (4:15.1)
               คน เดิน ดง พลัด กัน ไป, กู่ หา กัน เสียง ก้อง ดง, จึ่ง ว่า กู่ ก้อง ดง, ก้อง ป่า.
      กู่ กัน (4:15.2)
               คน เดิน ป่า, หฤๅ เดิน เรือ, หฤๅ เดิน เวลา กลาง คืน, พลัด กัน ไป, ต่าง คน ต่าง กู่ หา กัน.
      กู่ รับ (4:15.3)
               เขา ร้อง กู่ รับ เพื่อน กัน, เรา ได้ ยิน เสียง คน กู่ รับ อยู่ ใน ป่า, เรา ยืน อยู่ ชาย ป่า กู่ เข้า ไป ได้ ยิน เสียง เหมือน คน กู่ รับ อยู่ ใน ป่า นัน.
      กู่ เพรียก ไป (4:15.4)
               คน เดิน พลัด กัน ไป หลาย คน, ต่าง คน ต่าง กู่ หา กัน เสียง เพรียก ไป.
กู้ (4:16)
         คน ตาก เข้า แล้ว, เมื่อ โกย เข้า ใส่ กะบุง ไว้ นั้น, ว่า กู้ เข้า.
      กู้ เงิน (4:16.1)
               ฯ เอา เงิน เขา ไป, ทำ หนังสือ สาร กรมทัน สัญา ไว้ ให้ เฃา, แล้ว ส่ง ดอก เบี้ย ตาม ทำเนียม กฎหมาย.
      กู้ นี่ (4:16.2)
               ใช้ เงิน ให้ เขา จน พ้นนี่, เพราะ เปน นี่ เขา, พูดกัน ว่า กู้ นี่.
      กู้ บ้าน (4:16.3)
               บ้าน จะ เสีย แก่ ผู้ อื่น แล้ว, ช่วย แก่ ไข ไว้ ได้.
      กู้ ผ้า (4:16.4)
               ผ้า ตาก แดด ตาก ลม ไว้, เก็บ กู้ เอา มา ไว้ เสีย.
      กู้ เมือง (4:16.5)
               เมือง จะ เสีย แก่ ฆ่า ศึก แล้ว, หฤๅ เกือบ จะ เสีย ก็ ดี, กลับ แก้ ไข ช่วย เมือง ไว้ ได้.
      กู้ เรือ (4:16.6)
               เรือ ล่ม น้ำ เข้า เต็ม แล้ว, วิด น้ำ ออก เสีย ทำ ให้ เรือ ลอย ขึ้น ได้.
      กู้ ยืม (4:16.7)
               เอา เงิน เขา มา ใช้, หฤๅ ของ อื่น ก็ ดี, แล้ว เอา ของ นั้น ไป ใช้ ไป ส่ง เขา, ให้ ดอก เบี้ย บ้าง.
เก (4:17)
         สิ่ง ที่ ไม่ ตั้ง ตรง อยู่, เหมือน ฟัน คน เปน ต้น, ถ้า มัน ไม่ ตั้ง ตรง อยู่, ว่า ฟัน เก.
เกจิ (4:18)
          ฯ อัน ใด อัน หนึ่ง, ถ้า พูด ถึง คน ก็ ว่า, คน ใด คน หนึ่ง, พูด ถึง สัตว ว่า, ตัว ใด ตัว หนึ่ง, พวก หนึ่ง, บ้าง พวก เปน ต้น.
      เกจิ อาจาริย์ (4:18.1)
                ฯ อาจารย์ คน ใด คน หนึ่ง, ว่า อาจาริย์ พวก หนึ่ง ก็ ว่า.
เกตุมาลา (4:19)
          ฯ ว่า พระโมลี, คือ ผม เปน จอม อยู่ บน ศีศะ, เปรียบ เหมือน ธง.
เกเร (4:20)
         พูด จา ไม่ ตรง, พูด ไม่ เข้า เพื่อน, ทำ การ ไม่ เข้า เพื่อน, เล่น ไม่ เข้า เพื่อน.
      เกเร เกเส (4:20.1)
               ของ ไม่ สู้ ดี, คน ไม่ สู้ ดี, สารพัด ไม่ สู้ ดี ว่า อย่าง นั้น.
เกลิง (4:21)
          ฯ เยาะ เย้ย, เย้ย หยัน, ไยไภย, ยั่ว เย้า.
เกวัดฎ (4:22)
          ฯ พรานเบ็ด. อนึ่ง เปน ชื่อ คน ใน เรื่อง นิทาน แต่ ก่อน.
เกวะลัง (4:23)
          ฯ สิ้น เชิง, ด้วย แท้, ทั้ง ปวง, เปน ไป กับ ด้วย อะไวยวะ อัน บรรณดิต พึง นับ
เกวะลัศะ (4:24)
          ฯ ด้วย แท้, ทั้ง ปวง, ทั้ง สิ้น, ทั้ง หมด, สี้น เชิง.
เกษา (4:25)
          ฯ ผม มาก.
เกศี (4:26)
          ฯ ผม.
เกเส (4:27)
          ฯ ใน ผม.
เกษรฯ (4:28)
          เปน เส้น เล็ก ๆ อยู่ ใน กลีบ ดอก ไม้ ทั้ง ปวง กลิ่น หอม.
เกษุมะ (4:29)
          ฯ ดอก ไม้.
เกฬา (4:30)
          ฯ เยาะ เย้ย
เกฬิง (4:31)
          ฯ เยาะ เย้ย, เย้ย หยัน, ยั่ว เยาะ.
เก่ (4:32)
         ไม่ ดี, หฤๅ ไม่ ได้ การ, ว่า มัน ไม่ เปน เก่ แล้ว.
เก้ (4:33)
         คน เมา เดิร ไม่ ตรง ทาง, เขา ว่า เดิร เก้ กัง.
      เก้ กัง (4:33.1)
               ความ เหมือน กัน.

--- Page 5 ---
แก (5:1)
         นก ตัว ดำ เหมือน กา, แต่ เล็ก กว่า กา, มัน ร้อง เสียง แก แก, เขา จึ่ง เรียก ตาม เสียง มัน.
แกแล (5:2)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, แก่น เหลือง ใช้ ย้อม ผ้า บ้าง, ทำ ยา บ้าง, ต้น เปน เครือ หนาม มี บ้าง, มี ใน ดง.
แก่ (5:3)
         เถ้า*, ชะรา, หง่อม, เช่น กับ คน แล สัตว์, อายุ มาก ฟัน หัก ผม หงอก เรียก อย่าง นั้น. ต้น ไม้ แล ของ อื่น ยืน อยู่ นาน คร่ำ คร่า, ก็ เรียก เหมือน กัน.
      แก่ กล้า (5:3.1)
               คือ แก่ กล้า หาร, คน อายุ แก่ แล กล้า ด้วย.
      แก่ กู (5:3.2)
               เอง จง เอา มา ให้ แก่ กู.
      แก่ ข้า (5:3.3)
               เจ้า เอา มา ให้ แก่ ข้า.
      แก่ เขา (5:3.4)
               เจ้า เอา ไป ให้ แก่ เขา.
      แก่ คู่ (5:3.5)
               เจ้า จง ไป อยู่ กับ คู่ เถิด, สิ่ง ของ เหล่า นี้ เจ้า จะ เอา ไป ให้ แก่ คู่ ของ เจ้า หฤๅ.
      แก่ คน (5:3.6)
               มึง จง เอา ของ ไป ให้ แก่ คน นั้น, เจ้า หยาก จะ ให้ แก่ คน ไหน, ก็ จง ให้ แก่ คน นั้น.
      แก่ คร่ำคร่า (5:3.7)
               คน แล สัตว์ อายุ มาก ยืน อยู่ นาน, เขา พูด ว่า, แก่ คร่ำ คร่า เต็ม ที แล้ว, ท่าน แก่ คร่ำ ลง หนัก หนา.
      แก่ งก งัน (5:3.8)
               คน แล สัตว์ อายุ ยืน นาน, แก่ จน ตัว สั่น, เขา พูด ว่า, แก่ งก งัน แล้ว.
      แก่ โงก เงก (5:3.9)
               คน แก่ ไม่ มิ แรง เดิร โงก ไป โงก มา, ว่า แก่ โงก เงก, ท่าน นี้ แก่ โงก เงก เต็ม ที แล้ว.
      แก่ หงอก (5:3.10)
               คน แก่ ผม ขาว ทั้ง หัว นั้น, ท่าน นี่ แก่ หงอก แล้ว ยัง หา รู้ จัก ประมาณ ตัว ไม่.
      แก่ งง (5:3.11)
               คน แก่ งง หลง ลืม ไป นึก อะไร ไม่ ใคร่ จะ ออก นั้น, เขา ว่า ท่าน นี่ แก่ งง หลง ลืม ไป หฤๅ.
      แก่ โงง เงง (5:3.12)
               คน แก่ ไม่ มี กำลัง ยืน ขึ้น ไม่ ตรง โงงเงง จะ ล้ม ไป.
      แก่ งัน งก (5:3.13)
               คน แก่ ตัว สั่น งันงก นั้น, ท่าน แก่ งันงก หลง นัก หนา ที เดียว, เออ ปี นี้ เรา แก่ งันงก เต็ม ที.
      แก่ งม งาย (5:3.14)
               คน แก่ ตา มืด มัว ไม่ ใคร่ เหน สิ่ง ใด, ต้อง เอา มือ เที่ยว งม คลำ ไป, ว่า แก่ งมงาย เต็ม ที แล้ว.
      แก่ งอม (5:3.15)
               คน แก่ นัก เปรียบ เหมือน ผลไม้ ที่ สุก งอม เต็ม ที, ว่า แก่ งอม เกือบ จะ ร่วง แล้ว.
      แก่ หง่อม (5:3.16)
               คน แก่ นัก จน หลัง โกง, ตัว ก็ ซูบ ผอม เล็ก ลง ด้วย. ท่าน นี้ อายุ ยืน แก่ หง่อม เต็ม ที
      แก่ งุย (5:3.17)
               คน แก่ นัก จน ง่วง งุย หลง ลืม สติ ไป บ้าง, ว่า แก่งุย เงื่อง งุน, แมว ตัว นี้ แก่ งุย ไป ไม่ ว่อง ไว.
      แก่ เงอะ (5:3.18)
               คน แก่ นัก จน หลง เงอะงะ เหมือน คน บ้า, ว่า แก่ เงอะ เต็ม ที แล้ว, ท่าน นี้ แก่ เงอะ ไม่ รู้ จัก อะไร.
      แก่ จะ ตาย (5:3.19)
               คน แก่ นัก จน เกืยบ จะ ตาย อยู่ แล้ว, ท่าน นี้ แก่ จะ ตาย อยู่ แล้ว ยัง พูด โก หก ด้วย.
      แก่ จัด (5:3.20)
               ผลไม้ ทั้งปวง ที่ แก่ ห้าว เต็ม ที, ว่า แก่ จัด. อนึ่ง เครื่อง ภาชนะ ทั้งปวง มี โอ่ง อ่าง เปน ต้น, เผา แก่ ไฟ เหมื่อน เคลือบ, ว่า แก่ จัด,
      แก่ เจียน ตาย (5:3.21)
               คน แก่ มี อายุ มาก เกือบ จะ สิ้น ชีวิตร แล้ว, ว่า แก่ เจียน ตาย, เรา แก่ เจียน ตาย อยู่ แล้ว.
      แก่ ชรา (5:3.22)
               คน แก่ เต็ม ที. ชรา ฯ ว่า แก่, ไท ว่า คร่ำ คร่า, ปี นี้ เรา แก่ ชรา ลง นัก หนา.
      แก่ ซาน (5:3.23)
               คน แก่ นัก เดิร ไม่ ไหว เซซวน ไป, ว่า แก่ ซาน, ตา คน นี้ แก่ ซาน เต็ม ที แล้ว.
      แก่ เซอะ ซะ (5:3.24)
               คน แก่ นัก จน หลง ไหล ไป เหมือน คน บ้า, ว่า แก่ เซอะ ซะ, ตา คน นี้ แก่ เซอะ เซะ ไม่ รู้ จัก อะไร
      แก่ ดี (5:3.25)
               คน แก่ แต่ สติ อารมณ์ ดี ไม่ หลง ไหล, ว่า แก่ ดี, ผล ไม้ แก่ ภอ ดี,
      แก่ แดด (5:3.26)
               ผล ไม้ ทั้งปวง มิ ได้ แก่ เอง ตาม ธรรมดา, มัน แก่ เพราะ ถูก แดด มาก, ว่า แก่ แดด.
      แก่ ทน (5:3.27)
               คน แล สัตว์ แก่ อายุ ยืน นาน, ว่า แก่ ทน. คน แก่ ทำ. การ งาน อด ทน ไม่ ใคร่ อยุด, ว่า ทน.
      แก่ เทื้อ (5:3.28)
               ผู้ หญิง มี อายุสี่สิบ, ห้าสิบ แล้ว ยัง ไม่ มี ผัว, ว่า แก่ เทื้อ
      แก่ ผิด รูป (5:3.29)
               คน แก่ รูป ผิด จาก รูป เดิม, แก่ รูป วิปริด ผิด ไป นั้น.
      แก่ เพียบ (5:3.30)
               คน แก่ นัก เต็ม ที, แก่ เกือบ จะ ตาย, แก่ เจียน ตาย, แก่ จวน ตาย, แก่ ใกล้ ตาย.
      แก่ ภอ ดี (5:3.31)
               คน แก่ ภอ สม ควร, ไม่ สู้ แก่ มาก นัก นั้น.
      แก่ รุด ไป (5:3.32)
               อายุ สังขาร แก่ ร่ำ ไป, แก่ เรว ไป, เรา ท่าน ทั้งปวง นี้ แก่ รุด ไป ไม่ อยุด เลย.
      แก่ ร่ำ ไป (5:3.33)
               อายุ คน แก่ ไม่ อยุด, แก่ เสมอ ไป, แก่ รุด ไป, เรา ท่าน ทั้งปวง แก่ รุด ไป.
      แก่ ล้ำ (5:3.34)
               คน แล สัตว แล ต้น ไม้ แก่ เกิน ธรรมดา สิ่ง ทั้งปวง, คือ แก่ เกิน เพื่อน ทั้งหลาย นั้น.

--- Page 6 ---
      แก่ วัด (6:3.35)
               คน อยู่ วัด นาน, คน อยู่ วัด จน แก่, คน บวช อยู่ ใป วัด ช้า นาน ศึก ออก มา นั้น.
      แก่ วัน (6:3.36)
               คน เกิด ได้ หลาย วัน, หนังสือ ท้อง ตรา เกิน กำหนฎ ว่า แก่ วัน, เกิด เดือน เดียว กัน, ผู้ ที่ เกิด ก่อน นั้น, ว่า แก่ วัน.
      แก่ สุก (6:3.37)
               ผล ไม้ ทั้ง ปวง แก่ หาม จน สุก เอง นั้น, ลูก ไม้ นี้ แก่ สุกกะ ต้น ที เดียว.
      แก่ สมควร (6:3.38)
               คน ฟัน หัก, หัว หงอก, เนื้อ หนัง เหี่ยว แห้ง, ร่าง กาย คร่ำ คร่า, ทั้ง อายุ ก็ มาก ด้วย นั้น.
      แก่ ออด แอด (6:3.39)
               คนแก่ แล้ว มัก ป่อย เจ็บ หลาย ประการ, บ่น ออด แอด.
      แก่ อด ทน (6:3.40)
               คน แก่ มัก ทำการ งาน อด ทน ไม่ ใคร่ หยุด. อนึ่ง แก่ อยู่ นาน ไม่ ใคร่ ตาย ง่าย.
แก้ (6:1)
         ทำ เชือก ที่ ผูก ให้ หลุด ออก, ถ้อย คำ ที่ เขา ไต่ ถาม บอก ได้ ไม่ สง ไสย, คน เจ็บ ป่วย รักษา หาย
      แก้ กล (6:1.1)
               ฆ่า ศึก สัตรู คิด จะ ทำ ร้าย ด้วย กล อุบาย ต่าง ๆ, เรา รู้ เท่า คิด กล อุบาย แก้, กลับ เอา ไชย ชะนะ ได้ นั้น.
      แก้ กัน (6:1.2)
               คน เล่น เพลง, หฤๅ สักะวา, หฤๅ เทพ ทอง, ว่า กล่าว กัน ด้วย คำ อัน เผ็ด ร้อน, แล้ว ตอบ ได้ เหมือน กัน. อนึ่ง เพื่อน ติด อยู่ ใน พวก สัตรู, ฝืน ฝ่า เข้า ไป ช่วย รอด ได้.
      แก้ กิน (6:1.3)
               คน เล่น ถั่ว เล่น โป เอา เงิน แทง ลง ไว้ ใน กั๊ก, แล้ว คน หนึ่ง หยิบ เอา ขึ้น ไว้ สัญา กัน ว่า, ได้ เลีย จะ ให้ ตาม ทำ เนียม, ว่า แก้ กิน.
      แก้ เก้อ (6:1.4)
               ทำ ความ ชั่ว ไว้ คน อื่น รู้ แล้ว, ตัว ก็ เก้อ อาย, แล้ว ทำ พูด แก้ ตัว, ว่า แก้ เก้อ.
      แก้ ไข (6:1.5)
               กุญ แจ แล หีบ แล เครื่อง จักร ไก ทั้งปวง, เสีย ไป แล้ว, จัด แจง ทำ ให้ ดี ขึ้น ได้, ว่า แก้ ไข.
      แก้ ไข้ (6:1.6)
               คน ป่วย เปน ไข้ ต่าง ๆ, จัด แจง รักษา ให้ หาย, ว่า แก้ ไข้.
      แก้ ขัด (6:1.7)
               คน ขัด สน ไม่ มี เงิน ทอง ไช้ สอย, ผู้ หนึ่ง ให้ ยืม เงิน หฤๅ ยืม ของ ไป ใช้ พลาง, ว่า ผู้ นั้น ช่วย แก้ ขัด เปน ต้น.
      แก้ เขิน (6:1.8)
               คน ทำ ความ ผิด ไว้ มี ผู้ อื่น รู้ เข้า, คน นั้น ขวย เขิน อาย ใน ใจ, แกล้ง พูด คำ อื่น กลบ ความ นั้น เสีย, ว่า แก้ เขิน
      แก้ ขวย (6:1.9)
               คน ขวย อาย แก่ ใจ, แกล้ง ทำ อุบาย อื่น กลบ เกลื่อน เสีย, ว่า แก้ ขวย
      แก้ คำ (6:1.10)
               คน หนึ่ง กล่าว ถ้อย คำ ต่าง ๆ, แล้ว เรา กล่าว ความ แก้ คำ นั้น ได้.
      แก้ คัน (6:1.11)
               คน เปน ฝี ดาด หฤๅ โรค อื่น ให้ คัน เปน กำลัง, หมอ จัด แจง ยา ใส่ ให้ หาย นั้น.
      แก้ คุณ (6:1.12)
               คน ถูก คุณ ผี หฤๅ คุณ คน, คือ มัน ทำ ให้ เนื้อ หนัง หฤๅ ก้าง กระดูก, เข้า อยู่ ใน กาย, ให้ ป่วย จุก เสียด เปน ต่าง ๆ, หมอ ทำ ให้ เจ็บ ป่วย นั้น หาย ด้วย วิธี ต่าง ๆ, ว่า แก้ คุณ.
      แก้ แค้น (6:1.13)
               คน ทำ ความ แค้น ให้ แก่ เรา, เรา ทำ ความ แค้น ให้ ถึง คน นั้น ได้, ว่า แก้ แค้น.
      แก้ ความ (6:1.14)
               เขา ฟ้อง กล่าว โทษ เรา, ๆ ไป ให้ การ แก้ คำ เขา อนึ่ง ความ จะ บังเกิด ขึ้น, เรา ทำ เสีย ให้ สงบ นั้น.
      แก้ คุย (6:1.15)
               คน พูด โอ้ อวด มาก, เรา ไป พูด จา แก้ คำ คน นั้น, ให้ สงบ เงิยบ ได้, ว่า แก้ คุย,
      แก้ คาว (6:1.16)
               จะ แกง เนื้อ สด ปลา สด กลิ่น มัน คาว นัก, เรา เอา เครื่อง ปรุง ใส่ ลง ให้ มัน หาย คาว นั้น, ว่า แก้ คาว,
      แก้ ฆ้าน (6:1.17)
               พญาณ ของ เรา เขา ฆ้าน เสีย, ว่า คน ไม่ ดี, เขา จึ่ง ถาม พญาณ ว่า, จริง ดั่ง นั้น หฤๅ, พญาณ ว่าหา มิ ได้, ว่า แก้ ฆ้าน.
      แก้ งอ (6:1.18)
               เดิม ของ ตรง อยู่ กลับ งอ ไป, เรา คัด ให้ ตรง ได้.
      แก้ งก (6:1.19)
               คน กลัว สิ่ง ไดๆ จน ตัว สั่น งก, เรา ช่วย พูดจา ให้ หาย กลัว, ว่า แก้ งก. อนึ่ง คน หนาว ตัว สั่น งก, เรา ให้ ผิง ไฟ, หฤๅ ห่ม ผ้า ให้ หาย สั่น.
      แก้ งง (6:1.20)
               แก้ ฉงน, คน งง งวย หลง ลืม ไป, เรา ช่วย เตือน สติ ให้ ระฦก ขึ้น ได้, ว่า แก้ งง, แก่ ฉงน.
      แก้ ง่วง (6:1.21)
               คน ตื่น ขึ้น ยัง มัว นอน อยู่, เรา ให้ เอา น้ำ ล้าง หน้า หฤๅ ทำ ให้ หาย มัว นอน, ว่า แก้ ง่วง.
      แก้ เงื่อง (6:1.22)
               คน ทำ การ สิ่ง ใด เงื่อง หง่อย นัก, เรา เร่ง รัด ให้ ทำ การ งาน เร็ว ขึ้น ได้, ว่า แก้ เงื่อง.
      แก้ เงิน (6:1.23)
               คน ทำ เงิน ให้ ออก จาก ที่ ขอด ไว้. อนึ่ง เงิน เปราะ หฤๅ เงิน ไม่ บริสุทธิ์, ไล่ เลิยง ให้ เหนียว ให้ บริสุทธิ์ นั้น.
      แก้ เงี่ยน (6:1.24)
               แก้ กระหาย, คน เงี่ยน ความ เหมือน กระหาย อยาก น้ำ, เงี่ยน ฝีน หฤๅ เงี่ยน เล่า, เอา ของ อื่น กิน หฤๅ สูบ ให้ หาย เงี่ยน, ว่า แก้ เงี่ยน.
      แก้ งม (6:1.25)
               คน ไม่ รู้ เหตุ ผล เรื่อง ราว สิ่ง ใด, เรา ชี้ แจง สำแดง ให้ รู้ เหตุ, ว่า แก้ งม, เพราะ คน ไม่ รู้, เหมือน งม ของ ตก น้ำ.
      แก้ งุย (6:1.26)
               คน งุย ง่วง เชื่อน ไป เหมือน บ้า, จัด แจง ยา แก้ ให้ หาย งุยได้ นั้น.

--- Page 7 ---
      แก้ ง่อย (7:1.27)
               คน เปน ง่อย มา แต่ กำเนิฎ, หฤๅ พึ่ง เปน ภาย หลัง มี ผู้ ทำ ให้ หาย, ว่า แก้ ง่อย นั้น.
      แก้ ใจ (7:1.28)
               เดิม ใจ เปน บาป, ใจ ไม่ บริสุทธิ์, ใจ ไม่ ผ่อง ใส, ใจ มัว หมอง ด้วย อุปะกิเลศ, กระทำ ชำระ ให้ ใจ เปน บุญ, แล บริ สุทธิ์, แล ผ่อง ใส ไม่ มัว หมอง ได้.
      แก้ จน (7:1.29)
               คน จน ไม่ มี ทรัพย์ สิน สิ่ง ใด เลย, อุษ่าห์ จ้าง ทำ การ งาน หา เงิน ทอง ใช้ สอย ได้, ว่า แก้ จน.
      แก้ ฉาว (7:1.30)
               แก้ อึง, จะ เกิด ความ วุ้น วาย ฉาว, คือ อื้ อึง ขึ้น, เรา จัด แจง ระงับ ดับ ความ นั้น สงบ ได้.
      แก้ ชู้ (7:1.31)
               ชู้ สาว ของ ตัว คิด กล อุบาย ต่าง ๆ, แล้ว ตัว คิด ตัด กล อุบาย นั้น เสีย ได้, ว่า แก้ ชู้.
      แก้ ชก (7:1.32)
               แก้ ต่อย, คน ชก มวย กัน, คน หนึ่ง ชก ถูก แล้ว, ฝ่าย คน หนึ่ง ก็ ชก ถูก ด้วย บ้าง เหมือน กัน, ว่า แก้ ชก, แก้ ต่อย
      แก้ ชัก (7:1.33)
               แก้ สะทก, คน ป่วย เปน ไข้ ให้ มือ กำ, ตีน กำ, ตา เหลือก, ตา ช้อน, หมอ จัด แจง ทำ ให้ หาย นั้น.
      แก้ เชือก (7:1.34)
               เชือก เขา ผูก ไว้ หฤๅ เชือก เกลียว, แล ทำ ให้ หลุด ลุ่ย ออก จาก กัน ได้.
      แก้ ชัง (7:1.35)
               คน ที่ เกลียด ชัง เรา หนัก, เรา ทำ ความ ชอบ ให้ คน มี ใจ เมตา เรา, ว่า แก้ ชัง.
      แก้ ชั่ว (7:1.36)
               แก้ ถ่อย, คน ที่ เคย ทำ การ ชั่ว ต่าง ๆ แล้ว, มา ภาย หลัง ก็ ละ การ ชั่ว ถ่อย นั้น เสีย, กลับ ประพฤษดิ์ การ ดี.
      แก้ ซึม (7:1.37)
               แก้ เชื่อม, คน ป่วย เปน ไข้ ซึม แล เชื่อม มึน ไป, หมอ เอา ยา ให้ กิน หาย ซึม แล เชื่อม มึน ไป นั้น.
      แก้ เซอะ (7:1.38)
               คน โง เซอะ ซะ ไม่ รู้ จัก ประมาณ, มี ผู้ เมตา ช่วย สั่ง สอน ให้ ฉลาด หาย เซอะ ได้.
      แก้ ฎีกา (7:1.39)
               ฎีกา ที่ จะ เบิก สิ่ง ฃอง ใน ท้อง พระคลัง, หฤๅ ฎีกา ที่ จะ ทูล เกล้า ทูล กระหม่อม ถวาย, จัด แจง ทำ เสีย ให้ ดี
      แก้ แดก (7:1.40)
               คน เจ็บ จุก แดก แน่น ใน อก, ทำ ให้ หาย ได้.
      แก้ แดด (7:1.41)
               คน ตาก แดด ร้อน รน กระวน กระวาย, ได้ กิน ซ่ม, หฤๅ แตง โม, หฤๅ น้ำ จืด เย็น, หาย ร้อน รน กระวน กระวาย ได้, ว่า กิน แก้ แดด.
      แก้ เดือด (7:1.42)
               คน เดือด ร้อน ด้วย เหตุ ใด ๆ, หฤๅ จะ เอา ของ สิ่ง ใด ๆ, เรา ชัก ชวน พูดจา ให้ หาย เดือด ร้อน ได้ นั้น.
      แก้ ตก (7:1.43)
               คน ถาม ปฤษนา สิ่ง ใด ก็ ดี, หฤๅ เจ็บ ไข้ ก็ ดี, บอก ได้, หฤๅ ทำ ให้ หาย ได้, ว่า แก้ ตก.
      แก้ ตน (7:1.44)
               คน จะ ทำ อันตะราย สิ่ง ใด แก่ เรา, หฤๅ เขา ฟ้อง หา กล่าว โทษ เรา, ๆ คิด กล อุบาย แก้ ตัว ได้ นั้น.
      แก้ ทุกข์ (7:1.45)
               คน เปน ทุกข์ ด้วย เหตุ ใด ๆ, แล คิด หา อุบาย ทำ ให้ หาย ทุกข์ ได้ นั้น.
      แก้ ทอง (7:1.46)
               ทอง คำ เปราะ จะ ตี แผ่ ทำ รูปพรรณ ไม่ ได้, ต้อง หล่อ หลอม ไล่ เลียง ให้ เหนิยว ดี หาย เปราะ, ว่า แก้ ทอง.
      แก้ ท้อง (7:1.47)
               ท้อง ขึ้น เฟื้อ แน่น, หฤๅ อุจาร เสีย, ทำ ท้อง ให้ ดี ปรกติ ได้.
      แก้ หน้า (7:1.48)
               คน ทำ ผิด หน้า อาย, พูดจา กลบ ความ ประสงค์ จะ ให้ หาย อาย, ว่า แก้ หน้า.
      แก้ นี่ (7:1.49)
               คน เปน นี่ เขา มาก, แล้ว จัด แจง หา เงิน ทอง มา ใช้ นี่ เขา ได้, ว่า แก้ นี่.
      แก้ นินทา (7:1.50)
               คะระหา, คน เคย กระทำ ชั่ว, แล้ว กลับ กระทำ ดี ทุก อย่าง ให้ พ้น ความ คะระหา นินทา นั้น.
      แก้ นิ่ว (7:1.51)
               คน เปน นิ่ว เบา ไม่ ใคร่ จะ ออก, เอา ยา ให้ กิน แก้ หาย ได้,
      แก้ เนื้อ (7:1.52)
               เนื้อ ทอง คำ ยัง ต่ำ อยู่, จัด แจง หุง ไห้ เนื้อ สูง ขึ้น อนึ่ง เนื้อ สัตว์ จะ เน่า เอา เกลือ ใส่ ให้ ดี ขึ้น, ว่า แก้ เนื้อ.
      แก้ บท (7:1.53)
               บท กลอน คลาด เคลื่อน ไป ไม่ ถูก ต้อง ตาม ฉันท์, คณะ, ทำ ให้ ถูก ต้อง ตาม บัง คับ.
      แก้ บิด (7:1.54)
               คน เจ็บ เปน บิด เอา ยา ให้ กิน จน หาย, ว่า แก้ บิด
      แก้ บูด (7:1.55)
               ฃอง ที่ จะ บูด เสีย ไป, จัด แจง มิ ให้ บูด ได้.
      แก้ บน (7:1.56)
               คน ต้อง ไภย ได้ ทุกข์, หฤๅ ป่วย ไข้ ประการ ใด, บน บาน จ้าว ผี ให้ ช่วย, ครั้น หาย แล้ว ก็ เอา ของ ถวาย นั้น.
      แก้ บาน (7:1.57)
               ดอก ไม้ หฤๅ เห็ด ที่ ควร จะ บาน, เรา แก้ ไข รักษา ไว้. มิ ให้ บาน ได้. อย่าง หนึ่ง บาน ประตู, หฤๅ บาน หน้า ต่าง เสีย ปิด เปิด ไม่ คล่อง, ทำ ให้ ปิด เปิด คล่อง นั้น.
      แก้ บาป (7:1.58)
               พราหมณ์ ถือ, ว่า บาป มี แล้ว, ก็ ไป ล้าง บาป เสีย ที่ แม่ น้ำ คง คา, ว่า แก้ บาป ได้.
      แก้ บวม (7:1.59)
               แก้ ฟก, มือ หฤๅ ท้าว มัน บวม ขึ้น, เรา เอา ยา ทา ให้ หาย บวม ได้ นั้น.
      แก้ เบี้ยว (7:1.60)
               ของ เบียว บิด ไม่ กลม, เรา จัด แจง ทำ ให้ กลม ดี ได้.

--- Page 8 ---
      แก้ เบี้ย (8:1.61)
               เจ้า มือ กำ เบี้ย ออก มา แล้ว แจง ไป, ครั้น รู้ ชัด ว่า, เบี้ย จะ แพ้ เสีย เขา แล้ว, จึ่ง ซ่อน เอา เบี้ย เข้า ไป ได้, กลับ มี ไชย ชะนะ ว่า แก้ เบี้ย ได้.
      แก้ ปิด (8:1.62)
               คน ป่วย เปน โรค ต่าง ๆ, ไม่ ถ่าย อุจาระ ปัศสาวะ, กิน อยา ถ่าย ออก มา ได้, ว่า แก้ ปิด.
      แก้ ปวด (8:1.63)
               คน ปวด ทอง, หฤๅ ปวด ฝี, เอา อยา กิน, หฤๅ ทา ให้ หาย ปวด ได้, ว่า แก้ ปวด.
      แก้ ปอบ (8:1.64)
               เปน ผี อย่าง หนึ่ง, เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ ใช้ ให้ ทำ อัน ตราย คน, เรา ขับ ไล่ ผี ปอบ ออก ได้, ว่า แก้ ปอบ.
      แก้ ป่วย (8:1.65)
               คน เปน โรค ต่าง ๆ, รักษา หาย ได้ นั้น.
      แก้ เปื่อย (8:1.66)
               ของ กิน ที่ จะ ต้ม นั้น มัน จะ เปื่อย เสีย, จึ่ง แช่ น้ำ ปูน บ้าง, แช่ น้ำ เกลือ บ้าง, ไม่ ให้ เปื่อย, ว่า แก้ เปื่อย. อย่าง หนึ่ง คน มี บาด แผล ที่ ตัว เปื่อย พัง, เขา ทำ ไม่ ให้ เปื่อย นั้น.
      แก้ ผ้า (8:1.67)
               คน เอา ผ้า ออก เสีย จาก ตัว คน ที่ นุ่ง นั้น. อนึ่ง คน ที่ เปลือย กาย ไม่ นุ่ง ผ้า, ว่า แก้ ผ้า อยู่.
      แก้ ผี (8:1.68)
               คน ขับ ไล่ ผี ที่ เข้า สิง อยู่ ใน ตัว คน ให้ ออก ได้. อนึ่ง คน ผูก มัด ผี ไว้ แล้ว ทำ ให้ ออก เสีย, ว่า แก้ ผี.
      แก้ เผ็ด (8:1.69)
               เขา กิน น้ำ ให้ หาย เผ็ด ร้อน อย่าง หนึ่ง กิน ของ ที่ หวาน ให้ หาย เผ็ด นั้น.
      แก้ ผวน (8:1.70)
               คน พูด คำ ผวน มา, เรา พูด คำ ผวน แก้ ได้ บ้าง, ว่า
      แก้ ผวน (8:1.71)
               คือ พูด ถาม ว่า ปา ไหน ไม, เขา บอก ว่า, ปาน ไบ้
      แก้ ผอม (8:1.72)
               คน ผอม โดย ธรรมดา, หฤๅ ผอม เพราะ โรค เบียด เบียน, เรา รักษา ให้ อ้วน ขึ้น ได้, ว่า แก้ ผอม.
      แก้ ผิว (8:1.73)
               ผิว เนื้อ หนัง คล้าม ดำ, หฤๅ ซูบ ซีด ไม่ งาม* ตาม ปรกติ, เรา แก้ ไฃ ให้ ผิว งาม ดี ขึ้น ได้, ว่า แก้ ผิว.
      แก้ ฝี (8:1.74)
               ฝี ดาศ หฤๅ ฝี หัว เดียว มัน ทำ พิศม์ เรา พอก อยา เกลื่อน ให้ หาย ไป ว่า แก้ ฝี
      แก้ ฝาด (8:1.75)
               ของ รศ ฝาด, เรา แก้ ไข ทา ให้ หาย ฝาด ได้, ว่า แก้ ฝาด
      แก้ ฝัน (8:1.76)
               คน นอน หลับ นิมิต ฝัน เหน ต่าง ๆ, ครั้น ตื่น ขึ้น แล้ว, เล่า เรื่อง ความ ฝัน นั้น ให้ เขา ทำนาย, ว่า แก้ ฝัน.
      แก้ ฝิ่น (8:1.77)
               คน สูบ ฝิ่น หฤๅ กิน ฝิ่น จน เมา เกือบ จะ ตาย, เอา อยา ให้ กิน แก้ หาย เมา รอด ได้, ว่า แก้ ฝิ่น.
      แก้ ฝอย (8:1.78)
               ตำราโหร มี ฝอย, คือ หนังสือ บอก เรื่อง ความ ทำนาย ต่าง ๆ, แต่ ฝอย นั้น ยัง ผิด พลั้ง อยู่ บ้าง, แก้ ให้ ดี ขึ้น นั้น.
      แก้ พิศม์ (8:1.79)
               พิศม์ ไข้ หฤๅ พิศม์ เคี่ยว งา ต่าง ๆ, มัน ทำ ให้ คลุ้ม คลั่ง ใน ใจ, เรา ทำ ให้ สงบ ลง ได้, ว่า แก้ พิศม์.
      แก้ พิมภ์ (8:1.80)
               พิมภ์ หนังสือ หฤๅ รูป พรรณ์ สิ่ง ใด ๆ ไม่ ถูก หฤๅ ไม่ สู้ งาม, จัด แก้ ทำ ให้ ดี ขึ้น, ว่า แก้ พิมภ์.
      แก้ โพย (8:1.81)
               ห่อ กระดาศ เขียน ชื่อ ตัว หวย เรียก ว่า โพย, แก้ ห่อ กระดาศ นั้น ออก ดู, ว่า แก้ โพย.
      แก้ ฟก บวม (8:1.82)
               คน ถูก ไม้, หฤๅ ต้อง ประหาร ฟก บวม ขึ้น, เรา เอา อยา ทา แก้ ฟก หาย, ว่า แก้ ฟก.
      แก้ ฟัง (8:1.83)
               โรค ไภย สิ่ง ใด หฤๅ สิ่ง ของ ที่ จะ พึ่ง แตก พึ่ง ทำลาย เรา แก้ ไว้ ได้, ว่า แก้ ฟัง.
      แก้ ฟาง (8:1.84)
               คน ตา ฟาง จะ ดู สิ่ง ใด ใน เพลา กลาง คืน ไม่ ใคร่ เหน แก้ ไข ใส่ อยา ให้ เหน ได้. อย่าง หนึ่ง ต้น ฟาง เข้า, เขา ห่อ ของ มา แต่ เมือง จีน เขา เปลื้อง ทำ ให้ ฟาง หลุด ออก นั้น.
      แก้ ฟั่น (8:1.85)
               แก้ ถลุน, เชือก เขา ฟั่น เปน เกลียว ไว้, เรา แก้ ให้ คลาย เกลียว ออก, ว่า แก้ ฟั่น.
      แก้ เฟือน (8:1.86)
               คน เฟือน สติ หลง ลืม ไป, แล มี ผู้ มา ตัก เตือน ให้ สติ ระฦก ได้, ว่า แก้ เฟือน
      แก้ ฟิบ (8:1.87)
               ของ ฟิบ อยู่ หา สูง ไม่, เรา จัด แก้ ไข ให้ สูง ขึ้น ได้, ว่า แก้ ฟิบ. อย่าง หนึ่ง จมูก คน บี่ แบน ฟิบ อยู่ เขา ทำ ให้ มัน ดี ขึ้น ได้ นั้น ว่า แก้ ฟิบ.
      แก้ แฟบ (8:1.88)
               ของ แฟบ แนบ อยู่ เรา จัด แจง ทำ ให้ พอง ขึ้น, ว่า แก้ แฟบ, เหมือน เขา ทำ หมอน ลม ให้ พอง ขึ้น นั้น.
      แก้ เฟื้อ (8:1.89)
               เข้า กล้า ดำ ลง ไว้ ใน นา, ครั้น แตก กอ ออก งาม ติด กัน เข้า เรียก ว่า เฟื้อ, เขา ถอน ดำ ทำ ให้ ห่าง ออก จาก กัน ว่า แก้ เฟื้อ.
      แก้ เฟ้อ (8:1.90)
               ท้อง ขึ้น เฟ้อ เรา กิน อยา แก้ หาย เฟ้อ, ว่า แก้ เฟ้อ.
      แก้ ภี (8:1.91)
               สิ่ง ของ ภี อ้วน ทำ ให้ ผอม เล็ก ลง, ว่า แก้ ภี.
      แก้ ภุ (8:1.92)
               คน เปน ภุ พอง หฤๅ น้ำ ภุ ออก มา หลาย แห่ง จัด แจง ทำ ให้ หาย มิ ให้ ภุ ออก มา ได้, ว่า แก้ ภุ.
      แก้ ไภย (8:1.93)
               คน ต้อง ไภย ได้ ทุกข์, เรา ช่วย แก้ ไข ให้ พ้น ไภย นั้น.
      แก้ ภก (8:1.94)
               คน เอา ของ ห่อ ภก ไว้, แล้ว แก้ ออก, ว่า แก้ ภก.
      แก้ ภูน (8:1.95)
               สิ่ง ของ เต็ม ภูน อยู่, เรา แก้ ให้ ยุบ ลง ให้ พรอง ลง. ว่า แก้ ภูน

--- Page 9 ---
      แก้ ภูม (9:1.96)
               คน ถือ ตัว ถือ ภูม, ว่า มี วาศนา มาก, เรา ไป สั่ง สอน ให้ หาย ถือ ตัว ถือ ภูม, ว่า แก้ ภูม.
      แก้ มือ (9:1.97)
               คน ทำ การ เสีย ไป แล้ว, กลับ ทำ ใหม่ ให้ ดี ขึ้น กว่า แต่ ก่อน, ว่า แก้ มือ.
      แก้ มูก (9:1.98)
               คน เปน โรค ตก มูก, หฤๅ สิ่ง ของ อื่น ๆ เปน มูก, แก้ ไข ทำ ให้ หาย มูก ได้, ว่า แก้ มูก.
      แก้ หมอก (9:1.99)
               หมอก ตาม ธรรมดา, หฤๅ ใน ตา แล ดู สิ่ง ใด ๆ เปน หมอก ไป, แก้ ให้ หาย หมอก ได้, ว่า แก้ หมอก.
      แก้ มวก (9:1.100)
               ของ สิ่ง ใด เปน มวก เปน ยาง, จัด แจง แก้ หาย มวก ได้, ว่า แก้ มวก.
      แก้ หมาง (9:1.101)
               คน ทำ ความ ชั่ว ไว้, มา ภาย หลัง มี คน รู้ เข้า, คน นั้น หมาง ใจ อาย หน้า, แล้ว พูด แก้ ตัว, ว่า แก้ หมาง.
      แก้ มุ้ง (9:1.102)
               คน กาง มุ้ง นอน แล้ว แก้ เก็บ เสีย. อย่าง หนึ่ง เย็บ มุ้ง เสีย ไป, แล แก้ เย็บ เสีย ใหม่ นั้น.
      แก้ หมอง (9:1.103)
               สิ่ง ของ หมอง มัว ไป, แล้ว ขัด สี ทำ ให้ ผ่อง ใส ขึ้น.
      แก้ มูด (9:1.104)
               มูด พิการ ต่าง ๆ ไม่ เปน ปรกติ, เรา ให้ กิน ยา ให้ มูด นั้น ดี เปน ปรกติ ขึ้น, ว่า แก้ มูด.
      แก้ มนตร์ (9:1.105)
               คน ทำ ผู้ อื่น ให้ คลุ้ม คลั่ง ให้ รักษ ให้ ชัง ให้ เสีย จริต เปน บ้า ไป ด้วย กำลัง มนตร์, เรา แก้ ให้ หาย ได้, ว่า แก้ มนตร์.
      แก้ หมัน (9:1.106)
               เรือ คาย หมัน. หฤๅ หญิง หมัน ไม่ มี ลูก, เรา จัด แจง ตอก หมัน เสีย ให้ ดี. อนึ่ง หญิง หมัน นั้น แก้ ไข ให้ มี ลูก ได้, ว่า แก้ หมัน.
      แก้ ม้าน (9:1.107)
               เข้า ใน นา เมื่อ ออก รวง นั้น, น้ำ แห้ง ไป, รวง เข้า ก็ พลอย ม้าน แห้ง ไป ด้วย, จึ่ง ไข น้ำ เข้า ไป เข้า หาย ม้าน.
      แก้ มึน (9:1.108)
               คน กิน เหล้า, หฤๅ ป่วย ไข้ มัน ให้ มึน ไป. อนึ่ง ผล ไม้ ทั้ง ปวง เล็ก กว่า ธรรมดา, เรา จัด แจง แก้ หาย มึน, หฤๅ ผล ไม้ แก้ ให้ โต ขึ้น, ว่า แก้ มึน.
      แก้ มุ่น (9:1.109)
               คน มุ่น โกรธ ด้วย เหตุ สิ่ง ใด สิ่ง หนึ่ง, เรา แก้ ไข ให้ ระงับ หาย มุ่น ได้, ว่า แก่ มุ่น.
      แก้ หมุน (9:1.110)
               คน เปน ลม ให้ หมุน เวียน ศีศะ, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ๆ ที่ หมุน ไป มา เรา แก้ ให้ อยุด สงบ ลง ได้, ว่า แก้ หมุน.
      แก้ เหมือน (9:1.111)
               สิ่ง ของ ใด ๆ ทำ ไม่ เหมือน อย่าง, เรา แก้ ทำ ให้ เหมือน, ว่า แก้ เหมือน.
      แก้ ม่อย (9:1.112)
               คน ต้อง ด่า ต้อง ว่า, ด้วย ถ้อย คำ หยาบ ช้า หน้า เศร้า ลง, เรา ช่วย พูดจา สรรเสิญ ให้ หน้า ชื่น ขึ้น, ว่า แก่ ม่อย.
      แก้ เมื่อย (9:1.113)
               เมื่อย แข้ง ขา หฤๅ หลัง ไหล่, เรา ช่วย นวด ไคล ให้ หาย เมื่อย, ว่า แก้ เมื่อย.
      แก้ มัว (9:1.114)
               มัว ด้วย สิ่ง ใด ๆ, หฤๅ ตา มัว แล ไม่ ใคร่ เหน สิ่ง ใด, เรา ทำ ให้ หาย มัว ได้ นั้น.
      แก้ อยา (9:1.115)
               คน ป่วย ไข้ กิน อยา ผิด เข้า ไป, ไข้ กำ เริบ ทำ พิศม์ ต่าง ๆ, ไห้ กิน อยา ถอน พิศม์ เสีย ได้ นั้น.
      แก้ ยู่ (9:1.116)
               มีด พร้า หฤๅ สิ่ว ขวาน คม ยู่ ล้ม ไป, เรา จัด แจง ชุบ ให้ คม กล้า ขึ้น ได้ นั้น.
      แก้ ยอก (9:1.117)
               แก้ เสียด, คน เจ็บ ยอก ใน อก, หฤๅ ยอก ที่ ใด ๆ, เรา ทำ ให้ หาย ได้ นั้น.
      แก้ ยุ่ง (9:1.118)
               ด้าย ไหม หฤๅ ป่าน เชือก, หฤๅ ถ้อย ความ สิ่ง ใด ๆ ยุ่ง หยุก หยิก หนัก, ปลด เปลื้อง ให้ ดี ได้ นั้น.
      แก้ โยง (9:1.119)
               เชือก สาย ระยาง หฤๅ สิ่ง ใดๆ ผูก โยง ไว้, เปลื้อง ได้ นั้น.
      แก้ เยื้อง (9:1.120)
               ของ สิ่ง ได เยื้อง ยัก ไม่ ตรง กัน, เรา ทำ เสีย ให้ ตรง.
      แก้ หยุด (9:1.121)
               คน ป่วย ลง ราก หฤๅ เปน โรค อื่น, หฤๅ เรือ รั่ว, เรา ทำ ให้ หยุด ได้ นั้น.
      แก้ ยัน หมาก (9:1.122)
               คน กิน หมาก ยัน เมา เวียน ศีศะ, แล้ว เอา ซ่ม, หฤๅ สิ่ง ใด กิน แก้ ให้ หาย ยัน หมาก ได้ นั้น.
      แก้ รา (9:1.123)
               สิ่ง ของ ใด ๆ ที่ บูด รา ขึ้น แล้ว, เรา จัด แจง ทำ ให้ หาย รา.
      แก้ ไร ผม (9:1.124)
               ไร ผม ไม่ สู้ ดี ไม่ ตรง, จัด แจง ให้ ดี ให้ ตรง ได้ นั้น.
      แก้ รักษ (9:1.125)
               คน รักษ์ เข้า ของ เงิน ทอง เกิน ประมาณ, จน ลุ่ม หลง ไป, เรา สั่ง สอน ให้ รักษ์ ภอ ประมาณ ได้ นั้น.
      แก้ ราก (9:1.126)
               แก้ อวก, คน เหียน ราก, หฤๅ ราก ไม้ ใดๆ, เรา ทำ ให้ หาย เหียน ราก, หฤๅ ทำ ให้ ราก ไม้ ดี ขึ้น,
      แก้ รุก (9:1.127)
               คน เล่น หมาก รุก กัน, หฤๅ คน รุก ที่ รุก ดิน กัน, เรา ทำ กัน รุก, หฤๅ ทำ ไม่ ให้ ผู้ อื่น รุก ที่ รุก แดน ได้ นั้น.
      แก้ โรค (9:1.128)
               คน ป่วย เปน โรค ต่าง ๆ เรา ทำ ให้ หาย โรค ได้ นั้น.
      แก้ รุง รัง (9:1.129)
               เข้า ของ สิ่ง ใด รุง รัง ไม่ ดี, เรา ทำ ให้ ของ สิ่ง นั้น ไม่ รุง รัง เตียน สอาด ดี นั้น.
      แก้ แรง (9:1.130)
               ของ สิ่ง ใด ๆ หนัก เรา รับ ไหว, แล้ว ให้ คน อื่น ช่วย ผลัด เปลี่ยน. กำลัง น้อย ไป, แล ทำ ให้ มี กำลัง มาก ขึ้น.

--- Page 10 ---
      แก้ เรื่อง (10:1.131)
               เรื่อง ราว สิ่ง ใด ความ มัว หมอง ยัง ไม่ กระจ่าง ดี, ทำ ให้ เรื่อง ความ กระจ่าง แจ้ง ดี ขึ้น.
      แก้ รุด (10:1.132)
               สิ้ง ของ ใด ๆ ไม่ สู้ ดี แก้ ร่ำ ไป ไม่ หยุด นั้น.
      แก้ รอด (10:1.133)
               คน ป่วย ไข้ เกือบ จะ ตาย อยู่ แล้ว ก็ ดี, หฤๅ คน จะ ถึง ที่ ตาย อยู่ แล้ว, เรา ช่วย ให้ รอด อยู่ ได้ นั้น.
      แก้ ร้อน (10:1.134)
               คน ร้อน ด้วย โรค เบียด เบียน, หฤๅ ร้อน ด้วย แสง แดด, หฤๅ เพราะ ระดู, หฤๅ ด้วย เหตุ สิ่ง ใด, เรา ทำ ให้ หาย ร้อน ได้ นั้น.
      แก้ เรื้อ (10:1.135)
               คน หฤๅ สัตว์ อยุด เรื้อรัง อยู่ นาน ไม่ ได้ กระทำ การ, หฤๅ หัดปฤๅ วิชา มัก ทำ ช้า ไป, แล้ว ซัก ซ้อม ให้ ทำ เรว ขึ้น นั้น.
      แก้ รั่ว (10:1.136)
               ของ สิ่ง ใด ที่ รั่ว, ทำ ให้ หาย รั่ว ได้ นั้น.
      แก้ ลง (10:1.137)
               คน ลง ท้อง ให้ กิน ยา แก้ หาย ลง ได้ นั้น.
      แก้ ลวง (10:1.138)
               คน มัน ลวง เรา ได้, แล้ว เรา กลับ ลวง มัน ได้ บ้าง.
      แก้ หลุด (10:1.139)
               เชือก เขา ผูก ไว้, ทำ ให้ หลุด ออก ได้, หฤๅ เขา ไต่ ถาม ข้อ ความ สิ่ง ใด, วิสัชนา ได้ นั้น.
      แก้ เลิศ (10:1.140)
               คน ที่ รู้ ทั่ว, เขา ไต่ ถาม ข้อ ความ สิ่ง ใด ๆ ที่ ล้ำเลิศ, วิสัชนา สละสลวย มิ ได้ มัว หมอง นั้น.
      แก้ ลม (10:1.141)
               คน เปน โรค ลม ต่าง ๆ, กิน ยา ให้ หาย ลม ได้, หฤๅ ลม พัด หนัก ตาม ธรรมดา ทำ ให้ หาย ได้ นั้น.
      แก้ หวัด (10:1.142)
               คน เปน หวัด, แล้ว ทำ ให้ หาย หวัด ได้ นั้น.
      แก้ วน (10:1.143)
               น้ำ วน หฤๅ คน คิด การ สิ่ ใด วน เวียน ไป, ทำ ให้ หาย วน เวียน ได้ นั้น.
      แก้ วุ่น (10:1.144)
               คน คิด วุ่น, หฤๅ พูด จา วุ่น, หฤๅ ทำ สิ่ง ใด วุ่น วาย, จัด แจง ทำ ให้ หาย วุ่น ได้.
      แก้ ศุข (10:1.145)
               คน เปน ทุกข์ นัก, เรา ช่วย ทำ ให้ มี ความ ศุข.
      แก้ เสียด (10:1.146)
               คน เจ็บ ให้ เสียด ใน ท้อง บ้าง, เสียด ใน อก บ้าง, เรา ให้ กิน ยา ให้ หาย.
      แก้ สอบ (10:1.147)
               เรือ หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, มัน สอบ แคบ ไม่ กว้าง, ทำ ให้ มัน กว้าง ออก นั้น.
      แก้ หัก (10:1.148)
               ของ สิ่ง ใดๆ เดิม นั้น หัก ไม่ สู้ ดี, เรา จัด แจง ให้ ดี ขึ้น ได้.
      แก้ หึงษ์ (10:1.149)
               ผัว เมีย หึงษ์ หวง กัน หนัก, เรา คิด ทำ ให้ หาย หึงษ์ ได้.
      แก้ ห่วง (10:1.150)
               คน เปน ห่วง ลูก, หฤๅ ห่วง เมีย, หฤๅ ขวง ทรัพย์ สิ่ง ของ ใด ๆ, เรา ธรมาน ให้ ละ ห่วง ได้.
      แก้ หด (10:1.151)
               สิ่ง ของ ใด ๆ, หฤๅ น้ำ ใจ มัน ให้ หด ห่อ ท้อ ถอย, ทำ ด้วย อุบาย ใด ๆ ให้ หาย หด ห่อ ได้.
      แก้ หัด (10:1.152)
               คน ป่วย เปน หัด มัน ทำ พิศม์ ต่าง ๆ, เรา เอา ยา แก้ หาย ได้.
      แก้ หิด (10:1.153)
               คน เปน หิด เปื่อย, หฤๅ หิด ด้าน มัน คัน หนัก, เรา เอา ยา ทา ให้ หาย คัน ได้.
      แก้ หืด (10:1.154)
               คน เปน หืด เรา ทำ ให้ หาย ได้.
      แก้ หูด (10:1.155)
               คน เปน หูด เรา ทำ ให้ หาย ได้.
      แก้ เหือด (10:1.156)
               คน ป่วย เปน เหือด เรา รักษา ให้ หาย ได้ นั้น, คือ โรค ผุด เปน เม็ด ขึ้น ที่ ตัว หัว เล็ก ๆ.
      แก้ เหียน (10:1.157)
               คน เหียน ราก, หฤๅ จะ เหียน กลับ, ใบ เรือ ไม่ แล่น คล่อง, เรา จัด แจง ทำ ให้ หาย เหียน, หฤๅ ให้ เหียน ใบ เรือ ให้ คล่อง นั้น.
      แก้ หอบ (10:1.158)
               คน วิ่ง หอบ, หฤๅ คน ทำ การ เนื่อย หอบ, หฤๅ เปน สิ่ง ใด หอบ ก็ ดี, เรา ทำ ให้ หาย หอบ ได้ นั้น.
      แก้ แหบ (10:1.159)
               คน หฤๅ สัตว์ เสียง แหบ แห้ง, ทำ ให้ เสียง* เพราะ หาย ได้.
      แก้ หาว (10:1.160)
               คน หาว หนัก เรา ทำ ให้ หาย หาว ได้ นั้น.
      แก้ หิว (10:1.161)
               คน หฤๅ สัตว์ มัน หิว อ่อน ไป, เรา ทำ ให้ หาย หิว ได้.
      แก้ หวย (10:1.162)
               คน เล่น หวย, แก้ ใบ โภย หวย ออก ดู นั้น.
      แก้ เหี่ยว (10:1.163)
               ผัก หฤๅ ใบ ไม้ สิ่ง ใด ๆ เหี่ยว ลง, เรา ทำ ให้ สด ชื่น, หาย เหี่ยว ได้.
      แก้ เหื่อ (10:1.164)
               คน เหื่อ ออก หนัก, เรา ทำ ให้ หาย เหื่อ ได้.
      แก้ ไอ (10:1.165)
               คน ไอ หนัก, เรา ทำ ให้ หาย ไอ ได้.
      แก้ เอก (10:1.166)
               ของ สิ่ง ใด ๆ มี นาระกา เปน ต้น เสีย ไป, เรา ทำ ให้ ดี เปน อย่าง เอก ไม่ มี ใคร เสมอ.
      แก้ แอก (10:1.167)
               แอก เกียน หฤๅ, แอก คราด, แอก ไถ, เรา ปลด ออก จาก งัว จาก ควาย, หฤๅ จาก แอก จาก ไถ ได้ นั้น.
      แก้ อวก (10:1.168)
               คน อวก ลม เหียน ราก, เรา ทำ ให้ หาย ได้.
      แก้ องค์ (10:1.169)
               องค์ รูป พระ หฤๅ องค์ สิ่ง ใด ๆ ไม่ สู้ ดี, เรา ทำ องค์ นั้น ให้ ดี ขึ้น.
      แก้ อึง (10:1.170)
               ที่ ใด ๆ เสียง อึง หนัก, เรา ห้าม มิ ให้ อึง ได้.
      แก้ เอียง (10:1.171)
               ของ สง ใด ๆ เอียง, เรา จัด แจง ทำ ให้ มัน ตรง ขึ้น ได้.
      แก้ อด (10:1.172)
               จะ ไป ทาง ไกล กระ เกรียม สะเบียง อาหาร ไป พร้อม, มิ ให้ อด ได้.

--- Page 11 ---
      แก้ อวด (11:1.173)
               คน ที่ มัก พูด โอ อวด หนัก, เรา ข่ม ขี่ ห้าม ปราม เสีย มิ ให้ พูด อวด ได้,
      แก้ อับ (11:1.174)
               เข้า สาร หฤๅ ของ สิ่ง ใดๆ อับ, เรา ทำ ให้ หาย อับ ได้.
      แก้ อับ แก้ จน (11:1.175)
               คือ การ ที่ คน ทำ ปลด เปลื้อง ตัว, เมื่อ เข้า ที่ ขัด สน ด้วย ถ้อย ความ หฤๅ ทับ ศึก เปน ต้น นั้น.
      แก้ อิ่ม (11:1.176)
               คน กิน ของ เกิน ประมาณ อิ่ม หนัก, เรา ให้ กิน ยา ให้ หาย อิ่ม หาย เพ้อ ได้.
      แก้ อาย (11:1.177)
               ผู้ ใด ทำ ให้ เรา ได้ ความ อาย, แล้ว เรา ทำ ให้ ผู้ นั้น ได้ ความ อาย บ้าง.
ไก (11:1)
         ของ สิ่ง ใด ๆ เปน ไก เปน กล เหมือน นาริกา เปน ต้น.
      ไกยเกษ (11:1.1)
               ชื่อ เมือง ใน เรื่อง รามเกียรติ์, มี หลาย เล่ม.
      ไก กล (11:1.2)
               สิ่ง ของ ที่ มี ไก มี กล เหมือน อย่าง กุญแจ บ้าง, หีบ บ้าง, นาระกา บ้าง นั้น.
      ไก ปืน (11:1.3)
               คือ ของ อยู่ ใน ท้าย ลำ กล้อง ปืน, สำหรับ ลั่น นก ปืน สับ ลง, ให้ ไฟ ติด ขึ้น ให้ ขับ ลูก ออก นั้น.
      ไก นาระกา (11:1.4)
               ฃอง ที่ ใน นาระกา, สำหรับ ให้ เฃม ใน นั้น เดิร หมุน ไป ได้.
      ไก หีบ (11:1.5)
               สิ่ง ของ อยู่ ใน หีบ สำหรับ รับ ลูก กุญ แจ ให้ หมุน ไป ได้ นั้น, เหมือน ไก ปืน เปน ต้น นั้น.
ไก่ (11:2)
         ตัว มัน คล้าย กับ นก สอง ท้าว มี ปีก บิน ได้, ขัน ได้, กิน ดี.
      ไก่ ก้อ (11:2.1)
               มี ปีก เหมือน นก, ใจ มัน กล้า รื่น เริง, ไม่ กลัว ไก่ อื่น, ครั้น เหน ตัว เมีย แล้ว ทำ กิริยา ก้อ กรีด.
      ไก่ กก (11:2.2)
               ไก่ แม่ ลูก อ่อน เอา ลูก เข้า ไว้ ใน อก, แล้ว ฟุบ คลุม ให้ ลูก นอน นั้น.
      ไก่ กุก (11:2.3)
               ไก่ ตัว ผู้ ร้อง เรียก หา ไก ตัว เมีย, หฤๅ ไก่ แม่ ลูก อ่อน ร้อง กุก หา ลูก.
      ไก่ แกง (11:2.4)
               ไก่ ที่ เลี้ยง ไว้ สำหรับ แกง กิน.
      ไก่ กิน (11:2.5)
               ไก่ ที่ เลี้ยง ไว้ สำหรับ จะ กิน. อย่าง หนึ่ง ไก่ มัน จิก ของ กิน.
      ไก่ ไข่ (11:2.6)
               ไก่ ตัว เมีย ที่ มัน ไข่ ทุก วัน ๆ.
      ไก่ แขก (11:2.7)
               ไก่ ที่ พวก แขก เลี้ยง ไว้.
      ไก่ แข้ง (11:2.8)
               ไก่ แข้ง มัน มี พิศม์, เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ ชน พะนัน กัน.
      ไก่ ขัน (11:2.9)
               ไก่ ที่ มัน ร้อง ออก เสียง ดัง.
      ไก่ แจ้ (11:2.10)
               ไก่ ตัว ไม่ สู้ โต นัก, ขน เหลือง บ้าง, แดง บ้าง, หงอน จักๆ.
      ไก่ จิก (11:2.11)
               ไก่ ที่ มัน จิก เอา ด้วย ปาก
      ไก่ จุก (11:2.12)
               ไก่ ที่ หัว มัน มี ขน งอก ขึ้น เปน จอม อยู่ ที่ กระ หม่อม นั้น.
      ไก่ โจก (11:2.13)
               ไก่ ที่ เปน ใหญ่ ใน ฝูง, ชะนะ ไก่ ทั้ง ปวง ใน ฝูง นั้น หมด.
      ไก่ เจียบ (11:2.14)
               ลูก ไก่ เล็ก ๆ, มัน ร้อง เสียง ดัง เจียบ ๆ. อนึ่ง เปน เถา วัน ขึ้น อยู่ ริม* น้ำ, ลูก เปน ขน คล้าย ลูก ไก่.
      ไก่ จ้าว (11:2.15)
               ไก่ ที่ ศี ขาว ทั้ง ตัว, เขา สมมุติ เรียก ว่า, ไก่ จ้าว.
      ไก่ จ้อย (11:2.16)
               ไก่ แก่ แต่ ตัว เล็ก ๆ.
      ไก่ ฉาบ (11:2.17)
               ไก่ ที่ มัน บิน ฉาบ ไป ฉาบ มา.
      ไก่ ชน (11:2.18)
               ไก่ ที่ เลี้ยง ไว้ สำหรับ ชน กัน.
      ไก่ หญอง (11:2.19)
               ไก่ ที่ ขน มัน หญอง กลับ ทวน ขึ้น เบื้อง บน.
      ไก่ เดือย (11:2.20)
               ไก่ ที่ มี เดือย ยาว.
      ไก่ ต่อ (11:2.21)
               คือ ไก่ คน เลี้ยง ไว้ สำหรับ เอา ไป ตั้ง ให้ สู้ กับ ไก่ เถือน.
      ไก่ ตี (11:2.22)
               ไก่ ที่ เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ พะนัน กัน.
      ไก่ ตั้ง (11:2.23)
               ไก่ ที่ เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ ตี กัน, แต่ ฅอ ตั้ง ชัน อยู่, ไม่ ใคร่ จะ ก้ม ลง เลย.
      ไก่ ต้อย (11:2.24)
               ลูก ไก่ ที่ เขา เลี้ยง, แต่ มัน เล็ก ๆ, เชื่อง จน ตาม คน.
      ไก่ เตี้ย (11:2.25)
               ไก่ ที่ ขา สั้น ต่ำ เตี้ย, เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ ชม เล่น.
      ไก่ เถื่อน (11:2.26)
               คือ ไก่ อยู่ ใน ป่า ไม่ มี บ้าน.
      ไก่ เทา (11:2.27)
               ไก่ ที่ ขน ศี ดำ กับ ศี ขาว เจือ กัน เปน ศี เทา.
      ไก่ บน (11:2.28)
               ไก่ ที่ อยู่ ข้าง บน, หฤๅ เปน ไก่ มา แต่ เมือง บน, หฤๅ ไก่ ที่ เขา บน จ้าว บน ผี ไว้.
      ไก่ บ้าน (11:2.29)
               ไก่ ที่ เกิด อยู่ ใน บ้าน.
      ไก่ ป่า (11:2.30)
               ไก่ ที่ เกิด ใน ป่า.
      ไก่ ผี (11:2.31)
               ไก่ ที่ ขน ขาว ทั้ง ตัว นั้น.
      ไก่ ผู้ (11:2.32)
               คือ ไก่ ตัว ผู้.
      ไก่ เผือก (11:2.33)
               ไก่ ที่ ขาว ทั้ง ตัว.
      ไก่ ฟ้า (11:2.34)
               ตัว เหมือน นก มี ปีก ขน ลาย, หงอน แดง เหมือน ไก่, มี อยู่ ใน* ป่า.
      ไก่ ผู้ เมีย (11:2.35)
               คือ ไก่ มี หงอน มี แรง เปน ตัว ผู้, มี ขน เปน ตัว เมีย นั้น.
      ไก่ เยีย (11:2.36)
               ไก่ ตัว ผู้, แต่ รูป ร่าง มัน เหมือน ไก่ ตัว เมีย.
      ไก่ เริง (11:2.37)
               ไก่ ที่ รื่น เริง, มิ ได้ กลัว ไก่ ตัว อื่น.
      ไก่ รอง (11:2.38)
               ไก่ ที่ สำหรับ รอง บ่อน, หฤๅ ไก่ ที่ ชน พะนัน เกือบ จะ แพ้ เขา นั้น.

--- Page 12 ---
      ไก่ รุ่น (12:2.39)
               ไก่ ที่ มัน พึง จะ รุ่น ขึ้น มา.
      ไก่ ลง (12:2.40)
               ไก่ ที่ ชน พะนัน มี แต่ จะ มุด หัว ลง ข้าง ล่าง นัน.
      ไก่ ล่าง (12:2.41)
               ไก่ ที่ ชน กัน มัน มัก มุด หัว ลง ข้าง ล่าง, ไม่ ไคร่ จะ ยก หัว ขึ้น บน เลย.
      ไก่ วิลาศ (12:2.42)
               ไก่ มี งวง มี ที่ เมือง วิลาศ.
      ไก่ สูง (12:2.43)
               ไก่ อู หฤๅ ไก่ แจ้ ขา มัน ยาว ไม่ เตี้ย.
      ไก่ สาว (12:2.44)
               ไก่ ตัว เมีย หนุ่ม ๆ ยัง ไม่ แก่.
      ไก่ ฬ่อ (12:2.45)
               ไก่ ที่ เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ ฬ่อ จับ ไก่ อื่น.
      ไก่ เฬา (12:2.46)
               ไก่ ที่ ขน ดำ กับ ขน ขาว เจือ กัน อยู่ เหมือน ดอก เฬา.
      ไก่ ฬุ่น (12:2.47)
               ไก่ ที่ ไม่ มี ขน หาง, ๆ มี หนิด น้อย เหมือน ไก่ ตะเภา.
      ไก่ อู (12:2.48)
               ไก่ เขา เลี้ยง ไว้ สำหรับ ชน กัน, หงอน กลม เล็กๆ ไม่ เปน แฉก เหมือน ไก่ แจ้.
โก (12:1)
          ฯ ว่า ดัง ฤๅ, ว่า ใคร, ว่า ผู้ ใด, ว่า อย่าง ไร.
โกกิลา (12:2)
          ฯ ว่า นก กระเหว่า ตัว ดำ บ้าง ลาย บ้าง, มัน ไข่ ให้ แม่ กา ฟัก, มัน กิน ผล ไม้ เสียง เพราะห์.
โกจิ (12:3)
          ฯ อัน ใด อัน หนึ่ง, คน ใด คน หนึ่ง. ตัว ใด ตัว หนึ่ง, เปน ต้น.
โกฏิ (12:4)
          ฯ ว่า สิบ ล้าน เปน โกฏิ หนึ่ง.
โกตุลัง (12:5)
          ฯ ว่า ชั่ง โกง, ชั่ง โกหก, ชั่ง ขี ฉ้อ.
โกธา (12:6)
          ฯ ว่า ใจ โกรธ.
โกธัง (12:7)
          ฯ ว่า โกรธ.
โกเมร (12:8)
         เปน ชื่อ หัว แหวน อย่าง หนึ่ง, ศี เหลือง อ่อน เจือ ขาว.
โกมุทธ์ (12:9)
         ต้น ดอก ไม้ ที่ เกิด ใน น้ำ คล้าย กับ บัว หลวง.
โกโรโกโส (12:10)
         เปน ชื่อ วัด แห่ง หนึ่ง, เปน วัด เลว.
โกโรค (12:11)
         คน แก่ เปน โรค ผอม หนัก, เขา มัก พูด ว่า, คน โกโรค.
โกโรโกเก (12:12)
         คือ คน โอยก เอยก.
โกลาหล (12:13)
          ฯ ว่า เหตุ การ ที่ เขา เล่า ฦๅ, หฤๅ เขา กระทำ กึก ก้อง ทั่ว.
โกลังโกละโสดา (12:14)
         คน ที่ ตัก บาป ธรรม ได้ บ้าง, แล้ว จัก มา เกิด ใน โลกย์ นี้ อีก หก ชาติ, จึ่ง จะ นิพาน.
โกวิธา (12:15)
          ฯ ว่า คน รู้, คน ฉลาด.
โกวิทธาโร (12:16)
          ฯ ว่า คน ฉลาด ต่าง ๆ ตาม วิธี,
โกษี (12:17)
          ฯ ชื่อ พระอินทร์, แต่ ทว่า เรียก ตาม โคตร์,
โกษีโย (12:18)
          ฯ ว่า ชื่อ พระอินทร์.
โกสินาราย (12:19)
         เปน ชื่อ เมือง ๆ หนึ่ง อยู่ ทิศ ตวัน ตก เมือง ไท.
โกไสยพัตถ์ (12:20)
          ฯ ว่า ผ้า ที่ เขา ธอ ด้วย ไหม, เหมือน อย่าง แพร นั้น.
โกสุม (12:21)
          ฯ ว่า ดอก ไม้.
โกหก (12:22)
          ฯ ว่า พูด ปด, พูด ไม่ จริง, พูด ฬ่อ ลวง, พูด ตอ แหล, โกง
โกหก ตอแหล (12:23)
         คือ การ คด โกง ไม่ ซื่อ ตรง, มัก พูด ปด.
โก๋ (12:24)
         เปน ปลาย ชื่อ ขนม เจ็ก, เขา ทำ ด้วย แป้ง เข้า เหนียว ขั้ว, ใส่ น้ำ ตาน ทราย ด้วย, กิน หวาน, เรียก ขนมโก๋.
โก้ (12:25)
         เปน ปลาย ชื่อ ขนม ของ ไทย, เขา ทำ ด้วย แป้ง เข้า โภช บ้าง, แห้ว บ้าง, กระจับ บ้าง, ถั่ว บ้าง, ใส่ น้ำ ตาน ทราย, กิน หวาน, เรียก ตะโก้.
เกา (12:26)
         คน คัน ตัว เอา เล็บ มือ งอ เข้า ลาก มา ที่ ตัว ให้ หาย คัน.
      เกา กาย (12:26.1)
               คือ เกา ตัว.
      เกา ขน (12:26.2)
               คน หฤๅ สัตว์ เอา เล็บ งอ เข้า ครูด ลง ที่ ขน.
      เกา ตัว (12:26.3)
               คน หฤๅ สัตว์ คัน ตัว เอา เล็บ ครูด ลง ที่ ตัว.
      เกา ยุง (12:26.4)
               คน หฤๅ สัตว์ ยุง มัน กัด คัน เอา เล็บ ครูด ลง ที่ ยุง กัด.
      เกา แสบ (12:26.5)
               คน หฤๅ สัตว์ เอา เล็บ ครูด ลง ที่ ตัว หฤๅ ที่ ใด จน แสบ.
      เกา หัว (12:26.6)
               คน หฤๅ สัตว์ เอา เล็บ ครูด ลง ที่ หัว.
      เกา องค์ (12:26.7)
               คน ที่ เปน ใหญ่ มี วาศนา มาก เอา เล็บ ครูด ลง ที่ ตัว.
      เก่า (12:26.8)
               ผ้า หฤๅ ของ สิ่ง ใด ๆ, ทำ แล้ว ใช้ สอย ไป นาน คร่ำ คร่า เศร้า หมอง นั้น.
เก่าแก่ (12:27)
         คน หฤๅ สัตว์ สิ่ง ของ ใดๆ, ที่ ได้ ใช้ สอย อยู่ นาน จน แก่.
      เก่า ก่อน (12:27.1)
               สิ่ง ของ ที่ เก่า เขา มี อยู่ ก่อน นั้น นาน.
      เก่า คร่ำ คร่า (12:27.2)
               สิ่ง ใด ๆ ที่ ชำรุธ.
      เก่า จริง (12:27.3)
               สิ่ง ของ ที่ เก่า แท้ ๆ นั้น.
      เก่า เต็ม ที (12:27.4)
               สิ่ง ของ ใด เก่า จน เกิน กำหนฎ.
      เก่า นัก (12:27.5)
               สิ่ง ของ ใด ๆ เก่า มาก, หฤๅ เก่า หลาย แห่ง หลาย ตำบล.
      เก่า นาน (12:27.6)
               สิ่ง ของ ใด ๆ, คร่ำ คร่า อยู่ นาน แล้ว.
เก้า (12:28)
         คน นับ สิ่ง ของ ใด ๆ สิบ หย่อน หนึ่ง, ว่า เก้า. อนึ่ง ตีน เดิร ย่าง ไป, ว่า เก้า.
      เก้า ก่าย (12:28.1)
               สิ่ง ของ ใด ๆ วาง ก่าย กัน ไป มา, หฤๅ รอย คน รอย สัตว์, เดิน ก่าย กัน ไป มา.
      เก้า ลัด (12:28.2)
               คือ แล่น เรือ ทวน ลม ขึ้น ไป, แล ตัด ทาง น้ำ ไป นั้น.
      เก้า ทัน (12:28.3)
               สิ่ง ของ ทำ ด้วย ไม้ มี สาย พาด ลูก เหมือน ธนู, สำ หรับ ยิง คน ยิง สัตว์ ต่าง ๆ.
      เก้า แล่น (12:28.4)
               คือ แล่น เก้า เช่น ว่า นั้น.

--- Page 13 ---
เก้าอี้ (13:1)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ บ้าง ทำ ด้วย หวาย บ้าง, สำหรับ เปน ที่ นั่ง ของ คน ทั้ง ปวง.
      เก้าอี้ โยก (13:1.1)
               เก้า อี้ โคลง ไป ข้าง หน้า โคลง มา ข้าง หลัง นั้น.
กำ (13:2)
         มือ กำ สิ่ง ของ ใด ๆ ไว้. อนึ่ง ผัก แล ของ ใด ๆ, เขา เอา ตอก มัด ไว้ เปน สิ่ง ๆ นั้น.
กรรม (13:3)
         ฯ ว่า กระทำ.
      กรรม ก่อน (13:3.1)
               การ ที่ คน กระทำ ดี, หฤๅ การ ชั่ว ต่าง ๆ ไว้ แต่ ก่อน นั้น.
กำกับ (13:4)
         คือ ให้ คน ไป คอย ดู คน ทำ การ อัน ใด อัน หนึ่ง เปน ต้น.
กำ เกียน (13:5)
         คือ ไม้ เปน อัน ๆ, เขา ใส่ เข้า กับ ดุม ข้าง หนึ่ง ๆ ใส่ กับ กง ขา เกียน นั้น.
กำจัด (13:6)
         การ ขับ เสีย, ขับ ไล่, บ่าว ทาษ หฤๅ ลูก จ้าง, หฤๅ พวก พ้อง ทำ ความ ชั่ว เรา ขับ ไล่ เสีย นั้น. อนึ่ง ต้น ไม้ มี อยู่ ใน ป่า เหนือ ชื่อ กำจัด.
กำจาย (13:7)
         งา ช้าง ที่ อาละวาด แทง ต้น ไม้, หฤๅ แทง สิ่ง ใด ๆ, งา หัก ติด อยู่ ใน นั้น, งา นั้น ว่า งา กำจาย.
กำ ชับ กำ ชา (13:8)
         คือ คำ พูด บังคับ ว่า ทำ ให้ ดี ๆ เปน ต้น นั้น.
      กำชับ (13:8.1)
               คำ สั่ง หลาย หน ว่า จง ระวัง ให้ ดี.
กำชาบ (13:9)
         คือ ลูก หน้า ไม้, หฤๅ ลูก ธะนู ที่ เขา อาบ ชุบ อยา พิศม์ ไว้ นั้น.
กำดัด (13:10)
         กำลัง ดี, ภอ ดี, หน้า รักษ, หน้า ชม, ว่า กำดัด ดี. ซาม กิน ซาม ช้อน ซาม ชม เปน ต้น นั้น.
กำเดา (13:11)
         คำ เขมร ว่า ร้อน. อนึ่ง เลือด ที่ ไหล ออก จาก รู จมูก เหตุ ด้วย ร้อน, หฤๅ กระทบ สิ่ง ใด ๆ เข้า, ว่า เลือด กำเดา.
กำตัด (13:12)
         คน เล่น เบี้ย การ พนัน อย่าง หนึ่ง, ว่า เล่น กำ ตัด.
กำตาก (13:13)
         คือ ถึง กำหนฎ เมื่อ วัน แรก นา ใน หลวง เปน พีธี สำ หรับ แผ่นดิน เดือน หก นั้น.
กำหนฎ (13:14)
         ความ ตั้ง สัญา ไว้ ว่า, วัน นั้น เรา จะ ไป, หฤๅ เดือน นั้น จะ มา เปน ต้น นั้น, หฤๅ กำหนฎ ลง ว่า. ถ้า ผู้ ใด ขัด ขืน จะ ลง โทษ, ว่า กำหนฏ.
      กำหนฎ กฎหมาย (13:14.1)
               คือ กาละ ที่ จำ วัน คืน ไว้ เปน ต้น, แล สัง เกต ไว้ นั้น.
กำหนัด (13:15)
         ใจ หื่น ใจ อาคละ ใน รูป เสียง กลิ่น รศ สัมผัด จับ ต้อง โดย การ สังวาศ นั้น.
กำเนิด (13:16)
         การ ที่ เกิด เปน มนุษ, หฤๅ เกิด เปน สัตว เดียรฉาน นั้น.
      กำนน (13:16.1)
               ของ ให้ เพื่อ คำนับ, เหมือน อย่าง คน จะ เล่น มโหรี หฤๅ พิณภาษ เปน ต้น, ต้อง เอา เงิน ติด เทียร ตั้ง คำนับ ก่อน นั้น.
กำนัน (13:17)
         คน ที่ เปน ใหญ่ ใน บ้าน อัน ชาว บ้าน ควร จะ คำนับ.
      กำนัน พรรทนาย บ้าน (13:17.1)
               คือ คน ที่ เขา ตั้ง ไว้ ให้ ว่า กล่าว คน ใน บ้าน หนึ่ง นั้น.
กำบัง (13:18)
         ที่ ปิด หฤๅ ที่ บัง นั้น.
      กำบัง กาย (13:18.1)
               คือ บัง ตัว ไม่ ให้ คน อื่น เหน นั้น.
กำปะนาท (13:19)
         ฯ ว่า หวั่น ไหว.
กำปั่น (13:20)
         เรือ ใหญ่ ของ พวก แขก, ฝรั่ง, อังกฤษ, วิลันดา ใน ทาง ทะเล ใหญ่. อนึ่ง หีบ ใหญ่ ๆ
      กำปั่น รบ (13:20.1)
               คือ เรือ กำปั่น สำหรับ รบ กับ ฆ่า ศึก นั้น.
      กำปั่น ไฟ (13:20.2)
               คือ เรือ กำปั่น ที่ แล่น ไป เพราะ ไฟ นั้น.
กำปั้น (13:21)
         คน กำ มือ เข้า, ว่า กำปั้น.
กำพร้า (13:22)
         คน ที่ พ่อ หฤๅ แม่ ตาย ไม่ มี ที่ พึ่ง, หฤๅ ตาย ทั้ง สอง คน.
กำแพง (13:23)
         คือ ที่ ล้อม ก่อ ด้วย อิฐ เปน ต้น.
      กำแพง เพชร์ (13:23.1)
               เปน ชื่อ เมือง อยู่ ฝ่าย เหนือ เมือง หนึ่ง นั้น.
      กำแพง แก้ว (13:23.2)
               คือ กำแพง ก่อ ด้วย อิฐ ปูน ต่ำ ๆ, สำหรับ ล้อม ที่ วัด เปน ต้น.
กำพืช (13:24)
         คือ พืช พันธุ ว่าน เครือ เทือก แถว.
กำ พุชภาคย์ (13:25)
         ภาษา ชาว กัมภูชา คือ เขมร.
กำพวด (13:26)
         ของ ทำ ด้วย ทอง เหลือง บ้าง ทอง แดง บ้าง, ห่อ เปน หลอด เข้า แล้ว สิ้น ปี. อนึ่ง เปน ชื่อ ปลา กำพวด.
กำพล (13:27)
         ผ้า ศี แดง ทำ ด้วย ขน สัตว มา แต่ เมือง เทศ ศี งาม นัก, คือ ผ้า สร่าน ศี ต่าง ๆ.
กำภีร์ (13:28)
         หนังสือ เรื่อง หลาย ผูก รัด เข้า ด้วย กัน เปน ห่อ หนึ่ง.
กำภู (13:29)
         ของ ทำ ใส่ ที่ ฉัตร์ หฤๅ พุ่ม ดอก ไฟ, สำหรับ กั้น สันถาน คล้าย กับ จงกล บัว.
      กำภู ฉัตร์ (13:29.1)
               ของ ทำ ด้วย ไม้ มี สัน ถาน คล้าย กับ บัว จงกล ทำ ไว้ ที่ กง ฉัตร์.
กำภู ชา (13:30)
         ชื่อ เมือง หลวง เขมน.
กำมา (13:31)
         กำ มือ เข้า, แล้ว วัด ลง มา ถึง ข้อ ศอก.
กำ มือ (13:32)
         ทำ นิ้ว มือ ให้ งอ ม้วน กลม เข้า.
กรรม (13:33)
         ฯ ว่า กระทำ การ ดี หฤๅ การ ชั่ว.

--- Page 14 ---
กรรมกร (14:1)
         ฯ การ ลง โทษ ต่าง ๆ, หฤๅ คน กระทำ การ งาน.
      กรรมบถ (14:1.1)
               ฯ แปล ว่า คลอง แห่ง กรรม, คือ การ ดี หฤๅ ชั่ว ที่ คน กระทำ เปน ที่ เกิด แห่ง กรรม นั้น.
กำมะถัน (14:2)
         ของ ศี เหลือง มา แต่ เมือง นอก, สำหรับ ประสม กับ ดิน ประสิว ทำ ดิน ปืน.
กำมะหญี่ (14:3)
         ผัา เปน ขน นุ่ม อ่อน ละเอียด ศี ต่าง ๆ งาม นัก, มา แต่ เมือง จีน แล เมือง เทศ บ้าง.
กำญาน (14:4)
         ยาง ไม้ หอม มา แต่ ป่า เหนือ, ใช้ ทำ เครื่อง อบ เผา ไฟ กลิ่น หอม นัก.
กรรมฐาน (14:5)
         ฯ ใจ พิจรณา เหน ว่า, รูป, เวทนา, สัญา, สังขาร, วิญาณ ไม่ เที่ยง, เปน ทุกข์, ไช่ ตน, ไช่ ของ ตน. อนึ่ง คือ ที่ ตั้ง แห่ง การ ที่ ทำ นั้น.
กำมัง (14:6)
         ฯ การ ทั้ง ปวง สิ้น. อนึ่ง ชื่อ บ้าน ที่ เมือง เหนือ.
กำเม็ง (14:7)
         ต้น ผัก อย่าง หนึ่ง มัก ขึ้น อยู่ ตาม ทุ่ง นา แล สวน, สำ หรับ ปน กับ มะเกลือ ย้อม ผ้า ดำ.
กำหมัด (14:8)
         คน กำ มือ เข้า ทุบ ตี กัน, หฤๅ จะ กระทำ การ สิ่ง ใด ๆ.
กำไร (14:9)
         กระทำ ให้ ยิ่ง, หฤๅ เข้า ของ ซื้อ มา ถูก ขาย ได้ แพง, เงิน ที่ ได้ เกิน ทุน นั้น, ว่า กำไร,
กำหราบ (14:10)
         การ ที่ คน ว่า กล่าว ปราบ ปราม, ให้ ตั้ง อยู่ ใน ถ้อย คำ ตัว นั้น.
กำเริบ (14:11)
         โรค ไภย หฤๅ เหตุ สิ่ง ใด ๆ, เดิม นั้น เปน แต่ น้อย, ครั้น มา ภาย หลัง กลับ เปน ทวี มาก ขึ้น นั้น.
กำไล (14:12)
         ของ ทำ ด้วย เงิน บ้าง ทำ ด้วย ทอง บ้าง, สำหรับ ใส่ มือ แล ท้าว เด็ก, ให้ ดู งาม นั้น.
      กำไล มือ (14:12.1)
               คือ วง เขา ทำ ด้วย ทอง หฤๅ เงิน, สำหรับ ใส่ มือ เปน เครื่อง ประดับ เด็ก ๆ นั้น.
กำลัง (14:13)
         คน มี แรง มาก, หฤๅ มี ผู้ คน บ่าว ไพร่ มาก นั้น. อนึ่ง คือ ขณะ ที่ รีบ เร่ง ไป เปน ต้น นั้น.
      กำลัง วัง ชา (14:13.1)
               กำลัง คือ แรง, วัง ชา เปน สร้อย คำ.
กำมะลอ (14:14)
         โอ, หฤๅ ร่ม, หฤๅ หีบ, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ๆ เขียน ด้วย ลาย น้ำ มัน นั้น, เรียก ลาย* กำมะลอ.
กำยำ (14:15)
         คือ ว่า โต ใหญ่ นั้น, มี กาย คน เปน ต้น.
กรรมเรียญติ์ (14:16)
         ฯ คือ โรง ที่ สำหรับ ฟัง ธรรม เทศนา.
กรรม นิยม (14:17)
         ฯ คือ การ เปน เพราะ กรรม, ถ้า ฝ่าย อกุศล, เหมือน คน ผูก ฅอ ตาย เปน ต้น, ฝ่าย กุศล, เหมือน คน ที่ ราช รถ มา เกย รับ นั้น.
กรรม วาจา (14:18)
         ฯ ครู ที่ สอง สำหรับ นั่ง เบื้อง ขวา เมื่อ กระทำ อุป สมบท กรรม, คือ บวช นาค นั้น.
กรรม ลาศนะ (14:19)
         ฯ ว่า มี ดอก บัว เปน อาศนะ.
กรรม วิบาก (14:20)
         ฯ ว่า ผล แห่ง การ ดี แล การ ชั่ว นั้น.
กำมเลศร (14:21)
         ฯ ว่า ดอก บัว ใหญ่.
กรรม เวรา (14:22)
         ว่า ผล แห่ง การ ดี แล การ ชั่ว ที่ เวียน ติด ตาม ตน ไป, ว่า กรรม เวรา.
กรรมชวาต (14:23)
         ฯ ว่า ลม เกิด แต่ กรรม, คือ ลม บังเกิด ใน อุทร เมื่อ บุตร จะ คลอด ออก จาก ครรภ์.
กรรมเวร (14:24)
          ฯ ใจ ความ เมือน กัน.
กำไว้ (14:25)
         คือ ทำ นิ้ว มือ ให้ งอ เข้า ถือ ของ ไว้, หฤๅ มือ เปล่า บ้าง.
กำสรติ์ (14:26)
         ฯ ระฦก ถึง การ ดี การ ชั่ว ที่ ตัว ทำ ไว้, คำ ตลาต ว่า โศรก เศร้า.
กำ สรวน (14:27)
         ว่า โศรก เศร้า, เปน คำ สูง.
กำมสิทธิ์ (14:28)
         สำเร็ทธิ์ การ หฤๅ ให้ สิ่ง ของ ใด ๆ เปน อัน ขาด แก่ ผู้ ที่ รับ นั้น
กำแหง (14:29)
         ว่า แขง แรง, กล้า หาร.
      กำแหง หาร (14:29.1)
               คือ ใจ เหี้ยม กล้า หาร.
ก่ำ (14:30)
         ศี แดง แก่, หฤๅ แสง อาทิตย์ เมือ เพลา เย็น นั้น.
ก้ำกึ่ง (14:31)
         การ ขะเน, คือ สิ่ง ที่ คิด ไว้ นั้น, จะได้ หฤๅ มิ ได้ ก็ เท่า กัน, หฤๅ คน ไข้ หนัก จะ เปน จะ ตาย เท่า กัน.
      ก้ำเกิน (14:31.1)
               คือ สิ่ง ของ ที่ ไม่ เสมอ กัน นั้น.
กร้ำกรุ่น (14:32)
         ของ ศี ขาว กับ ศี แดง เจือ กัน เปน ศี นวน.
กะ (14:33)
         คือ คน จะ ทำ การ สิ่ง ใด ๆ, จะ เอา เพียง ไหน, ก็ กำ หนฎ ทำ สำคัญ ลง ไว้ เพียง นั้น, เรียก ว่า กะ.
      กะ การ (14:33.1)
               คน จะ ทำ การ สิ่ง ใด ๆ กะ ไว้ ว่า เรา จะ ทำ การ วัน นั้น หฤๅ เดือน นั้น, ปี นั้น หฤๅ กะ ลง ไว้ ว่า เรา จะ ทำ เท่า นี้, เรียก ว่า กะ การ ลง ไว้.
      กะเกน (14:33.2)
               การ ใน หลวง กะเกน ให้ คน นี้ ทำ การ สิ่ง นี้, หฤๅ เกน กอง ทับ ว่า, กอง นี้ ให้ ยก ไป ทาง นี้, ว่า กะ เกน.
กะจ๋อ กะแจ๋ (14:34)
         เด็ก สอน พูด ยัง ไม่ ชัด มัน พูด เสีย กะจ๋อ กะแจ๋

--- Page 15 ---
กะจี๋หรีด (15:1)
         คน หฤๅ สัตว หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ มัน เล็ก ๆ ที่ สุด.
กะเจา (15:2)
         ปอ อย่าง หนึ่ง เขา ปลูก ไว้ สำหรับ ปั่น เชือก, เขา เอา เม็ด มัน หว่าน ที่ ดิน เหมือน ทำ นา, มี อยู่ ที่ กรุง เก่า.
กะจก (15:3)
         ของ ทำ ด้วย แก้ว สำหรับ ดู เงา รูป. อนึ่ง เขา ทำ ที่ ใน เมือง ไทย นี้ สำหรับ ประดับ เครื่อง ภาชนะ ใช้ สรอย.
กะจัด กะจาย (15:4)
         คือ พรัด พราย ไป นั้น.
กะจิก กะจุก (15:5)
         ของ เล็ก ๆ น้อย ๆ สิ่ง ละ อัน พรรณ์ ละ น้อย.
      กะจุก กะจิก (15:5.1)
               ความ เล็ก ๆ น้อย ๆ หลาย สิ่ง หลาย อัน.
กะจุก กะจุย (15:6)
         คือ ฟุ้ง เฟื่อง.
กะจอก (15:7)
         คน ขา เสีย, เดิร เขยก ๆ. อนึ่ง นก ตัว เล็ก ๆ มัน อา- ไศรย ทำ รัง อยู่ ที่ เรือน, แล ใน รู ไม้, ว่า นก กะจอก.
กะจง (15:8)
         สัตว ตัว เล็ก เท่า แมว, รูป มัน คล้าย กับ เนื้อ, อยู่ ใน ป่า, กิน ผัก กิน หญ้า.
กะจัง (15:9)
         ของ ทำ ด้วย ทอง บ้าง, ด้วย ไม้ บ้าง, กะดาด บ้าง, สลัก เปน ช่อง รูป แบบ ๆ, ใช้ ประดับ เครื่อง สภ เปน ต้น.
กะจ่าง (15:10)
         กะจก หฤๅ โคม แก้ว หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, หฤๅ คิด แก้ ความ สิ่ง ใด ไม่ เหน ชัด, เรา จัด แจง แก้ ให้ ใส สว่าง นั้น.
      กะจ่าง แจ้ง (15:10.1)
               คือ แจ่ม แจ้ง เมือน ดวง จันทร์ เมื่อ วัน เพง ปราศ จาก เมฆ นั้น.
กะเจิง (15:11)
         คน หลง ทาง หฤๅ คน เที่ยว ต่อ ๆ ไป ไม่ ใคร่ จะ กลับ มา, ว่า หลง เที่ยว กะเจิง.
กะจัด กะจาย (15:12)
         เรี่ย ราย ไป ไม่ อยู่ ที่ ของ ตัว.
กะจาด (15:13)
         ของ สาน ด้วย ไม้ ไผ่ เปน รูป แบน ๆ ปาก กว้าง ๆ สำ หรับ ใช้ ใส่ ของ ไป ตลาด บ้าง, ใส่ ขนม มี เทศนา บ้าง.
กะจัด พรัด พราย (15:14)
         คือ เรี่ย ราย วุ่นวาย ไป.
กะจิ๋ด กะจ้อย (15:15)
         สิ่ง ของ ใด ๆ, หฤๅ สัตว ใด ๆ เล็ก ที่ สุด, ว่า เปน ของ กะจิด กะจ้อย.
กะจูด (15:16)
         ต้น หญ้า อย่าง หนึ่ง ต้น กลม ๆ, ขึ้น อยู่ ที่ ทุ่ง นา สำหรับ สาน เสื่อ.
กะโจน กะโดด (15:17)
         คน หฤๅ สัตว กะโดด ลง ใน น้ำ, หฤๅ กะโดด ขึ้น จาก เรือ, หฤๅ กะโดด ลง จาก เรือน, ว่า กะโจน.
กะจ้อน (15:18)
         เปน สัตว สี่ ตีน ตัว เล็ก ๆ เท่า กัน กับ หนู, กิน ผลไม้ อยู่ ใน สวน บ้าง ใน ป่า บ้าง. อนึ่ง เหมือน ผลไม้ พึ่ง ออก ยัง เล็ก อยู่, ว่า ลูก กะจ้อน.
กะจาบ (15:19)
         นก ตัว เล็ก ๆ เท่า กับ นก กะจอก, อยู่ ใน ทุ่ง นา กิน เข้า เปลือก, ทำ รัง ห้อย กับ กิ่ง ไม้ ประลาด นัก.
กะจับ (15:20)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ผล เมือน หัว ควาย บ้าง, เปน สาม ง่าม เหมือน ขวาก บ้าง ขึ้น ใน น้ำ, กิน ดี.
กะจับปี (15:21)
         เปน เครื่อง ใน มะโหรี อย่าง หนึ่ง มัน มี พะอบ มี คัน แล สาย, แล นม แล ลูก บิด นั้น.
กะจิบ (15:22)
         นก ตัว เล็ก ๆ, มัน ร้อง เสียง ดัง จิบ ๆ, กิน บุ้ง กิน หนอน ศี ขน มัว ๆ.
กะจุบ (15:23)
         ของ สำหรับ. ตาม ตะเกียง, เขา เอา ดิน บ้าง ตะกั่ว บ้าง ทำ เปน สาม ขา, เจาะ รู กลาง เอา ไส้ ใส่ ใน นั้น ตาม ไฟ.
กะเจียบ (15:24)
         ลูก ไก่ เล็ก ๆ ที่ พึ่ง ออก จาก ไข่ มัน ร้อง เจียบ ๆ นั้น.
กะจุ้ม กะจิม (15:25)
         เด็ก หฤๅ ผู้ ใหญ่ ที่ พึ่ง ฟื้น จาก ไข้, ขึ้น ใหม่ ๆ, อยาก กิน ของ เล็ก ๆ น้อย ๆ, โน่น บ้าง นี่ บ้าง, ว่า อยาก กิน กะจุ้ม กะจิ้ม.
กะโจม (15:26)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ บ้าง ด้วย กะดาด บ้าง, เอา ผ้า คลุม สำ หรับ กัน ผง, หฤๅ สำหรับ คน เข้า อยู่ ใน นั้น ให้ เหื่อ ออก นั้น.
กะโจม จับ (15:27)
         คือ โดด เข้า จับ.
      กะโจม กะจาม (15:27.1)
               คือ โดด เข้า ตะครุบ จับ เอา.
กะจาย (15:28)
         ของ ที่ แตก เรี่ยราย ออก ไป นั้น. อนึ่ง ฝูง สัตว, หฤๅ คน เปน หมู่ กัน อยู่ แล้ว กะจาย ออก ไป จาก กัน.
กะจุย (15:29)
         คน หฤๅ สัตว เปน หมู่ เปน พวก กัน อยู่, แล้ว ตก ใจ กลัว แต่ เหตุ ใด ๆ ต่าง คน ต่าง หนี กะจุย ไป.
กะจ้อย (15:30)
         คน หฤๅ สัตว หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ยัง เล็ก อยู่ นั้น
      กะจ้อยร้อย (15:30.1)
               คือ รูป คน จ้อน เล็ก, หฤๅ ผล ไม้ จ้อน เล็ก นั้น.
กะเจียว (15:31)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ เหมือน ขมิน, ดอก เหมือน ขมิ่น, มัก ขึ้น อยู่ กลาง ทุ่ง กลาง ป่า, ดอก กิน ได้.
กะเจอะ กะเจิง (15:32)
         คือ อาการ ที่ ไม้ รู้แห่ง, แล แวะ เข้า ข้าง โน้น ข้าง นี้ นั้น.
      กะแจะ (15:32.1)
               เครื่อง หอม ปรุง เข้า กัน หลาย สิ่ง, ทำ ไว้ สำหรับ ทา บ้าง ประพรม อบ ผ้า อบ หีบ บ้าง.
      กะจี๋หริด (15:32.2)
               คือ ฃอง เล็ก หนิด เดียว ควร จะ ใหญ่ ตาม ธรรม ดา นั้น.
กะจ้อย ร่อย (15:33)
         คือ ของ เคย ใหญ่ เปน ธรรมดา, ของ นั้น แคระ กรัง อยู่ ไม่ ใหญ่ ตาม ทำเนียม นั้น.

--- Page 16 ---
กะเจาะ (16:1)
         โรค คน เปน ฝี ดาศ, หฤๅ เปน ต้อ เปน รอย กลม อยู่ เท่า เม็ด ถั่ว นั้น.
กะฉีก (16:2)
         ของ กิน อย่าง หนึ่ง, เขา เอา น้ำ ตาน เคี่ยว ขึ้น, แล้ว เอา มะพร้าว ขูด ใส่ ลง ขั้ว ไป, กิน กับ เข้า เหนียว.
กะฉอก (16:3)
         น้ำ ใส่ ขัน หฤๅ ใส่ ภาชนะ สิ่ง ใด ๆ ไว้, หฤๅ น้ำ ใน แม่ น้ำ กะฉ่อน หก ไป ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง, ว่า น้ำ กะฉอก.
กะฉีด (16:4)
         ที่ เปียก เปน น้ำ เปน โคลน, เรา เหยียบ ลง ไป น้ำ หฤๅ โคลน มัน ปรีด ขึ้น มา ว่า กะฉีด.
กะฉูด (16:5)
         เนื้อ ความ ก็ คล้าย กัน กับ กะฉีด. อย่าง หนึ่ง หล่อ ตัว อักษร ภิมภ์ เขา วัด ไป ดี บุก ฟุ้ง ออก ไป บ้าง นั้น.
กะเฉด (16:6)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ขึ้น ลอย อยู่ ใน น้ำ, ใบ เล็ก ๆ, ต้ม กิน กับ เข้า ดี.
กะฉ่อน (16:7)
         น้ำ ใน แม่ น้ำ เปน ต้น, ฟู ขึ้น เปน ตอน ๆ, เปน เมื่อ แผ่น ดิน ไหว นั้น.
กะโฉม (16:8)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ใน โคลน ที่ ดิน เปียก ๆ ใบ มี กลิ่น หอม, แกง กิน ดี.
กะ เช้า (16:9)
         ของ สาน ด้วย ไม้ เหมือน กะบุง เล็ก.
กะชะ (16:10)
         ของ สาน ด้วย หวาย บ้าง, ด้วย ตอก บ้าง, เปน รูป แบน ๆ มี หู อยู่ ที่ ปาก สอง ข้าง สำหรับ ไส่ ปลา.
กะชุ (16:11)
         ของ สาน ด้วย ไม้ ไผ่ สำหรับ ใส่ นุ่น บ้าง ใส่ ฝ้าย บ้าง นั้น.
กะ ชาก (16:12)
         คน จะ ถอน หญ้า, หฤๅ จะ ฉุด ชัก สิ่ง ของ ใดๆ, ชัก กะหก มา เร็ว ๆ ว่า กะ ชาก.
กะโชก กะชั้น (16:13)
         คือ กะโชก ขู่ แล เข้า ชิด ใกล้.
กะชัง (16:14)
         ของ สำหรับ บัง แดด บัง ฝน ที่ น่า โรง น่า ร้าน, หฤๅ น่า แพ, เขา เอา ไม้ มา ทำ เปน สี่ เหลี่ยม มุง ด้วย จาก บ้าง, ด้วย แผง บ้าง ยก ขึ้น ลด ลง ได้,
กะชิง (16:15)
         เปน ใบ ไม้ อย่าง หนึ่ง เขา ใช้ กั้น ฝน กั้น แดด ต่าง ร่ม ได้ นั้น. อนึ่ง เอา กระบอก ไม้ มา ทำ เหมือน ร่ม มุงด้วย จาก บ้าง ด้วย แผง บ้าง คน จน ใช้ บัง ฝน ว่า กะชิง.
กะแชง (16:16)
         ของ ที่ คน เอา ใบ จาก บ้าง ใบ เตย บ้าง, มา เย็บ ติด กัน เข้า เปน แผ่น โต ๆ สำหรับ บัง แดด บัง ฝน.
กะเชียง (16:17)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ มี ด้ำ มี ใบ คล้าย กับ แจว, สำหรับ ภุ้ย ตีลง ใน น้ำ ให้ เรือ แล่น ไป.
กะชด กะช้อย (16:18)
         กิริยา ผู้ หญิง ที่ ถือ ตัว, ไว้ ตัว ว่า รูป งาม, จะ นั่ง ลุก พูด จา มัก ทำ กิริยา ฅอ อ่อน ไป อ่อน มา นั้น.
กะชั้น (16:19)
         ใกล้ จะ ถึง, หฤๅ ใกล้ จะ ทัน, หฤๅ ใกล้ กำหนฏ การนั้น.
กะ ชอน (16:20)
         ของ สำหรับ กรอง กะทิ, สาน ด้วย ไม้ บ้าง, ทำ ด้วย ผ้า บ้าง, รูป เปน สี่ เหลี่ยม บ้าง กลม บ้าง.
กะชับ (16:21)
         คือ เอา ยาง ที่ เหนียว ๆ ทา เข้า เพื่อ จะ ไม่ ให้ หลุด ง่าย เร็ว นั้น.
กะชุ่ม กะชวย (16:22)
         คน ยัง หนุ่ม ยัง สาว, เนื้อ หนัง ยัง สด ชุ่ม บริ บูรณ์ อยู่ นั้น.
กะชาย (16:23)
         เปน ผัก อย่าง หนึ่ง มี หัว อยู่ ใน ดิน, กลิ่น หอม เปน เครื่อง แกง รศ เผ็ด นั้น.
กะแชะ (16:24)
         ผู้ ชาย ชอบ ใจ ผู้ หญิง ภอ ใจ เข้า ไป ใกล้ ให้ กะทบ กะ ทัง, แล้ว พูด จา เลียบ เคียง นั้น.
กะเชอ (16:25)
         รูป เหมือน กะบุง, มี หู มี สาย เชือก สำหรับ หาบ หิ้ว ได้ นั้น.
กะแซ (16:26)
         คน ภาษา หนึ่ง รูป คล้าย กับ พะม่า นั้น.
กะซอก กะแซก (16:27)
         ทาง ใน บ้าน หฤๅ ทาง ใน ดง แยก ย้าย หลาย ทาง, ซับ ซ้อน กัน ไป หลาย แห่ง หลาย ตำบล นั้น.
กะซุง (16:28)
         เจ้า พะนักงาน, หฤๅ ตาม ตำแหน่ง นั้น, ว่า เจ้า กะซุง.
กะทรวง (16:29)
         ตาม พะนักงาน, หฤๅ ตาม ตำแหน่ง, ตาม ที่ ตาม ถาน นั้น.
กะซ่าน กะเซ็น (16:30)
         คือ กะเด็น ไป เหมือน น้ำ ฝน เปน ต้น, ที่ ตก ลง ถูก พื้น กะเด็น ไป นั้น.
กะเซ็น (16:31)
         น้ำ ฝน หฤๅ น้ำ ท่า ตก ลง มา ถึง พื้น กะดาน, หฤๅ พื้น ดิน, แล้ว แตก กระเด็นไป นั้น.
กะซิบ (16:32)
         เสียง คน พูด เบา ๆ เสียง กระเสร่า ๆ อยู่ ใน ฅอ นั้น.
      กะซิบ กะซาบ (16:32.1)
               คือ เสียง คน พูด เบา ๆ เพื่อ จะ ไม่ ให้ ผู้ อื่น ได้ ยิน นั้น.
      กะซุบ กะซิบ (16:32.2)
               เสียง คน พูด เบา ๆ เสียง อยู่ แต่ ใน ฅอ นั้น.
กะซุ่ม กะซ่าม (16:33)
         กิริยา คน พลุ่ม พล่าม ไม่ รู้ จัก ประมาณ นั้น,
กะเซา (16:34)
         เสียง คน พูด อยู่ ใน ฅอ, ว่า เสียง กะเซา.
กะเซอ (16:35)
         อาการ คน หลง ไม่ รู้ แห่ง หน ทาง, หฤๅ คน โง่ ไม่ รู้ จัก อะไร, เที่ยว ถาม คน โน้น ถาม คน นี้ นั้น.

--- Page 17 ---
กะดอ (17:1)
         ของ ที่ ลับ ของ ชาย, หฤๅ ที่ ลับ ของ สัตว ตัวผู้ นั้น.
กะดี (17:2)
         เรือน ที่ อยู่ ของ พวก พระสงฆ์ ทั้ง ปวง แต่ หลัง โตๆ นั้น. กะดี่ จีน, คือ เก๋ง กวน ที่ จีน ทำ ไว้ ใน บ้าน พวก จีน นั้น.
กะได (17:3)
         ของ สำหรับ ขึ้น ลง ทำ ด้วย ไม้ บ้าง, ก่อ ด้วย อิฐ บ้าง, กะได เวียน, คือ บันได เขา ทำ วง รอบ ขึ้น ไป นั้น. กะไดหก, คือ บันได ที่ เขา ทำ เปน สอง บันได, ข้าง บน ติด กัน หัน หก ได้ นั้น.
กะเด้า (17:4)
         คน หฤๅ สัตว ทำ บั้นเอว ยัก ไป ยัก มา ข้าง หน้า ข้าง หลัง กะโดก ๆ นั้น.
      กะเด้า กะโดก (17:4.1)
               คือ อาการ ที่ คน ทำ เอว ให้ งุบ ไป งุบ มา ข้าง หน้า ข้าง หลัง นั้น.
กะดำ กะด่าง (17:5)
         ของ ที่ ศี ขาว บ้าง ศี ต่าง บ้าง ปะ ปน กัน นั้น.
กะดก (17:6)
         อาการ คน หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, ทำ ยก หัว ขึ้น ก้ม ลง บ่อย ๆ, เหมือน ไม้ กะเดื่อง ขึ้น นั้น.
กะดัก กะเดี้ย (17:7)
         อาการ คน ตก น้ำ ทำ กะเดือกๆ นั้น.
กะดาก (17:8)
         อาการ ที่ คน ทำ ความ ผิด ไว้, ครั้น คน อื่น รู้ แล้ว เขา ก็ ถาม ผู้ นั้น, อาย อยู่ นั้น.
กะดี่ (17:9)
         เปน ชื่อ ปลา อย่าง หนึ่ง มี เกล็ด, ตัว มัน เท่า สอง นิ้ว.
กะดิก (17:10)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ทำ ให้ ท้าว หฤๅ หาง แกว่ง ไป แกว่งมา นั้น.
กะดึก กะดื้อ (17:11)
         ใจ คน แก่ ที่ มี อายุ มาก, เมื่อ เหน หญิง สาว ๆ เล็ก ๆ, ให้ มี ใจ คิด รักษ อยาก ได้ เปน เมีย นั้น.
กะดุก (17:12)
         อาการ ทารก หฤๅ สัตว ที่ ยัง อยู่ ใน ครรภ์ มัน ดิ้น อยู่ ใน ท้อง, ว่า มัน ดิ้น กะดุก ๆ
      กะดุก กะดิก (17:12.1)
               คือ อาการ ที่ กะดุก กะดิก นั้น.
กะดูก (17:13)
         ของ ที่ มัน แขง อยู่ ใน กาย คน หฤๅ กาย สัตว นั้น.
กะเดก (17:14)
         การ ที่ คน คอน ท้าย เรือ ไป คน เดียว, เรือ เต้น ขึ้น เต้น ลง นั้น.
กะโดก (17:15)
         การที่คนตำเข้า, หฤๅ แจว เรือ ทำ หัว ผงก ขึ้น ผงก ลง นั้น.
      กะโดก กะเดก (17:15.1)
               อาการ ที่ เรือ เบา ต้อง ลม เต้นอยู่กลาง แม่ น้ำ นั้น.
กะดอก (17:16)
         คน ถ่อ เรือ ทำ หัว ผงก ขึ้น ผงก ลง นั้น.
กะดูก งู (17:17)
         คือ ไม้ เอ็น ที่ เขา ทำ ไว้ ตรง กลาง, ยาว ไป ตาม เรือ โขน นั้น. อนึ่ง คือ กะดูก ใน ตัว งู นั้น.
กะเดือก (17:18)
         อาการ ที่ คน กลืน เข้า กลืน น้ำ แล อาหาร ทั้ง ปวง ลง ไป, ว่า กลืน กะเดือก.
กะดง กะดาน (17:19)
         กะดง เปน คำ สร้อย, แต่ กะดาน คือ แผ่น ไม้ จริง มี ไม้ ศัก เปน ต้น นั้น.
กะด้ง (17:20)
         ของ เครื่อง ฝัด เข้า, เขา สาน ด้วย ตอก, รูป แบน ๆ มี ขอบ กลม รอบ นั้น.
      กะด้ง มอน (17:20.1)
               คือ กะด้ง เช่นว่าแต่ มันโต กลม กว่าง ศักสี่ ศอก นั้น.
กะดังงา (17:21)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง สูง ประมาณ แปด วา, เก้า วา, มี ดอก เปน กลีบ ยาว ๆ ศี เหลือง กลิ่น หอม ดี.
      กะดังงา จีน (17:21.1)
               เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ต้น มัน เปน เครือ เลื้อย มี ดอก หอม นั้น.
กะดางลาง (17:22)
         อาการ ที่ คน ใจ แขง กะด้าง มัก พูด คำ ตะหลก ขะนอง นั้น,
กะด้าง (17:23)
         ใจ คน หฤๅ เข้า ของ สิ่ง ใด ๆ ที่ แขง ไม่ อ่อน น้อม นั้น.
      กะด้าง กะเดื่อง (17:23.1)
               กะด้าง คือ แขง, แต่ กะเดื่อง เปน ครก เขา ถีบ สาก ด้วย ตีน, ให้ มัน ตำ ลง นั้น.
กะดิ่ง (17:24)
         ของ ทำ ด้วย ทอง เหลือง รูป สูง ๆ เหมือน ระฆัง, มี ลูก เหล็ก แขวน ข้าง ใน สั่น เสียง ดัง.
กะดึง (17:25)
         ของ ทำ ด้วย ทอง เหลือง รูป เหมือน ระฆัง, มี ลูกเหล็ก แขวน ข้าง ใน ทำ ไว้ สำหรับ แขวน ที่ โบศ แล เจดี บ้าง.
กะดุ้ง กะดิ้ง (17:26)
         ของ สิ่ง ใด ๆ ที่ คด ไป คด มา เหมือน งู เลื้อย, ว่า ของ คด กะดุ้ง กะดิ้ง.
กะโดง (17:27)
         ของ ที่ ตั้ง อยู่ บน หลัง ปลา ทั้ง ปวงที สูง ขึ้น ไป นั้น, หฤๅ เสา ที่ ปัก อยู่ กลาง เรือ ตะเภา แล กำปั่น, เปน ต้น ว่า เสา กะโดง.
กะดอง (17:28)
         ของ ที่ เปน กะดูก แขง หุ้ม อยู่ นอก เนื้อ เหมือน อย่าง เต่า แล ปู เปน ต้น นั้น.
      กะดอง หีริ์ (17:28.1)
               คือ รูป อะไวยะวะ ที่ ลับ แห่ง หญิง นั้น.
กะเดื่อง (17:29)
         ทำ ด้วย ไม้ เปน คัน ยาว ข้าง ปลาย มี สาก เหมือน สาก ตำ เข้า, เมื่อ เยียบ ข้าง หาง ลง หัว มัน กะดก ขึ้น.
      กะเดื่อง กะดอน (17:29.1)
               กะเดื่อง ว่า แล้ว, แต่ กะดอน คือ ไม้ หฤๅ ก้อน ดิน เปน ต้น ที่ คน ทิ้ง ลง ถูก พื้น* แล้ว มัน กระเด็น ขึ้น นั้น.
กะดาด (17:30)
         ของทำ ด้วย เปลือกไม้ บ้าง ทำ ด้วย ฟาง เข้า บ้าง ทำ ด้วย ผ้า ขี้ริ้ว บ้าง, สำหรับ เขียน หนังสือ แลใช้ ห่อ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง.

--- Page 18 ---
กะโดด (18:1)
         คน หฤๅ สัตว โจน ลง ใน น้ำ, หฤๅ โจน ลง จาก เรือน, หฤๅ โจน ข้าม ท้อง ร่อง เปน ต้น นั้น, ว่า กะโดด.
กะเดียด (18:2)
         ผู้ หญิง ไป ตลาด หฤๅ ไป ไหน ๆ, เอา กะจาด หฤๅ กะ โล่ใส่เข้า ที่ บั้น เอว, แล้ว เดิน ไป, ว่า กะเดียด.
กะดาน (18:3)
         ไม้ ที่ เขา เอา มา เลื่อย ออก เปน แผ่น ๆ หนา บ้าง บาง บ้าง, สำหรับ ใช้ ปู พื้น บ้าง, ทำ ฝา บ้าง, ใช้ การ อื่น บ้าง.
      กะดาน หก (18:3.1)
               คือ กะดาน เขา ทำ เปน กล ให้ คน พลัด ตก นั้น.
      กะดาน พิง (18:3.2)
               คือ กะดาน สำหรับ พิง หลัง นั่ง นั้น.
      กะดาน ชะนวน (18:3.3)
               คือ กะดาน เขา ลง รัก สมุก สำหรับ เขียน หนัง สือ เปน ต้น นั้น.
กะเด็น (18:4)
         น้ำ หฤๅ ของ สิ่ง ใด ๆ ตก ลง ถึง พื้น แล้ว กลับ กะเซ็น ไป หฤๅ กะดอน ไป นั้น.
กะโดน (18:5)
         ต้นไม้ อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ใน ป่า ข้าง เหนือ, ลูก กลมๆ โต เท่า กับ ผล มะขวิด, เปลือก มัน ใช้ รอง หลัง ช้าง.
กะดอน (18:6)
         ของ สิ่ง ใด ๆ ตก ลง ถึง พื้น แล้ว, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ที่ ตี ต่อย เข้า ไป, แล้ว กลับ กะท้อน ขึ้น, หฤๅ ถอย ออก มา.
กะดิบ (18:7)
         คน หฤๅ สัตว หฤๅ น้ำ ไหล ขึ้น ไหล ลง ช้า ๆ, เหมือน อย่าง ตัว หนอน เดิน นั้น.
กะดุบ (18:8)
         ตัว สัตว เล็ก ๆ มี หนู เปน ต้น อยู่ ใต้ เสื่อ, หฤๅ ใต้ ผ้า วิ่ง ไป นูน ๆ นั้น, ว่า กะดุบ ๆ.
กะดุม (18:9)
         ของ สำหรับ ติดเสื้อ, ทำ ด้วย ทอง คำ บ้าง ทอง เหลือง บ้าง ผ้า บ้าง ของ สิ่ง อื่น บ้าง.
      กะดูมภี (18:9.1)
               ฯ ว่า คน เจ้า ทรัพย์, หฤๅ คน มั่งมี ทรัพย์ มาก นั้น.
      กะดอม (18:9.2)
               ผ้า อย่าง หนึ่ง ต้น เปน เถา ใบ คาย ๆ. ผล มัน เปน เหลี่ยม ๆ, รศ ขม นัก, ใช้ ทำ ยา บ้าง แกง กิน บ้าง.
กะด้วม กะเดี้ยม (18:10)
         คน หฤๅ สัตว ที่ อ้วน หนัก เดีร ไม่ ใคร่ ไหว, ว่า เดีร กะด้วม กะเดี้ยม*.
กะแด่ว (18:11)
         คือ อาการ ที่ ทารก อ่อน ๆ นอน หงาย ดิ้น ขวัก ไขว่ อยู่, หฤๅ สัตว ติด บ่วง ติด แร้ว ดิ้น อยู่ นั้น.
กะเดาะ (18:12)
         เสียง คน ทำ ให้ เสียง ใน ปาก ดัง อย่าง นั้น.
กะแต (18:13)
         สัตว สี่ ท้าว* เท่า กัน กับ หนู หน้า เสี้ยม ๆ ปาก แหลม, กิน ผลไม้ อยู่ ใน สวน.
กะโต (18:14)
         ฯ แปล ว่า กะทำ.
กะตัก (18:15)
         เหล็ก เหลม ยาว ประมาณ เท่า เม็ด เข้า เปลือก, ฝัง เข้า ไว้ ที่ ปลาย ไม้ รวก, ยาว สาม ศอก สำหรับ แทง งัว ให้ เดิน.
กะตาก (18:16)
         ไก่ ตัว ผู้ หฤๅ ไก่ ตัว เมีย มัน ตก ใจ ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง, หฤๅ มัน ไข่ แล้ว มัน ร้อง เสียง อย่าง นั้น.
กะติก (18:17)
         ของ ทำ ด้วย ดิน เหมือน กะปุก เล็ก ๆ, สำหรับ ใส่* ของ เล็ก น้อย มา แต่ เมือง จีน บ้าง, เมือง ยวญ บ้าง.
กะโตก กะตาก (18:18)
         เปน เสียง ไก่ ตัว ผู้ มัน กะโตก, ไก่ ตัว เมีย มัน ร้อง กะตาก ๆ นั้น.
กะตุก (18:19)
         คน เล่น ว่าว เอา มือ กะทก ป่าน ให้ ว่าว มัน ขึ้น.
      กะตุก กะติก (18:19.1)
               คือ ห่อ ของ เล็ก น้อย ห้อย โตง เตง อยู่ นั้น.
กะตัง มุต (18:20)
         น้ำ ปะศาวะ มัน ติด อยู่ ที่ ม่อ มูต เหมือน เกลือ นั้น.
      กะตัง บาย (18:20.1)
               ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ไม่ สู้ โต, ขึ้น อยู่ ใน สวน, ใบ อ่อน กิน กับ เข้า ได้.
กะตึง กะแตง (18:21)
         คน ทำ การ สิ่ง ใด เร็ง รีบ ไม่ ให้ เนิ่น ช้า นั้น, คือ ทำ การ ด่วน ๆ.
กะตุ้ง กะติ้ง (18:22)
         คือ คน เล่น เนื้อ เล่น ตัว ทำ กะบิด กะบวน ต่าง ๆ, ว่า ทำ กะตุ้ง กะติ้ง นั้น.
กะโตง กะเตง (18:23)
         ของ ที่ ผูก แขวน ไว้ หลาย สิ่ง, หฤๅ เรือ น้อย ที่ ผูก ห้อย ท้าย เรือ ใหญ่ หัน ไป หัน มา, ว่า กะ โตง กะ เตง.
กะต้อง กะแต้ง (18:24)
         คน เมา เล่า เดิร เซ ไป ซวน มา, ว่า เดิร กะ ต้อง กะ แต้ง.
กะเตื้อง (18:25)
         คือ พะยุง ยก อะ ไร ๆ เผยอ ขึ้น นั้น.
กะ ตุด (18:26)
         ของ ทำ ด้วย ตะกั่ว บ้าง, ทอง แดง บ้าง ทอง คำ บ้าง, แผ่ เปน แผ่น บาง ๆ, แล้ว ลง เลข ยัญ, ผูก กัน ไภย.
กะตอด ๆ (18:27)
         คน โกรธ บ่น ว่า เล็ก ๆ น้อย นั้น ว่า บ่น กะ ตอด ๆ.
กะตัญู (18:28)
         ฯ ว่า คน ที่ รู้ จัก คุณ ผู้ อื่น ที่ เขา ได้ กระทำ คุณ แก่ ตน นั้น, ว่า คน มี กะตัญู.
กะตุน (18:29)
         สัตว สี ท้าว ตัว มัน เท่า หนู ใหญ่ ๆ มัน ขุด รู อยู่ใต้ ดิน กิน ราก ไม้.
กะตุ้น (18:30)
         การ คน ที่ ช่วย ยก ของ กะเตื้อง ขึ้น, หฤๅ คน ที่ ช่วย ตัก เตือง เรื่อง ความ สิ่ง ใด ๆ, ว่า ช่วย กะตุ้น.
กะเต็น (18:31)
         นก หย่าง หนึ่ง ตัว เท่า กับ นก แก้ว เล็ก ๆ, ปาก ศี เหลือง ขน เขียว กิน ปลา ดิบ.

--- Page 19 ---
กะเต้น (19:1)
         สัตว สี่ ท้าว ตัว ขาว บ้าง ด่าง บ้าง คล้าย กับ หนู ภุก แต่ ไม่ มี หาง.
กะตอน (19:2)
         คน โกรธ ว่า เล็ก ๆ น้อย ไป ไม่ ใคร่ จะ อยุด, @ ว่า บัน กะตอน ๆ.
กะต่อน (19:3)
         คน หฤๅ สัตว์ อายุ แก่ แล้ว แต่ รูป ร่าง ต่ำ เตี้ย เล็ก กว่า ธรรมดา, ว่า กะต่อม.
กะต้วม กะเตี้ยม (19:4)
         คน หฤๅ สัตว ที่ อ้วน หนัก จน เดิน ไม่ ใคร่ จะ ไหว, ว่า เดิน กะต้วม กะเตี้ยม.
กะต่าย (19:5)
         สัตว สี่ ท้าว ตัว เท่า กับ แมว, หู มัน ยาว กิน หญ้า. อนึ่ง ของ ทำ ด้วย ไม้ เหมือน รูป กะต่าย, สำหรับ ขูด มะพร้าว.
      กะต่าย ป่า (19:5.1)
               สัตว สี่ ท้าว หู มัน ยาว ๆ ขน สี เทา ๆ, กิน หญ้า อยู่ ที่ ทุ่ง แล ป่า.
      กะต่าย เทศ (19:5.2)
               สัตว สี่ ท้าว หู ยาว ๆ, ขน ศี ขาว บ้าง ด่าง บ้าง, กิน หญ้า แล ผล ผัก, มา แต่ เมือง เทศ.
      กะต่าย ม่อ (19:5.3)
               สัตว์ สี่ ท้าว, หู ยาว ๆ, ขน มัน ดำ, ตัว เท่า แม้ว โต ๆ อยู่ ใน ป่า.
      กะต่าย (19:5.4)
               ของ* ขูด มะพร้าว, เอา ไม้ มา ทำ รูป เหมือน กะต่าย แล้ว เอา เหล็ก มา ทำ ฟัน เหมือน เลื่อย ตอก เข้า ไป ใน ไม้ สำหรับ ขูด มะพร้าว.
      กะต่าย แสน หก (19:5.5)
               สัตว สี่ ท้าว หู ยาว ๆ, แต่ ว่า เมื่อ มัน วิ่ง ไป นั้น มัน กลับ หัน หก หลัง เรว นัก.
กะแต่ว ๆ (19:6)
         คน ไป ทวง เงิน, หฤๅ เข้า ของ สิ่ง ใด แต่ ลูก นี่, เวียน ไป เวียน มา หลาย ครั้ง หลาย หน, ว่า ทวง กะแต่ว ๆ
กะต้อย ตีวิด (19:7)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เท่า กับ เปด น้ำ, ขน ที่ อก นั้น ขาว ๆ, มัน นอน ที่ ดิน, เอา ตีน ชี้ ฟ้า, จับ ต้น ไม้ ไม่ ได้ เพราะ นิ้ว ก้อย ตีน มัน ไม่ มี, กิน หอย กิน ปลา มัน อาไศรย อยู่ ตาม ชาย หาด ข้าง เหนือ มาก.
กะตั้ว (19:8)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ขาว, เท่า กับ เหยี่ยว, ปาก เหมือน นก แก้ว, พูด ได้ เหมือน คน, มา แต่ เมือง แขก.
กะเตาะ กะแตะ (19:9)
         เด็ก ๆ พึ่ง สอน อย้าง สอน เดิน, ว่า เดิร กะ เตาะ กะแตะ.
กะตร้า (19:10)
         ของ สาน ด้วย ตอก ห่าง ๆ เปน ช่อง ๆ เล็ก บ้าง ใหญ่ บ้าง, สำหรับ ใส่ ของ อยาบ ๆ หฤๅ ล้าง ปลา.
กะไตร (19:11)
         ของ ทำ ด้วย เหล็ก มี ขา สอง อัน สำหรับ หนีบ หมาก, แล ตัด ผ้า เปน ต้น.
กะตรก กะตรำ (19:12)
         ความ ลำบาก มาก, คือ ทำ การ กรำ แดด กรำ ฝน.
กะแตรง (19:13)
         ของ สาน ด้วย ตอก ทำ รูป กลมๆ เหมือน กะด้ง มี รู ห่าง ๆ สำหรับ ร่อน เข้า สาน.
กะตรน (19:14)
         ของ ที่ เขา เอา ไม้ ไผ่ มา ทำ เปน ซี่ ๆ, แล้ว ให้ กลาง โป่ง, ที่ กลาง มี ปาก ช่อง มี ฟัน สำหรับ สอย ผล ไม้.
กะตร้อ (19:15)
         ของ สาน ด้วย หวาย ทำ รูป กลม ๆ โต เท่า ผล มะขวิด สำหรับ โยน ให้ เพื่อน กัน ปะเตะ ไป ปะเตะ มา เล่น.
กะถา (19:16)
         ฯ ถ้อย คำ หฤๅ กล่าว.
กะถิตา (19:17)
         ฯ คน กล่าว ถ้อย คำ
กะถัง (19:18)
          ฯ ด้วย ประการ ดัง ฤๅ. อนึ่ง ว่า อย่างไร.
กะถาง (19:19)
         ของ ทำ ด้วย ดิน เปน เหลี่ยม บ้าง กลม บ้าง, เคลือบ ศี ต่าง ๆ, สำรับ ปลูก ต้น ไม้ บ้าง ใส่ ของ ใช้ บ้าง.
กะถด (19:20)
         ขยับ ไป, หฤๅ เลื่อน ไป, ถอย ไป จาก ที่ นั้น.
กะถัด (19:21)
         คือ ขะยับ ขะเยื่อน ไป นั้น.
กะถิน (19:22)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ต้น มี หนาม บ้าง ไม่ มี บ้าง ใบ เล็ก ๆ ดอก เหลือง บ้าง ขาว บ้าง กลิ่น หอม.
กะโถน (19:23)
         ของ ทำ ด้วย ทอง คำ บ้าง, ทอง เหลือง บ้าง, ทอง แดง บ้าง, เงิน บ้าง, ตะกั่ว บ้าง ดิน บ้าง, เคลือบ ศี ต่าง ๆ สำหรับ บ้วน น้ำลาย เปน ต้น.
กะทอ (19:24)
         ของ สำหรับ ใส่ ผ้า นุ่ง ห่ม, เปน ของ ไพร่ สาน ด้วย ตอก, เปน ตา กรวย, แล้ว ตรุ ด้วย ใบ ไม้, กัน ฝน.
กะทา (19:25)
         ชื่อ นก อย่าง หนึ่ง ตัว ลาย จุด ๆ งาม โต เท่า ไก่ ย่อมๆ, ขันได้, อยู่ ตาม ชาย ทุ่ง ชาย ป่า, กิน ลูก หญ้า แล ตักแตน.
กะทิ (19:26)
         ของกิน, เขา เอา มะพร้าว มา ขูด ออก, แล้ว บิด เอา น้ำ ที่ ไหล ออก จาก เยื่อ มะพร้าว นั้น, น้ำ นั้น เรียก กะทิ.
กะทือ (19:27)
         เปน ต้น ผัก อย่าง หนึ่ง มี หัว อยู่ ไต้ ดิน หัว มัน กิน ได้.
กะทู้ (19:28)
         ต้น ความ หฤๅ ข้อ ความ หลัก ความ หฤๅ หลัก รั้ว เสา รั้ว.
      กะทู้ ความ ต้น ความ ข้อ ความ เค้า ความ หลัก ความ (19:28.1)
               
(19:29)
         
กะไท (19:30)
         การ ท คน ฝัด เข้า แล้ว กะแทะ ให้ เข้า สาร ไป อยู่ ข้าง หนึ่ง เข้า เปลือก ไป อยู่ ข้าง หนึ่ง* นั้น.

--- Page 20 ---
กะทำ (20:1)
         การ จัด แจง การ งาน ทั้ง ปวง มี สร้าง บ้าน สร้าง เมือง, เปน ต้น
กะทะ (20:2)
         ของ ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง ทอง เหลือง บ้าง ทอง แดง บ้าง ทำ ด้วย ดิน บ้าง, รูป แบน ๆ เหมือน อ่าง มี หู.
กะทก (20:3)
         การ ที่ คน ผูก เชือก เปน เงื่อน สำหรับ กะชาก. อนึ่ง เอา แป้ง ใส่ กะด้ง แล้ว ยก กะ แทก ให้ แป้ง หยาบ ตก ไป นั้น.
กะทกรก (20:4)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ เล็ก อย่าง หนึ่ง เขา ทำ อยา ได้.
กะแทก (20:5)
         การ ที่ โดน กัน เหมือนเรือ กำลัง แล่น โดนตอ โดนตลิ่ง หฤๅ ควาย งัว แพะ เอา หัว โดน กัน เข้า แรง ๆ นั้น.
กะทิกริก (20:6)
         คือ หญิง รุ่น สาว ยัง ติด กิริยา เด็ก อยู่ นั้น, ว่า เปน สาว กะ ทิก ริก.
กะโทก (20:7)
         ชื่อ ผ้า นุ่ง ของ พวก มอร ผู้ หญิง ก็ ว่า. ซื่อ บ้าน ข้าง เหนือ ก็ มี บ้าง.
กะทอก (20:8)
         คน เอา น้ำ ใส่ ใน กะบอก ฉีด แล้ว กะแทก ขึ้น กะ แทก ลง, ว่า กะ ทอก.
กะทอก หลอก หลอน (20:9)
         คือ เขา พูด ถาม ความ ด้วย คำ ขู่ แล พูด ฬ่อ ลวง นั้น.
กะทง (20:10)
         ของ ทำ ด้วย ใบ ตอง สำหรับ ใส่ ของ บ้าง. อนึ่ง ที่ นา เขา ทำ เปน อัน ๆ บ้าง ผ้า จีวรเขา ตัด เปน ท่อน ๆ บ้าง, ว่า กะทง.
กะทง ความ (20:11)
         คือ ใจ ความ ข้อ หนึ่ง นั้น.
กะทงเจิม (20:12)
         ของ ทำ ด้วย ใบ ตอง บ้าง กะ ดาด บ้าง, กาบ พลับ พลึง บ้าง, เอา ใบ ตอง หฤๅ กะดาด ภับ แหลม ๆ, แล้ว เย็บ กลัด ที่ ปาก สำ หรับ ให้ ดู งาม ว่า กะทง เจิม.
กะทด กะทัน (20:13)
         ต้น ไม้ มัน คด ไป คด มา นั้น,
กะทง นา (20:14)
         ที่ ท้อง นา คน เอา ดิน ทำ เปน คัน. ๆ สี่ เหลี่ยม บ้าง ยาว บ้าง สำหรับ ขัง น้ำ ไว้.
กะทง ผ้า (20:15)
         การ ที่ คน เอา ผ้า, หฤๅ แพร มา ตัด เปน ท่อน ๆ แล้ว, เย็บ ติด ต่อ กัน เข้า เหมือน กะ ทงนา.
กะทง เลว (20:16)
         ของ ที่ เขา เอา ใบ ตอง, หฤๅ กะดาด, หฤๅ กาบ พลับ พลึง มา ตัด เย็บ เปน กะทง ไม่ ได้ เจิม ปาก.
กะทง แถลง (20:17)
         คือ การ คัด ยก ข้อ ใจ ความ ขึ้น เสนอ นั้น.
กะทั่ง (20:18)
         ถึง ตัว, หฤๅ ถึง บ้าน, ถึง เมือง, ถึง ท่า ถึง ที, ว่า กะทั่ง.
กะทั่ง ติด (20:19)
         เปน ชื่อ ต้นไม้ อย่าง หนึ่ง เรียก ต้น เถา มวก บ้าง
กะทิง (20:20)
         สัตว สี่ ท้าว ตัว โต เท่า ควาย, มี เขา เหมือน งัว อยู่ ป่า มัน กิน หญ้า. อนึ่ง ชื่อ ปลา อย่าง หนึ่ง ว่า ปลา กะทิง.
กะทึง (20:21)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ โต เท่า ฝ่า มือ, ดอก เหมือน สาระ ภี, กลิ่น* หอม ผล กลม ๆ.
กะทุง หมาบ้า (20:22)
         เปนชื่อ เถาวันอย่าง หนึ่ง, มี ดอก เปน ช่อ ไม่ หอม.
      กะทุง (20:22.1)
               นก อย่าง หนึ่ง ตัว โต เท่า ห่าน ใหญ่ ๆ, ชอบ ใจ ลง. ลอย เล่น ใน น้ำ กิน ปลา, เรียก นก กะทุง ลอย แพ นั้น.
กะท่อน กะแท่น (20:23)
         คือ ของ เปน ท่อน เล็ก ท่อน น้อย นั้น.
กะทุ้ง (20:24)
         การ ที่ คน ทำ ราก ตึก เอา อิฐ ใส่ ใน ที่ ขุด ไว้, แล้ว เอา ไม้ ตำ ให้ แน่น. อนึ่ง เรือ ดั้ง เขา เอา ไม้ เสร้า ตำลง ที่ กะดาน นั้น.
กะท้อน (20:25)
         สิ่ง ของ ใด ๆ ตก ลง ถึง พื้น, แล้ว กลับ กะดอน ลอย ขึ้น ไป อีก, หฤๅ คน ผ่า ไม้ ตี ลิ่ม ลง ไป กลับ กะดอน ออก มา นั้น. อนึ่ง คือ ต้น ไม้ มี ผล เท่า ลูก มังคุด, เมล็ด ใน คล้าย กับ มังคุด, รศ เปรี้ยว กิน ดี.
กะทบ (20:26)
         สิ่ง ของ ใด ๆ มา กะแทก ถูก กัน เข้า. อนึ่ง เรื่อง ความ สิ่ง ใด ๆ เขา ให้ ซัด ทอด มา ถึง ตัว นั้น.
กะทบกะทั่ง (20:27)
         คือ โดน กัน เข้า, กะทั่ง คือ ถึง กัน เข้า.
กะทืบ (20:28)
         คน หฤๅ สัตว ยก ท้าว ขึ้น กะแทก ลง ไป หนัก ๆ นั้น.
กะทบ กะเทียบ (20:29)
         คือ เปรียบ ปราย ด้วย วาจา ต่าง ๆ ให้ เขา เคือง ใจ นั้น.
กะทืบ ยอบ (20:30)
         ต้น ผัก อย่าง หนึ่ง, ใบ เล็ก, สูง ค่า นิ้ว มือ, มัน งอก ขึ้น หน้า ฝน คน กะทืบ ถูก เข้า แล้ว, ใบ ก้าน ยอบ เหี่ยว ลง.
กะท้อน ราก (20:31)
         คือ ขย้อน ราก ขย้อน อาเจียน นั้น.
กะเทียบ คน เอา สิ่ง ของ ใด ๆ มา เคียง เปรียบ เทียบ กันเข้า (20:32)
         หฤๅ พูด จา ว่า กล่าว เสียด สี ด้วย ถ้อย คำ นั้น.
กะท้อน ออก (20:33)
         คือ ขย้อน ออก นั้น.
กะทุ่ม (20:34)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ตาม ชาย ทุ่ง ชาย ป่า ใบ เล็กๆ, ดอก คล้าย กะถิน เทศ, กลิ่น หอม. อนึ่ง คน ว่าย น้ำ เอา ตีน กะทุ่มไป นั้น.
      กะทุ่ม ขี้ หมู (20:34.1)
               ต้น กะทุ่ม ที่ มัน อยู่ ชาย ทุ่ง ชาย ป่า, แต่ เปน พรร ดอก ใหญ่.
      กะทุ่ม นา (20:34.2)
               ต้น กะทุ่ม ที่ ขึ้น อยู่ ตาม คัน นา นั้น.

--- Page 21 ---
      กะทุ่ม น้ำ (21:34.3)
               คน ว่าย น้ำ เอา ตีน กะทุ่ม ลง ใน น้ำ, เขา เอา มือ ทำ ให้ น้ำ ฟุ้ง ขึ้น ถูก กัน บ้าง นั้น.
กะท่อม (21:1)
         เรือน เล็ก ๆ สำหรับ คน ยาก คน จน อยู่ นั้น, เรียก กะ ท่อม. อนึ่ง ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ เหมือน กะทุ่ม ใบ มัน กิน แก้ เงี่ยน ฝิ่น ได้.
กะท้อม กะแท้ม (21:2)
         การ โกน จุด, หฤๅ การ บวช นาค, หฤๅ การ บ่าว สาว, จัด แจง บ้าง เล็ก น้อย ไม่ ทำ มาก นั้น, ว่า ทำ การ กะท้อม กะแท้ม.
กะเทียม (21:3)
         ผัก อย่าง หนึ่ง มี หัว เปน กลีบ ๆ อยู่ ใต้ ดิน, ศี ขาวๆ กลิ่น เผ็ด ร้อน กิน ดี.
กะเทื้อม (21:4)
         เรือ ใหญ่ หฤๅ ของ ใหญ่ เรา ยืน โห่ม ให้ สะเทือน ได้.
กะเทย (21:5)
         คน ไม่ เปน เภษ ชาย, ไม่ เปน เภษ หญิง, มี แต่ ทาง ปัศสาวะ
กะทาย (21:6)
         ของ สาน ด้วย ไม้ เปน กะบุง เล็ก ๆ ทำ เชี่ยน หมาก บ้าง ใส่ หลอด ด่าย บ้าง.
กะเทาะ (21:7)
         สิ่ง ของ ใด ๆ, หฤๅ เปลือก ไม้ ต่าง ๆ, ที่ เกา นาน แล้ว ก็ หลุด ล่อน ออก จาก ต้น นั้น.
กะนี้ (21:8)
         ความ เหมือน กัน กับ อย่าง นี้, เช่น นี้.
กะน่อง กะแน่ง (21:9)
         คน เจ้า นี่ ลูก นี่ ต่าง คน ต่าง ติด เข้า ของ เงิน ทอง กัน, หฤๅ คน ติด โซร่ ติด ตรวน เปนต้น.
กะนิโย (21:10)
         ฯ ว่า น้อง น้อย.
กะไนย (21:11)
         นก อย่าง หนึ่ง ชื่อ อย่าง นั้น บ้าง, เปน ชื่อ บ้าน ชื่อ บาง กะไน มี บ้าง.
กะหนก (21:12)
         เปน ลาย เขียน ที่ ตู้ เปน ต้น ดู เหมือน เปลว ไฟ นั้น.
กะหนาว (21:13)
         ชื่อ บ้าน ชื่อ คลอง. อนึ่ง ต้น หญ้า ใหญ่ ๆ เปน กอ เรียก กอ กะหนาก.
กะนิฐ (21:14)
         ฯ ว่า น้อง น้อย.
กะนิโฐ (21:15)
         ฯ ว่า น้อง น้อย.
กะนั้น (21:16)
         อย่างนั้น, เช่นนั้น, ดั่งนั้น.
กะหนาบ (21:17)
         สิ่ง ของ ใด ๆ, หฤๅ เพลา ใบ แตก หัก, หฤๅ เดาะ ค้าน, คน เอา ไม้ อืน มา ทา สอง ข้าง แล้ว ผูก รัด ให้ มั่นคง นั้น.
กะหนอบ (21:18)
         ว่า นิ่ง เสีย คำ มอญ, เปน ภาษา มอญ.
กะนุ่ม กะนิ่ม (21:19)
         สิ่ง ของ ที่ อ่อน ๆ มี ไข่ จันละเม็ด เปน ต้น, หฤๅ คน อ้วน นัก เนื้อ อ่อน เดิร ไม่ ใคร่ ไหว นั้น.
กะหนอ กะแหน (21:20)
         เด็ก ๆ พึ่ง สอน พูด เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น, ว่า พูด กะหนอ กะแหน.
กะแหนะ (21:21)
         คือ การ แตะ ติด เข้า เหมือน เขา ปั้น ขี้ รักศ เข้า นั้น.
กะบ้า (21:22)
         ของ ทำ ด้วย งา ช้าง บ้าง, ด้วย อก เต่า บ้าง, ด้วย ไม้ บ้าง, แบน เปน วง กลม สำหรับ เล่น กรุด สงกราน.
กะบิ (21:23)
         คือ ที่ ริม ตลิ่ง มี หญ้า เน่า ปน กับ โคลน อยู่ เปน ชาย หาด ลาด ออก มา นั้น.
กะบู้ กะบี้ (21:24)
         ของ ที่ ไม่ เกลี้ยง ไม่ เสมอ เหมือน อย่าง ไข่ ตะหนุ เปน ต้น นั้น.
กะบี่ (21:25)
         เปน อาวุทธ์ อย่าง หนึ่ง มา แต่ เมือง นอก รูป เหมือน ดาบ แต่ ด้ำ มี ห่วง ให้ ถือ มั่น สำหรับ พวก นาย ทะหาร ถือ.
กะบือ (21:26)
         เปน ชื่อ ควาย แต่ เปน ภาษา เขมน.
กะเบา (21:27)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ผล เท่า ส้มโอ, เม็ด กิน เมา มี อยู่ ตาม ริม น้ำ ป่า เหนือ. อนึ่ง เปน ชื่อ อาวุทธ์ มา แต่ เมือง เทศ.
กะบก (21:28)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ต้น โต, ผล แบน ๆ เท่า ลูก สะบ้า, เม็ด ใน กิน มัน เหมือน ถั่ว, มี อยู่ ใน ป่า ฝ่าย เหนือ นั้น.
กะบะ (21:29)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ เปน สี่ เหลี่ยม บ้าง รี ๆ บ้าง, สำหรับ ใส่ กับเข้า เปน ของ คน จน ใช้.
กะบัก กะบอม (21:30)
         คน หฤๅ สัตว ต้อง ประหาร เจ็บ ช้ำ เหลือ กำลัง ว่า ตี เจ็บ กะบัก กะบอม.
กะบาก (21:31)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง เปน ไม้ ใหญ่.
กะแบก (21:32)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง เปน ไม้ ใหญ่ สำหรับ เลือย ทำ กะ ดาน พื้น เรือน ดอก เปน ศี ม่วง งาม.
กะบอก ตา (21:33)
         คือ ขุม ที่ หน่วย ตา อาไศรย อยู่ นั้น.
      กะบอก (21:33.1)
               ทำ ด้วย ไม้ ไผ่ บ้าง, ด้วย ตะกั่ว* บ้าง, ด้วย เหล็ก วิลาศ บ้าง, สำหรับ ตัก น้ำ กิน นั้น.
      กะบอก ฉีด (21:33.2)
               คือ ปล้อง ไม้ เขา ตัด ให้ กลวง ข้าง หนึ่ง ๆ มี ข้อ, เจาะ ให้ หลาย รู เอา ผ้า พัน ไม้ ชัก สูบ น้ำ เข้า, แล้ว กด เข้า ให้ น้ำ ออก ปริด ๆ
กะบัง (21:34)
         (dummy head added to facilitate searching).
      กะบัง หน้า (21:34.1)
               ของ ทำ ด้วย ทอง คำ บ้าง, ทำ ด้วย ของ อื่น* เปน เครื่อง* กระหนก ปิด ทอง บ้าง, สำหรับ* ใส่ หน้า. อนึ่ง เปน เครื่อง เขียน ศี ขาว, ว่า ดิน สอ กะบัง.
      กะบัง หมวก (21:34.2)
               คือ ของ เขา ทำ ไว้ ที่ ตรง หน้า ที่ หมวก สำหรับ บัง แดด นั้น.

--- Page 22 ---
      กะบัง น้ำ (22:34.3)
               คน เอา ดิน ปิด เปน ทำนบ กั้น น้ำ ไว้, ฤๅ คน เอา ไม้ ซี่ กลม ๆ มา ถัก เปน เฝือก ปิด ห้วย หนอง คลอง บึง บาง เพื่อ จะ จับ ปลา นั้น.
      กะบัง หอก (22:34.4)
               ของ ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง ทอง เหลือง บ้าง ทอง แดง บ้าง, เปน รูป แบน ๆ สี่ เหลี่ยม สำหรับ ใส่ ที่ ต้น หอก.
กะบ่าง (22:1)
         สัตว สี่ ท้าว อยู่ บน ต้น ไม้ ใน ดง ตัว คล้าย กับ กะรอก, เมื่อ มัน จะ กะโดด ไป นั้น, มัน แผ่ หนัง ข้าง ๆ ออก บิน ไป ได้ เหมือน นก.
กะบิ้ง (22:2)
         ของ เปน แผ่น ๆ เล็ก ๆ, หฤๅ นา กะทง เล็ก.
กะบึง กะบอน (22:3)
         คน ที่ ใจ น้อย มัก โกรธ ง่าย ๆ ไม้ ใคร่ จะ พูดจา ว่า ทำ กะบึง กะบอน.
กะบุง (22:4)
         ของ สาน ด้วย ไม้, ก้น เปน สี่ เหลี่ยม, ปาก กลม เท่า ถัง บ้าง โต กว่า ถัง บ้าง, ใช้ ใส่ เข้า ของ ต่าง ๆ
กะเบ็ง (22:5)
         คน หฤๅ สัตว อัด อั้น ลม ไว้ ใน ท้อง, หฤๅ กะเบ็ง ร้อง ด้วย เสียง อัน ดัง, ว่า กะเบ็ง ท้อง ไว้
กะแบง มาน (22:6)
         การ คน ห่ม ผ้า ให้ ชาย มัน ไขว้ กัน ไป คน ละข้าง แล้ว ผูก ไว้.
กะบอง (22:7)
         ของ คน ทำ ด้วย ไม้ เปน เหลี่ยน บ้าง, กลม บ้าง, สั้น บ้าง, ยาว บ้าง, สำหรับ ทุบ ตี กัน
กะเบื้อง (22:8)
         ของ ทำ ด้วย ดิน สำหรับ มุง หลังคา, หฤๅ ถ้วย ชาม ม่อ ไห โอ่ง อ่าง ทั้ง ปวง ที่ แตก ออก เรี่ย ราย อยู่ ว่า กะเบื้อง.
      กะเบื้อง เคลือบ (22:8.1)
               คือ กะเบื้อง เดิม เปน ดิน เปล่า, แล้ว เขา ทา ศี ต่าง ๆ เผา ให้ สุก สำหรับ มุง หลังคา นั้น.
กะบถ (22:9)
         การ ที่ คน คิด ปะทุศ ร้าย ไม่ ชื่อ ตรง ต่อ พระ มหา กระษัตร.
กะบัด (22:10)
         คน กู้ ยืม เข้า ของ เงิน นอง ผู้ ใด ไป, แล้ว โกง ฉ้อ เอา ว่า ใช้ ให้ แล้ว บ้าง, หฤๅ ปัติเศศ ว่า ไม่ ติด ค้าง ตัว บ้าง.
กะบุด กะบิด (22:11)
         คือ อาการ ที่ เขา ทำ ปาก มุบหมิบ นั้น.
กะบิด (22:12)
         การ ที่ คน มุง หลังคา, หฤๅ ฉลุน เชือก ฉลุน ป่าน บิด ให้ เปน เกลียว นั้น.
      กะบิด กะบวน (22:12.1)
               กะบิด เปน คำ สร้อย, แต่ กะบวน นั้น คือ อาการ ที่ หญิง เปน ต้น เขา ควัก ค้อน แล ปัด มือ ชาย นั้น.
กะเบียด (22:13)
         เหมือน นิ้ว หนึ่ง แบ่ง เปน สี่ ส่วน ส่วน อัน หนึ่ง นั้น เรียก กะเบียด ใหญ่, แบ่ง เปน แปด ส่วน ว่า กะเบียด เล็ก.
      กะเบียด กะเสียน (22:13.1)
               กะเบียด ว่า แล้ว, กะเสียน ของ เปน เศศ เล็ก น้อย.
กะบัน (22:14)
         ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง ทอง เหลือง บ้าง, กลม ๆ เท่า ด้ำ ภาย เปน รู กลวง สำหรับ กะบัน มาก.
กะ บาน ศีศะ (22:15)
         คือ กะดูก ตรง ขม่อม นั้น.
      กะบาน (22:15.1)
               ทำ ด้วย กาบ กล้วย หฤๅ สิ่ง อื่น* บ้าง, เปน สาม เหลี่ยม บ้าง สี่ เหลี่ยม บ้าง, แล้ว เอา ของ กินใส่ ใน นั้น สำหรับ เส้น ผี
กะบิละไม้ (22:16)
         คือ พันละไม้ ต่าง ๆ แล ไม้ เปน อย่าง ๆ นั้น.
กะบิละพัศ์ ดุ (22:17)
         ชื่อ เมือง ๆ หนึ่ง อยู่ ทิศ ตวัน ตก ใน แว่น แคว้น ฮินดู สะถาน นั้น.
กะบินละ ว่าน (22:18)
         คือ พันละว่าน ต่าง ๆ มี ว่าน น้ำ เปน ต้น.
กะบูน (22:19)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ผล โต เท่า ลูก ซ่มโอ, เม็ด ใน เปน กลีบ ๆ กิน ฝาด, ต้น ใช้ เปน ฟืน อยู่ ชาย ทะเล.
กะเบน (22:20)
         เปน ปลา อย่าง หนิง อยู่ น้ำ เค็ม บ้าง น้ำ จืด บ้าง, สัน หลัง คาย เปน เม็ด ๆ มี เงี่ยง แหลม ตัว แปน ๆ
กะบ่อน กะแบ่น (22:21)
         สัตว เดียรฉาน หฤๅ สิ่ง ใด ๆ, ตัว ด่าง บ้าง ดำ บ้าง แห่ง ละ เล็ก ละ น้อย. อนึ่ง การ ที่ ทำ หา ถี่ ถ้วน ไม่.
กะบวน ทับ (22:22)
         คือ อาการ ที่ เขา จัด พลโยธา ที่ จะ ยก ไป รบ ศึก ให้ ไป ตา ตำแหน่ง นั้น.
      กะบวน (22:22.1)
               คน ทำ อุบาย ต่าง ๆ คือ เขา ให้ เข้า ของ สิ่ง ใด ๆ ใน ใจ นั้น อยาก ได้ แต่ ปาก นั้น ว่า ไม่ เอา, ว่า ทำ กะบวน.
      กะบวน แห่ (22:22.2)
               คือ อาการ ที่ เขา จัด พวก คน แห่ ให้ เดิน ไป ตาม ตำแหน่ง นั้น.
กะเบียน (22:23)
         ต้นไม้ อย่าง หนึ่ง มี อยู่ ตาม ริม คลอง ข้าง เหนือ, ผล คล้าย กับ กะเบา, เม็ด กิน เมา.
กะบวน รำ (22:24)
         คือ อาการ กิริยา ที่ เขา เดิน ฟ้อน นั้น.
กะบุบ ๆ (22:25)
         ปลา กะดี่, หฤๅ สะลิด, มัน ว่าย อยู่ เสมอ หลัง น้ำ อ้า ปาก ทำ ขมุบ ๆ.
กะบอม (22:26)
         การ ที่ คน ดุร้าย ตี สัตว หฤๅ คน เจ็บ ปวด แทบถึงตาย.
กะบาย (22:27)
         ของ เขา สาน ด้วย เส้น ตอก รูป คล้าย ครุ นั้น
กะแม่ว (22:28)
         คน หฤๅ สัตว วิ่ง จน หอบ หาย ใจ แขม่ว นั้น.
กะบอย (22:29)
         คน ทำ การ สิ่ง ใด ๆ ช้า นัก, หฤๅ กิน ของ สิ่ง ใด ๆ ช้า นัก นั้น.
กะบวย (22:30)
         ของ ทำ ด้วย กะลา มะพร้าว บ้าง เหล็ก วิลาศ บ้าง, ทอง เหลือง บ้าง สำหรับ ตัก น้ำ กิน.
กะเบือ (22:31)
         ครก สำหรับ ตำ น้ำ พริก เรียก ครก กะเบือ.

--- Page 23 ---
กะเบ้อ กะบัง (23:1)
         คน หฤๅ สัตว มี ความ ตก ใจ กลัว ทำ หน้า ตา ตื่น.
      กะแบะ (23:1.1)
               ที่ นา หฤๅ ของ สิ่ง ใด เล็ก ๆ แคบ ๆ เปน แผ่น ๆ นั้น.
กะป้อ กะแป้ (23:2)
         คน กำลัง น้อย ทำ การ ไม่ แขง ไม่ แรง อ้อแอ้, ว่า คน กะป้อ กะแป้.
กะปิยะการก (23:3)
         ฯ ว่า กะทำ ให้ ควร แก พระ สงค์.
กะปิ (23:4)
         ของ คน เอา กุ้ง ตัว เล็ก ๆ มา คลุก เข้า กัป เกลือ แล้ว ทำ ให้ ละเอียด สำหรับ แกง บ้าง ตา น้ำ พริก บ้าง.
      กะปิ กะปูด (23:4.1)
               กะปิ ว่า แล้ว, แต่ กะปูด เปน คำ สร้อย.
กะโปกะเป (23:5)
         คน พูด จา ไม่ แน่ ไม่ นอน, นัด หมาย กัน, แล้ว ก็ พูด กลับ ไป กลับ มา ว่า, พูด กะโป กะเป.
กะเป๋า (23:6)
         ของ ทำ ด้วย หนัง บ้าง, ผ้า บ้าง, แพร บ้าง, สำหรับ ใส่ ยา แดง บ้าง, ติด ไว้ ที่ เสื้อ ติด กังเกง บ้าง.
กะปรก กะปรำ (23:7)
         คือ กะตรก กะตรำ การ ที่ คน ตก ต่ำ ลำบาก นัก นั้น.
กะปุก (23:8)
         ของ ทำ ด้วย ดิน แล ตะกั่ว แล ทอง เหลือง บ้าง, สำหรับ ใส่ ขมิ้น, ใส่ น้ำมัน, ใส่ มึก บ้าง.
      กะปุก มึก (23:8.1)
               ของ ทำ ด้วย ตะกั่ว บ้าง ทอง เหลือง บ้าง แก้ว บ้าง, หิน บ้าง เปน เหลี่ยม บ้าง กลม บ้าง, สำหรับ ใส่ มึก.
กะโปก (23:9)
         คือ อัณทะ แปล ว่า ลูก ไข่ เปน ที่ ลับ ของ ชาย นั้น.
กะโปรง (23:10)
         ของ สาน ด้วย ตอก เปน ตา ห่าง ๆ บ้าง, เย็บ ด้วย กาบ หมาก บ้าง, สำหรับ ใส่ ของ ต่าง ๆ
กะปอด (23:11)
         คน มัก บ่น จู้ จี้ เล็ก น้อย, ว่า บ่น กะปอด ๆ
      กะปอดกะแปด (23:11.1)
               คน มัก บ่น เล็ก ๆ น้อย ๆ, หฤๅ ผัก ที่ เก็บ มา ไว้ เหียว แห้ง ไป, ว่า แห้ง* กะปอด กะแปด
กะปริบ กะปรอย (23:12)
         คือ การ ไม่ สะดวก ไม่ คล่อง ออก ที ละ น้อย ๆ เหมือน คน เปน หนิ้ว เบา นั้น.
กะปริบๆ (23:13)
         คือ พริบ ตา ลง ๆ นั้น.
กะป้วนกะเบี้ยน (23:14)
         คำ ที่ คน พูด จา เรื่อง ความ สิ่ง ใด ๆ, กลับ ไป กลับ มา ไม่ ยั่งยิน นั้น.
กะปู่ม กะปิ่ม (23:15)
         ของ มาก หลาย เหมือน ยอก ภูเขา ที่ แล เหน แต่ ไกล, หฤๅ ยอด ประสาท แล เจดีย์ แต่ เหน ไกล หลาย ยอด นั้น.
กะปุก กะปุย (23:16)
         ขน สัตว ที่ มี มาก เหมือน หมา จู, หฤๅ คน ที่ นุ่ง ผ้า ห่ม ผ้า รุงรังไม่เรียบร้อย นั้น.
กะปุย (23:17)
         ความ เหมือน กัน กบ กะปุกกะปุย นั้น.
      กะเปาะ (23:17.1)
               ที่ สำหรับ ใส่ พลอย ที่ วง แหวน นั้น.
      กะเปาะเหลาะ (23:17.2)
               คือ ที่ ท้อง เปน ต้น ที่ มัน ปอด ป่อง พอง อยู่ นั้น.
      กะเปาะแหวน (23:17.3)
               คือ ที่ สำหรับ ใส่ หัว พลอย ที่ วง แหวน นั้น.
กะผาก (23:18)
         สิ่ง ของ ที่ ตวง ด้วย สัด, หฤๅ ด้วย ถัง ด้วย กาะเภาะ แบ่ง เปน แปด ส่วน, แล้ว ส่วน หนึ่ง นั้น, เรียก กะผาก.
กะผีก (23:19)
         สิ่ง ของ ที่ ดวง ด้วย สัด หฤๅ ถัง หฤๅ กะเภาะ หฤๅ ทะนาน แบ่ง เปน สี่ ส่วน, แล้ว ส่วน หนึ่ง นั้น, เรียก ว่า กะผีก.
กะแผง (23:20)
         ของ ที่ คน เอา ไม้ ไผ่ มา สาน เปน แผ่น ๆ, เล็ก บ้าง โต บ้าง นั้น.
กะผม (23:21)
         ว่า ข้าพเจ้า ก็ ได้, ฉัน ก็ ได้, ดี ฉัน ก็ ได้. คน จะ พูด กับ ขุน นาง หฤๅ คน ที่ นับ ถือ แต่ มิ ใช่ จ้าว, แล ตัว จะ กล่าว อ้าง ถึง ตัว ว่า ข้า ว่า เรา นั้น ต้อง ว่า กะผม.
กะโผลกกะเผลก (23:22)
         คือ อาการ ที่ คน พิการ เดิร ขา ขะโยก ขะเยก กะ พล่อง กะแพลง นั้น.
กะพี้ (23:23)
         เนื้อ ไม้ ที่ อยู่ ใน เปลือก หุ้ม แก่น อยู่ นั้น. อนึ่ง ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ชื่อ ไม้ กะพี้.
กะโพก (23:24)
         เปน อะไวยะวะ คือ อาการ ใน ตัว ที่ ก้น นั้น.
กะพอกเล่า (23:25)
         ที่ คน นั่ง กิน เล่า ล้อม กัน กิน อยู่ รอบ นั้น.
กะพกกะเพ้อ (23:26)
         อาการ ที่ คน เสีย สะติ พูด ละล้ำ ละลัก นั้น.
กะพือ (23:27)
         ผ้า ตาก ไว้ ลม พัด ให้ สะบัด ไป, หฤๅ นก ทั้ง ปวง ยก ปีก ทั้ง สอง ขึ้น ทำ กวัก ๆ ลง นั้น.
กะพักกะเพิ่น (23:28)
         คือ ที่ ภูเขา หิน มัน เปน ชะงัก ชะง่อน นั้น. อนึ่ง ของ เรี่ย ราย กะจัก กะจาย อยู่.
กะเภาะหมู (23:29)
         ของ ที่ อยู่ ใน ท้อง หมู อย่าง หนึ่ง, เปน ที่ รับ อาหาร, หฤๅ เปน ที่ มูด อยู่ นั้น.
กะพง (23:30)
         ชื่อ ปลา อย่าง หนึ่ง อยู่ ใน ทะเล ตัว โต. อนึ่ง สิ่ง ของ ที่ ภอ ควร ภอ ดี, ว่า กะผง ดี กำลัง ดี นั้น.
      กะพง ไข่ (23:30.1)
               คือ เวลา กำลัง ไข่ นั้น.
      กะพงโสม (23:30.2)
               เปน ชื่อ เกาะ แห่ง หนึ่ง อยู่ แขวง เมือง จันทบูรีย์.
กะพังโหม (23:31)
         ต้น ผัก อย่าง หนึ่ง มัน เปน เถา ใบ ยาว ๆ, กลิ่น เหม็น เขา ใช้ ทำ อยา.
กะเพิน (23:32)
         คือ ที่ ภู เขา หิน เปน กะพัก เพิง อยู่ นั้น.
กะพั้ง (23:33)
         คือ ห้วง ที่ ขัง น้ำ ไว้ เปน ตอน ๆ นั้น, ว่า กะพั้ง น้ำ, กะพั้ง สีลา, คือ ห้วง น้ำ ใน หุบ หิน นั้น.

--- Page 24 ---
กะพุ้ง (24:1)
         ม่อ ไห แล เครื่อง ภาชน์ ไช้ สรอย สิ่งใด, ที่ กลาง มัน กว้าง กว่า ที่ อื่น นั้น.
กะพวง (24:2)
         ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง มี อยู่ ที่ เมือง เหนือ แขวง เมือง พิศ ณุ โลกย์.
กะเพิ้ง (24:3)
         โพรง หฤๅ ถ้ำ ที่ ปาก ช่อง นั้น แคบ, ข้าง ใน นั้น กว้าง ที กว้าง นั้น แล, ว่า กะเพิ้ง.
กะพร่าง (24:4)
         คือ หน่วย ตา พร่าง พราย ไป แล ไม่ เหน สนัด ชัด นั้น.
กะพล่องกะแพล่ง (24:5)
         คือ อาการ ไม่ มัน คง ง่อน แง่น นั้น.
กะพด (24:6)
         ไม้ รวก ลำ เล็ก ๆ เอา มา ผูก สาย ไว้ ที่ ปลาย สำหรับ ไล่ งัว ไล่ ควาย.
กะพัด (24:7)
         คน หฤๅ สัตว ไล่ สิ่ง ใด ๆ ไป ก้าว สะกัด ข้าง หน้า ข้าง หลัง ไม่ อยุด, ว่า ไล่ กะพัด.
กะเพิด (24:8)
         คน โกรธ ร้อง ตวาด ด้วย เสีงดัง. ว่า กะเพิด.
กะพรูดกะพราด (24:9)
         คือ คน บ้วนน้ำ ออก จาก ปาก อยด เรี่ยราด ไป นั้น.
กะพั้น (24:10)
         โรค อย่าง หนึ่ง เมื่อ มัน บัง เกิด เปน แก่ ทารก, หฤๅ สัตว แล้ว, มัน ให้ ชัก มือ กำ ตืน กำ แลบ ลิ่น ปลิ้น ตา.
กะพุน (24:11)
         สัตว อย่าง หนึ่ง อยู่ ที่ น้ำ เค็ม, ตัว กลม ๆ เหมือน ใบ บัว ตัว โต เท่า จาน เล็ก บ้าง จาน ใหญ่ บ้าง มี ตีน เหมือน สาร่าย.
กะโพน (24:12)
         คือ ตะโพน อยู่ ใน เครื่อง บภาษ อย่าง หนึ่ง เขา หุ้ม ด้วย หนัง, ตี มัน ดัง ปิง ปืด ๆ นั้น.
กะพาบน้ำ (24:13)
         สัตว อย่าง หนึ่ง ตัว โต เท่า จาน ใหญ่, รูป คล้าย กับ เต่า, แต่ มี เชิง รอบ ที่ กะดอง, อยู่ โพรง ใน น้ำ กิน ดี.
กะพริบ (24:14)
         คือ อาการ ที่ คน ทำ เปลือก ตา ปริบ ๆ ลง นั้น.
กะเพื่อม (24:15)
         น้ำ ใน ภาชนะ ตุ่ม ไห, หฤๅ ใน คลอง แล แม่น้ำ ที่ สะ เทือน ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง มี ลม เปน ต้น นั้น.
กะพรุ่ม (24:16)
         คือ ของ มาก มั่ว สุม กัน อยู่ นั้น.
กะเพ้อกะพก (24:17)
         คน ป่วย ไข้ หฤๅ นอน หลับ อยู่ ลุก ถะลึ่ง ขึ้น แล้ว หลง ละเมอ พูดไป ต่าง ๆ, แต่ หา รู้ ศึก ตัว ไม่, ว่า กะเพ้อ กะพก.
      กะเพ้อกะพำ (24:17.1)
               คน บ่น วุ่นวาย ด้วย ไม่ สะบาย รำคาน ใจ นั้น.
กะเภาะ (24:18)
         ของ สำหรับ รับ อาหาร ใหม่ สันถาน เหมือน อย่าง ถุง, ย่อม มี อยู่ ใน ท้อง คน แล สัตว ทั้ง ปวง.
      กะเภาะ ขี้ (24:18.1)
               คือ ของ ที่ ขี้ มัน อยู่ ใน ท้อง คน หฤๅ สัตว นั้น.
      กะเภาะ น้ำ (24:18.2)
               คือ ของ ที่ น้ำ มัน อยู่ ใน ท้อง นั้น.
      กะเภาะ เยี่ยว (24:18.3)
               ของ สำหรับ รับ น้ำ ปัศสาวะ ที่ กรอง จาก อาหาร ทั้ง ปวง นั้น, สันถาน เหมือน ถุง อยู่ ใน ท้อง นั้น.
      กะเภาะ อาหาร (24:18.4)
               ของ สำหรับ รัป อาหาร ใหม่ มี อยู่ ใน ท้อง สัตว แล มนุษ ทั้ง ปวง.
      กะเภาะ สาน (24:18.5)
               ของ สาร ด้วย ตอก รูป เหมือน โพล่, สำหรับ ใช้ ตวง เข้า เปน ต้น.
กะพ้อ (24:19)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ลำ ต้น โต เท่า แขน ใบ คล้าย ใบ ตาล ใช้ ห่อ ไต้ ก็ ได้.
กะเพรา (24:20)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น เล็ก ๆ, ใบ กลิ่น หอม, ใช้ แกง กิน บ้าง ทำ ยา บ้าง.
กะพลุกกะพล่าน (24:21)
         คือ คนมาก เที่ยว ไป ข้าง โน้น บ้าง ข้าง นี้ บ้าง, ปนละวน กัน อยู่ นั้น.
กะพล่องกะแพล่ง (24:22)
         คน พึ่ง* หัด ทำ การ ทั้ง ปวง ยัง ไม่ ชำนาน, หฤๅ พึง สอน เรียน หนังสือ ยัง ไม่ ชำนาน, ว่า กะพล่อง กะแพล่ง.
กะฟัดกะเฟียด (24:23)
         คน ที่ โกรธ มาก มัก ทำ อาการ ต่าง ๆ คือ กะทบ กะแทก สิ่ง ของ ต่าง ๆ, หฤๅ ทำ จมูก ฟูดฟาด นั้น.
กะฟูดกะฟาด (24:24)
         ช้าง หฤๅ ควาย มัน หาย ใจ ดัง อย่าง นั้น.
กะแฟ้ม (24:25)
         ของ สาน ด้วย หวาย บ้าง ตอก บ้าง, รูป แบน ๆ มี หู สอง ข้าง สำ หรับ ใส่ ผัก ใส่ ปลา.
กะภัก (24:26)
         ชายหาด หฤๅ ริมตลิ่ง ที่ มัน ฦก เปน ชั้น ๆ ลงไป ว่า กะภัก.
กะโภก (24:27)
         ที่ สุด บั้นเอว ลง ไป ทั้ง สอง ข้าง นั้น, ว่า กะ โภก.
กะเหม่า (24:28)
         ของ ศี ดำ ที่ เกิด ด้วย ควัน ใต้ ควัน เทียน หฤๅ ควัน ตะ เกียง นั้น.
      กะเหม่าเหล็ก (24:28.1)
               คือ กะเทาะเหล็ก ที่ ตี มัน กะเดน ออก จาก ก้อน เหล็ก ใหญ่ นั้น.
กะมุกกะมอม (24:29)
         คน ทำ การ งาน เปื้อน โคลน เปื้อน ตม, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ที่ กะดำกะด่าง, ว่า กะมุก กะมอม,
กะเหม่น (24:30)
         คือ อาการ ที่ มัน เปน ริ่ว ๆ ที่ กาย คน บาง นั้น.
กะมัง (24:31)
         ชร้อย, ดี ร้าย, ความ คะเน ยัง หา แน่ ไม่. อนึ่ง ชื่อ* บ้าน มี อยู่ ที่ เมือง เหนือ, ว่า กะมัง.
กะหมอง (24:32)
         สิ่ง ที่ เปน ข้น ๆ อยู่ ใน หัว, เปน คำ ตลาด.
กะหมวด (24:33)
         กอ หญ้า หฤๅ มวย ผม หฤๅ ชายผ้า เขา ผูก ขาด เข้าไว้, ว่า กะหมวด หญ้า เปน ต้น.

--- Page 25 ---
กะเหมง (25:1)
         คน ฟั่น เชือก, หฤๅ ฟั่น ด้าย ทำ ให้ บิด เปน เกลียว เข้า ตึง หนัก, นั้น.
กะหมุท (25:2)
         ดอก ไม้ อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ใน น้ำ ใน โคลน คล้าย กับ ดอก บัว.
กะโหมด (25:3)
         คือ ที่ มัน เปน ขึ้น สอง ปุ่ม ที่ หัว ช้าง. อย่าง หนึ่ง เปน ชื่อ ที่ ใน ป่า เช่น นั้น บ้าง.
กะหมุดกะหมิด (25:4)
         เชือก ที่ สั้น ชัก มา ผูก ถึง กัน หวิด ๆ, ว่า กะ หมุด กะ หมิด.
กะมล หฤๅไทย (25:5)
         คือ เนื้อ หัวใจ.
กะม้วนกะเมี้ยน (25:6)
         คน มี สิ่ง ของ อัน ใด เก็บ ซุก ซ่อน ไม่ หยาก ให้ คน อื่น รู้ เหน, ว่า กะม้วนกะเมี้ยน ไว้.
กะหมุบกะหมิบ (25:7)
         คือ อาการ ที่ มัน เกิด ที่ ทวาร ดุบดิบ นั้น.
กะมอมกะแมม (25:8)
         ผ้า หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ เปื้อน กะดำ กะด่าง.
กะหม่อม (25:9)
         ที่ บน กลาง หัว,
กะแหม่ว (25:10)
         คน หฤๅ สัตว อัด ใจ ทำ ท้อง ให้ เล็ก เข้า, ว่า ท้อง กะ แหม่ว.
กะเหมอกะหมก (25:11)
         กีริยา คน หฤๅ สัตว มัว นอน อยู่ ตก ใจ, แล้ว ตื่น ขึ้น ไม่ รู้ จัก เหนือ จัก ไต้.
กะยาคู (25:12)
         คือ เข้า ยา คู
กะยาจก (25:13)
         คน ฃอ ทาน.
กะยาสาท (25:14)
         ของ หวาน เขา ทำ เมื่อ สาท, เขา ใส่ น้ำ พึ่ง แล ถั่ว งา เปน ต้น รคน กัน นั้น
กะยาหาร (25:15)
         แต่ บัน ดา ของ กิน ทั้ง ปวง หมด, เรียก อย่าง นั้น.
กะยู่ กะยี่ (25:16)
         ของ ช้ำ ชอก เหมือน อย่าง ผ้า ใหม่ ๆ เอามาขยำ เสีย ให้ ยับ, ว่า ผ้า กะยู่กะยี่
กะหยักกะหย่อน (25:17)
         คือ ทำ การ เปน ต้น ไม่ รู้ แล้ว, ทำ แล้ว อยุด, แล้ว ทำ ไป อีก นั้น.
กะหยาก กะหยะ (25:18)
         หยาก เยื่อ ฝุ่น ฝอย ที่ กวาด กอง เข้า ไว้ นั้น.
กะหยิก ๆ (25:19)
         คือ อยัก รั้ง หฤๅ เหนบ ผ้า เปน ต้น ว่า เช่น นั้น.
กะยุ่งกะยง (25:20)
         ด้ายไหม, หฤๅ ป่าน มัน ขาด ยุ่ง ไป ยุ่ง มา นั้น.
กะเหย่ง (25:21)
         คน หฤๅ สัตว เอา ที่ สุด ท้าว จด ลง กับ พื้น, แล้ว ยก ส้น ยืน ขึ้น, ว่า ยืน กะเหย่ง.
กะแหยง (25:22)
         ปลา อย่าง หนึ่ง ไม่ มี เกล็ด มี เงี่ยง แหลม สอง อัน, อยู่ ที่ ฅอ.
กะโหยง (25:23)
         คน หฤๅ สัตว ตก ใจ วิ่ง กะ โดด ๆ ไป นั้น. กะโหยง กะเหยง, อาการ คน หฤๅ สัตว เต้น โดด ขึ้น โดด ลง.
กะย่องกะแย่ง (25:24)
         คน ติด กรวน หฤๅ คน ขา เสีย, ว่า เดิร กะย่อง กะแย่ง.
กะหยัด กะเหยี่ย (25:25)
         จะ ทำ การ สิ่ง ใด ๆ หฤๅ จะ กิน อาหาร ทั้ง ปวง ค่อย แบ่ง ทำ, หฤๅ แบ่ง กิน ที่ ละ น้อย ๆ ว่า กะหยัด กะเหยี่ย.
กะยืดกะยาด (25:26)
         คน ขัก ตังเม หฤๅ เด็ก ๆ ขี้มูก ไหล ออก มา, ว่า ออก กะยืดกะยาด.
กะหยุบ (25:27)
         นก อย่าง หนึ่ง ทำ หาง กะ ดก ๆ ว่า กะ หยุบ.
กะหยิ่ม (25:28)
         คือ ได้ ข่าว ว่า จะได้ อัน ใด ๆ แล ดี ใจ คอย จ้อง จะเอา นั้น
กะหยุมกะหยิม (25:29)
         คำ ที่ คน ขี้ บ่น มัก บ่น เล็ก บ่น น้อย จู้ จี้.
กะย่อกะแย่ (25:30)
         คน หฤๅ สัตว ทำ การ ทำ งาน อ้อ แอ้ ไม่ แขง แรง, ว่า ทำ กะย่อกะแย่.
กะไร (25:31)
         อย่างไร, ทำไม, อะไร
กะระพฤกษ์ (25:32)
         คำ เรียก ต้น ไม้ กามพฤาษ์ เช่น นั้น บ้าง
กะโร (25:33)
         ฯ ว่า กะทำ.
กะระณีเหตุ (25:34)
         คือ เหตุ เดิม เกิด ก่อ ความ.
กะระ (25:35)
         ฯ ว่า กะทำ
กะระกฎ (25:36)
         เปน ชื่อ ราชี อัน หนึ่ง* ใน สิบ สอง ราษี นั้น.
กะรอก (25:37)
         สัตว อย่าง หนึ่ง โต เท่า หนู สี่ ท้าว หาง เปน พวง อยู่ บน ต้น ไม้ ใน ป่า บ้าง ใน สวน บ้าง, กิน ผลไม้.
กะโหรก กะเหรก (25:38)
         คือ ที่ เปน ดอน หฤๅ แห้ง อยู่ นั้น.
กะริงสุ (25:39)
         ฯ ว่า กระทำ แล้ว.
กะรุงกะรัง (25:40)
         คน เอา สิ่ง ของ แขวน ไว้ ใน เรือน หฤๅ ที่ ใด ๆ มาก. ว่า รก.
กะรุ้งกะริ้ง (25:41)
         ผ้านุ่ง หฤๅ ผ้าห่ม ขาด เปน ริ้ว เปน แร่ง, ว่า ขาด.
กะร้องกะแร้ง (25:42)
         ความ เหมือน กัน. กับ กะรุ้ง กริ้ง.
กะเหรี่ยง (25:43)
         คน ชาวป่า ไว้ ผม เปน จอม นุ่ง ผ้า ห่ม ผ้า คล้าย กับ มอญ.
กะหรีศ (25:44)
         ฯ ว่า นับ ไกล ๗ เส้น. อนึ่ง เปน อุจจาระ.
กะหร่อง (25:45)
         คือ รูป ผอม ไม่ อ้วน นั้น, ว่า ผอม กะหร่อง มี รูป สุ นัข เปน ต้น.
กะหรอด (25:46)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ ช่าง พูด ตาม ภาษา นก, กิน ผลไม้.
กะรุกุกะ (25:47)
         คือ ของ ครุคระ สุรุ สุหระ อยู่ นั้น.

--- Page 26 ---
กรรุณา (26:1)
         การ เอน ดุ ช่วย สง เคราะห์ คน แล สัตว ที่ ต้อง ไภย ได้ ทุกข์ คือ จะ ให้ กลับ ได้ ความ ศุข เอย็น ใจ.
กะหรอน (26:2)
         สิ่ง ของ ที่ ศี แดง เหมือน อย่าง หงอน ไก่.
กะเรียญ (26:3)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว โต สูง เท่า นก กะตรุม ฅอ แดง งาม, เสียง ดัง กิน หอย ปู
กะรุบกุบกับ (26:4)
         คือ ที่ ล่ม ๆ ดอน ๆ อยู่ นั้น.
      กะหรุบกะหริบ (26:4.1)
               คน ทำ การ หฤๅ พูด จา กิน อยู่ ลับ นอน ว้อง ไว้ แล้ว เร็ว, ว่า กะหรุบ กะหริบ.
กะหรม (26:5)
         คือ การ บ่น ร่ำ พร่ำ พรู อึง อยู่ ไม่ ร้ อยุด นั้น.
กะเรี่ยกะราด (26:6)
         คน ตัก น้ำ หฤๅ ทำ การ สิง ใด ๆ หก เรี่ย ราด ไป หลาย แห่ง ว่า กะเรี่ย กะราด.
กะเราะกะแระ (26:7)
         ผล ไม้ ใน สวน หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ใน ท้อง ตลาด มี บ้าง เล็ก น้อย ไม่ มาก, ว่า มี กะเราะ กะแระ.
กะลอแต (26:8)
         คือ ต่อ แหล โก หก ปด เล็ก ปด น้อย นั้น.
กะลา (26:9)
         สิ่ง ที่ แขง อยู่ ใน ผล มะพร้าว. อนึ่ง ผัก อย่าง หนึง ต้น เท่า ด้ำ ภาย ใบ เหมือน ฃ่า, ปลูก ไว้ สำหรับ กิน หน่อ.
กะลา มะพร้าว (26:10)
         สิ่ง ที่ แขง อยู่ ใน ผล มะพร้าว ที่ ต้อย ออก เปน สอง ซีก แล้ว ขูด เนื้อ เสีย หมด.
กลาปาวะสาน (26:11)
         ฯ คือ กาล เปน ที่ สุด แห่ง กล์ป นั้น.
กะลา ซอ (26:12)
         คือ กะ ลา มะพร้าว ที่ รูป มัน เปน สาม เส้า สำหรับ ใช้ ทำ ซอ, เปน เครื่อง มะโหรี นั้น.
กะหลา ป๋า (26:13)
         เปน ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง ที่ ขึ้น แก่ เมือง วิลันดา นั้น.
กะลา ศี (26:14)
         คน สำหรับ ใช้ การ ใน กำปั่น.
กะลาบาทว์ (26:15)
         คือ ของ เปน ลูก ไฟ ใหญ่ เท่า บาตร ตก ลง จาก อา กาษ ใน เพลา กลาง คือ นั้น.
กะลาโหม (26:16)
         เจ้า พยา ผู้ เปน อธิบดี กำกับ ฝ่าย ทะหาร ปาก ใต้ นั้น
กะลา หัว (26:17)
         คือ กะดูก กะบาน หัว นั้น.
กะลียุค (26:18)
         คือ คราว ที่ ประกอบ ด้วย โทษ ต่าง ๆ เหมือน ทุก วัน นี้ อายุ มะนุษ ต่ำ กว่า ร้อย ปี นั้น.
กะไหล่ (26:19)
         เครื่อง ภาชนะ ที่ ทำ ด้วย ทอง เหลือง ทอง แดง, แล้ว แช่ เงิน บ้าง ทอง บ้าง, ให้ ติด อยู่ ภาย นอก ดู เหมือน เงิน แล ทอง นั้น ว่า ของ กะไหล่
กะโล่ (26:20)
         ของ สาน ด้วยตอก เท่า จานใหญ่ บ้าง เล็ก กว่า บ้าง สำหรับ ใส่ ของ กิน เปน ต้น นั้น.
กะลุมภุก (26:21)
         คือ ใม้ เขา เจาะ ใส่ ดั้ม สำหรับ ทุบ ให้ หนัก นั้น.
กะสำภัก (26:22)
         แก่น ไม้ หอม อย่าง หนึ่ง, เกิด ใน ต้น ไม้ ที่ ไม่ เคย มี. แก่น, ใช้ ทำ อยา บ้าง เผา ไฟ หอม.
กะลำภอก (26:23)
         คือ รูป ชะดา เขา พัน ด้วย ผ้า ขาว สำหรับ ใส่ หัว คน ทำ เปน เทวดา นั้น
กะหล่ำ (26:24)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น เหมือน ผัก กาษ, ยอด มัน ห่อ กัน เข้า เปน ปลี แล้ว, ต้ม กับ หมู กิน ดี.
      กะหล่ำ ปลี (26:24.1)
               คือ ต้น ผัก เล็ก ๆ มี ปลี, เจ้ก แอง กับ หมู
กะโหลก (26:25)
         ของ ทำ ด้วย กลา มะพร้าว สำหรับ ใช้ ตัก น้ำ กิน.
กะลุกกะลิก (26:26)
         คือ อาการ กรุบกะริบ นั้น.
กะลิง (26:27)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เขียว ๆ เหมือน นก แก้ว, แต่ ปาก มัน ดำ
กะลิงปิง (26:28)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ ผัก อย่าง หนึ่ง ผล มี รศ เปรี้ยว.
กะลึงคะรัง (26:29)
         ฯ ว่า ท่อน ไม้. อนึ่ง ชื่อ เมือง แต่ โบราณ.
กะล่อยกะหลิบ (26:30)
         คือ อาการ ที่ ทำ การ เปน ต้น แล้ว เว็ว นั้น
กะลึงคะราช (26:31)
         ฯ เมือง อัน หนึ่ง ชื่อ อย่าง นั้น.
กะละแม (26:32)
         เปน ชื่อ ขนม หวาน อย่าง หนึ่ง, เขา กวน ด้วย แป้ง กับ น้ำ ตาน กับ กะทิ นั้น.
กะละลัง (26:33)
         ฯ ว่า เปลือก ตม.
กะละเม็ด (26:34)
         เหมือน ไก หฤๅ จักร เปน ต้น ว่า เขา ทำ เปน กะละเม็ด
กัลยาณะ (26:35)
         ฯ ว่า ดี, ว่า งาม, ว่า กุศล.
กะล่อกะแล่ (26:36)
         คือ คำ ไม่ ชัด นั้น.
กะเล่อ กะล่า (26:37)
         อาการ ตื่น ตก ใจ กลัว ไม่ รู้ จัก จะ ไป ข้าง ไหน.
กะโหลก หัว ผี (26:38)
         คือ กะดู หัว คน ตาย
กะเหว่า (26:39)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ดำ บ้าง ตัว ลาย บ้าง เสียง มัน เพราะ กิน ผล ไม้.
กะไว้ (26:40)
         คือ หมาย ลง ไว้ ด้วย น้ำ ดำ หฤๅ คม มีด เปน ต้น นั้น.
กะวูดกะวาด (26:41)
         คน จะ ทำ การ ลิง ใด ก็ เร่ง รีบ ทำ เร็ว ๆ ไม่ ช้า, ว่า กะวูด กะวาด.
กะหมีกะมัน (26:42)
         คือ อาการ ด่วน นั้น
กะวนกะวาย (26:43)
         อาการ คน หฤๅ สัตว์ เจ็บ ไข้ ไม่ สบาย หฤๅ อยาก เข้า อยาก น้ำ ให้ กะสับกะส่าย นั้น
กะวาน (26:44)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ หอม เม็ด ก็ หอม, ใช้ ทำ อยา บ้าง ทำ เครื่อง แกง บ้าง, มา แต่ เมือง เขมร.

--- Page 27 ---
กะวิ ชาติ (27:1)
         ฯ ว่า ชาติ นัก ปราช.
กะเวน (27:2)
         การ คน เที่ยง ตรวจ ตรา ระวัง ระไว เหตุ ใน ทาง น้ำ ทาง บก. อนึ่ง คน ต้อง โทษ หลวง ให้ ภา ไป ร้อง สำแดง โทษ ของ ตัว ให้ เขา รู้ นั้น
กะวี่กะวาด (27:3)
         คือ ด่วน ๆ เร็ว ๆ นั้น
กะแวน (27:4)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ดำ ไๆ, เท่า นก เอี้ยง, มี หาง ยาว เปน บวง ลง ไป สอง เส่น นั้น
กะเว้ากะแหว่ง (27:5)
         อาการ ที่ คน ทำ มือ ไว ใจ เรว ลัก เล็ก ลัก น้อย นั้น.
กะเวยกะวาย (27:6)
         อาการ ฅน ตก ใจ ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง, แล้ว ร้อง กะเวยกะวาย ขึ้น นั้น
กะษา (27:7)
         นก อยาง หนึ่ง ตัว โต, ขน ศี นวล สำหรับ ใช้ ทำ พัด, มัน กิน ปลา ดิบ อยู่ ตาม ทุ่ง นา
กะสิกรรม (27:8)
         ฯ การ ไถ นา แล การ ทำ นา นั้น.
กะสือ (27:9)
         คน ผู้ หญิง ที่ ผี ปีสาข เข้า สิง อยู่ ใน ตัว, แล้ว ผี นั้น มัน ภา คน ไป เที่ยว กิน ของ โสกโครก.
กะกละ (27:10)
         ความ เหมือน กะสืก นั้น.
กะแสร (27:11)
         บาง ความ หฤๅ สาย น้ำ ไหล.
      กะแสร ความ (27:11.1)
               คือ เรื่อง ความ นั้น
      กะแสร แง่ เงือน (27:11.2)
               คือ เรื่อง ถ้อย ความ ต่าง ๆ นั้น.
      กะแสร พระ ตำหริ (27:11.3)
               คือ เรื่อง พระ ราช ดำหริ คือ ขุน หลวง คิด
      กะแสร น้ำ (27:11.4)
               คือ สาย น้ำ เชียว นั้น.
กะไสย (27:12)
         โรค จำ พวก หนึ่ง มี หลาย อย่าง มี กะไสย กล่อน เปน ต้น.
      กะไสย โรคย์ (27:12.1)
               คือ โรค จำ พวก หนึ่ง นั้น
      กะไสย ลม (27:12.2)
               โรค ลม อย่าง หนึ่ง
กะเสรา (27:13)
         เสียง คน ป่วย เปน โรค ใด ๆ, หฤๅ เปน ไข้ ลง ราก พูด เสียง ไม่ ออก นั้น
กะสิก ๆ (27:14)
         เสียง คน ร้อง ไห้ สะอื้น นั้น.
กะสัง (27:15)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น เปน เถา เลื้อย อยู่ กับ ดิน, ใบ มัน กลม เล็ก ๆ, กลิ่น หอม, กิน ดิ
กะสงกะสิง (27:16)
         คน จอง หอง คิด หยิ่ง ใน ใจ นั้น กรุ้ง กริ่ง, กริ่ม ใจ ดี ใจ
กะแสง (27:17)
         เสียง ดัง เพราะ แจ้ว นั้น.
กะษัตร (27:18)
         ฯ เปน สับ ท แผลง แปล ว่า คน เปน ใหญ่ ใน เขตร แดน.
กะษิตธิราช (27:19)
         ฯ คือ คน เปน พระยา ใหญ่ ยิ่ง นั้น.
กะษัตรี (27:20)
         ฯ เปน นาง กระษัตร.
กะเสือกกะสน (27:21)
         อาการ ที่ คน ต้อง ไภย ได้ ทุกข์ หฤๅ ร้อน รน ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง ต้อง วิ่ง ไป วิ่ง มา.
กะสูดกะสีด (27:22)
         อาการ คน โศกเศร้า ด้วย เหตุ สิ่ง หนึ่ง สิ่ง ใด หฤๅ กิน ของ ที่ เผ็ด ร้อน จน น้ำ มูก นำตา ไหล ออก มา, แล้ว กลับ สูด เข้า ไป นั้น.
กะสัน (27:23)
         คน โศรก เศร้า ด้วย พร้ด พราก จาก ลูก หฤๅ เมีย อัน เปน ที่ รักษ เปน ต้น นั้น.
กะเสตร (27:24)
         ฯ ว่า ดวง ชะตา คน ได้ เทวดา เปน กะเสตร ว่า ดี มี คุณ จะ ได้ ยศ ศักดิ์
กะสิน (27:25)
         ฯ คือ ของ ที่ ภิกขุ ประกอป ด้วย ความ เพียร กระทำ ปริ กรรม ซึ่ง กรรมฐาน นั้น.
กะสุน (27:26)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ มี สาย มี รัง สำหรับ ใส่ ลูก ยิง สัตว ต่าง ๆ.
กะเสน กะสาย (27:27)
         คือ เชื้อ สาย เปน ญาติ ห่าง ๆ ไกล หลาย ชั่ว ญาติ.
กะสวน แบบ (27:28)
         ของ ทำ ไว้ เปน แบบ แผน สำหรับ จะ ทำ การ เรือน แล การ อืน ทั้ง ปวง นั้น.
กะเสียร (27:29)
         สิ่ง ของ ที่ จะ ใส่ ลง ใน ช่อง ใน รู ถ้า ไม่ หลวม ไม่ คับ ภอ ดี กัน ลง ไป, ว่า กะเสียน
เกสียรสมุท (27:30)
         คือ กระแส ใน มหา สมุท นั้น.
กะสับ กะส่าย (27:31)
         กะวน กะวาย, อาการ คน ป่วยไข้ หนัก เมื่อ จะ ไกล้ ตาย นั้น ทุรน ทุราย, ผุด ลุก ผุด นั่ง.
กะสาบๆ (27:32)
         เสียง คน พูด ไม่ ใครา จะ ออก ดัง เหมือน เสียง เปด ตัว ผู้
กะสปะ (27:33)
         ฯ ว่า คน เปน กะสปะ โคต. อย่าง หนึ่ง เปน ชื่อ คน บ้าง
กะสอบ (27:34)
         ของ สาน ด้วย ต้น กะจูด เหมือน กับ เสื่อ สำหรับ ใส่ น้ำ ตานทราย บ้าง, สิ่ง ของ อื่น ต่าง ๆ บ้าง
เกษม (27:35)
         ฯ คือ บรมศุข สนุก สนาน นั้น.
      เกษมสันต์ (27:35.1)
               ฯ คือ บรมศุข เอย็น ใจ นั้น.
      เกษมศี (27:35.2)
               ฯ เปน คำ สร้อย แก่ เกษม สันต์.
กะสาย (27:36)
         น้ำ ท่า หฤๅ น้ำ ดอกไม้ หฤๅ น้ำ สุรา หฤๅ น้ำ สิ่ง อื่น ต่าง ๆ ที่ สำหรับ แซก ละลาย อยา นั้น.
กะสม (27:37)
         ไม้ ที่ สำหรับ ม้วน ผ้า ใน กึ่ ธอ หูก นั้น.
กะส่าว (27:38)
         เสียง คน พูด ไม่ ออก เหมือน อย่าง คน ป่วย เปน โรค ลง ราก นั้น.

--- Page 28 ---
กะสวย (28:1)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ กล้าย กับ เรือ สำหรับ ใส่ หลอด ด้วย พุ่ง ไป พุ่ง มา เมื่อ ธอ ผ้า นั้น.
กะเสาะกะแสะ (28:2)
         อาการ เด็ก หฤๅ ผู้ ใหญ็ เปน ไข้ หวัด ไข้ ไอ เล็ก น้อย แต่ ไม่ สู้ เจ็บ มาก นั้น.
กะหาปะนะ (28:3)
         ฯ เปน สับท์ แปล ทับ ตัว ว่า กะหาปะนะ, บาง ที ว่า เงิน ตำลึง หนึ่ง, แต่ พิเคราะ เหน ว่า จะ เปน เงิน เรียน.
กะแห (28:4)
         ปลา อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ หาง แดง อยู่ ที่ น้ำ จืด นั้น.
กะหำ (28:5)
         ของ ที่ ลับ ชาย เปน เม็ด กลม ๆ สอง เม็ด เหมือน ไข่ นั้น.
กะหาง (28:6)
         คน ผู้ ชาย ที่ มี ผี ปีสาจ เข้า สิง อยู่ เอา กะด้ง ทำ ปีก เอา สาก ทำ หาง, บิน ไป เที่ยว กิน ของ โสกโครก.
กะหัฐ (28:7)
         ฯ คือ คน ไม่ ได้ บวช เปน ฆะราวาศ อยู่.
กะหืดกะหอย (28:8)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ทำ การ หนัก หฤๅ วิ่ง เหนื่อย เต็ม กำลัง, แล้ว อยุด ลง หาย ใจ หอบ เหมือน จับ หืด นั้น.
กะหัม (28:9)
         เขา เรียก ของ ที่ ลับ แห่ง ชาย ว่า กะหัม บ้าง.
กะหึม (28:10)
         เสียง คน หฤๅ สัตว ต่าง ๆ มี ช้าง เปน ต้น กระทำ ให้ เสียง ดัง ก้อง อยู่ ใน ฅอ นั้น.
      กะหึม ครึม คร่ำ (28:10.1)
               คือ คน หฤๅ สัตว ทำ เสียง ขู่ คำราม อยู่ นั้น.
กะหาย (28:11)
         ระหาย, คน หฤๅ สัตว ให้ อยาก น้ำ เปน กำลัง กิน บ่อย ๆ.
กะโหย หิว (28:12)
         ระหวย หิว, ใจ คน หฤๅ สัตว ให้ อยาก เข้า อยาก น้ำ หฤๅ อยาก อาหาร ทั้ง ปวง ให้ หิว อ่อน ถอย กำลัง ลง นั้น.
กะเฬวะระ (28:13)
          ฯ ว่า ซาก ศภ คน หฤๅ สัตว ที่ ตาย แล้ว นั้น.
      กะเฬวะราก (28:13.1)
               ซากศภ, เปน สับท์ แผลง แปล ว่า รูป กาย คน ตาย
กะฬ่อ กะแฬ่ (28:14)
         เสียง คน ที่ จะ ใกล้ ตาย พูด อยู่ ใน ฅอ อ้อแอ้ เสียง ไม่ ชัด นั้น.
กะแอ (28:15)
         ลูก ควาย เล็ก ๆ หฤๅ ทารก ที่ พึ่ง คลอด ใหม่ ๆ นั้น.
กะอักกะอาย (28:16)
         ผะอำผะอาก, คน ทำ ผิด ไว้ มี ความ กลัว หฤๅ ความ อาย พูด ไม่ ใคร่ จะ ออก นั้น.
กะอืดกะออด (28:17)
         บ่น ออดแอด, อาการ คน มัก บ่น เล็ก ๆ น้อย ๆ จู้ จี้ ว่า บ่น กะอืด กะออด.
กะออดกะแอด (28:18)
         บ่น ปอดแปด, คำ คน เจ็บ ไข้ เล็ก น้อย ไม่ สะบาย แล้ว มัก บ่น ออดแอด นั้น.
กะออม (28:19)
         ม่อ ฅอ ยาว สำหรับ ตัก น้ำ ทำ ด้วย ดิน นั้น.
กะแอม (28:20)
         คือ เสียง เขา กระทำ ให้ ดัง ใน ฅอ เมื่อ เสมหะ มัน ติด นั้น.
กะอ้อม กะแอ้ม (28:21)
         กะอ้อกะแอ้, อาการ ที่ อ้าย ผู้ ร้าย ทำ ความ ชั่ว ไว้, ครั้ง กระลาการ เขา ซัก ถาม พูด ไม่ ใคร่ ออก ทำ อ้อมแอ้ม ไป.
กก (28:22)
         ต้น หญ้า อย่าง หนึ่ง ต้น เปน สาม เหลียม, มัก ขึ้น อยู่ ที่ ทุ่ง นา สำหรัป ใช้ สาน เสื่อ เปน ต้น.
      กก ลังกา (28:22.1)
               ต้น หญ้า อย่าง หนึ่ง ต้น กลม ๆ, สำหรับ ใช้ สาน เสื่อ บ้าง, ทำ อยา บ้าง.
กกนอน (28:23)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ไป ปลอบ ให้ ลูก นอน, แล้ว ตัว ก็ นอน อยู่ ด้วย.
กกไม้ (28:24)
         โคน ไม้ ทั้ง ปวง, เปน คำ ชาว เหนือ.
กก ขา (28:25)
         คือ ต้น ขา.
กัก (28:26)
         การ ที่ ชาว ด่าน ขนอน หฤๅ ที่ ใด ๆ เขา ห้าม ปราม ผู้ คน ไว้ มิให้ ไป มา นั้น.
      กักกัน (28:26.1)
               ขัง กัน, การ ที่ คน พวก นี้ มัน กัก พวก นั้น ไว้ ไม่ ให้ ไป, หฤๅ เขา กัน คน ทั้ง ปวง ไว้ หมด.
      กักขัง (28:26.2)
               การ ที่ ทำมรง ผู้คุม มัน เอา คน โทษ ใส่ไว้ ใน คุก ใน ตะราง หฤๅ ทิม ไม่ ให้ ไป ไหน ได้ นั้น.
      กัก ของ (28:26.3)
               การ ที่ สินค้า หฤๅ เข้า ของ สิ่ง ใด ยัง หา ได้ ราคา ไม่, เขา กด ใว้ กอ่น ยัง ไม่ ขาย นั้น.
      กัก คน (28:26.4)
               ขัง คน, การ ที่ เกน คน มา ไว้ หลาย ร้อย หลาย พัน แล้ว กด ไว้ ไม่ ปล่อย ให้ เป นั้น.
      กัก แจ (28:26.5)
               ขัง แจ, การ ที่ คน หฤๅ สัตว กัก ไว้ แล้ว, คอย วะวัง ไม่ ให้ คลอด ไป ไหน ได้ เลย.
กักขะละ (28:27)
         ฯ ว่า หยาบ ข้า, ว่า กะด้าง.
กัก ด่าน (28:28)
         การ ที่ ตั้ง ด่าน ไว้ คอย กัก ผู้ คน มิ ให้ หนี ไป ได้ นั้น.
      กัก ตัว ไว้ (28:28.1)
               ขัง ตัว ไว้, การ ที เขา จับ ตัว คุม ไว้ มิให้ หลีก หนี หาย ไป ได้.
      กัก แพ ไว้ (28:28.2)
               ขัง แพไว้, การ ที่ แพ ซุง หฤๅ แพ เสา แพ ไม้ ไผ่ ล่อง มา เขา ห้าม ไว้ ไม่ ให้ ไป นั้น.
      กักเรือ (28:28.3)
               ขังเรือ, การ ที่ เขา ห้าม ไม่.ให้ เรือ เล็ก เรือ ใหญ่ ทั้ง ปวง, ที่ ล่อง ลง มา หฤๅ ขึ้น ไป นั้น.
      กักไว้ (28:28.4)
               การ ที่ ห้าม คน หฤๅ ห้าม แต่ บันดา สิ่ง ของ ทั้ง ปวง มิให้ ซื้อ ขาย หฤๅ เข้า ออก ไป มา นั้น.
กั๊ก (28:29)
         เส้น ดำ ที่ เขา ทำ ไว้ เปน สี่ แพร่ง เหมือน ตีน กา สำหรับ เล่น ถั่ว หฤๅ โป นั้น.

--- Page 29 ---
กาก (29:1)
         สิ่ง ของ ทั้ง ปวง, เช่น อย่าง มพร้าว, หฤๅ เข้า สาร, แล แป้ง เปน ต้น, เขา คั้น เอา กะทิ เสีย แล้ว หฤๅ เก็บ เอา เข้า สาร เสีย แล้ว สิ่ง ที่ เหลือ จาก นั้น ว่า กาก
      กากขยาก (29:1.1)
               สิ่ง ของ ที่ หยาบ เช่น อย่าง ฝุ่น ฝอย, หฤๅ ผ้า เนื้อ หยาบ, หฤๅ คน แล สัตว ที่ เนื้อ หยาบ.
      กาก เข้า (29:1.2)
               เข้า เปลือก ปน อยู่ ด้วย เข้า สาร เล็ก น้อย เข้า เปลือก นั้น ว่า กาก เข้า.
      กาก มะพร้าว (29:1.3)
               มะพร้าว ที่ ขูด ออก คั้น เอา มัน เสีย สิ้น แล้ว, ที่ เยื้อ ยัง เหลือ อยู่ นั้น.
      กาก ร่าง (29:1.4)
               คือ หนังสือ ที่ เขียน ระ ๆ ลง ไว้ ยัง ไม่ เรียบ เรียง ดี นั้น.
กิก (29:2)
         เลียง ของ ทั้ง ปวง เช่น เครื่อง แก้ว เปน ต้น กะทบ กัน, ว่า เสียง ดัก กิก.
กีก (29:3)
         คน ดี ใจ หัวเราะ เสียง ดัง กีก ๆ มี บ้าง.
กึก (29:4)
         เสียง เหมือน หนึ่ง ถ่อ หฤๅ หลัก ปัก ลง ไป ใน น้ำ, ถูก ฅอ หฤๅ ขอน ไม้ แล้ว กะท้ง ฟัง ดู เสียง ๆ นั้น ว่า ดัง กึก.
กึกกัก (29:5)
         คือ เสียง เช่น คน ถือ ไม้ ท้าว เดิร มา เสียง ดัง กึกกัก นั้น.
      กึกก้อง (29:5.1)
               เสียง ปืน, หฤๅ เสีง ฟ้า ร้อง, หฤๅ ข่าว ดี ข่าว ร้อย, ที่ เล่า ฦๅ กัน หนัก นั้น.
กุก (29:6)
         เสียง เฆาะ ปะ ตู, หฤๅ เสียง เดิร ใน ห้อง, หฤๅ ไก่ ตัว ผู้ เรียก ไก่ ตัว เมีย นั้น.
กุกกัก (29:7)
         ความ คล้าย กับ กึกกัก นั้น.
กูก (29:8)
         เสียง นก อย่าง หนึ่ง ชื่อ นก เค้า, มัน มัก ร้อง ใน เพลา กลาง คืน เสียง ดัง อย่าง นั้น.
เกก (29:9)
         ไม้ ที่ ปัก ไม่ ตรง, หฤๅ ถือ ท้าย เรือ ไม่ ตรง, หฤๅ คน พูด ไม่ ตรง พูด ไม่ เข้า เพื้อน ว่า เกก.
เก็กมะเหรก (29:10)
         คือ คำ พูด ผิด ขวาง ไป, เขา เข้า ใจ ว่า ถูก นั้น.
แกก (29:11)
         เสียง ลูก นก แก้ว เล็ก ๆ, มัน ร้อง ดัง แกก ๆ นั้น.
โกก (29:12)
         คอม, ของ ทำ ด้วย ไม้ งอ ๆ สำหรับ ใส่ ฅอ ควาย งัว คราด นา ไถ นา ลาก เลื่อน.
กอก (29:13)
         คน เอา ม่อ กะปุก หฤๅ เขา งัว มา ทำ เปน เครื่อง ให้ ดูด เลือก ออก บ้าง, ดูด ลม ออก บ้าง ว่ากอก.
      กอก นม (29:13.1)
               คือ ดูด น้ำ นม ร่ำ ไป นั้น.
      กอก เลือด (29:13.2)
               การ ที่ ดูด เลือด คน เอา เครื่อง กอก ดูด เลือดให้ ออก.
      กอก ลม (29:13.3)
               การ ที่ คน เอา เครื่อง กอก ให้ ดูด ลม ออก.
เกือก (29:14)
         ของ ทำ ด้วย หนัง ทำ ด้วย สิ่ง อื่น บ้าง สำหรับ ใส่ ตีน.
      เกือก คู่ หนึ่ง (29:14.1)
               คือ เกือก มี ทั้ง สอง ข้าง นั้น.
กง (29:15)
         ทำ ด้วย ไม้ รูป งอน ๆ สำหรับ ติด ลง ที่ ท้อง เรือ, หฤๅ ที่ จักร์ เกียน จักร์ รถ บ้าง, ว่า กง จักร์.
      กงกาง (29:15.1)
               ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ตาม ชาย ทะเล, มี ราก เกะกะ อยู่ บน ดิน ใช้ ทำ ฟืน บ้าง ทำ ฟัน สี บ้าง.
      กงเกง (29:15.2)
               ของ ที่ เอา ผ้า มา ตัด เอย็บ เปน รูป ขา สอง ข้าง สำหรับ นุ่ง ตาม ทำ เนียม จีน แขก ฝรั่ง อังกฤษ วิลันดา นั้น.
      กง เกียน (29:15.3)
               ของ ทำ ด้วย ไม้ เปน วง กลม รอบ เปน ขา เกียน นั้น.
      กง จักร์ (29:15.4)
               ของ เปน วง กลม มี จักร์ รอบ เหมือน ตรา เงิน บาท.
      กง รถ (29:15.5)
               ของ ทำ ด้วย ไม้ บ้าง ด้วย เหล็ก บ้าง เปน วง กลม รอบ ที่ เปน ขา รถ นั้น.
      กง เรือ (29:15.6)
               ของ ทำ ด้วย ไม้ เปน รูป งอน ๆ สำหรับ ติด ลง ที่ ท้อง เรือ ให้ มั่น คง.
      กงศี (29:15.7)
               โรง หวย หฤๅ โรง โป หฤๅ โรง น้ำ ตาน ทราย เปน ต้น, ที่ เปน ของ หลวง, จีน ว่า เปน ของ กงศี.
      กงสุล (29:15.8)
               เปน ชื่อ ตำแหน่ง ขุนนาง ว่า ฝ่าย ชาว นอก ประเทษ.
      กง พัด (29:15.9)
               ของ ทำ ด้วย ไม้ ยาว ประมาณ สอก หนึ่ง เจาะ รู หัว ท้าย ใส่ ไม้ ขวาง สำหรับ พัด ด้าย. อนึ่ง เสา ที่ เจาะ รู ใส่ ไม้ ขวาง ฝัง ดิน ประสงค์ จะ มิ ให้ ซุด นั้น.
ก่ง (29:16)
         ของ ที่ มี สาย เหมือน อย่าง กะสุน แล เก้าทัน เปน ต้น, เมื่อ มัน ลด อยู่ นั้น หา เรียก ว่า ก่ง ไม่, ครั้น โน้ม ลง แล้ว เหนี่ยว สาย ขึ้น ผูก ไว้ ตึง ว่า ก่ง.
      ก่ง กระสุน (29:16.1)
               กะสุน นั้น ทำ ด้วย ไม้, มี สาย สำหรับ ยิง เมื่อ ก่ง ลง แล้ว ขึ้น สาย ให้ ตึง ไว้.
      ก่ง เก้า ทัน (29:16.2)
               ความ เหมือน กัน กับ ก่ง กะสุน.
      ก่ง ทุน (29:16.3)
               เงิน ที่ พ่อ แม่ หญิง จะ เอา เปน ทุน ให้ มาก จึ่ง จะ ให้ ลูก สาว นั้น ว่า ก่ง ทุน.
      ก่ง ธนู (29:16.4)
               ความ เหมือน กัน กับ ก่ง กะสุน. อนึ่ง เปน ชื่อ บ้าน อยู่ ใน แขวง กรุง เก่า.
      ก่ง น่าไม้ (29:16.5)
               ความ เหมือน กัน กับ ก่ง กะสุน.
      ก่ง แร้ว (29:16.6)
               การ ที่ คน น้อม คัน แร้ว ลง เอา สาย ขัด ไว้, แล้ว ทำ เปน บ่วง ดัก นก.

--- Page 30 ---
      ก่ง สิน (30:16.7)
               ความ เหมือน กัน กับ ก่ง กะสุน. อนึ่ง เปน ชื่อ ตำแหน่ง ขุนนาง ว่า ก่ง สิน.
      ก่งษร (30:16.8)
               ความ เหมือน กัน กับ ก่ง กะสุน. อนึ่ง เปน ชื่อ ตำแหน่ง ขุนนาง บ้าง.
กั๋ง (30:1)
         คือ เสียง ดัง กั๋ง มี บ้าง.
กัง (30:2)
         เสียง คน ยิง ปืน หฤๅ เสียง ควาย งัว ชน กัน ว่า ดัง เสียง กัง.
กังกึง (30:3)
         เปน เสียง ดัง กังกึง เหมือน เสียง คน เฆาะ เรือ เปน ต้น.
กังเกง (30:4)
         ความ เหมือน กับ กงเกง คือ ผ้า ที่ ตัด เย็บ นุ่ง ตาม ทำ เนียม เจ็ก แขก ฝรั่ง.
กังเกียง (30:5)
         รู รอด หฤๅ รู ไม้ อื่น จะ เอา รอด แล ไม้ อื่น ใส่ เข้า ใน รู นั้น, ยัง มิ ได้ ด้วย เหลี่ยม มัน ขัด กัน อยู่, ว่า กัง เกียง.
กังขา (30:6)
         ฯ ว่า ความ สงไสย.
กังวล (30:7)
         ธุระ ทั้ง ปวง ต่าง ๆ ว่า กังวล.
กังวาน (30:8)
         คือ เสียง คน หฤๅ เสียง ระฆัง ที่ ดัง ก้อง ครวน อยู่ นั้น.
กังสะฎาร (30:9)
         ระฆัง วง เดือน, สำหรับ พวก พระสงฆ์ ตี สัญา กัน.
กังหัน (30:10)
         คือ ตัว จังหัน ที่ หมุน ไป เพราะ ลม นั้น.
กั้ง (30:11)
         สัตว อย่าง หนึ่ง ตัว เหมือน กุ้ง เล็ก ๆ, แต่ ก้าม นั้น ข้าง หนึ่ง โต ข้าง หนึ่ง เล็ก.
กั้งกือ (30:12)
         เปน ชื่อ สัตว มี ท้าว มาก จำพวก หนึ่ง ตัว เท้า ดินสอ ไม้ สี มัน เหลื่อม ๆ, ยาว ประมาณ สัก หก นิ้ว.
กาง (30:13)
         การ ที่ คน ยก แขน ทั้ง สอง ขึ้น เหยีด ออก ไป, หฤๅ แยก ขา ทั้ง สอง ออก ไว้, หฤๅ คลี่ใบ ออก ไว้ เปน ต้น.
      กาง กร (30:13.1)
               คือ กาง มือ ออก ทั้ง สอง ข้าง.
      กาง กั้น (30:13.2)
               อา การ ที่ คน ยก แขน ทั้ง สอง ขึ้น, แล้ว เหยียด ออก ห้าม ไว้. อนึ่ง พูด ป้อง กัน ด้วย วาจา, ว่า พูด กาง กั้น.
      กาง เกียง (30:13.3)
               คือ ของ เยื้อง กัน ไม่ ตรง กัน.
      กาง ขา (30:13.4)
               คน หฤๅ สัตว แยก ขา ทั้ง สอง ออก ไป ให้ ห่าง กัน.
      กาง กรด (30:13.5)
               กั้น กรด, คือ กาง ร่ม คัน ยาว ที่ กั้น จ้าว นั้น.
      กาง เขน (30:13.6)
               ชื่อ ไม้ อย่าง หนึ่ง คน ทำ ให้ ตั้ง ขึ้น อัน หนึ่ง ขวาง อัน หนึ่ง อย่าง ตีน ครุ. อนึ่ง เปน ชือ นก กาง เขน.
      กาง แขน (30:13.7)
               อา การ ที่ คน ยก แขน ทั้ง สอง ข้าง ออก ไว้.
      กาง ใบ (30:13.8)
               การ ที่ คน คลี่ ใบ กำปั่น หฤๅ ใบ ตะเภา ออก ไว้.
      กาง ปีก (30:13.9)
               สัตว ที่ มี ปีก ยก ปีก ทั้ง สอง ขึ้น แผ่ ออก ไป.
      กาง มุ้ง (30:13.10)
               การ ที่ คน ผูก มุ้ง ขึ้น แล้ว ขึง ออก ไป.
      กาง ร่ม (30:13.11)
               คือ ทำ ร่ม ที่ หุบ ให้ มัน แผ่ ออก บัง ฝน แล แดด นั้น.
      กาง หู (30:13.12)
               งัว ควาย หฤๅ ช้างม้ามัน ยกหู แผ่ ออกคอย ฟัง เสียง ใด ๆ.
ก้าง (30:14)
         กะดูก ปลา ทั้ง ปวง ว่า ก้าง
      ก้าง ปลา ขาว (30:14.1)
               ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง กิ่ง เปน หนาม ต้น ไม่ สู่ โต, สำ หรับ ใช้ ทำ ยา.
      ก้าง ปลา แดง (30:14.2)
               ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ต้น เปน เครือ ยอด ก่อน ศี แดง, ใช้ ทำ ยา ได้.
กิง (30:15)
         ฯ ว่า ดัง หฤๅ อัน ใด, อะไร, อย่าง ไร.
กิงกะระณา (30:16)
         ฯ ว่า เหตุ ดัง หฤๅ เหตุ อัน ใด เหตุ อะไร เหตุ อย่างไร
กิงบุริโส (30:17)
         ฯ ว่า ชาย ดัง หฤๅ ความ เหมือน กัน กับ กิง
กิ่ง (30:18)
         แขนง, สิ่ง ที่ แตก งอก ออก จาก ต้น ไม้ ทั้ง ปวง. อนึ่ง งา ช้าง ทั้ง ปวง ที่ มี อัน หนึ่ง สอง อัน ว่า กิ่ง หนึ่ง สอง กิ่ง
      กิ่ง ก้าน (30:18.1)
               คือ กิ่ง ที่ แตก ออก จาก ก้าน. อนึ่ง ทั้ง กิ่ง ทั้ง ก้าน เรียก รวบ เข้า ด้วย กัน ว่า กิ่ง ก้าน.
      กิ่ง ค่าคบ (30:18.2)
               กิ่ง ชั้น ต้น แรก ถึง ที่ ต้น ไม้ ทั้ง ปวง.
      กิ่ง เมือง (30:18.3)
               คือ เมือง นั้น เปน เมือง ขึ้น กับ เมือง หลวง.
      กิ่ง ไม้ (30:18.4)
               สิ่ง ที่ กิ่ง แตก งอก ออก จาก ต้น ไม้ ทั้ง ปวง
      กิ่ง ตะเกียง (30:18.5)
               คือ เมือง ขึ้น กับ เมือง หลวง นั้น.
      กิ่ง ยอด (30:18.6)
               กิ่ง ที่ แตก งอก ออก จาก ยอด ไม้ ทั้ง ปวง.
      กิ่ง ษาขา (30:18.7)
               กิ่ง ต้น ไม้ ทั้ง ปวง ที่ มี กิ่ง ยาว ใหญ่ นั้น.
      กิ่ง รุงรัง (30:18.8)
               ต้น ไม้ ทั้ง ปวง ที่ มี กิ่ง รก เกะกะ มาก นั้น.
กิ้งกือ (30:19)
         กังกือ, สัตว อย่าง หนึ่ง ตัว เท่า นิ้ว มือ บ้าง เล็ก กว่า นิ้ว มือ บ้าง, มี ตีน มาก ประมาณ สัก ร้อย หนึ่ง.
กิ้งก่า (30:20)
         สัตว อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ เท่า จิ้ง เหลน, สี่ ตีน ฅอ แดง ถ้า เหน สิ่ง ใด ทำ หัว ผงก ๆ.
กึง (30:21)
         เสียง ที่ คน กะทุ้ง พื้น ตึก หฤๅ สิ่ง ใด ๆ เสียง ดัง อย่าง นั้น.
กึงกัง (30:22)
         เสียง ที่ คน ทำ ตะเภา หฤๅ ต่อ กำปั่น ดัง อย่าง นั้น.
กึ่ง (30:23)
         สิ่ง ที่ เปน ท่ำ กลาง หฤๅ ครึ่ง หนึ่ง ว่า กึ่ง
      กึ่ง กลาง (30:23.1)
               ท่ำกลาง, ของ ที่ วัด ไป ถึง กลาง แล้ว ได้ ครึ่ง หนึ่ง นั้น.
      กึ่ง กัน (30:23.2)
               ครึ่ง กัน, ของ ที่ วัด ข้าง นี้ ไป ก็ เท่า กัน, ที่ วัด ข้าง โน้น มา ก็ เท่า กัน นั้น.
      กึ่ง เดือน (30:23.3)
               ครึ่ง เดือน, นับ แต่ วัน ขึ้น หนึ่ง ไป ถึง กลาง เดือน.
      กึ่ง ปี (30:23.4)
               ครึ่งปี, นับ แต่ เดือน ต้น ปี ไป ถึง กลาง ปี.
      กึ่ง โมง (30:23.5)
               กลาง โมง หฤๅ ครึ่ง โมง.
      กึ่ง วัน (30:23.6)
               กลาง วัน หฤๅ ครึ่ง วัน.
      กึ่ง ทาง (30:23.7)
               กลาง ทาง หฤๅ ครึ่ง ทาง

--- Page 31 ---
      กึ่ง อายุ (31:23.8)
               คน กำหนด อายุ แปดสิบปี เปน ไขย, ถึง จะยิ่ง ขึ้น ก็ ไม่ มาก จะอย่อน ลง มา ก็ ไม่ มาก, ถ้า ได้ สี่ สิบ ว่า กึ่ง อายุ.
      กึ่ง หนึ่ง (31:23.9)
               คือ ครึ่ง หนึ่ง.
กุง (31:1)
         เสียง คน กะทุ้ง ท้อง เรือ, หฤๅ กะทุ้ง กะดาน ดัง อย่าง นั้น.
กุ้ง (31:2)
         สัตว อย่าง หนึ่ง อยู่ ใน น้ำ ตัว เล็ก บ้าง โต บ้าง, มี กรี แหลม ยาว อยู่ หัว เปลือก อยู่ นอก เนื้อ กิน ดี.
      กุ้ง ก้าม กราม (31:2.1)
               สัตว อยู่ ใน น้ำ ตีน หลาย อัน, มีเปลือก อยู่ นอก เนื้อ, มี ก้าม ศี เขิยว เปน หนาม, โต เท่า นิ้ว มือ สอง อัน กินดี.
      กุ้ง เค็ม (31:2.2)
               กุ้ง ตัว เล็ก ๆ เอา เกลือ ใส่ ต้ม ด้วย กัน ให้ เค็ม.
      กุ้ง เคย (31:2.3)
               กุ้ง ตัว เล็ก ๆ ที่ สำหรับ ทำ กะปิ นั้น.
      กุ้ง ซ่ม (31:2.4)
               กุ้ง อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ ที่ ใส่ เกลือ แล้ว, ใส่ เข้าสุก ด้วย, ดอง หมัก ให้ เปรี้ยว นั้น.
      กุ้ง ตะกาษ (31:2.5)
               กุ้ง อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ, เปลือก แขง มี อยู่ ตาม นา ตาม คลอง โดย มาก.
      กุ้ง ตะเข็บ (31:2.6)
               กุ้ง อย่าง หนึ่ง ตัว เล็กๆ แบน ๆ เหมือน ตะเข็บ เสื้อ.
      กุ้ง นาง (31:2.7)
               กุ้ง อย่าง หนึ่ง ตัว โต เท่า ด้ำ ภาย, ดู เหมือน จะ เปน กุ้ง สาว ๆ.
      กุ้ง นิ่ม (31:2.8)
               กุ้ง ทั้ง ปวง ที่ ลอก คราบ ใหม่ ๆ เปลือก ยัง อ่อน นุ่ม นิ่ม อยู่ นั้น.
      กุ้ง ฝอย (31:2.9)
               กุ้ง ตัว เล็ก ๆ แล ดู เปน ฝอย อยู่ นั้น.
      กุ้ง ป่น (31:2.10)
               กุ้ง ที่ เขา ตำ ให้ ละเอียด เปน ผง นั้น.
      กุ้ง ฟัด (31:2.11)
               กุ้ง แห้ง ที่ เขา ฟัด ให้ เปลือก ออก เสีย ให้ หมด ยัง เหลือ แต่ เนื้อ นั้น.
      กุ้ง ย่าง (31:2.12)
               กุ้ง ที่ เขา เสียบ ไม้ ย่าง ไฟ ให้ สุก นั้น.
      กุ้ง ยิง (31:2.13)
               ฝี หัว เล็ก ๆ มัน ขึ้น ที่ ขอบ ตา นั้น.
      กุ้ง แห้ง (31:2.14)
               กุ้ง ที่ เขา ต้ม แล้ว ตาก แดด ให้ แห่ง นั้น.
เก๋ง (31:3)
         ตึก หฤๅ ศาล จ้าว ที่ หลัง คา นั้น ทำ เปน เครือ กระหนก งอน งอน นั้น.
เก่งพั้ง (31:4)
         ทำ ด้วย ไม้ เปน หลัง คา เล็ก บ้าง โต บ้าง ใส่ ที่ เรือ สำปั้น เปน ต้น.
เก็ง (31:5)
         ผ้า เล็ก เย็บ ติด แซก เข้า ที่ รักแร้ เสื้อ บ้าง ที่ บั้นเอว เสื้อ บ้าง ประสงค์ จะให้ หลวม.
เก่ง (31:6)
         คน ที่ มี ฝี มือ เข้ม เขง กล้า หาร, หฤๅ คน ที่ มี วิชา ต่าง ๆ ฉลาด กว่า คน อื่น ว่า คน เก่ง.
      เก่ง กาจ (31:6.1)
               การ ที่ คน หฤๅ สัตว ดุ ร้าย มี ฝี มือ เข้ม แขง กล้า หาร ไม่ กลัว ใคร.
      เก่ง เต็ม ที (31:6.2)
               คือ เก่ง นัก, กาจ ฉะกัน นัก.
เก้งก้าง (31:7)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ที่ สูง ใหญ่ ไม่ รู้ จัก ทำ การ อะไร ไม ถูก ยืน เกะกะ กีด ขวาง คน อื่น.
แกง (31:8)
         กับ เข้า ที่ คน เอา พริก กะปิ หัว หอม กะเทียม ตำ ลง ด้วย กัน ให้ ละเอียด, แล้ว ละลาย น้ำ เอา ผัก หฤๅ ปลา ใส่ ด้วย กัน ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง กะทิ (31:8.1)
               เขา เอา มะพร้าว ขูด ออก แล้ว เอา น้ำ ใส่ บิด เอา แต่ กะทิ แล้ว เอา เครื่อง แกง ใส่ ลง ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง กะทือ (31:8.2)
               เขา เอา เครื่อง แกง มี พริง เปน ต้น, ตำ ให้ ละเอียด ปรุง ใส่ ใน ม่อ แกง แล้ว เอา หัว กะทือ กับ ปลา ไหล ใส่ ด้วย ตั้ง ไฟ ให้ สุก กิน กับ เข้า.
      แกง ไก่ (31:8.3)
               เขา เอา เครื่อง แกง ปรุง ตำ ให้ ละเอียด ละลาย น้ำ ใส่ ใน ม่อ แล้ว ตั้ง ไฟ เอา เนื้อ ไก่ ใส่ ใน ม่อ นั้น.
      แกง ขั้ว (31:8.4)
               เขา เอา กะทิ หฤๅ น้ำ มัน หมู ใส่ ใน ม่อ หฤๅ กะทะ แล้ว เอา เครื่อง แกง ตำ ใส่ ลง เอา เนื้อ ปลา หฤๅ เปด ไก่ ใส่ ลง ใน นั้น ขั้ว ให้ สุก
      แกง ซ่ม (31:8.5)
               เขา เอา เครื่อง ปรุง มี พริก เปน ต้น, ตำ ละลาย ทำ น้ำ แกง แล้ว, เอา ผัก ปลา ใส่ ลง แล้ว เอา น้ำ ซ่มขาม ใส่ ลง ด้วย, แล้ว ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง ต้ม โคล้ง (31:8.6)
               เขา เอา หัว ปลา แห้ง แกง กับ ผัก บุ้ง, ใส่ ใบ มะฃาม อ่อน บ้าง, ซ่ม มะฃาม บ้าง, รศ เปรี้ยว ๆ เค็ม ๆ.
      แกง ต้ม ซ่ม (31:8.7)
               เขา เอา เนื้อ ปลา ใส่ ลง ใน น้ำ แกง เครื่อง ปรุง แล้ว, ใส่ น้ำ ตาน ด้วย, ใส่ ซ่ม ด้วย, ภอ ควร รศ เปรียว ๆ หนาว ๆ.
      แกง ถั่ว (31:8.8)
               เขา เอา ถั่ว หั่น ใส่ ลง ใน น้ำ แกง เครื่อง ปรุง, แล้ว ใส่ปลา สด ลง ด้วย ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง นก (31:8.9)
               เขา เอา เนื้อ นก หั่น ใส่ ลง ใน น้ำ แกง เครื่อง ปรุง แล้ว เอา ผัก ใส่ ด้วย ภอ ควร ตั้ง ไฟ ให้ สุก
      แกง เนื้อ (31:8.10)
               เขา เอา เนื้อ สมัน หฤๅ เนื้อ ควาย เปน ต้น, หั่น ใส่ ใน น้ำ แกง, แล้ว ใส่ ผัก บ้าง ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง เต่า (31:8.11)
               เขา เอา เนื้อ เต่า ใส่ ลง ใน ม่อ แกง เครื่อง ปรุง นั้น ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง แตง กวา (31:8.12)
               เขา เอา แตง กวา หั่น ใส่ ใน ม่อ แกง เครื่อง ปรุง นั้น ตั้ง ไฟ ให้ สุก.

--- Page 32 ---
      แกง ต้ม เค็ม (32:8.13)
               เขา เอา เนื้อ ปลา หฤๅ หมู เปด ไก่ เปน ต้น ต้ม ด้วย น้ำ ปลา ให้ สุก เค็ม ภอ ดี นั้น.
      แกง ต้ม ขิง (32:8.14)
               เขา เอา เนื้อ ปลา มี ปลา หมอ เปน ต้น ใส่ ลง ใน ม่อ แกง เครื่อง ปรุง, แล้ว เอา ขิง ใส่ ลง ด้วย.
      แกง ปลา (32:8.15)
               เขา เอา ปลา สด หั่น ใส่ ลง ใน น้ำ แกง แล้ว ใส่ ผัก บ้าง ใส่ ซ่ม บ้าง ตั้ง ไฟ ให้ สุก.
      แกง หมู (32:8.16)
               เขา เอา หมู หั่น ใส่ ลง ใน น้ำ แกง, แล้ว ใส่ ผัก ต่าง ๆ ตาม ชอบ ใจ ผัด ให้ สุก.
      แกง เปด (32:8.17)
               เขา เอา เปด มา หั่น ใส่ ลง ใน น้ำ แกง แล้ว ปรุง เครื่อง ต่าง ใส่ ๆ ตาม ขอบ ใจ, ผัด ให้ สุก.
      แกง บวน (32:8.18)
               เขา เอา ตับ หมู หฤๅ เนื้อ อื่น บ้าง หั่น ใส่ ลง ใน น้ำ แกง, แล้ว เอา เครื่อง ปรุง ใส่ ใน แกง นั้น ใส่ น้ำ ตาน ด้วย.
      แกง อยา (32:8.19)
               เขา เอา พริก ขิง ดีปลี กะทือ ไพล เปน เครื่อง ที่ เขา ใช้ ทำ น้ำ ยา มา แกง, แล้ว เอา ปลา ใส่ บ้าง เล็ก น้อย.
      แกง ร้อน (32:8.20)
               เขา เอา หมู เปด ไก่ ปลิง ทะเล ปลา หมึก วุ้น เส้น เต้าหู้ กุช่าย ผักกาด กุ้ง ใส่ ลง ด้วย กัน, แล้ว เอา เครื่อง ใส่ ด้วย ต้ม ให้ สุก กิน ร้อน ๆ.
      แกง เลียง (32:8.21)
               เขา เอา ปลา อย้าง กะปี เกลือ หัว หอม, ตำ ละลาย น้ำ เปน น้ำ แกง, แล้ว ตั้ง ไฟ ให้ ร้อน ใส่ ผัก ตาม ชอบ ใจ.
      แกง ฉู่ฉี่ (32:8.22)
               เขา เอา กะทิ หฤๅ น้ำ มัน ใส่ ใน กะทะ เอา เครื่อง แกง ใส่ ลง ไป ใน นั้น, แล้ว เอา ปลา สด หฤๅ หมู ใส ลง ขั้ว ให้ ลุก.
      แกง อ่อม (32:8.23)
               เขา เอา กะทิ ใส่ ลง ใน มอ แกง, แล้ว เอา เครื่องแกง ปรุง ตำ ใส่ ลง. แล้ว เอา ปลาดุก หั่น ใส่ ลง, แล้ว เอา มะระ ใส่ ลง ด้วย.
แก่ง (32:1)
         (dummy head added to facilitate searching).
      แก่ง หิน (32:1.1)
               ราก ภู เขา อยั่ง ลง มา ถึง คลอง หฤๅ แม่ น้ำ, แล้ว ขวาง น้ำ อยู่ ตาม ทาง ปลาย น้ำ, เรือ แพ มัก ติด ว่า แก่ง.
      แก่ง เกาะ (32:1.2)
               แก่ง นั้น คือ หิน อยู่ ใน คลอง น้ำ กั้น น้ำ อยู่ บ้าง น้ำ ไหล ลง ได้ บ้าง, เกาะ นั้น เกิด กลาง น้ำ.
      แก่ง คอย (32:1.3)
               หิน ราก ภู เขา แห่ง หนึ่ง อยั่ง ลง มา เปน เกาะ ขวาง น้ำอยู่ ปลาย น้ำ, แควปะสัก แขวง เมือง สะระบูรีย์ ชื่อ แก่งคอย.
      แก่ง แย่ง (32:1.4)
               คือ เหน ความ ไป คละอย่าง หา เหน ลง หร้อม กัน ไม่ ปฤก ษา ไม่ ตก ลง กัน, ว่า แก่ง แย่ง.
แก้ง (32:2)
         (dummy head added to facilitate searching).
      แก้ง ก้น (32:2.1)
               คน ถ่าย อุจจาระ, แล้ว เอา ไม้ หฤๅ สิ่ง ใด เช็ด อุจจาระ ที่ ก้น นั้น.
      แก้ง ขี้ (32:2.2)
               คน ขี้ ออก มา แล้ว เอา ไม้ หฤๅ สิ่ง ใด ๆ ขูด ขี้ เสีย ให้ หมด.
โกง (32:3)
         ต้น ไม้ หฤๅ สิ่ง ของ ใด คด โอน ไม่ ตรง. อนึ่ง คน คด ใน กาย คด ใน วาจา คน ใน ใจ, ว่า โกง.
      โกง โก้ (32:3.1)
               อาการ คน หฤๅ สัตว ที่ นอน หฤๅ นั่ง คด โค้ง อย่. อนึ่ง ต้น ไม้ ที่ โค่น ลง แล้ว รากโคน ขึ้นมา คด อยู่ บนดิน ว่าโกง โก้.
      โกง เกง (32:3.2)
               อาการ ต้น ไม้ ที่ กิง ก้าน คด ข้อม เกะกะ อยู่. อนึ่ง คน ที่ โกก เกก คด ใน กาย วาจา ใจ นั้น.
      โกง กาง (32:3.3)
               ต้น ไม่ อย่าง หนึ่ง มัก อยู่ ตาม ชาย ทะเล, ราก โคน ขึ้น อยู่ เกะกะ อยู่ บน ดิน, ใช้ ทำ ฟัน สี ทำ ฟืน.
โก้ง เก้ง (32:4)
         รูป คน หฤๅ สัตว สูง เกะกะ เกิน ประมาณ, ว่า โก้งเก้ง.
โก้ง โคง (32:5)
         อาการ คน หฤๅ สัตว เอา หัว ฟุบ ลง, แล้ว ยก ก้น ขึ้น ให้ โด่ง
กอง (32:6)
         การ ที่ วาง เข้า ของ ซับ ซอ้น กัน มาก จน สูง มูน ขึ้น ไป เปน กอง อยู่. อนึ่ง หมู่ คน อยู่ มาก เปน ต้น.
      กอง การ กุศล (32:6.1)
               การ ที่ คน ชัก ชวน กัน กระทำ การ ดี การ ชอบ ด้วย กาย, หฤๅ วา จา, หฤๅ น้ำ ใจ, สั่ง สม ไว้ มาก.
      กอง ก่าย (32:6.2)
               สิ่ง ของ ใด ๆ ที่ วาง ก่าย ซ้อน สลับ กัน ขึ้น ไป หลาย ชั้น เปน กอง อยู่ นั้น.
      กอง เข้า (32:6.3)
               เข้า ที่ เขา มา ลอม ไว้ เปน กอง ๆ นั้น.
      กอง โจร (32:6.4)
               พวก ขะโมย มัน คบ หา ชัก ชวน กัน มา ซ่อง สุม เปน กอง ๆ อยู่ นั้น.
      กอง จับ (32:6.5)
               คน ซ่อง สุม กัน เปน กอง ๆ, คอย จับ คน.
      กอง ช้าง (32:6.6)
               คน พวก กรม ช้าง ควบ คุม กัน เปน กอง ๆ สำหรับ เลี้ยง ช้าง หฤๅ สำหรับ จับ ช้าง.
      กอง ซุ่ม (32:6.7)
               คน ที่ คบ คิด กัน ซุ่ม ซ่อน อยู่ เปน กอง ๆ นั้น.
      กอง ใหญ่ (32:6.8)
               สิ่ง ของ ใด ๆ กอง ไว้ เปน อัน มาก, ว่า กอง ใหญ่.
      กอง ตะเวน (32:6.9)
               พวก ที่ สำหรับ คอย เที่ยว ดู แล ใน ทาง บก ทาง น้ำ, มิ ให้ คน ร้าย แปลก ปลอม เข้า มา ได้.
      กอง ทับ (32:6.10)
               คน ที่ ไป ทับ ควบ คุม กัน ไป เปน หมู่ ๆ นั้น.
      กอง นา (32:6.11)
               ฝูง คน เปน พวก ๆ สำ หรับ ทำ นา ของ เจ้า หฤๅ ขุน นาง นั้น.
      กอง น่า (32:6.12)
               ฝูง คน เปน พวก ๆ ที่ ไป น่า กอ่น ทับ หฤๅ พวก แห่ นั้น.

--- Page 33 ---
      กอง นอก (33:6.13)
               พวก กอง ที่ ตั้ง ให้ อยู่ นอก บ้าน นอก เมือง, สำหรับ เปน พวก สว่ย ต่าง ๆ นั้น.
      กอง หนุน (33:6.14)
               คือ กอง คน พล ไพร่ เขา ตั้ง ไว้ ให้ เข้า ช่วย เมื่อ กอง น่า ธ่อ ถอย ลง.
      กอง ไฟ (33:6.15)
               ไฟ ที่ คน ติด ลุม ไว้ เปน กอง นั้น.
      กอง ฟาง (33:6.16)
               คือ ลอม ฟาง ที่ คน ทำ ไว้ เปน กอง ใหญ่ ๆ นั้น
      กอง ม้า (33:6.17)
               พวก คน ที จ้าว แล ขุน นาง ตั้ง ไว้ เปน กอง ๆ สำ หรับ เลี้ยง ม้า.
      กอง เรือ (33:6.18)
               คน พวก หนึ่ง ที่ ตั้ง ไว้ สำหรับ รัก ษา เรือ, หฤๅ สำ หรับ ทำ เรือ.
      กอง ไล่ (33:6.19)
               คน พวก หนึ่ง, ที่ ตั้ง ไว้ สำหรับ ไล่ จับ อ้าย พวก คน ร้าย.
      กอง หลัง (33:6.20)
               คือ ฝูง คน ที่ เขา เกน ให้ อยู่ เบื้อง หลัง นั้น.
      กอง ลาว (33:6.21)
               พวก ลาว ที่ ตั้ง ให้ ควบ คุม กัน อยู่ เปน กอง ๆ นั้น.
      กอง อาษาจาม (33:6.22)
               แขก พวก หนึ่ง ตั้ง ไว้ เปน กอง ตะเวน ฝ่ายทะเล.
ก่อง (33:1)
         ของ สาน ด้วย ไม้, รูป เหมือน สมุก, สำหรับ ใส่ เข้า เหนียว หฤๅ อยา สูบ.
ก้อง (33:2)
         เสียง ฟ้า ร้อง, หฤๅ เสียง ปืน ที่ ยิง ใน ดง, หฤๅ เสียง คน ที่ ก้ม หน้า ลง ไป ร้อง ใน ตุ่ม เปน ต้น.
      ก้อง กึก (33:2.1)
               คือ เสียง กึก ก้อง นั้น.
      ก้อง แก้ง (33:2.2)
               อาการ คน เมา เล่า ทำ เดิร เซ ไป ซวน มา นุ่ง ผ้า ห่ม ผ้า ไม่ เปน ปรกติ.
      ก้อง กังวาน (33:2.3)
               คือ เสียง ที่ ดัง มี กระแสง เหมือน เสียงฆ้อง ใหญ่ นั้น.
      ก้อง ดง (33:2.4)
               เสียง คน กู่ เรียก กัน หฤๅ เสียง ปืน ที่ ดัง ก้อง สนั่น ไป ใน ดง นั้น.
      ก้อง สนั่น (33:2.5)
               เสียง ที่ ดัง ก้อง สนั่น ลั่น ไป เหมือน เสียง ปืน นั้น.
เกี่ยง (33:3)
         การ ที่ คน ผู้ จ้าง กับ ลูก จ้าง, หฤๅ คน ขาย กับ คน ซื้อ เปน ต้น, ฝ่าย ผู้ จ้าง กับ ผู้ ขาย จะ ให้ แต่ น้อย, ลูก จ้าง กับ ผู้ ซื้อ จะ เอา ให้ มาก ว่า เกี่ยง.
      เกี่ยง จะ เอา (33:3.1)
               คน โลภ มัก พูดจา กระเบียด กระเสิยน เกี่ยง จะ เอา ฝ่าย เดียว.
      เกี่ยง ไม่ ให้ (33:3.2)
               คน ตะหนี่ เปน นี่ เขา, แล้ว ก็ พูดจา เกี่ยง จะ มิให้ เขา ฝ่าย เดียว.
      เกี่ยง เลี่ยง (33:3.3)
               พูด กัน จะ จ้าง ทำ การ, คน หนึ่ง ว่า จะ ให้ ค่า จ้าง น้อย, คน ลูก จ้าง จะ เอา ให้ มาก, ว่า เกี่ยง เลี่ยง.
เกื้อง (33:4)
         ชื่อ คน อย่าง นี้ ก็ มี บ้าง.
เกิ้ง (33:5)
         เปน ชื่อ คน อย่าง นั้น.
กด (33:6)
         ข่ม, คน ปัก หลัก, หฤๅ แทง ปลา ไหล กด ลง ไป ให้ แน่น ว่า กด.
      กด (33:6.1)
               ข่มขี่, ข่ม ฅอ สัตว หฤๅ คน ลง แล้ว ขึ้น ขี่ ฅอ หฤๅ ขี่ หลัง.
      กด ฅอ (33:6.2)
               ข่ม ฅอ คน หฤๅ ฅอ สัตว ลง ไว้.
      กด ความ (33:6.3)
               การ ที่ คน เปน ความ กัน, ตระลาการ กด นิ่ง ไว้ หา ชำระ ให้ ไม่, ว่า กด ความ.
      กด จม น้ำ (33:6.4)
               คน หฤๅ สัตว อยู่ ใน น้ำ เขา ทำ ให้ จม ลง ใน น้ำ, ว่า กด จม น้ำ.
      กด ประกาษ (33:6.5)
               หนังสือ ที่ พระ มะหา กระษัตร สั่งให้ แจก หนังสือ หมาย ประกาษ ให้ รู้ ทั่ว กัน.
      กด เพลืง (33:6.6)
               นก ใหญ่ จำ พวก หนึ่ง ชื่อ นก กฎ เพลืง เพราะ แค่ง ขา มัน แดง.
      กด หมาย (33:6.7)
               คำ บัญัติ ที่ พระ มหา กษัตร แต่ กอ่น ตั้ง ไว้, หฤๅ เปน ข้อ บัญัติ ที่ สมเดจ์ บรม กระษัตร ตั้ง ขึ้น ใหม่ ว่า กฎหมาย.
      กด ลง (33:6.8)
               คือ ข่ม ลง.
      กด ไว้ (33:6.9)
               ข่ม ไว้, คน ปัก หลัก, หฤๅ จับ คน แล สัตว, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ๆ, ข่ม ลง ไว้ ไม่ วาง.
กัด (33:7)
         ขบ, เอา ของ ใส่ ใน ปาก เอา ฟัน คาบ ลง ไว้ ครึ่ง หนึ่ง อยู่ ที่ มือ บ้าง.
      กัด กัน (33:7.1)
               ขบ กัน, ปลา กัด แล หมา หฤๅ สัตว อื่น ๆ ต่าง ตัว ต่าง กัด.
      กัด กิน (33:7.2)
               ขบ กิน, อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว. กัด ขนม หฤๅ ของ กิน อื่น ๆ, แล้ว เคี้ยว กิน.
      กัด ขนม (33:7.3)
               อาการ คน หฤๅ สัตว เอา ขนม ไป กัด กิน, ว่ากัด ขนม.
      กัด ขบ (33:7.4)
               ขบ กัด, อา การ ที่ คน หฤๅ สัตว เอา ลูก บัว แล เม็ด มะ ขาม หฤๅ มะม่วง ขบ เผาะ เปน ต้น กัด ขบ ให้ แตก.
      กัด ฅอ (33:7.5)
               อาการ ที่ เสือ หฤๅ แมว เปน ต้น, เหน เนื้อ หฤๅ หนู, แล้ว กะโดด ฉวย ฅอ กัด นั้น.
      กัด เคี้ยว (33:7.6)
               ขบ เคี้ยว, อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว กัด ขนม หฤๅ อาการ. ใด ๆ แล้ว เคี้ยว กิน.
กัจฉะปะ (33:8)
         ฯ ว่า เต่า เปน สัตว สี่ ท้าว กะดอง, ตัว มัน มี เกล็ด.
กัตวา (33:9)
         ฯ ว่า กระทำ แล้ว.
กัตเวธี (33:10)
         ฯ แปล ว่า กระทำ คุณ ที่ ท่าน กะทำ แก่ ตัว ให้ ปรากด.
กัด ทึ้ง (33:11)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว กัด ของ กิน แล้ว ทึ้ง ออก มา.
กัด ฟัด (33:12)
         หมา มัน กัด งู ได้ แล้ว, มัน ฟัด สบัด มา ว่า กัด ฟัด.
กัด ฟัน (33:13)
         คือ ทำ สี้ ฟัน เบื้อง บน ให้ มัน กด ลง กับ ฟัน เบื้อง ต่ำ นั้น

--- Page 34 ---
กัศสิรัง (34:1)
         ฯ ว่า น้ำ นม.
กาจ (34:2)
         ฯ ดุ ร้าย.
กาศร (34:3)
         คำ เขมน, ไทย ว่า ควาย.
กิดิ์ (34:4)
         ฯ ว่า ขาว.
กิจ (34:5)
         ฯ ธุระ หฤๅ การ งาน ทั้ง ปวง.
กิจกัม (34:6)
         กิจกรรม,ฯ คือ กิจ ที่ กระทำ
กิดติคุณ (34:7)
         ฯ ข่าว ที่ เล่า ฦๅ สรรเสิญ ซึ่ง ความ ดี นั้น.
กิจ กังวล (34:8)
         ฯ กิจ ธุระ ต้อง วน เวียน อยู่.
กิดติยศ (34:9)
         ฯ ว่า ข่าว ที่ เขา เล่า ฦๅ กล่าว ถึง ยศ ว่า, ท่าน ผู้ นั้น มี ยศ ศักดิ์ มาก.
กิจานุกิจ (34:10)
         ฯ คือ กิจ น้อย กิจ ใหญ่.
กิดติศรรบท์ (34:11)
         ฯ ว่า เสียง ที่ เขา เล่า ฦๅ ข่าว ดี หฤๅ ข่าว ร้าย นั้น.
กิษฎิกา (34:12)
         คือ พระราช กำหนฎ กฎหมาย.
กีด (34:13)
         คน หฤๅ เข้า ของ สิ่ง ใด ๆ วาง ขวาง เกะ กะ อยู่ ว่า กีด.
      กีด กัน (34:13.1)
               คือ กั้น กาง ขัด ไว้.
      กีด ขวาง (34:13.2)
               การ ที่ คน หฤๅ สัตว หฤๅ เข้า ฃอง สิ่ง ใด ๆ วาง ขวาง อยู่ นั้น.
      กิด ทาง (34:13.3)
               เข้า ฃอง สิ่ง ใด ๆ วาง เกะกะ ขวาง ทาง อยู่.
      กีด หน้า ขวาง ตา (34:13.4)
               การ ที่ มี ฃอง สิ่ง ใด ๆ วาง เกะกะ ขวาง หน้า อยู่ บ้าง, ดู ขวาง ตา อยู่ บ้าง.
กุด (34:14)
         ตัด, คน หฤๅ สัตว มือ ด้วน ตีน ด้วน หฤๅ อะไวยวะ อัน ใด อัน หนึ่ง ฃาด ด้วน ไป ว่า กุด, คำ เหนือ.
กุด ดี (34:15)
         ฯ ว่า เรือน เล็ก ๆ หฤๅ ดึก เล็ก ๆ สำหรับ เปน ที่ อยู่ ฃอง พวก พระสงฆ์.
กุด ด้วน (34:16)
         ตัด ด้วน, มือ หฤๅ ตีน หฤๅ อะไวยวะ อัน ใด อัน หนึ่ง ด้วน ฃาด ไป นั้น.
กุดถัง (34:17)
         ขี้ เรื้อน, โรค หย่าง หนึ่ง ย่อม กัด อะไวยวะ น้อย ใหญ่ มี มือ แล ท้าว เปน ต้น, ให้ เหี้ยน ไป.
กุด นิ้ว (34:18)
         คือ นิ้ว ด้วนง
กุฎฐิ (34:19)
         ฯ ว่า โรค เรื้อน.
กุศราช (34:20)
         เปน ชื่อ พระญา, มี ใน หนังสือ แต่ ก่อน.
กูด (34:21)
         ผัก หย่าง หนึ่ง, ต้น สูง ศัก สอก หนึ่ง อยู่ ท้อง ร่อง ลวน.
เกด (34:22)
         ต้น ไม้ หย่าง หนึ่ง ลำ ต้น แล กิ่ง เปน หนาม, ผล สุก กิน หอม หวาน, กิ่ง @น มัน ใช้ ทำ ไม้ ท้าว ได้ มี อยู่ ใน ป่า.
เกตุ มาลา (34:23)
         ฯ คือ พระ โมลี, คือ จอม ผม, จอม จุก ผม.
เกศ (34:24)
         ชื่อ คน อย่าง นี้ ก็ มี บ้าง.
เกษ เกล้า (34:25)
         ผม ที่ คน ทำ เปน จอม ไว้ บน หัว นั้น.
เกษ กรรณ์ (34:26)
         ฯ ว่า ผม แล หู.
โกฎ (34:27)
         ฃอง ทำ ด้วย ทอง คำ บ้าง, ทำ ด้วย ไม้ ปิด ทอง บ้าง, รูป คล้าย โถ, มี ฝา ปิด เหมือน มงกุฏ, สำหรับ ใส่ ศภ คน ผู้ เปน ใหญ่.
โกฏิ (34:28)
         คือ นับ สิบ ล้าน ว่า เปน โกฎิ หนึ่ง.
โกฎ ก้าน พร้าว (34:29)
         เครื่อง หอม หย่าง หนึ่ง, รศ เผ็ด สำหรับ ใช้ ทำ ยา, มา แต่ เมือง เทศ.
      โกฎ เขมา (34:29.1)
               เครื่อง เทศ หย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม สำหรับ ใช้ ทำ ยา.
      โกฎ จุฬาลำภา (34:29.2)
               เครื่อง เทศ หย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม สำหรับ ใช้ ทำ ยา.
      โกฎ เชียง (34:29.3)
               เครื่อง เทศ หย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม สำหรับ ใช้ ทำ ยา
      โกฎ พุงปลา (34:29.4)
               เครื่อง หอม. อย่าง หนึ่ง, มี ที่ ป่า เมือง นี้ บ้าง, เปน ก้อน ๆ คล้าย ๆ พุง ปลา, ใช้ ทำ ยา.
      โกฎ สอ (34:29.5)
               เครื่อง เทศ หย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม สำหรับ ทำ เครื่อง แกง บ้าง, ทำ ยา บ้าง.
      โกฎ หัว บัว (34:29.6)
               เครื่อง เทศ หย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม สำหรับ ใส่ เครื่อง แกง บ้าง, ทำ ยา บ้าง.
      โกฎ พระธาตุ (34:29.7)
               คือ ฃอง เปน รูป ทรง สูง สำหรับ ใส่ พระธาตุ.
โกฎกะดูก (34:30)
         เครื่อง เทศ หย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม สำหรับ ทำ เครื่อง ยา.
กอด (34:31)
         รัด, การ ที่ คน เอา มือ ขวา หๅๅ มือ ซ้าย รวบ รัด ผู้ อื่น เข้าไว้.
      กอด กัน (34:31.1)
               คน สอง คน ต่าง คน ต่าง เอา มือ รวบ รัด กัน เข้า ไว้.
      กอด ก่าย (34:31.2)
               คน เอา มือ กอด รวบ รัด กัน เข้า ไว้ แล้ว เอา ท้าว ภาด ด้วย.
      กอด ขา (34:31.3)
               คน เอา มือ รัด ขา กอด เข้า ไว้.
      กอด ฅอ (34:31.4)
               รัด ฅอ, คน เอา มือ กอด ฅอ เข้า ไว้.
      กอด จูบ (34:31.5)
               คน เอา มือ ทั้ง สอง ประ คอง กอด ไว้, แล้ว เอา จมูก จด เข้า ที่ แก้ม หฤๅ ที่ อื่น สูด ลม เข้า ไป.
      กอด ที (34:31.6)
               คำ ชาย พูด กับ หญิง.
      กอด หนิด (34:31.7)
               คำ ชาย พูด กับ หญิง หฤๅ แม่ ว่า กับ ลูก เปน ต้น.
      กอด รัด (34:31.8)
               คือ รัด รวบ กอด เข้า ไว้.
      กอด ลูก (34:31.9)
               แม่ เอา มือ กอด ลูก ประ คอง ไว้.

--- Page 35 ---
      กอด ไว้ (35:31.10)
               กอด ไม่ ให้ ไป ไหน.
      กอด เอว (35:31.11)
               รัด เอว, คน เอา มือ ทั้ง สอง ประ คอง กอด บั้น เอว รัด ไว้.
กวด (35:1)
         การ ที่ คน ฟั่น เชือก หฤๅ ฟั่น ด้าย เอา มือ หฤๅ ลูก ไม้ ที่ มี ยาง ถู ไป ถู มา ให้ เปน เกลียว แขง.
      กวด เก่ง (35:1.1)
               คน ที่ ดุ ร้าย ยิ่ง กว่า คน อื่น, หฤๅ คน ที่ ทำ ชั่ว ยิ่ง กว่า คน อื่น.
      กวด ขัน (35:1.2)
               ความ ที่ แขง หนัก ยิ่ง กว่า เก่า, หฤๅ การ ที่ ตรวด ตรา หนัก ยิ่ง กว่า เก่า, หฤๅ การ ที่ คอย ระวัง หนัก ยิ่ง กว่า เก่า.
      กวด เชือก (35:1.3)
               การ ที่ คน ฟั่น เชือก แล้ว รู่ ให้ เขมง.
      กวด ให้ เขมง (35:1.4)
               การ ที่ คน ฟั่น เชือก รู้ ให้ เข้า เกลียว แขง.
เกียด (35:2)
         ไม้ หลัก ที่ เขา ปัก ไว้ กลาง ลาน สำหรับ เปน ที่ ผูก งัว ผูก ความ นวด เข้า, ว่า เสา เกียด.
เกียจ กัน (35:3)
         เจ้า หมู่ นาย หมวด สมุห์ บาญชีย์, พวก ลูก หมู่กลู หมวด, จะ ได้ เปน ที่ ขุน หมื่น ก็ คัด ง้าง กัน เสีย.
เกียจ คร้าน (35:4)
         ไม่ หมัน, อา การ ที่ คน ไม่ มี อุษาห์ ความ เพียร, ไม่ หยาก ทำ การ งาน, หฤๅ ไม่ เล่า เรียญ วิชา ต่าง ๆ.
เกิยดติยศ (35:5)
         ยศ ศักดิ์ แห่ง คน มี วาศนา มาก.
เกิด (35:6)
         มี ขึ้น, เปน ขึ้น, คน หฤๅ สัตว ที่ เอา กำเนิด ขึ้น, ว่า เกิด.
      เกิด ก่อน (35:6.1)
               คือ มี ก่อน เปน ก่อน.
      เกิด เข้า แพง (35:6.2)
               เข้า มี น้อย, เขา ฃาย ราคา แพง.
      เกิด ขึ้น (35:6.3)
               คือ ปั ติสนธิ์ มี ขึ้น, เปน ขึ้น,
      เกิด ความ (35:6.4)
               มี ความ ขึ้น, หฤๅ มี เหตุ ขึ้น.
      เกิด โง่ นัก (35:6.5)
               เขลา มาก, คือ ไม่ รู้ จัก ผิด ชอบ สิ่ง ใด.
      เกิด จับ ไข้ (35:6.6)
               มี จับ ไข้.
      เกิด ฉาว ขึ้น (35:6.7)
               มี ความ อึ้ อึงขึ้น ผู้ อื่น รู้ แพร่ง พราย ไป.
      เกิด ชาติ เดียว (35:6.8)
               มี แต่ ชาติ เดียร, ไม่ เกิด ต่อ ไป อีก.
      เกิด ซบ เซา (35:6.9)
               มี ความ ซบ เซา คือ เกิด ง่วง เหงา หาว นอน.
      เกิด ใน ใจ (35:6.10)
               ธรรม ที่ มี ขึ้น ใน ใจ หฤๅ เปน ขึ้น ใน ใจ, คือ เหน ด้วย ตา ฃอง ใจ
      เกิด บุญ (35:6.11)
               มี เครือง ชำระ ใจ ให้ ผ่อง ใส, หฤๅ เปน เหตุ จัก ทำ ให้ ใจ ขาว.
      เกิด บาป (35:6.12)
               มี กรรม ที ทำ ให้ ใจ เซ่า หมอง, หฤๅ เปน กรรม อัน จะ ยัง สัตว ให้ ถึง ซึ่ง นรก.
      เกิด (35:6.13)
                เปน, มี เปน, หฤๅ มี มี, หฤๅ เกิด เปน หย่าง นั้น หย่าง นี้.
      เกิด ผล (35:6.14)
               มี ผล, หฤๅ เปน ผล, หฤๅ มี ลูก, หฤๅ เปน ลูก, ว่า ออก ผล ออก ลูก.
      เกิด ฝน (35:6.15)
               มี ฝน ตก, หฤๅ เปน ฝน ตก.
      เกิด เพียร (35:6.16)
               คน มี ความ เพียร, หฤๅ เปน ความ เพียร ฃอง คน.
      เกิด ไฟ (35:6.17)
               มี ไฟ ไหม้ ขึ้น, หฤๅ เปน ไฟ ลุก ขึ้น.
      เกิด โภย (35:6.18)
               มี ไภย สิ่ง ใด สิ่ง หนึ่ง มา ถึง หฤๅ เปน ไภย ต่าง ๆ.
      เกิด มา (35:6.19)
               มี มา แต่ อื่น, หฤๅ เปน มา แต่ ไหน,
      เกิด หยุก หยิก (35:6.20)
               มี ความ หยุก หยิก หฤๅ เปน ความ หยุก หยิก.
      เกิด โรค (35:6.21)
               คือ เกิด พญาชิ ขึ้น ใน กาย.
      เกิด ลูก (35:6.22)
               มี ลูก, หฤๅ ต้น ไม้ ทั้ง ปวง มี ลูก, หฤๅ เปน ลูก.
      เกิด สงไสย (35:6.23)
               มี ความ สงไสย ขึ้น ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง.
      เกิด หึงหวง (35:6.24)
               ผัว เมีย อยู่ ด้วย กัน, ถ้า ผัว มี เมีย อื่น, หฤๅ เมีย นอก ใจ ผัว มี ความ หึง หวง กัน ขึ้น.
      เกิด เหตุ (35:6.25)
               คือ เกิด การ อัน ใด อัน หนึ่ง ขึ้น.
กน (35:7)
         คือ ต้น แม่ อักษร อย่าง หนึ่ง, ว่า กน กัน กาน.
กล (35:8)
         การ เล่น อย่าง หนึ่ง เปน การ ซ่อน บัง มิ ให้ เหน, คือ ทำ ใบ ไม้ ให้ เปน ปลา, ทำ น้ำ ท่า ให้ เปน เหล้า เปน ต้น.
      กล ลวง (35:8.1)
               คือ อุบาย อย่าง กระลาการ เมื่อ ชำระ ความ นักโทษ นั้น ว่า, เอง รับ เสีย ตาม จริง แล้ว กู จะ ช่วย, ฝ่าย นักโทษ สำคัญ ว่า จริง, ก็ สารภาพ ให้ การ รับ ตาม จริง, ฝ่าย กระ- ลาการ ก็ หา ช่วย ไม่.
      กล เล่น (35:8.2)
               เปน การ เล่น ซ่อน ความคิด แล วิชา ต่าง ๆ, เหมือน อย่าง เล่น กล, หฤๅ ดอก ไม้ กล เปน ต้น.
      กล ไกย (35:8.3)
               เปน ของ ซ่อน บัง ไม่ อยาก ให้ ผู้ ใด รู้ เหน, เหมือน อย่าง จักร์ นาระกา, หฤๅ ไก ปืน, หฤๅ กุญแจ นั้น.
      กล ความ (35:8.4)
               คือ ความ ซ่อน บัง ไม่ อยาก ให้ คน อื่น รู้ เหน, แล้ว คิด กระทำ ให้ ความ ชะนะ ด้วย อุบาย ต่าง ๆ นั้น.
      กล ซ้อนกล (35:8.5)
               คือ การ ซ้อน ความ คิด, เหมือน อย่าง เรื่อง สาม ก๊ก, เดิม ซ่นกวน คิด ฆ่า ขงเบ้ง ๆ รู้ท่า แล้ว คิด ทำ ร้าย ซ้อน ความ คิด ซุ่นกวน ได้.
      กล ใด (35:8.6)
               อย่างไร, ไฉน.
      กล มารยา (35:8.7)
               คือ กลอุบาย แยบคาย.
      กล เล่ห์* (35:8.8)
               คือ อุบาย ซ่อน ความ คิด ต่าง ๆ, ถ้า จะ บอก ก็ บอก เปน ปฤษนา, หา บอก ตรง ๆ ไม่.

--- Page 36 ---
      กล ศึก (36:8.9)
               เปน อุบาย แห่ง แม่ ทับ แล นาย ทะหาร คิด หา อุบาย ฬ่อ ลวง เอา ไชย ชำนะ กัน ใน เชิง รบ.
      กล หก (36:8.10)
               คือ กล ที่ ทำ คด งอ ไป คด โกง.
      กล อุบาย (36:8.11)
               การ ซ่อน ความ คิด, หา เหตุ ซึ่ง จะ เข้า ไป ใกล้.
ก่น (36:1)
         การ ที่ คน ขุด ราก ไม้ หฤๅ ราก หญ้า ให้ ขึ้น จาก ดิน จน สิ้น เชิง. อนึ่ง คำ ด่า กัน ขุด ลง ไป ถึง โคตร เค้า เถ้า แก่.
      ก่น โคน (36:1.1)
               การ ที่ ขุด จน ต้น ไม้ ล้ม.
      ก่น โคตร์ พ่อ โคตร์ แม่ (36:1.2)
               คือ ความ ที่ กล่าว เปน คำ อยาบ นัก, เปน ต้น ว่า ชก โคตร์ พ่อ โคตร์ แม่ มึง.
      ก่น เง่า (36:1.3)
               การ ที่ ขุด เง่า เผือก มัน ทั้ง ปวง นั้น.
      ก่น ที่ (36:1.4)
               การ ที่ ขุด พื้น ที่ ดิน ด้วย จอบ นั้น.
      ก่น ราก (36:1.5)
               การ ที่ ขุด ราก ไม้ ทั้ง ปวง.
      ก่น ไร่ (36:1.6)
               การ ที่ ขุด พื้น ที่ ไว้ ใน ไร่.
ก้น (36:2)
         อะไวยวะ ที่ สำหรับ นั่ง ที่ เปน ตะโพก.
      ก้น ม่อ (36:2.1)
               คือ ที่ พื้น ม่อ ที่ มัน ตั้ง ลง กับ พื้น นั้น.
      ก้น กบ (36:2.2)
               อะไวยะวะ ที่ สุด กะดูก สัน หลัง ข้าง ล่าง นั้น.
      ก้น ถุง (36:2.3)
               คือ ที่ สุด ถุง ข้าง ล่าง นั้น.
กัน (36:3)
         การ ที่ คน ทำ รั้ว ไว้ มิ ให้ คน แล สัตว เข้า ได้, หฤๅ คน จัด แจง รักษา ตัว ไว้ เปน นั้น.
      กัน แล กัน (36:3.1)
               คือ เขา แล เรา, อื่น แล อื่น.
กันชา (36:4)
         ต้น ฝัก อย่าง หนึ่ง ใบ เล็ก ๆ, สูบ เมา คล้าย ฝิ่น, ถ้า เมา แล้ว มัน ให้ มัก หัว เราะ มัก กลัว สิ่ง ทั้ง ปวง ด้วย.
กันเจียก (36:5)
         คือ กะบัง หน้า คน ใส่ ไว้ ที่ หน้า ผาก ตลอด ลง ไป ถึง หู ซ้าย ขวา เมื่อ แต่ง ตัว เล่น ละคอน นั้น.
กันดา (36:6)
          ฯ วา นาง, ราชาศรรบท์.
กันชิง (36:7)
         คือ ใบ ไม้ กะชิง คล้าย กับ กะแชง ทำ เปน ร่ม กัน แดด กัน ฝน เปน ต้น นั้น.
กัน แดด (36:8)
         การ ที่ คน ทำ ร่ม ทำ หลังคา ขึ้น ไว้, มีให้ แสงแดด ส่อง ถูก ได้.
กันดาร (36:9)
         ทาง ไกล ไป ลำบาก ไม่ มี น้ำ กิน, ไม่ มี ที่ อาไศรย, แล้ว กลัว โจร แล สัตว ร้าย ด้วย, ว่า กันดาร.
กรรณ์ (36:10)
          ฯ ว่า หู, ของ ที่ เปน ใบ งอก ออก จาก หัว, ทั้ง ข้าง ซ้าย ข้าง ขวา, มี รู สำหรับ รีบ เสียง นั้น.
กรรฐ์ (36:11)
         ฯ ว่า ฅอ ว่า แก้ม.
กัลป์ (36:12)
         ฯ กำหนฎ สิ้น แผ่นดิน, หฤๅ กาหนฎ รว่าง กาล ที่ กำหนฎ ไว้ หฤๅ กำหนฎ ที่ จะ เกิด เข้า แพง, จะ เกิด ฆ่า ฟัน กัน หนัก.
กัน ตัว (36:13)
         คือ ป้อง กัน ตัว ด้วย โล่ เขน เปน ต้น เพื่อ จะ ไม่ ให้ ถูก อาวุทธ นั้น.
กันเตรา (36:14)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง แก่น ทำ เสา ทน หนัก, ใช้ ทำ อยา แก้ โรค บ้าง, มี อยู่ ใน ป่า.
กันถัศ (36:15)
         ชื่อ ม้า ทรง ของ สมเด็จ พระ สีฐรรดถ. อนึ่ง เขา ตั้ง ชื่อ คน ชื่อ ขุน ศีกันถัศ เพราะ เปน พะนักงาน ฝ่าย กรมม้า.
กันบิด (36:16)
         มีด โกน ผม, เปน ราชาศรรบท์.
กันไภย (36:17)
         ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง มี อยู่ ใน ป่า เหนือ. อนึ่ง คน คอย รักษา ตัว ด้วย เกราะ นวม เปน, ต้น ไม่ ให้ ความ กลัว หฤๅ อัน ตะราย มา ถึง นั้น.
กัลยา (36:18)
         ฯ ว่า งาม, ดี, กุศล, ว่า บุคล พึ่ง นับ.
กันไร (36:19)
         การ ที่ คน เอา มีด โกน กันไร ผม ให้ เรียบ.
กัณหา (36:20)
         ฯ ชื่อ นาง กุมารี คน หนึ่ง มี อยู่ใน เรื่อง นิทาน แต่ ก่อน.
กัณหัง (36:21)
         ฯ ว่า ดำ.
กัณโห (36:22)
         ฯ ว่า ดำ.
กันสาด (36:23)
         คือ หลังคา เปน อัน ๆ เขา บัง กัน ฝน สาด นั้น.
กันแสง (36:24)
         ร้อง, หฟๅ ร้อง ไห้, เปน ภาษา เขมน.
กั่น (36:25)
         ของ ที่ คน ทำ แหลม ๆ ไว้ ที่ ต้น มือ หฤๅ พร้า แล หอก ดาบ ทั้ง ปวง เปน ที่ สำหรับ จะ ใส่ เข้า ใน ด่ำ.
กั่น ตวัก (36:26)
         ของ ที่ คน เอา ไม้ หยัก ทำ คด ๆ สำหรับ ผูก กับ ใบ จ่า.
กั้น (36:27)
         การ ที่ คน กาง แขน ออก ขวาง ประตู, หฤๅ หน ทาง ไว้, หฤๅ ทำ รั้ว ก่อ กำแพง ล้อม ไว้ มี ให้ คน เดิร ไบ มา ได้.
      กั้น กาง (36:27.1)
               อาการ ที่ คน กาง แขน ออก ขวาง ทาง ไว้, หฤๅ เอา เรียว หนาม สะ ไว้ มิ ให้ คน แล สัตว ไป มา ได้.
      กั้น หน้า (36:27.2)
               คน หฤๅ สัตว หฤๅ ภูเขา แล แม่น้ำ เปน ต้น ขวาง หน้า อยู่ ไป มิ ได้, ว่า ขวาง หน้า อยู่.
      กั้น ม่าน (36:27.3)
               การ ที่ คน ผูก ม่าน บัง ไว้.
      กั้น รั้ว (36:27.4)
               คั่น รั้ว, การ ที่ คน ทำ รั้ว กั้น ไว้ มิ ให้ คน เข้า ออก ไป มา ได้ นั้น.
      กั้น ห้อง (36:27.5)
               คั่น ห้อง, การ ที่ คน ทำ ฝา คั่น เปน ห้อง ๆ ไว้ นั้น.
การ (36:28)
          ฯ สิ่ง ทั้ง ปวง ที่ จะ กระทำ. อนึ่ง คน เอา มีด หฤๅ ขวาน บาก ต้น ไม้ เข้า ให้ รอบ ต้น เพื่อ จะ ให้ มัน ตาย.

--- Page 37 ---
      การ งาน (37:28.1)
               คือ กิจการ ทั้ง ปวง นั้น.
กาญจนะ (37:1)
          ฯ ว่า ทอง คำ,
การ สมโพทธ์ (37:2)
         คือ การ ที่ มี งาน โฃน หนัง เปน ต้น, เพื่อ ของ สิ่ง นั้น คล้าย กับ ฉลอง แล ทำ ขวัน.
กาญจะนะ บูรีย์ (37:3)
         ชื่อ หัว เมือง อัน หนึ่ง มี อยู่ ฝ่าย ทิศตวัน ตก, ขึ้น กับ กรุงเทพ.
การ บ่าว สาว (37:4)
         คือ งาน การ ที่ ชาย หนุ่ม กับ หญิง สาว ทำ แรก จะ อยู่ เปน ผัว เมีย กัน.
การ พลู (37:5)
         ดอกไม้ หย่าง หนึ่ง, ใช้ เปน เครื่อง เผ็ด, กลิ่น หอม, ใช้ เปน เครื่อง ยา บ้าง, ปรุง ขนม บ้าง, มา แต่ เมือง เทศ.
การ ฉลอง (37:6)
         คือ การ งาน ที่ เขา ทำ มี โขน ละคอน เปน ต้น, บูชา เพื่อ ฃอง สิ่ง นั้น.
การ เลี้ยง (37:7)
         คือ กิจ ที่ จัด แจง ให้ เขา กิน นั้น.
กาล (37:8)
         ฯ เวลา ค่ำ หฤๅ เวลา เอย็น เวลา เช้า. อนึ่ง ว่า ตาย เปน ต้น.
การ เลี้ยง โตะ (37:9)
         คือ เอา ของ กิน วาง บน โตะ แล้ว กิน ด้วย กัน นั้น.
การ วิวาห มงคล (37:10)
         งาน บ่าว สาว, คือ หญิง กับ ชาย แรก อยู่ กิน เปน ผัว เมีย กัน.
การ รบ (37:11)
         คือ การ ศึก สงคราม.
การ ศภ (37:12)
         ทำ งาน การ ต่าง ๆ ที่ สำหรับ จะ ฝั่ง ศภ หฤๅ เผา ศภ คน ตาย.
การ อาวะหะ มงคล (37:13)
         คือ การ งาน บ่าว สาว ตาม ทำ เนียม จีน, คือ นำ หญิง ไป สู่ สะกูล ชาย ถ้า นำ ชาย ไป อยู่ กับ หญิง ว่า วิวาหะ มง คล.
การ สยุมพร (37:14)
         คือ การ งาน ใหญ่ ทั้ง ปวง มี แห่ พยุบาตรา เปน ต้น.
กาฬ (37:15)
         ฯ ว่า ศี ดำ.
การ บรม ศภ (37:16)
         คือ การ ชัก พระ ศภ ขุน หลวง เข้า พระ เมรุ, มี งาน สมโภช แล้ว, เผา เสีย นั้น.
ก้าน* (37:17)
         สิ่ง ที่ เปน สัน อยู่ ใน กลาง ใบ ไม้ ตะลอด ไป ถึง กิ่ง นั้น.
      ก้าน กิ่ง (37:17.1)
               คือ มัน อยู่ ชิด กับ ใบ, กิ่ง คือ มัน อยู่ ถัด ก้าน เข้า ไป.
      ก้าน กล้วย (37:17.2)
               ฃอง ที่ เปน สัน กลม ๆ อยู่ กลางใบ ตอง กล้วย นั้น.
      ก้าน ฅอ (37:17.3)
               เอ็น ใหญ่ ที่ เปน สัน กลม ๆ อยู่ ตาม ฅอ นั้น.
      ก้าน ตอง (37:17.4)
               ก้าน กล้วย หฤๅ สิ่ง ฃอง ที่ เขา ทำ ให้ กลม ๆ เหมือน ก้าน กล้วย นั้น.
      ก้าน มะพร้าว (37:17.5)
               สิ่ง ที่ เปน สัน แขง อยู่ กลาง ใบ มะพร้าว นั้น. ว่า ทาง มะพร้าว ก็ ได้.
      ก้าน ลาน (37:17.6)
               คือ ดูก ลาน ที่ แขง อยู่ กลาง ใบ มัน นั้น.
กิน (37:18)
         บริโภค, อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว เอา สิ่ง ฃอง ที่ เปน อาหาร ใส่ ใน ปาก แล้ว เคี้ยว กลืน ลง ไป ตาม ลำ ฅอ.
      กิน กำไร (37:18.1)
               คือ เอา ทรัพย์ ที่ เปน เศศ ออก จาก ทุน นั้น.
      กิน กับ (37:18.2)
               คน รับ ประทาน กับ, คือ ฃอง กิน กับ เข้า.
      กิน งาน (37:18.3)
               คน ไป ช่วย เขา ทำ งาน โกน จุก, หฤๅ งาน บ่าว สาว แล้ว กิน ฃอง เลี้ยง ที่ งาน นั้น, ว่า กิน งาน.
      กิน ใจ (37:18.4)
               การ นึก มี ความ สงไสย อยู่ ใน ใจ, ว่า ผู้ นี้ จะ ลัก เอา ฃอง ข้า ไป ดอก กระมัง.
      กิน ช้อน (37:18.5)
               การ ที่ คน เอา ช้อน ตัก ฃอง ต่าง ๆ กิน นั้น.
      กิน ซ่อม (37:18.6)
               การ ที่ คน เอา ซ่อม แทง ฃอง ต่าง ๆ กิน นั้น.
      กิน ดี (37:18.7)
               ฃอง สิ่ง ใด ๆ กิน อะหร่อย, หฤๅ กิน ไม่ แสลง, ว่า กิน ดี.
      กิน ดอก (37:18.8)
               คือ เอา เงิน ค่า ปว่ย การ แก่ ผู้ กู้ เงิน วัน ละ เท่า นั้น เท่า นี้ นั้น.
      กิน ดิบ (37:18.9)
               ฃอง สิ่ง ใด ๆ กิน เสีย แต่ ยัง ไม่ สุก. อนึ่ง เปน ชื่อ กล้วย หย่าง หนึ่ง กิน ดิบ ดี.
      กิน ถอย (37:18.10)
               กิน อาหาร ลด ลง กว่า แต่ ก่อน.
      กิน ทิพ (37:18.11)
               คือ อาการ เทวะดา แต่ นึก ว่า จะ กิน ก็ อิ่ม, หฤๅ อิ่ม ไป ด้วย กำลัง ปิติ เหมือน หย่าง พรหม นั้น.
      กิน แหนง (37:18.12)
               ความ* สงไสย แคลง ใจ อยู่ เปน ต้น, ว่า คน นี้ จะ ลัก ฃอง เรา ไป ดอก กระมัง.
      กินนะรี (37:18.13)
               เปน สัตว ตัว เมีย หย่าง หนึ่ง รูป เปน มนุษ ท้าว เหมือน ท้าว นก มี หาง เหมือน ไก่.
      กินนร (37:18.14)
               สัตว ตัว ผู้ หย่าง หนึ่ง เหมือน คน, ตีน เหมือน ตีน นก, รูป งาม, มี หาง เหมือน ไก่
      กินนะเรศร์ (37:18.15)
               คือ กินนร ชาย เปน ใหญ่.
      กิน ฟอน (37:18.16)
               หนอน กิน เนื้อ สัตว ที่ เน่า ปรุ ทั่วไป ว่า. อนึ่ง เหมือน รอก มัน กัด ผล ไม้ ลง มาก ว่า ฟอน กิน.
      กิน เมือง (37:18.17)
               ครอง เมือง, คน ที่ ได้ เปน เจ้า เมือง, ว่า กิน เมือง.
      กิน ยืด (37:18.18)
               การ ที่ คน จัด แจง ฃอง กิน ไว้ กิน ได้ นาน หลาย วัน หลาย เดีอน นั้น
      กิน เอย็น (37:18.19)
               คือ กิน อาหาร เพลา เอย็น หนึ่ง กิน ฃอง ที่ เอย็น.
      กิน เรา (37:18.20)
               เรา เล่น การ ผะนัน มี ถั่ว แล โป เปน ต้น ถ้า เสีย เขา ไป ว่า กิน เรา.

--- Page 38 ---
      กิน รุก (38:18.21)
               คน เล่น หมาก รุก กัน, ถ้า ข้าง นี้ รุก เข้า ไป, ข้าง นั้น กิน เสีย, ว่า กิน รุก.
      กิน แรง (38:18.22)
               การ ที่ คน เลี้ยง ลูก ไว้ ใหญ่ ขึ้น แล้ว, ได้ อาไศรย ใช้ สอย ทำ การ งาน หา ทรัพย์ มา เลี้ยง ได้.
      กิน รวย (38:18.23)
               มี ฃอง กิน มาก หลาย.
      กิน ลนลาน (38:18.24)
               อา การ ที่ กิน เร็ว ลุก ลน.
      กิน ละโมบ (38:18.25)
               กิน อาหาร โลภ เกิน ประมาณ.
      กิน เหลือ (38:18.26)
               คือ กิน อิ่ม แล้ว ของ ยัง อยู่.
      กิน สินจ้าง (38:18.27)
               กิน ของ ที่ อุษ่าห์ ทำ การ จ้าง ได้ นั้น.
      กิน สินบน (38:18.28)
               กิน ของ ที่ ตัว ส่อ เสียด รับ สิบ บน เขา นั้น.
      กิน สินสอด (38:18.29)
               กิน ของ ที่ เขา เอา มา ให้ เปน ค่า เครื่อง เรือน หฤๅ เปน ค่า เลี้ยง คน, เมื่อ มี งาน บ่าว สาว นั้น.
กุน (38:1)
         ชื่อ ปี ที่ สุด ตาม ทำเนียม ไท ว่า ปี หมู.
กุญแจ (38:2)
         ของ ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง ด้วย ทอง เหลือง บ้าง มี จำปา มี ใก อยู่ ภายใน มี ลูก ไข สำหรับ ใส่ ประตู.
กุญชร (38:3)
         ฯ ว่า ช้าง.
กุนทล (38:4)
         ฯ ว่า ตุ้ม หู หฤๅ เครื่อง ประดับ หู, ไท ว่า จอร หู.
กุ่น (38:5)
         ควัน ไฟ ขึ้น น้อย ๆ, ว่า ควัน กุ่น.
กูน กอง (38:6)
         คือ กอง เพลิง ก่อ ให้ ลุก เปน เปลว บูชายัญ นั้น.
กูล (38:7)
         ฯ ว่า กระกูล. อนึ่ง กอง เพลิง พิทธี.
เกน (38:8)
         คำ บังคับ สั่ง ให้ ทำ การ ต่าง ๆ คือ ไป ทับ เปน ต้น
      เกน กัน (38:8.1)
               บังคับ สั่ง ว่า ให้ คน นี้ ไป เมือง ฝ่าย ใต้, คน นั้น จง ไป เมือง ฝ่าย เหนือ เปน ต้น.
      เกน ชะตา (38:8.2)
               คำ โหร ผู้ ทาย เขา พูด ว่า ใน เกน ดวง ชะตา ของ ผู้ นั้น ตก ถึง ที่ นั้น เคราะห์ ดี มา ถึง นี่ เคราะห์ ร้าย.
      เกนทับ (38:8.3)
               คำ บังคับ สั่ง ว่า ให้ เกน คน ไป ทับ นาย กอง คุม ไพร่ ยก ไป.
      เกน ฝน (38:8.4)
               คำ โหร ทำนาย ว่า เกน ฝน ปี นี้ จะ ตก ใน ชม ภู ทะวีป เท่า นั้น ตก ใน มหา สมุท เท่า นั้น กต หิมพานต์ เท่า นั้น.
      เกน ราชการ (38:8.5)
               สั่ง ว่า ให้ ข้า ราชการ กรม นั้น ไป กระทำ การ ที่ นั่น. ถ้า ผู้ ใด ขาด จะ เอา ตัว เปน โทษ.
      เกน แห่ (38:8.6)
               สั่ง ว่า กรม นั้น จะ เกน เอา ตัว ขุน หมื่น เท่า ๆ นั้น แต่ง ตัว นุ่ง ห่ม อย่าง นั้น จะ แห่ สิ่ง นั้น ๆ เพลา นั้น ให้ พร้อม
      เกน หัด (38:8.7)
               บังคับ พวก ปืน แดง สำหรับ เข้า กระบวน แห่ ตาม เสดจ์ พระ มหา กระษัตร.
เก่น (38:9)
         การ ที่ คน เดิร ทาง ไกล เกิน กำหนด, หฤๅ ทำ การ มาก เกิน ประมาณ เปน ต้น.
      เก่น ไป ภอ (38:9.1)
               คน หลง ทาง ไป ไกล นัก, ว่า เก่น ไป ภอ.
แกน (38:10)
         ผล ไม้ ทั้ง ปวง ที่ เสีย ไป ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง ข้าง ใน นั้น แขง เปน แกน อยู่. อนึ่ง คน ที่ จน ลง เตม ที ว่า แกน.
      แกน ใน (38:10.1)
               สิ่ง ที่ เปน แขง อยู่ ภาย ใน, เหมือน คน ก่อ อิฐ จะ ทำ เสา หฤๅ ทำ สิ่ง ใด ๆ, เอา ไม้ แกน แขง ไว้ ภาย ใน.
      แกน ไม้ (38:10.2)
               สิ่ง ของ ใด ๆ เอา ไม้ ใส่ ไว้ กลาง ประสงค์ จะ ให้ แขง.
      แกน เหล็ก (38:10.3)
               ของ สิ่ง ใด ๆ เอา เหล็ก ใส่ ไว้ ภายใน ด้วย ประสงค์ จะให้ แขง แรง.
แก่น (38:11)
         ไม้ ที่ แขง อยู่ ถัด กะภี้ เข้า ไป นั้น. อนึ่ง คน ที่ เก่ง กาจ แขง แรง.
      แก่น จันทน์ (38:11.1)
               ไม้ จันทน์ หอม เนื้อ ที่ อยู่ ภาย ใน กะภี้ นั้น.
      แก่น ไม้ (38:11.2)
               สิ่ง ที่ แขง อยู่ ถัด กะภี้ เข้า ไป ภาย ใน นั้น.
      แก่น สาร (38:11.3)
               สิ่ง สรรพ์ ทั้ง ปวง ที่ ยั่ง ยืน ทน อยู่ ได้ นาน, หฤๅ โอ- วาท คำ สั่ง สอน อัน ใด, ที่ เปน ประโยชณ์ ไป นาน.
โกน (38:12)
         การ ที่ ตัด ผม หฤๅ ตัด หนวด ให้ ชิด หนัง แล้ว ขูด เกลา ให้ เกลี้ยง นั้น.
      โกน จุก (38:12.1)
               คือ เอา มีด โกน ตัด ผม จุก เด็ก ออก นั้น.
      โกญจา (38:12.2)
               ฯ ว่า นก กะเรียน เปน นก ใหญ่ ตัว โต เท่า นก ตะกรุม, ขน ฅอ แดง ๆ, ร้อง เสียง ดัง, บิน สูง กว่า นก ทั้ง ปวง.
      โกน หนวด (38:12.3)
               ปลง หนวด, คือ เอา มีด โกน ขอด ตัด ขน ที่ ริม สี ปาก เปน ต้น.
      โกญจะนาท (38:12.4)
               ฯ บัน ฦๅ เสียง ดัง เหมือน เสียง นก กะเรียน ร้อง นั้น.
      โกน ผม (38:12.5)
               คน เอา มีด เหล็ก บ้าง, มีด ทอง บ้าง, ตัด ผม ให้ ซิด หนัง หัว.
      โกน หัว (38:12.6)
               คือ โกน ผม ออก จาก หัว.
กร (38:13)
         ฯ ว่า มือ, มี ใน ราชา ศรรบท์. คน ชื่อ กอน มี บ้าง.
      กร ประสาน (38:13.1)
               คือ ประสาน มือ.
      กร (38:13.2)
               ฯ ว่า มือ.
      กร ค่อน ทรวง (38:13.3)
               คือ เอา มือ ตี อก.
ก่อน (38:14)
         คน เดิร ทาง ด้วย กัน หลาย คน ๆ ที่ เดิร หน้า นั้น, เดิร ก่อน. หฤๅ ของ ที่ มี อยู่ แล้ว ว่า มี ก่อน .
      ก่อน เก่า (38:14.1)
               สิ่ง ของ ที่ มี อยู่ แต่ เดิม จน เก่า
      ก่อน นม นาน (38:14.2)
               สิ่ง ของ ที่ มี อยู่ ก่อน นม นาน แล้ว.

--- Page 39 ---
      ก่อน เวลา ตาย (39:14.3)
               คือ เวลา ก่อน วัน ที่ ตัว ตาย.
ก้อน (39:1)
         สิ่ง ของ ที่ เปน รูป เหมือน ลูก ซ่ม บ้าง, เหมือน ผล มะพร้าว บ้าง.
      ก้อน กลม (39:1.1)
               ลันถาน ทั้ง ปวง ที่ กลม. เหมือน ผล ซ่ม เกลี้ยง, หฤๅ ลูก ปืน ใหญ่ เปน ต้น.
      ก้อน เข้า (39:1.2)
               เข้า สุก ที่ คน เอา มา ปั้น มี สันถาน เหมือน ไข่ ไก่, หฤๅ ไข่ เปด เปน ต้น.
      ก้อน เซ่า (39:1.3)
               คือ ก้อน อิฐ ที่ เขา วาง เข้า สาม ก้อน ตั้ง ม่อ หง เข้า ต้ม แกง เปน ต้น.
      ก้อน ใหญ่ (39:1.4)
               สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ที่ มี สันถาน กลม เท่า ผล มะพร้าว หฤๅ เท่า บาด เปน ต้น.
      ก้อน ดิน (39:1.5)
               คือ ดิน ที่ มัน แห้ง เปน แท่ง ๆ ท่อน ๆ นั้น.
      ก้อน หิน (39:1.6)
               สิลา ที่ มี สันถาน เปน ก้อน กลม บ้าง, เปน เลี้ยม บ้าง.
กวน (39:2)
         คน, การ ที่ คน ทำ อยา มี หลาย สิ่ง ประสม ใส่ ลง ด้วย กัน, แล้ว เอา ไม้ คน ไป.
      กวน กัน (39:2.1)
               รบ กัน, การ ที่ คน หฤๅ สัตว ที่ อยู่ ด้วย กัน มาก แล้ว วิวาน รบ กัน ขึ้น
      กวน ขนม (39:2.2)
               คน ขนม, การ ที่ คน เอา แป้ง ละลาย ใส่ กะทะ ลง แล้ว ใส่ กะทิ ใส่ น้ำ ตาน ด้วย แล้ว เอา ภาย คน ไป.
      กวน คน (39:2.3)
               สัตว ร้าย ต่าง ๆ มา เบียด เบียน คน, ว่า รบ กวน.
      กวน ใจ (39:2.4)
               คือ รบ ร้อง ฃอ สิ่ง ฃอง ต่าง ๆ เปน ต้น.
      กวน เพื่อน (39:2.5)
               เบีดย เบียน เพื่อน, คน หฤๅ สัตว ที่ เปน เพื่อน กัน แล รบ กวน กัน ขึ้น.
      กวน อยา (39:2.6)
               คน อยา, เอา อย่า ใส่ ลง ใน ถ้วย แล้ว คน ไป.
      กวน น้ำตาน (39:2.7)
               คน น้ำ ตาน, การ ที่ คน เอา ไม้ หฤๅ สิ่ง ใด ๆ คน ไป ใน น้ำ ตาน.
เกียน (39:3)
         ของ ที่ คน เอา ไม้ มา ทำ เปน ขา มี กง มี กำ, เหมือน จักรฺ รถ เทียม ด้วย ควาย บ้าง, ด้วย งัว บ้าง, ให้ ลาก ไป. อนึ่ง เข้า แปด สิบ สัด หฤๅ ร้อย ถัง.
      เกียน กะแทะ (39:3.1)
               เปน เกียน อย่าง เล็ก สำหรับ เทียม ด้วย งัว.
      เกียน สาลี (39:3.2)
               เกียน น้อย ๆ มี ลูก ฬ้อ สำหรับ ลาก ไม้.
      เกียน ฬ้อ (39:3.3)
               เกียน เล็ก ๆ สำหรับ เด็ก ๆ ลาก เล่น.
เกวียน (39:4)
         ความ เหมือน เกียน, โบราณ เขา ใส่ ตัว, ว, ด้วย แต่ ทุก วัน หา ได้ ใช้ เช่น นั้น ไม่
เกิน (39:5)
         พ้น, การ ที่ เหลือ เศศ ออก จาก กำหนด.
      เกิน กำหนฎ (39:5.1)
               คน สัญา นัด กัน ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง, ถ้า พ้น จาก สัญา ที่ นัด กัน ไว้ แล้ว, ว่า เกิน กำหนฎ.
      เกิน แกง (39:5.2)
               ของ ที่ ควร จะ แกง กิน ได้, เหมือน อย่าง น้ำ เต้า ถ้า แก่ นัก เกิน ขนาด แล้ว, ว่า เกิน แกง. อนึ่ง ของ หฤๅ การ ที่ ไม่ สม ควร นั้น ว่า เกิน แกง, เปน คำ เปรียบ.
      เกิน การ (39:5.3)
               เหลือ การ, พ้น กำหนฎ เวลา การ งาน.
      เกิน กิน (39:5.4)
               เหลือ กิน. อนึ่ง ผัก หฤๅ ผล ไม้ ควร จะ กิน ได้ เมื่อ อ่อน ๆ, ถ้า รักษา ไว้ จน แก่ กิน ไม่ได้, ว่า เกิน กิน.
      เกิน ขนาด (39:5.5)
               เหลือ ขนาด, สิ่ง ของ ที่ ใหญ่ หฤๅ ยาว กว่า ขนาด.
      เกิน ขนบ (39:5.6)
               เกิน ทำ เนียม. อนึ่ง เกิน กลีบ ผ้า ที่ จีบ ไว้ เปน ชั้น ชั้น นั้น.
      เกิด คน (39:5.7)
               เหลือ คน, สูง กว่า คน ทั้ง ปวง, หฤๅ ดี กว่า คน ทั้ง ปวง, หฤๅ ชั่ว กว่า คน ทั้ง ปวง.
      เกิน งาม (39:5.8)
               เหลือ งาม, คน หฤๅ สัตว แต่ง ตัว เกิน ประมาณ นั้น.
      เกิน ดี (39:5.9)
               การ คน ทำ จะให้ ดี. ครั้ง ทำ ไป ๆ มัน เสีย ไป.
      เกิน ตัว (39:5.10)
               คือ เล่น เบี้ย กัน, เขา เสีย เงิน เกิน เงิน ของ ตัว ที่ มี ไป นั้น. อย่าง หนึ่ง พูด อวด ตัว เปล่า ๆ.
      เกิน ทาง (39:5.11)
               เลย ทาง, คน เดิร หลง พ้น ทาง ไป.
      เกิน หน้า (39:5.12)
               การ ที่ คน หน้า ไพร่ เอา ของ ท่าน ผู้ ดี ไป แต่ง ตัว เอง.
      เกิน นาย (39:5.13)
               เลย นาย, การ ที่ คน ที่ เปน บ่าว จะ พูด จา หฤๅ ทำ การ สิ่ง ใด ๆ ล่วง เกิน ถ้อย คำ ที่ นาย สั่ง.
กบ (39:6)
         สัตว อย่าง หนึ่ง สี่ ท่าว ขา ยาว ตัว เท่า ฝ่า มือ, อยู่ รู้ ริม น้ำ, ตาม ท้อง นา, ถ้า ฝน ตก ร้อง เสียง ดัง, กิน ได้. อนึ่ง, กบ, คือ เต็ม เปียม. อนึ่ง เครื่อง สำหรับ ช่าง ไม้ อย่าง หนึ่ง.
      กบ แก้ม (39:6.1)
               เต็ม แก้ม, การ ที่ คน เอา ของ กิน ใส่ เต็ม ปาก.
      กบ เจา (39:6.2)
               ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง อยู่ ใน แขวง กรุง เก่า.
      กบ แจะ (39:6.3)
               ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง มี อยู่ ใน แขวง เมือง ประจิม.
      กบ จาน (39:6.4)
               สิ่ง ของ ใด ๆ ใส่ เต็ม จาม, ว่า กบ จาน.
      กบ ดาน (39:6.5)
               จร เข้ หฤๅ สัตว อื่น แต่ บันดา อยู่ ใน น้ำ, ลง ไป นาน ประกับ อยู่ ที่ พืน ดิน ข้าง ล่าง ว่า กบ ดาน.
      กบ บัว (39:6.6)
               คือ ของ เต็ม ล้ร มาต เรือ. อนึ่ง เปน เครื่อง มือ ช่าง ไม้ ไส ลอก บัว นั้น.
      กบ ทะวาย (39:6.7)
               เปน ชื่อ เครื่อง มือ ทำ ทอง อย่าง หนึ่ง นั้น.
      กบ รู (39:6.8)
               เต็ม รู, สิ่ง ของ ที่ ยัด เฃ้า ใน รู เต็ม นั้น.
      กบ เรือ (39:6.9)
               คือ เต็ม เรือ.

--- Page 40 ---
กับ (40:1)
         คือ ของ ที่ กิน ด้วย เข้า, หฤๅ คน ไป มา ด้วย กัน. อย่าง หนึ่ง เปน เครื่อง สำหรับ ดัก สัตว.
      กับเข้า (40:1.1)
               คือ ของ ทั้ง ปวง ที่ สำหรับ กิน ด้วย เข้า.
      กับด้วย (40:1.2)
               กิน ด้วย กัน หฤๅ นอน ด้วย กัน นั่ง ด้วย กัน หฤๅ ยืน ด้วย กัน.
      กับดัก หนู (40:1.3)
               เปน เครื่อง เขา ทำ ด้วย ไม้ ไผ่ สำหรับ ดัก หนู.
      กับตัว (40:1.4)
               ของ ที่ อยู่ ด้วย ตัว.
      กับทั้ง (40:1.5)
               สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ด้วย.
กลัป (40:2)
         กำหนฎ สิ้น โลกย์, หฤๅ กำหนฎ รว่าง โลกย์. อย่าง หนึ่ง แปล ว่า ส่วน แบ่ง กาล แห่ง โลกย์ เปน สี่ ส่วน เท่าๆ กัน, ส่วน อัน หนึ่ง เรียก ว่า กลัป หนึ่ง.
กับ ปัฐีติ (40:3)
         ฯ ว่า ตั้ง อยู่ สิ้น กลัป.
กับปะรุกโข (40:4)
         ฯ ว่า ไม่ กัปพฤกษ์, คือ ไม้ ให้ สำเร็ทธิ์ ประโยชน์, แก่ คน ที่ ไป ถึง นึก ปราถนา นั้น.
กับปิยะการก (40:5)
         วัยยาวัจจา กร, ฯ ว่า ผู้ ที่ จัด แจง กระทำ สำ เร็ทธิ์ ให้ ควร แก่ สงฆ์.
กับปิยะ (40:6)
         ฯ ว่า ควร แล้ว.
กับปะพฤกษ์ (40:7)
         กัมปะพฤกษ์, ต้น พุ่ม ที่ เขา เอา เงิน บ้าง, ทอง บ้าง, เสียบ แล้ว ทิ้ง ทาน แก่ คน ทั้ง ปวง.
กาบ (40:8)
         เปลือก หุ้ม อยู่ ที่ ต้น กล้วย, หฤๅ ต้น อ้อย, หน่อ ไม้ ไผ่ อ่อน.
      กาบ กอ (40:8.1)
               เปลือก หุ้ม อยู่ ที่ กอ เข้า หฤๅ กอ แฝก กอ แฃม กอ ตะไคร้ เปน ต้น.
      กาบ กล้วย (40:8.2)
               เปลือก หุ้ม อยู่ ที่ ต้น กล้วย นั้น.
      กาบ ปลี (40:8.3)
               เปลือก หุ้ม ห่อ อยู่ ที่ ปลี กล้วย, หฤๅ ปลี กล่ำ เปน ต้น.
      กาบ ไผ่ (40:8.4)
               เปลือก หุ้ม ห่อ อยู่ ที่ หน่อ ไม้ ไผ่ นั้น
      กาบ พรหมษร (40:8.5)
               ของ ทำ เปน กาบ เหมือน ษร พรหม หุ้ม ปลาย เสา โบศ แล เสา วิหาร งาม นัก.
      กาบ หมาก (40:8.6)
               คือ เปลือก ที่ มัน หุ้ม หจัน หมาก.
      กาบ หอย (40:8.7)
               เปลือก หอย อย่าง หนึ่ง เปน สอง อัน ประกบ กัน เหมือน อย่าง หอย กาบ, หฤๅ หอย แมง ภู นั้น.
      กาบ อ้อย (40:8.8)
               เปลือก ที่ หุ้ม ห่อ ต้น อ้อย อยู่ นั้น.
      กาบ อ้อ (40:8.9)
               เปลือก ที่ ห่อ หุ้ม ต้น อ้อ อยู่ นั้น.
      กาบ หยวก (40:8.10)
               เปลือก ที่ ห่อ หุ้ม หยวก กล้วย อยู่ นั้น.
กาพย์ (40:9)
         ฯ ชื่อ บท บังคับ กลอน เพลง อย่าง หนึ่ง.
      กาพยะ สารัฐ วีลาศนี (40:9.1)
               ฯ ชื่อ กลอน เพลง อีก อย่าง หนึ่ง.
กีบ (40:10)
         ตีน เนื้อ หฤๅ ตีน งัว ตีน ควาย ตีน แภะ เปน ต้น, ที่ เปน กลีป แขง อยู่ สอง อัน นั้น.
      กีบ กวาง (40:10.1)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ แขง อยู่ ที่ ตีน กวาง นั้น.
      กีบ ควาย (40:10.2)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ แขง อยู่ ที่ ตีน ควาย นั้น.
      กีบ งัว (40:10.3)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ แขง อยู่ ที่ ตีน งัว นั้น.
      กีบ เนื้อ (40:10.4)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ แขง อยู่ ที่ ตีน เนื้อ นั้น.
      กีบ ม้า (40:10.5)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ แขง อยู่ ที่ ตีน ม้า นั้น.
      กีบ หมู (40:10.6)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ แขง อยู่ ที่ ตีน หมู นั้น. อนึ่ง ไม้ สำ หรับ ดำ นา ยาว, สาม ศอก ข้าง ปลาย ทำ สาม ง่าม เหมือน กีบ หมู เขา หมัก เรียก ว่า ไม้ สัก รุ้ม ดำ นา.
      กีบ แรด (40:10.7)
               สิ่ง ที่ เปน กลีบ อยู่ ที่ ตีน แรด นั้น. อนึ่ง ว่าน อย่าง หนึ่ง มี หัว กุกะ เหมือน กีบ แรด, เขา ใช้ ทำ อยา, มี อยู่ ใน ป่า.
กุบ (40:11)
         เสียง อย่าง หนึ่ง สังเกด ฟัง ดู ดัง อย่าง นั้น.
      กุบกับ (40:11.1)
               ม้า หฤๅ คน ที่ใส่ เกือก เดิร ตาม ถนน เสียง ดัง อย่าง นั้น.
กุบปะติ (40:12)
         ฯ ว่า กำเรีบ, เหมือน น้ำ เปน คลื่น กำเรีบ เพราะ ลม.
กูบ (40:13)
         ของ ทำ ด้วย ไม้, สาน ด้วย ตอก, รูป คล้าย ๆ ปะทุนเรือ, สำ หรับ ใส่ บน หลัง ช้าง. อนึ่ง เปน ชื่อ บ้าน.
      กูบช้าง (40:13.1)
               ของ สาน ด้วย ตอก รูป เหมือน ปะทุน เรือ, สำหรับ ใส่ บน หลัง ช้าง บัน ทุก ของ คน นั่ง ใน นั้น ด้วย.
เก็บ (40:14)
         คน เอา สิ่ง ของ เข้า ไว้ ใน หีบ หฤๅ ใน ตู้ ใน เรือน ใน บ้าน, แล้ว รักษาไว้.
      เก็บกองไว้ (40:14.1)
               คน เอา สิ่ง ของ วาง มูน ไว้ ด้วย กัน, แล้ว รักษา ไว้.
      เก็บเข้าไว้ (40:14.2)
               เข้า เปลือก หฤๅ เข้า สาร เอา ใส่ ไว้ ใน ยุ้ง ใน ฉาง.
      เก็บประสมไว้ (40:14.3)
               เอา ของ มา เก็บ ประสมไว้.
      เก็บผม (40:14.4)
               คือ กัน ไร ผม ให้ มัน เปน รอย วง อยู่ ที่ หัว.
      เก็บรวบ รวม ไว้ (40:14.5)
               คือ เอา ของ มา รวบ รวม ไว้.
      เก็บหอม (40:14.6)
               รอม ริบ ไว้, เอา ของ มา รักษา เก็บ ไว้.
กอบ (40:15)
         คน เอา ฝ่า มือ สอง ข้าง ทำ ให้ ชิด กัน เข้า ยก เอา สิ่ง ของ เล็ก ขึ้น คือ กอบ เข้า สาร เปน ต้น นั้น.
      กอบ หนึ่ง (40:15.1)
               คน เอา ฝ่า มือ สอง ข้าง กอบ เอา ที เดียว, หมด นั้น.
      กอบ กำ (40:15.2)
               คือ กอบ แล้ว กำ ด้วย มือ นั้น.
      กอบ โกย (40:15.3)
               คน เอา มือ สอง ข้าง กอบ แล้ว โกย ด้วย.
      กอบ เดียว (40:15.4)
               คน เอา ฝ่า มือ ทั้งสอง ข้าง กอบ เอา ที หนึ่ง.

--- Page 41 ---
      กอบ มือ (41:15.5)
               คน กอบ ด้วย มือ.
เกือบ (41:1)
         ใกล้, คน เดิร ทาง ใกล้ จะ ถึง, หฤๅ คน ทำ การ เกือบ จะ แล้ว เปน ต้น.
      เกือบ ใกล้ (41:1.1)
               คน เดิร ทาง ยัง หน่อย หนึ่ง จะ ถึง.
      เกือบ เกิน (41:1.2)
               ใกล้ เกิน, คน เดิร ทาง หฤๅ คน ทำ การ สิ่ง ใด ๆ ยัง อีก หน่อย หนึ่ง จะ พ้น กำหนฎ.
      เกือบ เข้า มา (41:1.3)
               จวน เข้า มา, คน ไป ยัง ประเทษ อื่น ใกล้ จะ เข้า มา เปน ต้น.
      เกือบ ค่ำ แล้ว (41:1.4)
               ใกล้ ค่ำ แล้ว, เวลา จวน ค่ำ แล้ว.
      เกือบ เงียบ แล้ว (41:1.5)
               จวน เงียบ แล้ว, คือ แต่ ก่อน นั้น เกิด วุ่น วาย ภาย หลัง ก็ ใกล้ สงบ ลง.
      เกือบ จะได้ (41:1.6)
               แทบ จะ ได้, คน ใกล้ จะได้ สิ่ง ใด ๆ.
      เกือบ ฉาว (41:1.7)
               แทบ ฉาว, ความ แทบ จะ วุ่น วาย ขึ้น.
      เกือบ ชวด เล่น (41:1.8)
               แทบ ชวด เล่น, งาน แทบ ไม่ ได้ เล่น.
      เกือบ ดักดาน (41:1.9)
               แทบ ดักตาน, คือ จวน จะ ฉิบหาย.
      เกือบ ตี กัน (41:1.10)
               แทบ จะ ตี กัน ขึ้น.
      เกือบ ตาย (41:1.11)
               แทบ ตาย, หฤๅ ใกล้ ตาย, หฤๅ จวน ตาย.
ก้ม (41:2)
         น้อม, อา การ น้อม กาย ลง เบื้อง ต่ำ.
      ก้มเกษ (41:2.1)
               น้อม หัว ลง.
      ก้มเกล้า (41:2.2)
               ความ เหมือน กัน.
      ก้มกาย (41:2.3)
               น้อม ตัว เบื้อง ต่ำ.
      ก้มกราน (41:2.4)
               น้อม ตัว ลง เบื้อง ต่ำ แล้ว เอา มือ แล ท้าว กราน ไป.
      ก้มกราบ (41:2.5)
               ทำตัว ให้ น้อมลง, แล้ว ซบหน้าที่ มือ ทั้งสองเหนือ พื้น.
      ก้มตัว (41:2.6)
               น้อม ตัว ลง.
      ก้มหน้า (41:2.7)
               น้อม หน้า ลง เบื้อง ต่ำ.
      ก้มลง (41:2.8)
               น้อม ตัว ลง
      ก้มหลัง (41:2.9)
               น้อม หลัง ลง.
      ก้มหัว (41:2.10)
               น้อม หัว ลง.
      ก้มองค์ (41:2.11)
               น้อม ตัว ลง.
กัม (41:3)
         ผัก หลาย ต้น ผูก มัด เข้า ด้วย กัน, หฤๅ ปลา แห้ง ปลา ย่าง หลาย ตัว ผูก มัด เข้า ด้วย กัน.
กัมนน (41:4)
         ของ คำนับ เหมือน อย่าง จะ ทำ การ งาน มะโหรี, ปี ภาทย์ เปน ต้น, ต้อง เอา เงิน ติด เทียน ตั้ง คำนับ สลึง หนึ่ง ก่อน.
      กัมนัน (41:4.1)
               คน ที่ เปน ผู้ ใหญ่ บ้าน เปน ที่ คำนับ แก่ ลูก บ้าน, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ที่ จะ เอา ไป เปน คำนับ.
กั้มเกิน (41:5)
         เอา ไม้ สอง อัน เคียง กัน เข้า, ไม้ อัน ที่ ยาว นั้น, ว่า กั้ม เกิน.
กามกวม (41:6)
         ช้าง พลาย ไม่ มี งา. อนึ่ง นก อย่าง หนึ่ง ตัว เขียว ปาก แดง กิน ปลา.
กามะคุณ (41:7)
         ใจ ที่ อยาก ได้ ซึ่ง รูป, เสียง, กลิ่น, รศ, โผฐัพะ เปน ต้น.
กามพฤกษ์ (41:8)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ว่า มัน ให้ ผล สำเรทธิ์ เปน ของ ต่าง ๆ แก่ คน แล สัตว ทั้ง ปวง ได้.
กามะราค (41:9)
         ใจ ที่ เสียบ แทง อยู่ ด้วย ความ อยาก ได้.
กามะวิตก (41:10)
         คือ คิด รำ พึ่ง ใน ความ ใคร่ เอา กิเลศ เปน ต้น.
กามะ (41:11)
         ฯ ว่า ความ ปราถนา, หฤๅ ความ อยาก ได้, ความ ใคร่.
กามะกิเลศ (41:12)
         ฯ เสร้า หมอง ด้วย ความ ปราถนา, หฤๅ ปราถนา ของ ที่ เสร้า หมอง.
กามะตัณหา (41:13)
         ฯ ใจ ที่ อยาก ได้ วีญาณ กะทรัพย์ แล อะวิญาณ กะ ทรัพย์, คือ ช้าง ม้า โค กระบือ แล เงิน ทอง เปน ต้น.
กามะภพ (41:14)
         ฯ คือ ที่ เปน ที่ เกิด แห่ง สัตว ที่ มาก เตม ด้วย รักษ ใคร่ ใน ความ กำหนัด ใน กิเลศ.
ก้าม (41:15)
         ตีน ปู หฤๅ กุ้ง ที่ มัน เปน ง่าม อยู่ สองอัน สำหรับ คีบ นีบ เก็บ อาหาร ใส่ ปาก นั้น.
      ก้ามกั้ง (41:15.1)
               ตีน กั้ง เปน สัต เล็ก ๆ คล้าย ๆ กุ้ง, ที่ ตีน มัน นั้น เปน สอง ง่าม ใหญ่ สำหรับ เก็บ อาหาร กิน.
      ก้าม กุ้ง (41:15.2)
               คือ ก้าม ของ กุ้ง เปน สอง ง่าม สำหรับ หา กิน. อนึ่ง เปน ผัก อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ใน น้ำ ต้น แดง.
      ก้ามปู (41:15.3)
               ก้าม ของ ปู สำหรับ หา กิน. อนึ่ง มะพร้าว ห้าว ที่ เปลือก ยัง ไม่ แห้ง ศี เยื่อ เหมือน ก้าม ปู.
      ก้ามเบี้ยว (41:15.4)
               ก้าม ของ เบี้ยว สำหรับ หา กิน.
กี่ม (41:16)
         ชือ คน อย่าง นี้ ก็ มี บ้าง.
กุม (41:17)
         คน เอา มือ จับ นิ่ง ไว้.
      กุมกร (41:17.1)
               คน เอา มือ จับ มือ นิ่ง ไว้.
กุมพันท์ (41:18)
         เปน ชื่อ ยัก พวก หนึ่ง.
กุม ภะราศี (41:19)
         เปน ชื่อ ราษี, หนึ่ง อยู่ ใน สิบ สอง ราษี ใน อากาษ ฟ้า นั้น.
กุม มือ (41:20)
         เอา มือ จับ นิ่ง ไว้.
กุมภา (41:21)
         ฯ ว่า จรเข้.
      กุมภี (41:21.1)
               ฯ จรเข้.
กุมโภ (41:22)
         ฯ ว่า มอ.
กุ่ม (41:23)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ดอก แล ใบ กิน ได้, เปลือก ใช้ ทำ อยา ได้.

--- Page 42 ---
      กุ่ม ดอง (42:23.1)
               ใบ กุ่ม อ่อน ๆ เก็บ เอา มา แช่ น้ำ ใส่ เกลือ บ้าง ใส่ น้ำ ซาว เข้า บ้าง กิน เปรี้ยว ๆ เค็ม ๆ.
      กุ่ม น้ำ (42:23.2)
               ต้น กุ่ม อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ตาม ริม น้ำ ใบ ยาว ๆ, ดอง กิน ได้
      กุ่ม บก (42:23.3)
               ต้น กุ่ม อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ บน บก ตาม ป่า ดอน, ใบ กลม ๆ ลูก สุก กิน ได้.
แกม (42:1)
         ปน, สิ่ง ของ ทั้ง ปวง เดิม มี สิ่ง เดียว ล้วน, มา ภาย หลัง มี ของ สิ่ง อื่น ปน บ้าง เล็ก น้อย.
      แกม กุก (42:1.1)
               นก เขา มัน ขัน, ถ้า มี เสียง กุก แกม เข้า ด้วย.
      แกม กล (42:1.2)
               คือ ทำ ใจ ซื่อ ปน กับ อุบาย.
      แกม กัน (42:1.3)
               สิ่ง ของ ทั้ง ปวง เดิม มี สิ่ง เดียว, ครั้น มา ภาย หลัง มี ของ สิ่ง อื่น ระคน ปน กัน อยู่.
      แกม แซม (42:1.4)
               แซก แซม, เดิม ของ สิ่ง เดียว, มา ภาย หลัง มี ของ อื่น เข้า แซก แซม แกม อยู่ ด้วย.
      แกม ดอก (42:1.5)
               ต้น ไม้ ทั้ง ปวง มี ดอก ปะ ปน แกม คัน อยู่.
      แกม ใบ (42:1.6)
               ต้น ไม้ ทั้ง ปวง มี ใบ ปะ ปน แกม กัน อยู่.
      แกม ผล (42:1.7)
               ไม้ ทั้ง ปวง มี ผล ปะ ปน แกม กัน อยู่.
      แกม ลูก (42:1.8)
               ไม้ ทั้ง ปวง มี ลูก แกม อยู่ ด้วย.
แก้ม (42:2)
         เนื้อ ที่ กะพุ้ง ปาก ทั้ง สอง ข้าง.
      แก้ม ขวา (42:2.1)
               เนื้อ ที่ กะพุ้ง ปาก ข้าง ขวา.
      แก้ม คน (42:2.2)
               เนื้อ ที่ กะพุ้ง ปาก คน.
      แก้ม ซ้าย (42:2.3)
               เนื้อ ที่ กะพุ้ง ปาก เบื้อง ซ้าย.
      แก้ม เรือ (42:2.4)
               เนื้อ ไม้ ที่ กะพุ้ง แก้ม เรือ.
กอม (42:3)
         โกง, ฃา คน หฤๅ ฃา สัตว ที่ โกง อยู่ ไม้ ตรง นั้น, ว่า ฃา กอม.
ก่อม ก้อ (42:4)
         คน หฤๅ สัตว หฤๅ สิ่ง ใด ๆ ที่ ต่ำ ๆ เตี้ย ๆ ทั้ง นั้น
เกย (42:5)
         ของ ที่ เขา ทำ ไว้ สำหรับ กระษัตร เสดจ์ ขึ้น ช้าง ขึ้น ม้า ขึ้น รถ. อนึ่ง คน เขน เรือ เลย ขึ้น บน แห้ง.
      เกย แก่ง (42:5.1)
               ค้าง แก่ง, คน ล่อง เรือ หฤๅ แพ ลง มา เกย แก่ง ขึ้น ไป ค้าง อยู่.
      เกย กอด (42:5.2)
               ฅน สอง คน นอน ด้วย กัน เอา หัว เกย ขึ้น แล้ว เอา มือ กอด ด้วย.
      เกย เกาะ (42:5.3)
               ค้าง เกาะ, คน แล่น เรือ, หฤๅ คน แจว เรือ เกย ขิ้น ไป บน เกาะ.
      เกย โฃด (42:5.4)
               ค้าง โฃด, คน ล่อง เรือ หฤๅ ล่อง แพ เลย ขึ้น ไป บน โฃด.
      เกย ชะลา (42:5.5)
               คือ เกย ทา ไว้ ที่ มี ชาน.
      เกย ขอน (42:5.6)
               คน เข็น เรือ หฤๅ เขน ไม้ เลย ขึ้น ค้าง อยู่ บน ขอน.
      เกยไชย์ (42:5.7)
               เปน ที่ ตำบล หนึ่ง อยู่ ฝ่าย เหนือ ชื่อ อย่าง นั้น
      เกย ช้าง (42:5.8)
               ที่ มี พื้น สูง สำหรับ พระ มหา กระษัตร์ เสดจ์ ทรง ช้าง.
      เกย ม้า (42:5.9)
               ที่ มี พื้น สำหรับ เสดจ์ ทรง ม้า.
      เกย มาศ (42:5.10)
               ที่ มี พื้น สำหรับ ทรง ช้าง ทรง ม้า ทรง รถ, แต่แล้ว ไป ด้วย ทอง.
      เกย รถ (42:5.11)
               ที่ สำหรับ ขึ้น รถ.
      เกย เลน (42:5.12)
               คน เขน เรือ หฤๅ ไม้ ให้ เลย ฃึ้น ไป บน เลน.
      เกย หาด (42:5.13)
               คือ เรือ เสย ฃึ้น บน หาด ทราย นั้น.
      เกย แห้ง (42:5.14)
               คน เขน เรือ หฤๅ แพ ให้ เลย ฃึ้น ไป บน แห้ง.
กายะสิทธิ์ (42:6)
         คือ ปรอด ที่ แขง เขา ฆ่า มัน ตาย แล้ว มี ฤทธิ์ ต่าง ๆ
กาย (42:7)
         ตัว คน หฤๅ ตัว สัตว ทั้ง ปวง.
      กาย กรรม (42:7.1)
               คือ การ ที่ คน กะทำ ด้วย มือ เปน ต้น.
ก่าย (42:8)
         อาการ ที่ คน เอา มือ พาด บน หน้า ผาก, หฤๅ พาด บน หมอน, หฤๅ เอา ท้าว พาด บน ผะนัก, แล เก้าอี้
กาย กอด (42:9)
         คือ เอา มือ หฤๅ ท้าว พาด ไป, แล้ว กอด ด้วย.
กาว (42:10)
         ฃอง มา แต่ เมือง จีน แท่ง เท่า นิ้ว มือ เปน สี่ เหลี่ยม, ศี เหมือน เอน เฃี้ยว ฃึ้น บน ไฟ เหนียว เปน ยาง.
ก้าว (42:11)
         คน หฤๅ สัตว ยก ท้าว ฃึ้น แล้ว ย่าง ไป เหยียบ ลง. อนึ่ง คน แล่น เรือ ทวน ลม ฃึ้น ไป ต้อง แล่น ตัด ไป ฝ่าก ข้าง โน้น, ตัด มา ฝ่าก ฃ้าง นี้ นั้น.
      ก้าว ฃึ้น (42:11.1)
               คน หฤๅ สัตว ยก ท้าว ย่าง ฃึ้น บน บัน ได, หฤๅ บน เรือน แล้ว เหยียบ ลง เปน ต้น.
      ก้าว ย่าง (42:11.2)
               คือ ยก ท้าว ฃึ้น เอา มัน ไป ว่าง ต่อ ๆ ไป นั้น.
ก้าว ลง (42:12)
         คน หฤๅ สัตว ยก ท้าว ฃึ้น ย่าง เหยียบ ลง จาก เรือน หฤๅ จาก โรง เปน ต้น.
กิ่ว (42:13)
         คอด, ฃอง สิ่ง ใด ๆ ไม่ เท่า กัน, ที่ ต้น เล็ก, หฤๅ กลาง เล็ก, หฤๅ ปลาย เล็ก, ที่ เล็ก นั้นว่า กิ่ว.
      กิ่ว กลาง (42:13.1)
               คอด กลาง, คน ทำ ของ สิ่ง ใด ที่ กลาง เล็ก ทั้งสอง ฃ้าง ใหญ่ เหมือน ฅอ สาก.
      กิ่ว คอด (42:13.2)
               คอด กิ่ว, ฃอง สิ่ง ใด ไม่ เท่า กัน เล็ก ที่ ต้น บ้าง, เล็ก ที่ กลาง บ้าง เล็ก ที่ ปลาย บ้าง.
      กิ่ว ต้น (42:13.3)
               ดอด ต้น, ฃอง สิ่ง ใด ๆ เล็ก คอด อยู่ ฃ้าง ต้น.
      กิ่ง ปลาย (42:13.4)
               คอด ปลาย, ฃอง สิ่ง ใด ๆ คอด ฃ้าง ปลาย

--- Page 43 ---
กิ๋ว ๆ (43:1)
         เปน คำ เยาะ เย้ย. อนึ่ง เปน คำ เจ็ก มัน เรียก เปด ให้ มัน มา กิน เยื่อ บ้าง.
กุ๋ย ๆ (43:2)
         เปน คำ เยาะ เย้ย เหมือน กัน.
แกว (43:3)
         คน ชาติ อย่าง หนึ่ง, เหมือน แม่ เปน ลาว พ่อ เปน ญวน.
แก้ว (43:4)
         ฃอง ทำ ด้วย หิน บ้าง, ทำ ด้วย สิ่ง อื่น บ้าง มี ศี ต่าง ๆ ใส สว่าง แล เปน เงา เอา มา แต่ เมือง เทศ.
      แก้ว แกลบ (43:4.1)
               คือ ฃอง เปน เหมือน แกลบ มัน ปน อยู่ กับ ดิน เหนียว นั้น.
      แก้ว ก้าว เนาวรัตณ์ (43:4.2)
               แก้ว ก้าว ประการ, มี เพชร์ เปน ต้น.
      แก้ว ตา (43:4.3)
               สิ่ง ที่ เปน วง แวว อยู่ ใน หน่วย ตา เหน เปน เงา อยู่ ใน กลาง ตา นั้น.
      แก้ว ประพาฬ (43:4.4)
               คือ แก้ว ศี แดง อ่อน.
      แก้ว ไพรทูรย์ (43:4.5)
               คือ แก้ว ศี เหมือน ใบ เฃ้า กล้า อ่อน.
      แก้ว พฦก (43:4.6)
               แก้ว ศี เหมือน น้ำ.
      แก้ว มณี (43:4.7)
               แก้ว ชาติ สิลา.
      แก้ว มรกฎ (43:4.8)
               แก้ว ศี เฃียว.
      แก้ว มุคดา (43:4.9)
               แก้ว ศี เหมือน มุค หอย.
      แก้ว วิเชียร (43:4.10)
               คือ เพชร์
      แก้ว แหวน (43:4.11)
               เขา เรียก ติด กัน สอง สิ่ง ที่ เดียว.
      แก้ว อินทนิล (43:4.12)
               แก้ว ศี เหมือน ดอก ไม้ อินทนิล คือ ศี ม่วง อ่อน.
      แก้ว หิน (43:4.13)
               คือ แก้ว มะนี.
      แก้ว หู (43:4.14)
               คือ โสตร ประสาท รูป เปน วง อยู่ ใน รู หู นั้น.
โกย (43:5)
         การ ที่ คน เอา มือ คุ้ย สิ่ง ฃอง ใด ๆ ใส่ ใน กะบุง หฤๅ ภาชน์ ใด ๆ ที่ ตะแคง อย่ นั้น.
      โกย กอง (43:5.1)
               คือ คุ้ย ฃึ้น แล้ว เอา กอง ไว้.
โกย แกลบ (43:6)
         คน คุ้ย แกลบ ใส่ กะบุง ที่ ตะแคง อยู่ นั้น. โกย กอบ, คือ คน คุ้ย แล้ว กอบ ขึ้น. โกย ทราย, เอา มือ คุ้ย ทราย ใส่ ตะกร้า ที่ ตะแคง อยู่ นั้น. โกย เอา, ฅือ เอา มือ ทั้งสอง ประคอง คุ้ย เอา ฃอง มี เฃ้า เปน ต้น.
ก้อย (43:7)
         คือ นิ้ว มือ ที่ เล็ก ยิ่ง กว่า นิ้ว ทั้ง ปวง นั้น.
กวย (43:8)
         คือ คน พวก หนึ่ง คล้าย กับ ข่า.
เกี่ยว (43:9)
         การ ที่ คน เอา ฃอ เกี่ยว ฃอง สิ่ง ใด ๆ ไว้.
      เกี่ยว กัน (43:9.1)
               เหมือน ลูก โซร่ ที่ มัน ติด ๆ กัน นั้น.
      เกี่ยว เข้า (43:9.2)
               การ ที่ คน เอา เคียว งอ ๆ มี คม เกี่ยว เอา ต้น เข้า, แล้ว ตัด ให้ ฃาด ออก ไป แล้ว มัด เปน กำ ๆ.
      เกี่ยว กระหวัด (43:9.3)
               คือ ผูก เกี้ยว พัน เข้า แล้ว กระหวัด รัด เข้า ไว้ นั้น.
      เกี่ยว ค่อง (43:9.4)
               การ ที่ คน ติด พัน เข้า ฃอง เงิน ทอง กัน, หฤๅ เปน ความ อัน ใด อัน หนึ่ง ติด พันธ์ กัน อยู่.
      เกี่ยว ดอง (43:9.5)
               พ่อ แม่ ข้าง ผู้ ชาย กับ พ่อ แม่ ฃ้าง ผู้ หญิง ที่ อยู่ กิน เปน ผัว เมีย กัน นั้น, ว่า เกี่ยว ดอง กัน.
เกี้ยว (43:10)
         การ ที่ ผู้ ชาย พูด จา กับ หญิง ด้วย คำ ดี, ด้วย ปราถนา อยาก ได้ เปน ผัว เมีย กัน.
      เกี้ยว กระหวัด (43:10.1)
               การ ที่ เถา วัล พันท์ ไม้, หฤๅ งู มัน รัด สัตว.
      เกี้ยว เลี้ยว (43:10.2)
               คือ พูด แพะ โลม โดย การ สังวาศ นั้น.
      เกี้ยว ผู้ หญิง (43:10.3)
               ผู้ ชาย รักษ ผู้ หญิง คิด อุบาย พูด จา ด้วย คำ ดี ต่างๆ ประสงค์ จะ ให้ ผู้ หญิง รักษ.
      เกี้ยว พาร (43:10.4)
               ความ เหมือน กัน กับ เกี้ยว, แต่ พาร เปน คำ สร้อย.
เกื้อ (43:11)
         (dummy head added to facilitate searching).
      เกื้อ กูล (43:11.1)
               การ ที่ ช่วย อุด หนุน เหมือน คน ขัด สน แล้ว มี ผู้ เมตา ให้ เงิน ไป ทำ ทุน.
      เกื้อ หนุน (43:11.2)
               ความ เมือน กัน.
เก้อ (43:12)
         อาการ ที่ คน บัง เกิด ความ อาย เพราะ ที่ ตัว ทำ ความ ชั่ว ต่าง ๆ ที่ ไม่ อยาก ให้ ผู้ อื่น รู้.
      เก้อ เขิน (43:12.1)
               คือ บัง เกิด ความ อาย แล้ว ต้อง เมิน หน้า เสีย ไม่ ดู หน้า ใคร ได้.
      เก้อ ขวย (43:12.2)
               ความ เหมือน กัน.
      เก้อ อาย (43:12.3)
               คือ อาการ ที่ ขวย อาย, คือ เขา ส่ง ฃอง ให้ ตัว เอื้อม มือ ไป รับ, เขา ไม่ ส่ง ให้ ตัว ๆ ไม่ ได้ ก็ ขวย อาย ไป นั้น.
กะกะ (43:13)
         อาการ ที่ คน โหยก เหยก ประพฤษดิ์ ไม่ เรียบ ร้อย, หฤๅ คน ทำ การ รื้อ เรือน ไม้ เขะขะ อยู่ ไม่ เรียบ ร้อย.
แกะ (43:14)
         การ ที่ คน เอา สิ่ง ใด ๆ มา แล้ว เอา มีด แกะ เปน รูป ต่าง ๆ หฤๅ เอา เล็บ แกะ ดิน เหนียว เปน ต้น. อนึ่ง เปน ชื่อ สัตว สี่ ท้าว ตัว มัน คล้าย กับ แพะ นั้น.
      แกะ เกา (43:14.1)
               อาการ ที่ คน เอา เล็บ แกะ เกา ที่ ตัว เช่น คน ออก ผี ดาด, หฤๅ เปน บาด แผล อื่น ๆ ครั้น ค่อย หาย ตก เสก็ด แล้ว เอา เล็บ แกะ เกา นั้น.
      แกะ กิน (43:14.2)
               คือ การ ที่ คน เอา เล็บ แกะ ของ, มี น้ำ ตาน ม่อ เปน ต้น แล้ว กิน นั้น.
      แกะ ดอกไม้ (43:14.3)
               คือ การ ที่ คน เอา สิ่ง ของ ใด ๆ มา แกะ ด้วย เครื่อง มือ ให้ เปน ดอก ไม้. อนึ่ง เอา มือ แกะ ดอก ไม้ นั้น.

--- Page 44 ---
      แกะ และ (44:14.4)
               การ ที่ อน เอา ขวาน ถาก ไม้ ใหญ่ ที่ ละ เล็ก ละ น้อย.
เกาะ (44:1)
         ทวีป, แผ่นดิน หฤๅ ภูเขา อยู่ กลาง น้ำ.
      เกาะ กุม (44:1.1)
               อาการ ที่ คน เปน ใหญ่ ใช้ ให้ คน ไป เอา ตัว ผู้ ที่ ต้อง คะดี มา ไว้.
      เกาะ ขาม (44:1.2)
               เปน ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มี อยู่ ใน อ่าว ทเล ไทย.
      เกาะโดด (44:1.3)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มี อยู่ ใน ทเล น้ำ เค็ม.
      เกาะ ตัว ไว้ (44:1.4)
               กุม ตัว ไว้, การ ที่ คน เปน นาย ทำมรง หฤๅ ผู้ คุม, กัก ตัว คน ไว้ ไม่ ให้ ไป.
      เกาะ บาง นาง อิน (44:1.5)
               ชื่อ เกาะอัน หนึ่ง อยู่ ใน แม่ น้ำ แขวง กรุง เก่า.
      เกาะ พระ (44:1.6)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มี อยู่ ใน แม่ น้ำ ใกล้ กรุง เก่า.
      เกาะ มหาพราหม (44:1.7)
               ชื่อ เกาะอัน หนึ่ง มี อยู่ ใน แม่ น้ำ แขวง กรุง เก่า.
      เกาะ หมาก (44:1.8)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มิ อยู่ ไน อ่าว ทเล ตวัน ตก.
      เกาะ เรียน (44:1.9)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มี อยู่ ใน แม่ น้ำ ใกล้ กรุง เก่า
      เกาะ ศีชัง (44:1.10)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มี อยู่ ใน อ่าว ทเล ไท, ใกล้ ปาก น้ำ เจ้า พระยา นั้น.
      เกาะ ลังกา (44:1.11)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง อยู่ ตรง อ่าว มังกะลา ออก ไป.
      เกาะ เสม็ด* (44:1.12)
               ชื่อ เกาะ อัน หนึ่ง มี อยู่* ใน อ่าว ทเล ตวัน ออก.
กอ (44:2)
         ต้อ ไม้ หฤๅ ต้น ผัก ต้น หญ้า ทั้ง ปวง เดิม เปน ต้น เดียว แล้ว งอก ขึ้น มาก มั่ว สุม กัน อยู่ นั้น.
      กอ กล้วย (44:2.1)
               ต้น กล้วย เดิม ต้น เดียว, แล้ว แตก หน่อ งอก ขึ้น มาก มั่ว สุม กัน อยู่ นั้น.
      กอ กล้าย (44:2.2)
               ต้น กล้าย แตก หน่อ งอก ติด กัน มั่ว สุม อยู่.
      กอ เข้า (44:2.3)
               ต้น เข้า แตก หน่อ งอก ต่อ ๆ ติด กัน ออก ไป หลาย ต้น.
      กอ ข่า (44:2.4)
               ต้น ข่า งอก ขึ้น หลาย ต้น เปน หมู่ อยู่ นั้น.
      กอ ขิง (44:2.5)
               ต้น ขิง แตก หน่อ งอก ขึ้น หลาย ต้น เปน หมู่ อยู่.
      กอ แขม (44:2.6)
               ต้น แขม แตก หน่อ งอก ออก ไป หลาย ต้น เปน หมู่ อยู่
      กอ ตะไคร้ (44:2.7)
               ต้น ตะไคร้ แตก หน่อ งอก ขึ้น มั่ว สุม เปน หมู่ อยู่.
      กอ จาก (44:2.8)
               ต้น จาก งอก ขึ้น เปน หมู่ -อยู่.
      กอ หญ้า (44:2.9)
               ต้น หญ้า งอก ขึ้น เปน หมู่.
      กอ ดอกไม้ (44:2.10)
               ต้น ดอก ไม้ ทั้งบวง งอก ขึ้น ติด กัน เปน หมู่ อยู่.
      กอ เตย (44:2.11)
               ต้น เตย แตก หน่อ ขึ้น มั่ว สุม เปน หมู่ อยู่ นั้น.
      กอ ไผ่ (44:2.12)
               ต้น ไผ่ แตก หน่อ งอก ขึ้น มั่ว สุม เปน หมู่ อยู่.
      กอ แฝก (44:2.13)
               ต้น แฝก งอก ขึ้น เปน หมู่ อยู่.
ก่อ (44:3)
         คน เอา อิฐ วาง ลง เอา ปูน ใบ สอ ใส่, แล้ว เอา อิฐ ซ้อน ๆ ต่อ กัน ขึ้น ไป. อนึ่ง ติด ไฟ ก่อ ขึ้น ใน เตา.
      ก่อ กรรม (44:3.1)
               สร้าง กรรม, คน หฤๅ สัตว พึ่ง แรก ทำ กรรม ก่อนทีเดียว.
      ก่อ กำแพง (44:3.2)
               คน เอา อิฐ มา ซ้อน ๆ กัน ขึ้น ไป ทำ กำแพง นั้น.
      ก่อ ก้น (44:3.3)
               การ ที่ คน จะ สาน สิ่ง ใด ๆ มี สมุก เปน ต้น แรก จับ สาน ขึ้น นั้น.
      ก่อ การ (44:3.4)
               คน พึ่ง แรก จับ ทำ การ ทั้ง ปวง.
      ก่อ ความ (44:3.5)
               เหตุ การ แรก ที่ ให้ เกิด ความ นั้น.
      ก่อ ตึก (44:3.6)
               การ ที่ คน เอา อิฐ มา ซ้อน ๆ ต่อ ขึ้น เปน ฝา ผนัง ทำ ตึก.
      ก่อ ไฟ (44:3.7)
               ติด ไฟ, คน เอา ลม ปาก เป่า ไฟ ที่ ชุด หฤๅ เป่า ไฟ ที่ กอง ให้ ลุก ขึ้น.
      ก่อ สร้าง (44:3.8)
               การ ที่ คน จะสร้าง สิ่งใดๆแล การ ที่ แรก จับ ทำ เข้า นั้น.
      ก่อ เหตุ (44:3.9)
               การ ใด ๆ ที่ ทำ เปน ต้น เดิม เหตุ นั้น.
      ก่อ อิฐ (44:3.10)
               คน เอาอิฐ มาวาง ซ้อน ๆ ต่อ กัน ขึ้นไป ใส่ ปูน ใบ สอ ด้วย.
ก้อร่อ (44:4)
         คือ ปัตะก้อ เหมือน คนได้ ชะนะ แล พูด จา จ้อ อยู่ นั้น.
ก็ ดี* (44:5)
         เปน คำ พูด ถึง ของ สอง สิ่ง เปน ต้น ว่า นั่น ก ดี นั่น ก็ ดี นั้น, ว่า นั่น ด้วย นั่น ด้วย ก็ ได้.
กรรม (44:6)
         คือ การ ที่ บุคล กระทำ ดี หฤๅ กระทำ ชั่ว นั้น แล.
      กรรม กร (44:6.1)
               การ ดี แล การ ชั่ว ที่ บุคล กาะทำ นั้น.
      กรรมฐาน (44:6.2)
               การ ที่ บุคล มี เพียร ยัง ปัญา พิจารณา ซึ่ง นาม แล รูป เหน จริง ว่า ไม่ เที่ยง ไช่ ตน.
      กรรมบถ (44:6.3)
               คือ บุญ แล บาป เกิด ขึ้น เพราะ กาย สาม, คือ ฆ่า สัตว ลัก ทรัพย์ ผิด ประเวณีย์, เพราะ วาจา สี่ คือ ตลก เล่น ด่า ปด ส่อ เสียด, เพราะ ใจ สาม คือ โลภ พยาบาท เห่น ผิด ว่า ถูก.
กรร เกษ (44:7)
         การ ที่ คน เอา มีด โกน กรร หน้า กรร ไร ผม ที่ เด็ก ไว้ ผม จุก นั้น.
กรรจ์ (44:8)
         การ ที่ คน ช่วย รักษา มิ ให้ เกิด อันตราย.
กรรณ์ (44:9)
         ฯ ว่า หู.
กรรฐ (44:10)
         ฯ ว่า ฅอ
กรรผม (44:11)
         การ ที่ คน เอา มีด โกน กรร ผม ให้ เสมอ กัน.
กรรไร (44:12)
         การ ที่ คน เอา มีด โกน กรร ไร ผม ให้ เสมอ กัน.
กรร แสง (44:13)
         คำ เขมน, ภาษา ไท ว่า ร้อง ไห้.
กรีธา (44:14)
         การ ตระ เตรียม พล ทหาร นั้น.

--- Page 45 ---
      กรีธา พล (45:14.1)
               ความ เหมือน ที่ ว่า แล้ว.
      กรีธา ทับ (45:14.2)
               คือ ตระ เตรียม กอง ทับ.
กรี (45:1)
         อาวุทธ์ อย่าง หนึ่ง เปน สาม ง่าม ติด กัน ปลาย แหลม เหมือน หอก.
กรี กุ้ง (45:2)
         คือ ที่ มัน เปน ปลาย แหลม อยู่ ที่ หัว กุ้ง นั้น.
กรีดา (45:3)
         ฯ ว่า กระทำ.
กรี ทูต (45:4)
         คือ คน เปน ทูต ที่ สาม นั้น.
กรุ (45:5)
         เปน ที่ เขา ขุด ทำ ไว้ ใต้ ดิน สันถาน เหมือน หีบ ใหญ่ สำหรับ ไว้ ของ. อนึ่ง ที่ หย่าง หนึ่ง เอา กระดาน บาง ๆ กรุ ขึ้น ไป เหมือน ฝา ฉาง เข้า.
      กรุ ฝา (45:5.1)
               คือ เอา ใบ จาก บุ เข้า ทำ เปน ฝา, หฤๅ กระดาน ทำ เปน ฝา นั้น.
กรู (45:6)
         พรู คน มาก วิ่ง เข้า ไป พร้อม กัน, ว่า กรู เข้า ไป
      กรู กัน (45:6.1)
               คือ คน มาก พรู เข้า มา พร้อม กัน นั้น.
กรู (45:7)
         เพลา เช้า มืด แรก สว่าง นั้น.
กร่ไป (45:8)
         คือ เที่ยว เร่ ไป.
แกร (45:9)
         ฃอง เขา ทำ ด้วย ทอง เหลือง เปน คัน ยาว ข้าง ปาก บาน. เหมือน ดอก ลำโพง เป่า ดัง เปน ฃอง สำหรับ ราชการ หลวง.
      แกร งอน (45:9.1)
               คือ ฃอง เปน รูป งอน เหมือน เฃา งัว มี รู สำหรับ เป่า เปน เครื่อง สูง ใน ราชการ นั้น.
ไกร (45:10)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง มี ราก คล้าย กับ ต้น ไทร ใบ อ่อน กิน ได้. อนึ่ง เปน ผ้า นุ่ง ห่ม พระสงฆ์ พร้อม สาม ผืน.
      ไกร ษร (45:10.1)
               สิงหราช, ฯ สัตว หย่าง หนึ่ง คือ ราชสีห์ หฤๅ สิงห์ โต เปน ลัตว ร้าย, เสียง ดัง เหมือน เสียง ฟ้า.
      ไกร ลาศ (45:10.2)
               ฯ ภู เขา แห่ง หนึ่ง ศี ขาว เหมือน เงิน, ว่า อยู่ เนิน เขา หิมภาน คน ไม่ ได้ เหน มี ใน หนังสือ.
โกรธา (45:11)
         ฯ ว่า ใจ โกรธ.
กรำ (45:12)
         การ งาน ที่ คน หฤๅ สัตว เขา ใช้ ให้ ทำ การ ตาก แดด ตาก ลม ตาก ฝน ตาก น้ำ ค้าง. อนึ่ง ฃอง ที่ ทน อยู่ กลาง ฝน กลาง แดด กลาง น้ำ ค้าง.
      กรำ กราก (45:12.1)
               คือ ให้ อยู่ ร่ำ ไป ใน ที่ ทำ การ เปน ต้น.
กร่ำ (45:13)
         ที่ คน เอา ไม้ ปัก ใน น้ำ มาก ๆ, แล้ว เอา ต้น ผัก ปลูก ไว้ ให้ ปลา อาไศรย. อนึ่ง คน หวด หญ้า นา แล้ว หวด ซ้ำ ตัด ตอ ให้ ต่ำ ลง.
      กร่ำ หญ้า (45:13.1)
               คือ ฟัน หวด ตอ หญ้า ที่ ฟัน ไว้ ที หนึ่ง แล้ว นั้น.
กระ (45:14)
         สัตว หย่าง หนึ่ง ตัว เหมือน เต่า เขา เอา กระดอง ทำ เครื่อง ใช้ สอย ต่าง ๆ, ศี เหลื่อม ลาย ดำ เหลือง ต่าง ๆ.
กระกฎ (45:15)
         ฯ เปน ชื่อ ราษี ใน สิบ สอง ราษี นั้น.
กระกูล (45:16)
         โคตร์, เชื้อ สาย, วงษ์, เผ่า พันธุ, เครือ ญาติ, ว่า ประยูรรวงษ.
กระเจา (45:17)
         ปอ หย่อง หนึ่ง ต้น ไม่ สู่ โต นัก, เขา เอา เม็ด หว่าน ปลูก เหมือน เข้า มี อยู่ ตาม ทุ่ง นา แขวง กรึง เก่า
กระจก (45:18)
         ฃอง ทำ ด้วย แก้ว เกลือก ปะหรอด สำหรับ ดู เงา.
กระจัด กระจาย (45:19)
         คือ พรัด พราย ไป.
กระจุก กระจิก (45:20)
         เข้า ฃอง ทั้ง ปวง สิ่ง ละ อัน พัน ละ น้อย.
กระจอก (45:21)
         คน หฤๅ สัตว ฃา ลีบ ฃา เสีย เดิร โขยก ๆ, ว่า กระจอก.
กระจง (45:22)
         สัตว หย่าง หนึ่ง สี่ ตีน รูป เหมือน อีเก้ง, ตัว เท่า แมว, กิน ผัก กิน หญ้า อยู่ ป่า.
กระจัง (45:23)
         ฃอง ที่ ช่าง สลัก เอา ไม้ ทำ รูป คล้าย ใบ โพธิ์, ต้น โต ปลาย เรียว แล้ว สลัก เปน ลาย กระหนก ประดับ ธรรม์ มาศ เปน ต้น.
กระจ่าง (45:24)
         กระจก ที่ ใส สว่าง, ไม่ มัว หมอง, หฤๅ ท้อง ฟ้า ไม่ มี เมฆ ปิด บัง ดวง อาทิตย์ ดวง จันทร์ หมด ราศี.
กระเจิง (45:25)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว เที่ยว ไป ใน ที่ ไม่ เคย ไป, เซอะ ซะ ไป ข้าง โน้น บ้าง, ขา‍้ง นี้ บ้าง, เพราะ ไม่ รู้ แห่ง.
กระจัด กระจาย (45:26)
         คือ พรัด พราก จาก กัน เรี่ย ราย ไป.
กระจาด (45:27)
         ของ สาน ด้วย ไม้ รูป แบน ๆ สำหรับ จ่าย ตลาด. อนึ่ง สาน เปน ตา โต ๆ หก มุม ปากเปน กระจัง ใส่ ขนม ทำบุญ,
กระจูด (45:28)
         ต้น หญ้า หย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ที่ ทุ่ง นา สำหรับ สาน เสื่อ สาน กระสอบ.
กระจ้อน (45:29)
         สัตว อย่าง หนึ่ง ตัว เหมือน กะรอก, หาง เปน พวง, สี่ ตีน, อยู่ บน ต้น ไม้, กิน ลูก ไม้.
กระจับ (45:30)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ใน น้ำ, ผล เหมือน หัว ควาย, ต้ม กิน ดี.
กระจับปี (45:31)
         เครื่อง มะโหรี อย่าง หนึ่ง, รูป แบบ เปน วง กลม มี คัน มี นม มี สาย สี่ เส้น.
กระจาบ (45:32)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เท่า นก กะจอก, อยู่ ทุ่ง นา ทำ รัง อาไศรย ดี กว่า นก ทั้ง ปวง.
กระจิบ (45:33)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ ร้อง เสียง จิบ ๆ, กิน หนอน.

--- Page 46 ---
กระจุบ (46:1)
         ฃอง เขา ทำ ด้วย ดิน บ้าง ทำ ด้วย สิ่ง อืน บ้าง, เปน สาม ฃา มี รู อยู่ กลาง สำหรับ ตาม ตะเกียง.
กระเจียบ (46:2)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น ไม่ สู่ โต ใบ แฉก ๆ ลูก กิน เปริ้ยว อนึ่ง ลูก ไก่ เล็ก ๆ มัน ร้อง เจียบ ๆ ว่า ลูก กะเจียบ.
กระโจม (46:3)
         อาการ คน หฤๅ สัตว กะโดด เข้า จับ กัน. อนึ่ง คน เอา ไม้ ไผ่ มา ผูก เปน โครง เหมือน สุ่ม, แล้ว เอา ผ้า คลุม, เข้า อยู่ ใน นั้น ให้ เหื้อ ออก.
กระจาย (46:4)
         เข้า ฃอง ที่ สุม ไว้ แล้ว เกลี่ย แผ่ ออก ไป, หฤๅ ผม ที่ เกล้า ไว้ ขยาย แผ่ ออก ไป.
กระจุย (46:5)
         การ ที่ คน หฤๅ สัตว ประชุม กัน อยู่, แล้ว มี ผู้ มา ไล่ ให้ วิ่ง แตก กัน ไป. อนึ่ง เช่น นุ่น ที่ ถูก ลม แล ปลีว ออก จาก ที่.
(46:6)
         
กระเจียว (46:7)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ เช่น ขมิ่น, ขึ้น อยู่ กลาง ทุ่ง กลาง ป่า ข้าง เมือง เหนือ, ดอก มัน กิน ได้
กระเจอะ กระเจิง (46:8)
         อาการ ที่ คน เที่ยว เข้า ไป ข้าง โน้น บ้าง, มา ข้าง นี้ บ้าง ด้วย ยัง ไม่ รู้ แห่ง.
กระแจะ (46:9)
         เครื่อง ปรุง กลิ่น หอม นัก สำหรับ อบ ผ้า นุ่ง ห่ม บ้าง, สำหรับ ทา ตัว บ้าง.
กระเจาะ (46:10)
         ของ ทำ ด้วย เหล็ก รูป เช่น เสียม เล็ก ๆ สำหรับ ขุด ดิน, เปน คำ เหนือ. อนึ่ง ตา คน เสีย เปน ต้อ นั้น.
กระฉอก (46:11)
         อาการ ทิ่ น้ำ ใน ขัน หฤๅ น้ำ ใน แม่ น้ำ กระฉ่อน ขึ้น ด้วย กำลัง ลม เปน ต้น.
กระฉีด (46:12)
         อาการ ที่ น้ำ ใน โคลน คน เหยียบ ลง กระฉูด ขึ้น มา.
กระฉูด (46:13)
         อาการ ที่ น้ำ ใน กระบอก, หฤๅ น้ำ ใน โคลน ที่ กด เข้า หฤๅ เหยียบ ลง น้ำ ปรีด ขึ้น มา เปน ต้น นั้น.
กระฉาน (46:14)
         คือ การ ที่ ระลอก ซัด มา กะทบ เรือ หฤๅ ฝั่ง ดัง ฉาดฉาน นั้น.
กระฉ่อน (46:15)
         อาการ ที่ น้ำ ใน แม่ น้ำ หฤๅ น้ำ ใน ภาชนะ กระฉอก นั้น กะเพื่อม ด้วย กำลัง ลม ประหาร.
กระชุ (46:16)
         ของ สาน ด้วย ไม้ ไผ่ คล้าย ๆ รูป กะสอบ สำหรับ ใส่ หนุ่น บ้าง ใส่ ฝ้าย บ้าง.
กระเช้า (46:17)
         ของ สาน ด้วย ไม้ ไผ่ คล้าย ๆ กับ กะบุง เล็ก ๆ.
กระชะ (46:18)
         ของ สาน ด้วย ไม้ บ้าง ด้วย หวาย บ้าง รูป แบน ๆ เช่น แฟ้ม มี หู อยู่ ที่ ปาก สอง ข้าง.
กระชาก (46:19)
         อาการ ที่ คน จะ ชัก ชุด สิ่ง ใด เหนี่ยว กะชาก มา ด้วย กำลัง แรง.
กระโชก (46:20)
         อา การ ที่ คน ขู่ ตะ คอก ด้วย วาจา เพราะ โกรธ, บาง ที ทำ หยอก เล่น, เพื่อ จะ ให้ ตก ใจ.
กระชัง (46:21)
         ฃอง ทำ ด้วย ไม้ เปน สี่ เหลี่ยม แบน ๆ เช่น ขยาบ, มุ่ง ด้วย จาก ผูก ไว้ ตาม น่า แพ กัน แดด.
กระแชง (46:22)
         ฃอง คน เอา ใบ จาก บ้าง, ใบ เตย บ้าง, มา เย็บ ต่อ ติด กัน เข้า, เปน แผ่น โต สำหรับ บัง แดด ฝน.
กระเชียง (46:23)
         ฃอง คน ทำ ด้วย ไม้ รูป คล้าย กับ แจว, สำหรับ ตี ภุ้ย ลง ใน น้ำ ให้ เรือ แล่น ไป
กระชด กระช้อย (46:24)
         อาการ ที่ หญิง สาว ที่ จะริด งอน ทำ เปน พูด ไม่ ใคร่ ชัด แล้ว ทำ ฅอ อ่อน ไป อ่อน มา.
กระชั้น (46:25)
         คือ ชิด ใกล้ ฆ่า ศึก หฤๅ เรือ ที่ เขา ติด ตาม รุก เข้า มา ใกล้.
กระชุ่น (46:26)
         อาการ ที่ เดิร เอา ตีน ดุน เข้า, หฤๅ เอา มือ ดุน กระทัง เข้า ให้ เขา รู้ ตัว.
กระชับ (46:27)
         คือ ไม่ ลื่น คน ขึ้น ต้น ไม้ ถ้า ตีน มือ ไม่ ลื่น ไม่ พลาด จาก ต้น ไม้ ว่า กระชับ.
กระชาย (46:28)
         ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น แดง ๆ สูง ค่า สอก, มี หัว อยู่ ใต้ ดิน กลิ่น หอม, แกง กิน ดี, ทำ อยา ก็ ได้.
กระเชอ (46:29)
         ฃอง สาน ด้วย ไม้ ไผ่ เช่น กะบุง มี หู ร้อย เชือก สำหรับ หาบ หิ้ว ได้.
กระแซ (46:30)
         คน ชาติ หนึ่ง พูด คล้าย ผม่า, นุ่งห่ม ไว้ ผม แต่ง ตัว เหมือน ผม่า.
กระซิก (46:31)
         เสียง คน ร้อง ไห้ เบา ๆ, ว่า ร้อง กระ ซิก ๆ
กระซุก กระซิก (46:32)
         คือ แซก ปะปน กัน คอ ก่อ ตึก หฤๅ ปลูก เรือน ปลูก ต้น ไม้ ไม่ เปน ระยะ ไม่ เปน แถว เยียด ยัด กัน อยู่.
กระซอก กระแซก (46:33)
         ที่ ถนน หน ทาง เปน ตรอก แวะ ออก จาก ทาง ใหญ่ หลาย แห่ง หลาย ตำบล,
กระซุง (46:34)
         คน เจ้า ผะนักงาน คน เจ้า กระทรวง.
กระทรวง (46:35)
         การ ผะนัก งาน การ ตำแหน่ง.
กระซูด กระซีด (46:36)
         เสียง คน ร้อง ไห้ พลาง สั่ง ขี้ มูก พลาง.
กระเซ็น (46:37)
         อาการ ที่ ฝน ตก หฤๅ น้ำ หยด ลง ถึง พื้น แตก กระเดน ไป.
กระซิบ (46:38)
         เสียง คน พูด เบา ๆ เสียง กระสาบ ๆ.
กระซุบ กระซิบ (46:39)
         เสียง คน สอง คน พูด กัน เบา ๆ เสียง กระสาบ ๆ.
กระเซอ (46:40)
         อาการ ที่ คน ไม่ ใคร่ จะ รู้ จัก ขนบ ทำเนียม จะ พูดจา การ งาน สิ่ง ใด เช่น คน ละเมอ พูด.
กระดี (46:41)
         เรือน เปน ที่ อยู่ ของ พวก พระสงฆ์ ทั้ง ปวง.
กระดี่ (46:42)
         เปน ชื่อ ปลา ตัว แบน เล็ก ๆ อย่าง หนึ่ง.

--- Page 47 ---
กระได (47:1)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ เปน คัน ๆ บ้าง, ก่อ ด้วย อิฐ เปน คั่น ๆ แล้ว ถือ ปูน สำหรับ ขึ้น ลง.
กระเด้า (47:2)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ทำ บั้น เอว ยัก ไป ยัก มา ข้าง หน้า ข้าง หลัง กระโดก ๆ.
กระดำ กระด่าง (47:3)
         ของ สิ่ง ใด ๆ ศี ดำ บ้าง ด่าง บ้าง เขียว บ้าง แดง บ้าง ปะปน กัน อยู่ นั้น.
กระดก (47:4)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ทำ หัว ยก ขึ้น ก้ม ลง บ่อย ๆ, เหมือน กิ้ง ก่า นั้น.
กระดาก (47:5)
         อาการ ที่ ฅน ทำ ความ ผิด เล็ก น้อย, แล้ว คน อื่น ถาม ถึง ความ นั้น, ผู้ นั้น คิอ อาย ใน ใจ พูด ไม่ เต็ม ปาก.
กระดิก (47:6)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ทำ ให้ มือ แล ท้าว, หฤๅ หาง ให้ แกว่ง ไป แกว่ง มา ไหว ๆ
กระดึก กระดื (47:7)
         คือ ใจ คน แก่ มี อายุ มาก เมื่อ เหน หญิง สาว ๆ มี ใจ คิด รักษ อย่าก ใคร่ ได้ เปน เมีย, ว่า กระดึก กระดือ.
กระดุก (47:8)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ที่ ยัง อยู่ ใน ครรภ มัน ดิ้น อยู่ ใน ท้อง เปน ต้น.
กระดุก กระดิก (47:9)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ทำ มือ แล ท้าว เปน ต้น ให้ หวั่น ไหว ไป มา.
กระดูก (47:10)
         ฃอง สิ่ง ที่ เปน ท่อน ๆ แฃง เปน โพรง มี สมอง อยู่ ภาย ใน กาย แห่ง สัตว แล มนุษ ทั้ง ปวง.
กระดูก งู (47:11)
         ไม้ เฃา ทำ เปน สัน ยาว อยู่ กลาง ท้อง เรื่อ นั้น. อนึ่ง สิ่ง ที่ เปน ท่อน ๆ แขง อยู่ ใน ตัว งู นั้น.
กระโดถ (47:12)
         อาการ ที่ คน ตำ เฃ้า หฤๅ แจว เรือ ทำ ผัว ผงก ขึ้น ผงก ลง.
กระดอก (47:13)
         อาการ คน ถ่อ เรือ หฤๅ คน ภาย เรือ ทำ หัว ผงก ขึ้น ผะ งก ลง.
กระเดือก (47:14)
         อาการ คน หฤๅ สัตว กลืน เข้า, กลืน น้ำ, แล น้ำ ลาย หฤๅ อาหาร ทั้ง ปวง มิ ใคร่ จะ ลง นั้น.
กระด้ง (47:15)
         ฃอง เครื่อง ฝัด, สาน ด้วย ตอก เปน แผ่น ๆ, มี ขอบ เปน วง กลมรอบ.
กระดังงา (47:16)
         ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง โต ประมาณ ห้า กำ หก กำ, ดอก ศี เหลือง เปน กลีบ ยาว ๆ กลิ่น หอม.
กระดางลาง (47:17)
         อาการ คน กระด้าง มัก พูด จา ตลก ขะนอง กล่าว คำ ไม่ มี ประโยชณ์.
กระด้าง (47:18)
         สิ่ง ที่ แขง หฤๅ คน ไจ แขง ถือ ตัว มิ ใคร่ จะ อ่อน น้อม ต่อ ท่าน ผู้ มี คุณ.
กระดิ่ง (47:19)
         ของ เฃา หล่อ ด้วย ทอง เหลือง รูป สูง ๆ คล้าย ระฆัง, มี ลูก เหล็ก แขวน ข้าง ใน สั่น ดัง กริ๋ง ๆ.
กระดึง (47:20)
         ฃอง เขา หล่อ ด้วย ทอง เหลือง รูป คล้าย ระฆัง มี ลูก เหล็ก แขวน ข้าง ใน มี ใน โพ ห้อย ลม พัด เสียง ดัง.
กระดอง (47:21)
         สิ่ง ที่ เปน กระดูก แขง ห่อ หุ้ม อยู่ นอก กาย สัตว เช่น เต่า แล ปู เปน ต้น.
กระดอง หีริ์ (47:22)
         คือ รูป อะไวยะวะ ที่ ลับ แห่ง หญิง.
กระเดื่อง (47:23)
         ฃอง ทำ ด้วย ไม้ เปน คัน ยาว ข้าง ปลาย มี สาก เช่น สาก ตำ เข้า, เหยียบ ข้าง ต้น ลง แล้ว ปลาย กระดก ขึ้น.
กระดองกระ (47:24)
         คือ กะดูก รูป สัตว สี่ ท้าว มัน อยู่ ใน น้ำ, รูป เหมือน เต่า แต่ ร่าง กระดูก มัน มี ลาย นั้น.
กระดอง เต่า (47:25)
         สิ่ง ที่ เปน กระดูก แขง ห่อ หุ้ม อยู่ ภาย นอก เนื้อ เต่า.
กระดอง ตะภาบ น้ำ (47:26)
         คือ กระดูก รูป สัตว คล้าย กับ เต่า นั้น, ตัว มัน โต กว่า เต่า มัน เปน สัตว น้ำ.
กระดอง ปู (47:27)
         สิ่ง ที่ มัน เปน กระดูก แขง ครอบ อยู่ บน หลัง ปู ทั้ง ปวง นั้น.
กระดาศ (47:28)
         สิ่ง ที่ ทำ ด้วย เปลือก ไม้ บ้าง ทำ ด้วย ฟาง บ้าง ทำ ด้วย สำลี บ้าง, สำหรับ เขียน หนังสือ เปน ต้น.
กระโดด (47:29)
         อาการ คน หฤๅ สัตว โจน ลง ใน น้ำ หฤๅ โจน ลง ใน เรือ หฤๅ โจน ค่าม ท้อง ร่อง เปน ต้น
กระเดียด (47:30)
         อาการ ผู้ หญิง ไป ตลาด หฤๅ ไป ไหน เอา กะจาด หฤๅ กะโล่ ใส่ ที่ บั้น เอว เดิร ไป.
กระเดิด (47:31)
         คือ เริด ขึ้น กะดาน ที่ ตรึง ตี ตะปู ไว้, แล้ว กะดาน นั้น เผยอ ขึ้น.
กระดาร (47:32)
         คือ ไม้ จริง เปน แม่น ๆ เขา เอา ไม้ ขอน ศัก มา เลื่อย เปน แผ่น บาง บ้าง หนา บ้าง
กระดาร หมากรุก (47:33)
         กระดาร สี่ เหลี่ยม ทำ เปน ตา เล็ก ๆ สำหรับ วาง ตัว หมากรุก เล่น กัน
กระเด็น (47:34)
         การ ที่ น้ำ หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ตก ลง ถึง พื้น แล้ว กลับ กระเซ็น หฤๅ กระดอน ไป.
กระโดน (47:35)
         ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง มี อยู่ ตาม ป่า เมือง เหนือ, ลูก กลม เท่า ผล ชมภู, เปลือก มัน ใช้ รอง หลัง ช้าง ตาง หนัง.
กระดอน (47:36)
         การ ที่ ของ สิ่ง ใด ๆ ตก ลง ถึง พื้น กะท้อน ขึ้น, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ที่ ต่อย เข้า ไป แล้ว กลับ ถอย หลัง ออก มา.
กระดวน (47:37)
         สิ่ง ของ ที่ เปน โพรง เอา ไม้ อุด เข้า ไป, ว่า กระดวน.
กระดิบ (47:38)
         อาการ ที่ น้ำ ไหล ขึ้น ช้า ๆ หฤๅ สัตว ที่ ค่อย คลาน ช้า ๆ, เช่น อย่าง หนอน เปน ต้น.

--- Page 48 ---
กระดุบ (48:1)
         อาการ ที่ ลุก ช้าง หฤๅ ลูก งัว วิ่ง กลาง ทุ่ง, หฤๅ หนู วิ่ง อยู่ ใต้ เสื้อ ใต้ ผ้า นูน ๆ ไป เหมือน ลูก คลื่น.
กระดุม (48:2)
         ของ สำหรับ ติด กับ เสื้อ ทำ, ด้วย ทอง คำ บ้าง ทอง เหลือง บ้าง ทำ ด้วย สิ่ง อื่น บ้าง.
กระดอม (48:3)
         ชื่อ ผัก อย่าง หนึ่ง ต้น เปน, เถา ใบ มัน คาย ๆ, ผล เปน เหลี่ยม, รศ ขม, ทำ อยา ก็ ได้, แกง กิน ก็ ดี.
กระด้วม กระเดี้ยม (48:4)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ที่ อ้วน หนัก จน เดิร ไม่ ใคร่ ไหว ทำ อาการ เช่น เด็ก เล็ก ๆ นั้น.
กระแด่ว (48:5)
         อาการ ที่ ทารก อ่อน ๆ นอน อยู่ ใน เบาะ ดิ้น ขวัก ไขว่, หฤๅ สัตว ที่ ติด แร้ว ดิ้น รน ขวัก ไขว่.
กระแดะ (48:6)
         ของ เขา ทำ ด้วย เขา กวาง, สันถาน คล้าย กับ ค้อน เล็ก ๆ, สำหรับ เคาะ สิว สลัก ของ, เปน เครื่อง ทำ ทอง.
กระเดาะ (48:7)
         เสียง คน ทำ ปาก ให้ ดัง เดาะ ๆ, ว่า กระเดาะ ปาก.
กระดอ (48:8)
         ของ ที่ ลับ ของ คน แล สัตว ทั้ง ปวง, ที่ มัน เปน ตัว ผู้ เปน ชาย นั้น.
กระติ (48:9)
         เรือน เปน ที่ อยู่ ของ พระสงฆ์ ทั้ง ปวง ทำ เปน เรือน โต, ฝา กระดาร บ้าง ฝา จาก บ้าง.
กระแต (48:10)
         สัตว อย่าง หนึ่ง มี สี่ ท้าว คล้าย กับ กะรอก, หน้า เสี้ยม ปาก แหลม เหมือน หนู อยู่ ใน สวน กิน ผล ไม้.
กระตัก (48:11)
         ของ ที่ เขา เอา เหล็ก แหลม ฝัง ที่ ปลาย ไม้ ให้ ยื่น ออก เท่า เม็ด เข้า, แต่ ด้ำ มัน ยาว สาม ศอก สำหรับ แทง งัว.
กระตาก (48:12)
         ไก่ ตัว ผู้ หฤๅ ไก่ ตัว เมีย มัน ไข่ แล้ว, หฤๅ มัน ตก ใจ ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง มัน ร้อง เสียง อย่าง นั้น.
กระติก (48:13)
         ของ ทำ ด้วย ดิน รูป เหมือน ขวด สำหรับ ใส่ สิ่ง ฃอง กะ จุก กะจิก เล็ก น้อย มา แต่ เมือง จีน บ้าง เมือง ญวน บ้าง.
กระตุก (48:14)
         อาการ คน เล่น ว่าว เอา มือ กะทก ป่าน ให้ ว่าว มัน ขึ้น ไป.
กระตังบาย (48:15)
         ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง พนึ่ง ต้น ไม่ สู้ โต ขึ้น อยู่ ตาม สวน ใบ อ่อน กิน กับ เข้า ได้.
กระตุ่ง กระติ่ง (48:16)
         การ ที่ ผล ไม้ ติด ห้อย อยู่ บน ต้น มาก, หฤๅ สิ่ง ของ เล็ก น้อย ผูก แขวน ไว้ บน เรือน มาก.
กระต่อง กระแต่ง (48:17)
         สิ่ง ของ ที่ ผูก แขวน ห้อย เรียง ราย อยู่ มาก.
กระเตื้อง (48:18)
         อาการ ที่ สิ่ง ของ อัน จม อยู่ ใน น้ำ หฤๅ ใน ดิน ยก เผยอ ฃึ้น ได้, หฤๅ คน ป่วย หนัก คอย บัน เทา ขึ้น.
กระตุด (48:19)
         ของ ทำ ด้วย ตะกั่ว บ้าง เงิน บ้าง ทอง แดง บ้าง ทอง คำ บ้าง, ลง เลกยัญ เปน เครื่องสำหรับ ปอ้ง กัน อัน ตราย ต่างๆ
กระตอด (48:20)
         เสียง ผู้ หญิง ใจ ร้าย ปาก กล้า บ่น คำ หยาบ ตัด ภ้อ ต่าง ๆ, ว่า บ่น กระตอด ๆ.
กระตุ้น (48:21)
         สิ่ง ของ ที่ ยก ขึ้น ไม่ ไหว, เขา ช่วย ผะยุง ให้ กระเตื้อง บ้าง, หฤๅ คน ช่วย ว่า กล่าว ตัก เตือน ด้วย ธุระ อัน ใด อัน หนึ่ง, ว่า กระตุ้น.
กระเต็น (48:22)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เท่า นก กะลีง, ขน เฃียว ปาก เหลือง, อยู่ ทุ่ง นา ตาม หนอง น้ำ, กิน ปลา.
กระเต้น (48:23)
         สัตว อย่าง หนึ่ง ตัว เท่า กับ ตุ่น คล้าย กับ หนู พุก, ขาว บ้าง ด่าง บ้าง, แต่ ไม่ มี หาง, กิน หญ้า.
กระตอน (48:24)
         คน ปาก ร้าย ใจ โกรธ, แล้ว ย่อม กล่าว คำ ตัด ภ้อ ต่าง ๆ, ว่า บ่น กระตอน.
กระต้วม กระเติ้ยม (48:25)
         คน หฤๅ สัตว ที่ อ้วน ภี่ หนัก, เนื้อ หนัก ตัว, เดิร ไม่ ใคร่ ไหว, ว่า เดิร กระต้วม กระเตี้ม.
กระต่าย (48:26)
         สัตว สี ท้าว อย่าง หนึ่ง หู ยาว ๆ, ตัว ขาว บ้าง ด่าง บ้าง. อนึ่ง ไม้ รูป คล้าย กระต่าย เอา เหล็ก ใส่ เข้า สำหรับ ขูด มะพร้าว.
กระแตว (48:27)
         อาการ สัตว ติด บ่วง ติด แร้ว ดิ้น รน หนัก, หฤๅ คน ที่ ต้อง โทษ ดิ้น รน อยาก จะ ใคร่ ออก.
กระต่อย (48:28)
         พลู อย่าง หนึ่ง มี อยู่ ใน ป่า ใน ดง, ใบ โต กว่า พลู สวน, รศ เผ็ด กล้า.
กระตั้ว (48:29)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ขาว เท่า กับ เหยียว, ปาก เหมือน นก แก้ว แต่ ศี ดำ, พูด ภาษา คน ได้.
กระเตาะ กระแตะ (48:30)
         อาการ เด็ก ๆ พึง สอน อย่าง สอน เดิร, ว่า เดิร กระเตาะ กระแตะ.
กระเตาะแหลม (48:31)
         ไก่ ตัว ผู้ ที่ รุ่น หนุ่ม เดือย งอก ขึ้น พึง จะ ลอก แหลม ใหม่ ๆ.
กระถาง (48:32)
         ของ ทำ ด้วย ดิน เปน เหลี่ยม บ้าง กลม บ้าง รี บ้าง, เคลือบ ศี ต่าง ๆ, สำหรับ ปลูก ต้น ไม้ บ้าง ใส่ สิ่ง อื่น บ้าง.
กระถิน (48:33)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ เล็ก ดอก ศี เหลือง บ้าง ศี นวน บ้าง. กลิ่น หอม. อนึ่ง ผ้า ที่ เข้า ทอด ไว้ ท่ำ กลาง สงฆ์.
กระโถน (48:34)
         ภาชน์ อย่าง หนึ่ง ทำ ด้วย ดิน บ้าง, ทำ ด้วย ตะกั่ว บ้าง, ทำ ด้วย เงิน บ้าง ทอง เหลือง บ้าง, สำหรับ บ่วน น้ำลาย.
กระทา (48:35)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ลาย จุด กระ ๆ, โต เท่า ไก่ รุ่น ๆ, ขัน เสียง เพราะ, อยู่ ตาม ชาย ทุ่ง ชาย ป่า, กิน ลูก หญ้า.

--- Page 49 ---
กระทิ (49:1)
         น้ำ ใน เนื้อ มะพร้าว นั้น, ที่ ขูด แล้ว บิด ออก นั้น.
กระทือ (49:2)
         ผัก อย่าง หนึ่ง มี หัว อยู่ ใต้ ดิน, รศ เผ็ด ทำ อยา ก็ ได้, ต้ม กิน ได้, แกง ปลา ไหล กิน ก็ ดี.
กระทู้ (49:3)
         ต้น ความ, หฤๅ หลัก ความ, หฤๅ ข้อ ความ, หฤๅ ใจ ความ, หฤๅ เสา รั้ว, หฤๅ ต้น เหตุ.
กระเท (49:4)
         อาการ ที่ คน อู้ม เด็ก เที่ยว เร่ ไป นั้น เปน ต้น.
กระไท (49:5)
         คน ฝัด เข้า, แล้ว กะแทะ ให้ เข้า สาน ไป อยู่ ข้าง หนึ่ง, ให้ เข้า เปลือก ไป อยู่ ข้าง หนึ่ง, ว่า กระไท เข้า.
กระทำ (49:6)
         การ ที่ คน จัด แจง การ งาน หั้งปวง สร้าง บ้าน สร้าง เรือน เปน ต้น.
กระทะ (49:7)
         เครื่อง ภาชน์ ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง, ทอง เหลือง บ้าง, ทอง แดง บ้าง, ดิน บ้าง, รูป แบน ๆ มี หู ที่ ปาก.
กระทก (49:8)
         การ ที่ ฅน ผูก เชือก ไว้ สำหรับ กะตุก. อนึ่ง เขา เอา แป้ง ใส่ กะด้ง แล้ว กะแทก ให้ แป้ง หยาบ ตก ไป ข้าง หนึ่ง.
กระทิกริก (49:9)
         ผู้ หญิง รุ่น สาว ขึ้น, ว่า สาว กระทิกริก.
กระแทก (49:10)
         การ ที่ เรือ แพ กำลัง แล่น โดน ตอ โดน ตลิ่ง เข้า, หฤๅ วัว ควาย เอา หัว โดน กัน เข้า หนัก ๆ, หฤๅ เอา เสา หยอน ลง ใน หลุม.
กระทอก (49:11)
         การ ที่ เอา น้ำ ใส่ กระบอก ฉีด แล้ว กระแทก ขึ้น กระแทก ลง.
กระทง (49:12)
         ของ ทำ ด้วย ใบ ตอง, รูป เหมือน จาน ชา สำหรับ ใส่ ของ กิน, หฤๅ ที่ นา เขา ทำ เปน อัน ๆ, หฤๅ ผ้า จีวร เขา ตัด เปน ท่อน ๆ.
กระทง เจิม (49:13)
         ของ เขา ทำ ด้วย ใบ ตอง บ้าง, ด้วย กะดอด บ้าง, กาบ พลับพลึง บ้าง, เอา มา ม้วน แล้ว ติด ลง ที่ มอบ ปาก.
กระทง เรือ (49:14)
         ไม้ ขวาง ใน เรือ มี ลิ้น ที่ สำหรับ ปิด กระดาน พื้น.
กระทง แสลง (49:15)
         คือ ใจ ความ ที่ กระลาการ คัด ขึ้น เปน ข้อ ๆ นั้น.
กระทงเหว (49:16)
         ปลา อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ, ปาก ยาว แหลม ๆ.
กระทั่ง (49:17)
         ไป ถึง, หฤๅ ถึง กำหนด, ว่า กระทั่ง เข้า.
กระทั่ง ติด (49:18)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ยาง เหนียว เหมือน กาว.
กระทั่ง ตัว (49:19)
         ไป ถึง ตัว, หฤๅ เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง ถึง ตัว.
กระทิง (49:20)
         สัตว อย่าง หนึ่ง รูปร่าง เหมือน วัว, เขา เหมือน วัว ตัว โต กว่า วัว, อยู่ ป่า.
กระทึง (49:21)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ เท่า ฝ่า มือ, ดอก เหมือน ดอก สาระ ภี, ผล กลม ๆ เท่า ลูก กะสุน.
กระทุง (49:22)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว เท่า ห่าน, ขน ขาว มัว, ชอบ ลง ลอย เล่น ใน น้ำ กิน ปลา
กระทุง หมา บ้า (49:23)
         เถา วัน อย่าง หนึ่ง, ใบ กลม ๆ เท่า ฝ่า มือ, ใช้ ทำ อยา, ว่า เถา กระทุง หมา บ้า.
กระทุง ลาย (49:24)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ขึ้น อยู่ ใน ป่า ลูก มัน ทำ น้ำมันได้.
กระทุ้ง (49:25)
         การ ที่ คน ทำ ราก ตึก เอา อิฐ หัก ใส่ เอา ไม้ พลอง ตำ กะ แทก ลง ไป, หฤๅ เรือ ดั้ง เขา เอา ไม้ เสร้า กะแทก ลง ไป.
กระทด กระทัน (49:26)
         ต้น ไม้ ที่ ลำต้น คด โกง ไป มา เปนต้น นั้น.
กระทาด (49:27)
         เถา อย่าง หนึ่ง หัว เช่น มัน, กิน ได้, ขึ้น อยู่ ใน ป่า เถา, เปน หนาม.
กระท่อน กระแท่น (49:28)
         คือ ของ ยาว แล ขาด หวิ้น เปน ท่อน ๆ ไป นั้น
กระเทือน (49:29)
         การ ที่ ไหว หวั่น เมื่อ คน เดิร หนัก เรือน ไหว, หฤๅ เรือ ที่ คน ห่ม หนัก ๆ ไหว ไป ทั้ง ลำ.
กระทบ (49:30)
         อาการ ที่ เรือ แพ หฤๅ สิ่ง ของ ใด มา กะแทก กัน เข้า, หฤๅ ถ้อย ความ เขา ซัด ทอด มา ถึง.
กระทืบ (49:31)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ยก ท้าว ขึ้น แล้ว กะแทก ลง หนัก ๆ นั้น.
กระทบ กระเทียบ (49:32)
         คำที่ คน พูดจา เสียด สี เปรีย เทียบ ด้วย วา จา นั้น.
กระทั่ม (49:33)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ดอก ใบ คล้าย กับ กระทุ่ม, ขึ้น อยู่ กลาง ทุ่ง.
กระทุ่ม (49:34)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ เล็ก ดอก คล้าย ดอก ตะกู, กลิ่น หอม, ขึ้น อยู่ ชาย ป่า. อนึ่ง คน ว่าย น้ำ เอา ตีน กะทุ่ม ลง.
กระทอม (49:35)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ คล้าย กระทุ่ม, กิน เมา คล้าย ฝิ่น. อนึ่ง เรือน เตี้ย ๆ เล็ก ๆ สำหรับ คน จร อาไศรย
กระท้อม กระแท้ม (49:36)
         การ ไม่ มาก นัก เช่น การ โกน จุก หฤๅ การบวช นาค การ บ่าว สาว จัด แจง ทำ ตาม ทำ เนียม บ้าง เล็ก น้อย.
กระเทียม (49:37)
         คือ ต้น ผัก หัว มัน เปน กลีบ ๆ, มี รศ เผ็ด ร้อน นัก.
กระเทื้อม (49:38)
         สะเทื้อน, สะท้าน, หฤๅ หวันไหว, เช่น ช้าง มัน ค่อย เดิร ไป เปน ปรกติ ว่า เดิร ไม่ กระเทื้อม.
กระเทย (49:39)
         คน หฤๅ สัตว ไม่ เปน เพษ ชาย ไม่ เปน เพษ หญิง, มี แต่ ทาง ปัศสาวะ.
กระทาย (49:40)
         ของ สาน ด้วย ไม้ เท่า กระบุง เล็ก ๆ เขา ทพ เชี่ยน หมาก บ้าง ใส่ หลอด ด้าย บ้าง.
กระเทาะ (49:41)
         สิ่ง ของ ได ๆ หฤๅ เปลีอก ไม้ ที่ มัน เก่า แก่ นาน แล้ว ก็ หลุด ล่อน ตก ลง จาก ต้น นั้น.

--- Page 50 ---
กระทอ (50:1)
         ของ สาน ด้วย ไม้ เปน ตา กรวย, ข้าง ใน กรุ ด้วย ใบ ไม้, มี หู รูด, รูป แบน ๆ, สำหรับ ใส่ ผ้า.
กระทรวง (50:2)
         ตำแหน่ง, หฤๅ ตาม ที่, หฤๅ ตาม ผะนัก งาน.
กระหนอ กระแหน (50:3)
         คำ เด็ก ๆ พึง สอน พูด ๆ ยัง ไม่ ชัด, ว่า พูด กระหนอ กระแหน. ใด
กระหนี่ (50:4)
         ตระหนี่, ความ หวง เข้า ของ, ไม่ ปราถนา จะ ให้ แก่ ผู้
กระไน (50:5)
         นก อย่าง หนึ่ง ปาก มัน คม แขง, เจาะ ไม้ ได้ เช่น สิ่ว. อนึ่ง เปน ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง ชื่อ บาง ตะในย, หฤๅ กระไน.
กระหนก (50:6)
         เปน ชื่อ ลาย เขียน อย่าง หนึง เขา มัก เขียน เปน ลาย รด น้ำ ปิด ทอง ไว้ ที่ ตู้ บ้าง
กระหนัก (50:7)
         ความ รู้ แจ้ง, หฤๅ รู้ แน่, รู้ แท้, รู้ ประจัก, รู้ ชัด, รู้ ตลอด นั้น.
กระหนุง กระหนีง (50:8)
         อาการ ทารก เล็ก ๆ อ้อน บิดา มารดา, ด้วย คำ ต่าง ๆ นั้น.
กระนั้น (50:9)
         ความ เหน ด้วย กัน, อย่าง นั้น เช่น นั้น.
กระหนาบ (50:10)
         การ ที่ ทาบ เข้า ฝา เรือน, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ๆ อ่อน ไป เอา ไม้ อื่น ทาบ เข้า สอง ข้าง, แล้ว ผูก ไว้ หฤๅ ตรึง ไว้
กระหนอบ (50:11)
         นิ่ง เสีย, หฤๅ อย่า อึง ไป, ภาษา มอญ.
กระเหนาะ กระแหนะ (50:12)
         คำ ที่ คน พูด ไม่ ชัด เหมือน แขก มลายู.
กระบ้า (50:13)
         ของ ที่ เขา เอา ไม้ หฤๅ อก เต่า หฤๅ งา ช้าง ทำ เปน ลูก ล้อ กลม ๆ
กระบี่ (50:14)
         อาวุทธ์ อย่าง หนึ่ง กล้าย กับ ดาบ คม ดี มี กง มือ ด้วย.
กระบือ (50:15)
         เปน ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง อยู่ ใน แขวง เมือง ประทุมธานี. อนึ่ง เปน ชื่อ ควาย.
กระบู้ กระบี้ (50:16)
         สิ่ง ของ รูป พรรณ มี ตลับ แล เครื่อง กิน เปน ต้น ยับ บู้ บี้ ไป.
กระเบา (50:17)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ผล เท่า ลูก ซ่ม โอ ย่อม ๆ, เม็ด ใน กิน เมา. อนึ่ง เปน เครื่อง อาวุทธ์ อย่าง หนึ่ง คน สอง ข้าง.
กระบะ (50:18)
         ภาชน์ อย่าง หนึ่ง ทำ ด้วย ไม้ เปน สี่ เหลี่ยม หำหรับ ใส่ กับ เข้า กิน
กระบะ เดชะ (50:19)
         คือ อาการ ที่ มี บุญ มาก ขึง ปึ่ง อยู่ เปน สง่า นั้น, ว่า ประกอบ ด้วย กระบะ เดชะ มาก.
กระบก (50:20)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ผล แบน ๆ เท่า ลูก สะบ้า, เม็ด ใน กิน ดี มัน เหมือน ถั่ว, มิ อยู่ ใน ป่า.
กระบาก (50:21)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง เปน ไม้ ใหญ่ ขึ้น อยู่ ใน ป่า.
กระแบก (50:22)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ดอก เปน ศี ม่วง เหมือน ดอก อิน ทะ นิล งาม, ต้น โต, เขา เลื่อย ทำ กระดาน พื้น เรือน บ้าง.
กระบอก (50:23)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ ไผ่ บ้าง, ทำ ด้วย ตะกัว บ้าง, เหล็ก วิ. ลาด บ้าง, สำหรับ ตัก น้ำ กิน.
กระบัง (50:24)
         เปน ของ อย่าง หนึ่ง ศี ของ เหมือน ฝุน. อนึ่ง ทำ เปน รูป แบน ๆ เขา ใส่ ที่ ต้น หอก บ้าง ที่ ดาบ บ้าง.
      กระบัง หน้า (50:24.1)
               เครื่อง ประดับ อย่าง หนึ่ง ทำ ด้วย ทอง คำ บ้าง, ทำ ด้วย สิ่ง อื่น บ้าง, เปน ลวด ลาย ต่าง ๆ สำหรับ ใส่ ที่ หน้า ผาก
      กระบัง หอก (50:24.2)
               ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง ด้อย ทอง เหลือง บ้าง, เปน รูป แบน ๆ, คร่ำ เงิน บ้าง คร่ำ ทอง บ้าง, ใส่ ที่ ต้น หอก.
กระบ่าง (50:25)
         สัตว สี่ ท้าว อย่าง หนึ่ง อยู่ บน ต้น ไม้ ใน ดง, รูป คล้าย คล้าย กะรอก เมื่อ มัน กระโดด ไป นั้น, แผ่ หนัง ท้อง แบน เปน ปีก ออก สอง ข้าง บิน ได้.
กระบิ้ง (50:26)
         ท้อง นา เปน กระทง เล็ก ๆ, ว่า นา กระบิ้ง.
กระบึง (50:27)
         คน ทำ การ งาน สิ่ง ใด ๆ หฤๅ เดิร ทาง ไม่ อยุด ทำ ร่ำ ไป เดิร ร่ำ ไป, ว่า กระบึง ไป.
      กระบึง กระบอน (50:27.1)
               อาการ ที่ คน ใจ น้อย มัก โกรธ มิ ใคร่ จะ พูด จา กับ คน ที่ มา พูด จา ด้วย นั้น, ว่า กระบึง กระบอน.
กระบุง (50:28)
         ของ ที่ คน สาน ด้วย เส้น ตอก, รูป คล้าย ๆ กระเช้า, สำหรับ ใส่ เข้า ของ ต่าง ๆ.
กระเบง (50:29)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว อัด อั้น ลม ไว้, แล้ว เบ่ง ท้อง ให้ แขง ขึ้น, หฤๅ ตะเบง ร้อง ไห้ เสียง ดัง ขึ้น ไป นั้น.
กระแบงมาร (50:30)
         อาการ ที่ คน ห่ม ผ้า เฉียง บ่า ทำ ให้ ชาย ใคว่ กัน ไป ข้าง ละ ชาย, แล้ว เอา ชาย ตลบ มา ผูก ไว้ ข้าง หน้า นั้น.
กระบอง (50:31)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ เปน เหลี่ยม บ้าง กลม บ้าง, ยาว บ้าง สั้น บ้าง สำหรับ ตี คน แล สัตว.
กระเบื้อง (50:32)
         ของ ทำ ด้วย ดิน เปน แผ่น แบน ๆ, สำหรับ มุง หลัง คา, หฤๅ เปน แผ่น ใหญ่ ๆ สำหรับ ปู พื้น บ้าง, หฤๅ ภาชนะ ที่ ทำ ด้วย ดิน แล้ว มัน แตก ออก ไป นั้น.
      กระเบื้อง เกลด (50:32.1)
               ของ ทำ ด้วย ดิน เปน แผ่น แบน ๆ หาง ทำ แลม เมื่อ มุง แล้ว ดู เปน เกล็ด, คล้าย เกล็ด ลิ้น นั้น.
      กระเบื้อง เคลือบ (50:32.2)
               ของ ทำ ด้วย ดิน เปน แผ่น ๆ แล้ว เคลือบ ศี ต่าง ๆ.
      กระเบื้อง จีน (50:32.3)
               เปน ของ สำหรับ ปู พื้น, เรียก อย่าง นั้น เพราะ เอา มา แต่ เมือง จีน.

--- Page 51 ---
      กระเบื้อง ชาม (51:32.4)
               เปน กระเบื้อง แตก จาก ชาม.
      กระเบื้อง โปร่ง (51:32.5)
               ของ ทำ ด้วย ดิน เปน แผ่น สี่ เหลี่ยม บ้าง, กลม กลม บ้าง, แล้ว ทะลุ ปรุ โปร่ง เปน ลวด ลาย ต่าง ๆ.
      กระเบื้อง ฝน อยา (51:32.6)
               ของ ทำ ด้วย ดิน เหมือน จาน เล็ก ๆ สำหรับ ฝน อยา แก้ โรค.
กระบถ (51:1)
         การ ที่ ราษฎร ชาว เมือง หฤๅ ข้า ราชการ คิด ประทุษร้าย ไม่ ซื่อ ตรง ต่อ พระ มหา กระษัตร.
กระบัด (51:2)
         การ ที่ คน ฉ้อ ทรรพย์ ผู้ อื่น, ว่า กระบัด สีน ท่าน.
กระบิด (51:3)
         การ ที่ คน เอา ผ้า หฤๅ เชือก บิด ๆ เข้า, หฤๅ คน มุง หลังคา บิด ตอก นั้น.
กระเบียด (51:4)
         นิ้ว หนึ่ง แบ่ง เปน สี่ ส่วน เอา แต่ ส่วน หนึ่ง, ว่า กระ- เบียด หนึ่ง.
      กระเบียด กระเสียน (51:4.1)
               การ ที่ คน พูด จา เสียด สี ด้วย ถ้อย คำ ต่าง ๆ หฤๅ กด ขี่ เบียด เบียน.
กระบัน (51:5)
         ของ ทำ ด้วย เหล็ก บ้าง, ทอง เหลือง บ้าง, รูป กลม ๆ, โต เท่า ด้ำ ภาย, ข้าง ใน กลวง เปน รูป ยาว คืบ เศศ.
กระบาน (51:6)
         ของ ทำ ด้วย กาบ หยวก หฤๅ สิ่ง อื่น เปน สาม เหลี่ยม บ้าง สี่ เหลี่ยม บ้าง, ใส่ ฃอง กิน ต่าง ๆ เส้น ผี.
      กระบาน บ้าน (51:6.1)
               ที่ ลาน บ้าน เปน ที่ ดิน ราบ เสมอ, ไป ไม่ เปน ร่อง เปน คู.
      กระบาน หัว (51:6.2)
               ที่ หัว ข้าง บน ทั้ง หมด, คำ เขมน.
กระบิล (51:7)
         เปน ชื่อ เมือง ฝ่าย ทิศ ตวัน ออก เมือง หนึ่ง.
กระบูน (51:8)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง มี อยู่ ตาม ชาย ทเล, ผล กลม ๆ โต เท่า ผล ส้ม โอ รศ ฝาด ทำ ยา ได้ ต้น มัน ใช้ ทำ ฟืน.
กระเบน (51:9)
         ปลา อย่าง หนึ่ง อยู่ น้ำ เค็ม บ้าง น้ำ จืด บ้าง, ตัว เท่า จาน แบน ใหญ่ หลัง คม คาย เปน เม็ด.
      กระเบน นก (51:9.1)
               ปลา อยู่ น้ำ เค็ม ตัว แบน ๆ, มี เงี่ยง แหลม, มี เชิง สอง ข้าง, เปน ปีก บิน บน น้ำ ได้.
      กระเบน หาง (51:9.2)
               ที่ โคน หาง แห่ง นก แล เป็ด ไก่ ทั้ง ปวง.
กระบ่อน กระแบ่น (51:10)
         คน ถาก หญ้า แห่ง ละ เล็ก ละ น้อย, หฤๅ หนู กัด สิ่ง ฃอง มี ผ้า เปน ต้น ที่ โน่น หน่อย ที่ นี่ หน่อย, ว่า กัด กระ- บ่อน กระแบ่น.
กระบวน (51:11)
         อาการ เด็ก ๆ เขา ให้ ของ กิน, ใน ใจ นั้น อยาก จะ เอา, แต่ ปาก ว่า ไม่ เอา เพราะ อาย อยู่.
กระเบียน (51:12)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ผล คล้าย กับ กระเบา, เม็ด ใน กิน เมา, มี อยู่ ตาม ริม น้ำ, ป่า ฝ่าย เหนือ.
กระบุบ (51:13)
         อาการ ปลา กระดี่ หฤๅ สลิด เมื่อ* มัน ลอย อยู่ เสมอ น้ำ, มัน อ้า ปาก ทำ ขมุบ ๆ, หฤๅ สิ่ง ของ ที่ บาง กด บุบ ๆ.
กระบอม (51:14)
         ตี ร่ำ ไป, หฤๅ ทุบ ร่ำ ไป, ว่า ตี กระบอม.
กระบาย (51:15)
         ของ สาน ด้วย ตอก คล้าย ๆ กระบุง, สำหรับ ซาว เข้า บ้าง ใส่ เข้า สุก บ้าง.
กระบอย (51:16)
         คน ทำ การ งาน ทั้ง ปวง ช้า ๆ, หฤๅ ไป ไหน ช้า ว่า เดิร กระบอย.
กระบวย (51:17)
         ของ ทำ ด้วย กะลา มะพร้าว บ้าง, ทำ ด้วย ทอง เหลือง บ้าง, มี ด้ำ มี คัน, สำหรับ ตัก น้ำ.
กระเบือ (51:18)
         คือ เข้า สาน ที่ เขา เอา มา ใส่ ชาม แช่ น้ำ ไว้ ด้วย ประ- สงค์ จะ ตำ ใน เครื่อง แกง เพื่อ จะ ให้ น้ำ แกง คุ่น.
กระเบ้อ กระบง (51:19)
         อาการ คน โง่ ที่ ไม่ รู้ จัก ภาษา, เข้า ไป ใน ที่ ประ- ชุม คน มาก, หฤๅ ใน พระราชวัง มี ความ กลัว ทำ กะเล่อ กล่า.
กระแบะ (51:20)
         คือ ผ้า ท่อน เล็ก ๆ น้อย ๆ ค่า คืบ ค่า ศอก, หฤๅ เสื่อ ท่อน เล็ก ท่อน น้อย เปน ต้น นั้น.
กระเป๋า (51:21)
         ของ ทำ ด้วย หนัง บ้าง ทำ ด้วย ผ้า บ้าง, รูป คล้าย ๆ กับ ถุง สำหรับ ใส่ ยา แดง, ผูก ไว้ ที่ กล้อง สูบ ยา.
กระปุก (51:22)
         ของ ทำ ด้วย ดิน บ้าง, ด้วย ตะกั่ว บ้าง ทอง เหลือง บ้าง, ด้วย แก้ว บ้าง สำหรับ ใส่ ขมิ่น บ้าง ใส่ หมึก บ้าง.
กระเปาะ (51:23)
         ของ ที่ คน ทำ แหวน หฤๅ ทำ เครื่อง ประดับ ต่าง ๆ เอา ทอง มา ทำ เปน วง เข้า, แล้ว ตั้ง ติด เปน ที่ ใส่ พลอย.
กระผาก (51:24)
         สิ่ง ของ ที่ ตวง มา ถัง หนึ่ง, หฤๅ สัด หนึ่ง, หฤๅ กะเภาะ หนึ่ง, แล้ว แบ่ง เปน แปด ส่วน เอา แต่ ส่วน หนึ่ง, ว่า กระผาก หนึ่ง.
กระผีก (51:25)
         ของ ที่ ตวง ด้วย ถัง หฤๅ ด้วย สัด ด้วย กะเภาะ แล้ว แบ่ง เปน สี่ ส่วน. ส่วน หนึ่ง นั้น ว่า กระผีก หนึ่ง.
กระพี้* (51:26)
         เนื้อ ไม้ ทั้ง ปวง ที่ ถัด เปลือก เข้า ไป, นอก แก่น ออก มา, เปน เนื้อ ศี ขาว ๆ อยู่ นั้น.
กระพือ (51:27)
         การ ที่ คน ทำ ให้ ลม เกิด ขึ้น ด้วย พัด เปน ต้น.
กระพอก (51:28)
         ที่ ๆ คน กิน เล่า นั่ง ล้อม กัน กิน เปน พวก อยู่ นั้น.
กระเพิก (51:29)
         พื้น ที่ ฝี เปน หนอง, แล้ว หนอง มัน กัด เนื้อ เปน กะพุ้ง เข้า ไป, หฤๅ น้ำ เซาะ ตลิ่ง เปน โพลง เข้า ไป.
กระพง (51:30)
         ปลา อย่าง หนึ่ง ตัว โต, มี เกล็ด โคน หาง กิ่ว, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ เมื่อ กำลัง มี ชุม อยู่ นั้น.
กระพง กิน (51:31)
         คือ กำลัง กิน อยู่
กระพง ทำ (51:32)
         คือ กำลัง ทำ อยู่.

--- Page 52 ---
กระพง (52:1)
         หอย อย่าง หนึ่ง ชื่อ มัน อย่าง นั้น,.
กระพั้ง (52:2)
         ที่ ๆ ขัง น้ำ อยู่ คล้าย บ่อ นั้น.
กระพวง (52:3)
         บ้าน แห่ง หนึ่ง อยู่ เมือง เหนือ แขวง เมือง พิศณุโลกย์.
กระพด (52:4)
         ของ ทำ ด้วย ไม้ รวก ลำ เล็ก ๆ ยาว ประมาณ สอง ศอก เศศ, ข้าง ปลาย มี สาย เชือก สำหรับ ตี ควาย.
กระพัด (52:5)
         คน หฤๅ สัตว ไล่ สิ่ง ใด ๆ ไป ไม่ อยุด เลย, ว่า ไล่ กระพัด ไป.
กระเพิด (52:6)
         เสียง ที่ คน ร้อง ตวาด ด้วย เสียง ดัง.
กระเพิ่น (52:7)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ต่าง คน ต่าง วิ่ง หนี เขา กระจัด พรัด พราย กัน ไป.
กระพุ่ม (52:8)
         คือ ฃอง มาก ประชุม กัน เปน จอม แหลม ขึ้น ไป นั้น มี กระพุ่ม มือ เปน ต้น.
กระภุ้ง (52:9)
         ม่อ ไห แล เครื่อง ภาชนะ ใช้ สอย สิ่ง ใด ๆ ที่ กลาง กำลัง กว้าง แห่ง ม่อ แล ไห นั้น, ว่า กระพุ้ง.
      กระภุ้ง แก้ม (52:9.1)
               ที่ ข้าง ๆ แก้ม ทั้ง สอง ข้าง นั้น กว้าง, ว่า กระภุ้ง แก้ม.
กระเภาะ (52:10)
         สิ่ง ที่ สำหรับ รับ อาหาร ใหม่ ย่อม มี อยู่ ใน กาย คน แล สัตว สันถาน เหมือน ถุง. อนึ่ง สิ่ง ที่ ตวง เข้า.
กระเหม่า (52:11)
         ของ สี ดำ ทำ ด้วย ควัน ไต้ ควัน เทียร หฤๅ ควัน ตะเกียง เปน ต้น.
กระหมุด (52:12)
         ดอก ไม้ อย่าง หนึ่ง* สันถาน เหมือน บัว หลวง, ก้าน ไม่ มี หนาม, เกิด ใน น้ำ.
กระหมุก (52:13)
         ของ ที่ เขา เอา ใบ ตอง แห้ง บ้าง หญ้า คา บ้าง เผา ไฟ ให้ ไหม้, แล้ว ประสม ขี้ รัก สำหรับ ลง ตู้ เปน ต้น.
กระมัง (52:14)
         เปน ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง มี อยู่ ใน แขวง เมือง พิจิด. อนึ่ง เปน ความ สง ไส ยัง ไม่ รู้ แน่, ว่า ไม่ จริง กระมัง.
กระหมวด (52:15)
         กอ หญ้า หฤๅ เชือก หฤๅ มวย ผม ถ้า ผูก ข้าง ปลาย เข้า ไว้, ว่า กระหมวด.
กระเหม็ด กระแหม่ (52:16)
         คือ ความ ขยัก ขะเหยี่ย ของ ไว้ กลัว มัน จะ หมด เสีย นั้น.
กระมล (52:17)
         ฯ ดอก บัว, ดวงใจ.
กระเหม่น (52:18)
         คือ อาการ ที่ มัน เกิด ริ่ว ๆ อยิบ ๆ เพราะ ลม ใน กาย นั้น.
กระหมับ (52:19)
         ที่ เหนือ ที่ สุด หาง คิ้ว ทั้งสอง ข้าง.
กระมล หฤไทย์ (52:20)
         คือ เนื้อ เปน ที่ อยู่ แห่ง จิตร นั้น.
กระหมิบ (52:21)
         เมื่อ ถ่าย อุจาระ หฤๅ ปัศสาวะ ขณะ เมื่อ ยัง ไหล อยู่ นั้น ทำ ปาก ช่อง ทะวาร ให้ มัน บีบ เข้า ให้ มัน อยุด.
กระหมุบ (52:22)
         เส้น เทพจร ที่ เต้น อยู่, หฤๅ ขม่อม เด็ก อ่อน ๆ ที่ เต้น อยู่ หฤๅ หัว ใจ คน แล สัตว ทั้ง ปวง กระดุบ ๆ นั้น
กระแหมบ (52:23)
         คือ อาการ ที่ ทำ ท้อง ให้ มัน ยอบ เล็ก เข้า.
กระหม่อม (52:24)
         ที่ ๆ กลาง กระบาล หัว.
      กระหม่อม ฉัน (52:24.1)
               เปน คำ คน ไพร่ พูด กับ จ้าว เปน ต้น ว่า ถึง ตัว ว่า เช่น นั้น.
กระแหม่ว (52:25)
         คน หฤๅ สัตว ขะแมบ ให้ ท้อง แห้ง เข้า, ว่า กระแหม่ว.
กระยาคู (52:26)
         เขา ทำ ด้วย ต้น เข้า อ่อน ที่ ยัง เปน น้ำ นม อยู่, เอา มา โขลก ทั้ง เม็ด ทั้ง ใบ, แล้ว กรอง บิด เอา น้ำ เข้า อ่อน ต้ม กับ น้ำ ตาน กรวด.
กระยาจก (52:27)
         ฯ เปน ศับท์ แผลง ว่า คน เที่ยว ขอ กิน.
กระยา ดอก เบี้ย (52:28)
         เงิน ค่า ป่วย การ ที่ คน ขาย ตัว หฤๅ กู้ เงิน หฤๅ จำนำ ทรรพย์ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ไว้ เขา ได้ ส่ง เงิน ดอก เบี้ย ให้ เปน ค่า ป่วย การ.
กระยาสาท (52:29)
         คือ ขนม เขา ทำ เมื่อ สาท สำหรับ ทุก ปี นั้น, คือ เขา ทำ เมื่อ เดือน สิบ สิ้น เดือน นั้น.
กระยาหาร (52:30)
         สาระพัด ของ กิน ทั้ง ปวง.
กระหยก (52:31)
         คน หฤๅ สัตว ขา หัก เดิร ไม่ ปรกติ, ว่า เดิร กระหยก.
กระหยัก (52:32)
         การ ที่ คน หาย ใจ ไม่ เสมอ, หฤๅ ทำ การ ไม่ เสมอ, หฤๅ คน ชัก สูบ ไม่ เสมอ, เปน ต้น.
กระหยาก (52:33)
         สิ่ง ของ ที่ เหลือ เศศ เล็ก ๆ น้อย ๆ เปน หยาก เยื่อ ฝุ่น ฝอย.
กระหยิก (52:34)
         คน หฤๅ สัตว เปน ต้น เกา หัว หู เนื้อ ตัว เหมือน ลิง แล สุนักข์ นั้น.
กระเหยก (52:35)
         อาการ ที่* คน หฤๅ สัตว ขา ลีบ หฤๅ ขา หัก เดิร กระโหยก ๆ
กระแหยก (52:36)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, กิน ลง ท้อง สำหรับ ใช้ ทำ อยา.
กระโหยก (52:37)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ขา หัก หฤๅ ตีน เจ็บ เดิร กระ- เหยก ๆ.
กระหยอก (52:38)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว กิน อาหาร ไม่ เคี้ยว กลืน ทั้ง ก้อน หฤๅ นก ที่ มัน กลืน ปลา ทั้ง ตัว.
กระเหย่ง (52:39)
         คือ ทำ ให้ ปลาย ท้าว มัน ปัก ลง นั้น, ว่า ท้าว กระเหย่ง.
กระหยับ (52:40)
         อาการ* ที่ เอา สิ่ง ของ ที่ นี่ ยก เลื่อน ไป ไว้ ที่ อื่น, หฤๅ เดิม ตั้ง บ้าน อยู่ ที่ นี่ แล้ว เลื่อน ไป อยู่ ที่ โน่น.
กระแหยง (52:41)
         เปน ชื่อ ปลา อย่าง หนึ่ง มัน มี เงี่ยง, มัน อยู่ ที่ น้ำ จืตร.
กระหยิบ (52:42)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว กะพริบ ตา บ่อย ๆ.
กระหยุบ (52:43)
         นก อย่าง หนึ่ง ทำ หาง กระดก ๆ, หฤๅ สัตว ตัว ผู้ กับ ตัว เมีย มัน สัด กัน.
กระยิ้ม กระย่อง (52:44)
         อาการ ที่ ผู้ ชาย กับ ผู้ หญิง ที่ รักษ กัน มา ภบ ปะ กัน เข้า, แล้ว ทำ เปน หัว เราะ พลาง ยิ้ม พลาง เพราะ ดี ใจ เปน ต้น.

--- Page 53 ---
กระรอก (53:1)
         สัตว สี่ ท้าว อย่าง หนึ่ง รูป ร่าง คล้าย กะแต, หาง ดก เปน พวง, มัน อยู่ บน ต้น ไม้, กิน ลูก ไม้.
กระเหรี่ยง (53:2)
         คน อย่าง หนึ่ง อยู่ ใน ป่า ไว้ ผม นุ่ง ผ้า ห่ม ผ้า คล้าย กับ มอญ, อาไศรย หา กิน อยู่ ตาม ซอก หว้ย ธาร เขา.
กระหรอด (53:3)
         นก หย่าง หนึ่ง ตัว ไม่ สู้ โต, ขน ศี นวล ๆ, ชั่ง พูด ตาม ภาษา นก, กิน ผลไม้.
กระเรียญ (53:4)
         นก หย่าง หนึ่ง ตัว โต สูง เท่า นก ตะกรุม, ฅอ แดง, รอ้ง เสียง ดัง, อาไศรย อยู่ ตาม ทอ้ง ทุ่ง, กิน ปลา.
กระลาการ (53:5)
         คน เปน ผู้ ชำระ ความ ทั้ง ปวง.
กระลาศี (53:6)
         คน ลูก เรือ สำหรับ ใช้ การ งาน เบ็ดเสร็จ ใน กำปั่น.
กระลาโหม (53:7)
         คน เปน นาย ใหญ่, ได้ ว่า กล่าว ฝ่าย พวก ทหาร ทั้ง ปวง หมด, ว่า ราช การ ฝ่าย ใต้.
กระลี (53:8)
         โทษ ที่ คน กระทำ ชั่ว ต่าง ๆ, คือ ผู้ ชาย ต่อ ผู้ ชาย เสพ อะ สะธรรม กัน. หฤๅ ชาย ข่ม ขืน หญิง เด็ก ที่ ยัง ไม่ ควร การ.
กระลำพอก (53:9)
         เปน ของ รูป เหมือน ชะดา, แต่ เขา พัน หุ้ม ดว้ย ผ้า ขาว, เขา ใส่ หัว เมื่อ เกน แห่ เปน เทวดา.
กระลิง (53:10)
         นก หย่าง หนึ่ง ตัว เขียว เหมือน นกแก้ว, แต่ ปาก มัน ดำ.
กระลิงปิง (53:11)
         ต้น ไม้ หย่าง หนึ่ง ผล ออก ตาม ลำ ต้น ลำ กิ่ง, เปน พวง ๆ, ลูก ยาว ค่า นิ้ว มือ, รศ เปรี้ยว.
กระลุมภุก (53:12)
         คือ ไม้ ค้อน ใหญ่.
กระลุ่ม (53:13)
         ของ ทำ ดว้ย หวาย คล้าย รูป ภาน, แล้ว ลง รัก ลอ่ง ชาต สำหรับ ใส่ กับ เข้า, เปน เครื่อง พระสงฆ์ ใช้.
กระลิง (53:14)
         เปน ชื่อ นก หย่าง หนึ่ง ศี ขน มัน เขียว คล้าย นก แก้ว.
กระเล่อ กระล่า (53:15)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ทำ หน้า ตื่น ตกใจ กลัว, ไม่ รู้ ว่า จะ หนี ไป ข้าง ไหน.
กระหลบ (53:16)
         อาการ ที่ ควัน กลุ้ม อบ ไป ทั้ง เรือน. หฤๅ กลิ่น หอม ฟุ้ง อบ ไป ทั้ง เรือน, ว่า ฟุ้ง กระหลบ ไป
กระหลบ กระแลง (53:17)
         คือ อาการ ที่ รู้ หลบ รู้ หลีก นั้น.
กระวี (53:18)
         ว่า นักปราช, หฤๅ คน มี ปัญา.
กระวี วงษ์ (53:19)
         ชื่อ พระสงฆ์ ที่ เปน ราชาคณะ องค์ หนึ่ง.
กระเหว่า (53:20)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ดำ บ้าง, ลาย บ้าง, ตา แดง, เสียง ดัง เหมือน ชื่อ มัน, เสียง เพราะ, กิน ผลไม้.
กระวอก กระแวก (53:21)
         คือ อาการ ที่ โว้ เว้ เฉโก วุ่นวาย ไม่ ปรกติ นั้น.
กระหวัด (53:22)
         อาการ ที่ คน กอด รวบ รัด เข้า ไว้, หฤๅ งู เอา หาง รวบ รัด สัตว ต่าง ๆ, หฤๅ ใจ หวน คิด ถึง สิ่ง ใด ๆ.
กระวน กระวาย (53:23)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว รอ้น กลุ้ม ไม่ สบาย ใจ, หฤๅ ปว่ย ไข้ หนัก ให้ กระสับ กะส่าย ดว้ย กำลัง รอ้น.
กระวาน (53:24)
         ต้น อย่าง หนึ่ง ผล กลม ๆ, ศี ขาว มี เม็ด ใน, กลิ่น หอม รศ เผ็ด, ใช้ ทำ ยา, มา แต่ เมือง เขมร.
กระเวน (53:25)
         คน เดิร ยาม เที่ยว ไป ข้าง โน้น ข้าง นี้, หฤๅ คน ที่ เที่ยว ตาม ทาง น้ำ, ทาง บก คอย ระวัง ฆ่าศึก.
กระแวน (53:26)
         นก หย่าง หนึ่ง ตัว ดำ, ตัว โต เท่า นก เอี้ยง, มี ขน หาง คล้าย กับ บว่ง, ยาว อยู่ สอง เส้น.
กระเวย กระวาย (53:27)
         อาการ ที่ คน นอนหลับ อยู่ ตกใจ ตื่น รอ้ง เสียง อื้อ อึง เปน ต้น.
กระสา (53:28)
         นก อย่าง หนึ่ง ตัว ไม่ สู้ โต นัก, ฅอ ยาว, ไข่ เท่า ไข่ เป็ด, กิน ดี, ขน ปีก ใช้ ทำ พัด ได้, มัน กิน ปลา.
กระสือ (53:29)
         คือ คน ผู้ หญิง มัน มี ผี กระสือ มา สิง อยู่ ใน ตัว มัน, แล้ว เพลา กลาง คืน มัน เที่ยว ไป กิน อาจม เปน ต้น.
กระแสร์ (53:30)
         ทาง ความ, หฤๅ ทาง น้ำ ไหล, หฤๅ เรื่อง ความ.
กระแสร์ ความ (53:31)
         ทาง ความ, แนว ความ, เรื่อง ความ.
กระแสร์ น้ำ (53:32)
         ทาง น้ำ ไหล, หฤๅ แนว น้ำ ไหล, หฤๅ สาย น้ำ.
กระไส (53:33)
         ชื่อ โรค ใน กาย จำ พวก หนึ่ง.
กระไส โรค (53:34)
         ชื่อ โรค ใน ตัว อย่าง หนึ่ง, คือ กล่อน เส้น.
กระไส กล่อน (53:35)
         ชื่อ โรค จำ พวก หนึ่ง, มัน ให้ ลง ฝัก ให้ ไอ, ให้ เปน อาการ ต่าง ๆ.
กระเสร่า (53:36)
         เสียง คน พูด ไม่ ใค่ร จะ ออก, ได้ ยิน กระสาบ ๆ.
กระเสือก กระสน (53:37)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว วิ่ง ไป วิ่ง มา ข้าง โน้น ข้าง นี้.
กระสัง (53:38)
         ผัก อย่าง หนึ่ง, ต้น เปน เถา, ใบ กลม ๆ เล็ก ๆ, กลิ่น หอม, มัก ขึ้น อยู่ ใน พุ่ม ไม้ แล จอม ปลวก ตาม ชาย ทุ่ง.
กระแสง (53:39)
         เสียง เพราะ หฤๅ เสียง แจ้ว มี กังวาน.
กระโสง (53:40)
         ปลา อย่าง หนึ่ง รูป คล้าย ปลาชอ่น, หัว แหลม ตัว ลาย ๆ.
กระษัตริย์ (53:41)
         ท่าน ที่ ได้ ราชา ภิเศก เปน ใหญ่ กว่า คน ทั้ง ปวง แล้ว.
กระษัตรา (53:42)
         เปน กระษัตริย์ หลาย องค์ ดว้ย กัน, หฤๅ องค์ เดียว.
กระสูต (53:43)
         อาการ ที่ คน รอ้งไห้ พลาง สั่ง* ขี้ มูก พลาง.

--- Page 54 ---
กระสัน (54:1)
         อาการ ที่ คน โศก เส้รา เปน ทุกข์ คิด ถึง เมีย, หฤๅ ผู้หญิง อัน เปน ที่ รักษ.
กระสิน (54:2)
         คน ผู้ มี เพียร กระทำ ดวง กระสิน, คือ เอา ดิน ศี แดง มา ทำ เปน วง กลม. ตั้ง ใจ ผูก จิตร ไว้ ที่ นั่น เปน ต้น. อนึ่ง ว่า ไถ.
กระสุน (54:3)
         ของ สำหรับ ยิง นก ยิง กา ยิง รอก เปน ต้น, ทำ ดว้ย ไม้ มี สาย มี รัง สำหรับ ใส่ ลูก.
กระเส็น กระสาย (54:4)
         พี่ นอ้ง ห่าง ๆ เปน เครือ ญาติ กิ่ง ญาติ.
กระสวนแบบ (54:5)
         เปน เครื่อง แบบ อย่าง, ที่ สำหรับ วัด สิ่ง ของ ใด ๆ.
กระเสียน (54:6)
         สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ที่ ใส่ ลง ใน ชอ่ง ใน รู, ถ้า ไม่ คับ, ไม่ หลวม ภอ ครื กัน ลง ไป ภอ ดี.
กระสับ กระส่าย (54:7)
         อาการ คน ปว่ย เปน ไข้ หนัก, เมื่อ ไข้ หนัก นั้น ให้ ทุรน ทุราย ผุด ลุก ผุด นั่ง.
กระสาบ (54:8)
         เสียง คน หฤๅ สัตว รอ้ง ไม่ ออก, เสียง เหมือน เป็ด ตัวผู้, อนึ่ง ชื่อ นับ ตาม มคธ.
กระสอบ (54:9)
         ของ สาน ดว้ย ต้น กระจูด, สำหรับ ใส่ น้ำ ตาน ทราย บ้าง, ใส่ พริกไทย บ้าง, เข้า สาน บ้าง.
กระสม (54:10)
         ไม้ ที่ สำหรับ มว้น ผ้า ใน กี่ ธอ หูก.
กระเษม (54:11)
         ความ สบาย, หฤๅ ความ ศุข, ความ เย็น ใจ, ความ สิ้น จาก โทษ.
กระสาย (54:12)
         คน จะ กิน ยา เอา สุรา เจือ ลง บ้าง, หฤๅ เอา สิ่ง อื่น แซก ลง บ้าง, ว่า กระสาย ยา.
กระสร่าว (54:13)
         เสียง กระสาบ ๆ เบา ๆ.
กระสวย (54:14)
         เครื่อง หูก สำหรับ ใส่ หลอด ด้าย ธอ ผ้า, ทำ ดว้ย ไม้, หัว ท้าย งอน ๆ, พุ่ง ไป พุ่ง มา.
กระเสียว (54:15)
         ความ เหมือน อย่าง ชาย หนุ่ม หญิง สาว, นั่ง พูด กัน อยู่ ใน ที่ สอง ต่อ สอง หยาก รว่ม เปน ผัว เมีย กัน ว่า, กระเสียว อยู่.
กระเสาะ กระแสะ (54:16)
         อาการ คน เปน ไข้ หวัด ไข้ ไอ, เจ็บ ปว่ย บ้าง เล็ก นอ้ย.
กระหาปะณะ (54:17)
          ฯ ว่า เงิน เหรียญ. อนึ่ง เปน ชื่อ การ นับ สิ่ง ของ ตาม ทำเนียม มคธ.
กระแห (54:18)
         เปน ปลา หย่าง หนึ่ง, ตัว เล็ก, อยู่ น้ำ จืด, กิน ได้.
กระหำ (54:19)
         เปน ของ ที่ ลับ ของ คน ชาย, แล สัตว ผู้ ทั้ง ปวง.
กระหาง (54:20)
         คน ผู้ ชาย ที่ ผี โศกโครก เข้า สีง อยู่ ใน กาย, แล้ว เอา กระด้ง ทำ ปีก เอา สาก ทำ หาง เที่ยว กิน ของ โศกโครก.
กระหัฐ (54:21)
         คน ถือ เพศ ฆะราวาษ ชาว บ้าน ทั้ง ปวง*, ที่ ไม่ ได้ บวช เปน พระสงฆ์.
กระหืด กระหอบ (54:22)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ที่ วิ่ง หนี เขามา กำลัง เหนื่อย*, ไห ใจ หอบ เหมือน จับ หืด.
กระหึม (54:23)
         เสียง คน หฤๅ สัตว, คุก คำราม ทำ เสียง ฮื่อ ๆ.
กระหึม ครึม ครำ (54:24)
         คือ เสียง คน ที่ ดุ, หฤๅ สัตว ร้าย มัน โกรธ มัน ขู่ กระหึม อยู่ นั้น.
กระเหิม (54:25)
         คน หฤๅ สัตว ทำ สิ่ง ใด ๆ เคย ได้, หฤๅ เคย ชะณะ ได้ ที ได้ ใจ มี ใจ กระเหิม.
กระหึม พึมพำ (54:26)
         คือ เสียง ขู่ คำราม* งึมงำ นั้น.
กระหาย (54:27)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ที่ รอ้น รน หยาก น้ำ บ่อย ๆ เปน กำ ลัง นั้น, ว่า กระหาย น้ำ นัก.
กระออด กระแอด (54:28)
         อาการ คน เจ็บ ไข้ บ้าง เล็ก นอ้ย ไม่ สู้ สบาย, มัก บ่น* ออด ๆ แอด ๆ.
กระอัก กระอาย (54:29)
         อาการ คน ทำ ความ ชั่ว ความ ผิด ไว้, ครั้น เขา ซัก ถาม, มี ความ กลัว บ้าง, อาย บ้าง, พูด อิด เอื้อน นั้น.
กระแอม (54:30)
         คน ทำ เสียง คล้าย ๆ กับ ไอ.
กระออม (54:31)
         เครื่อง สำหรับ ตัก น้ำ ทำ ดว้ย หนัง บ้าง, ทำ ดว้ย ดิน บ้าง, รูป คล้าย ๆ ม่อ ขะนน, แต่ ฅอ มัน ยาว.
กระเอว (54:32)
         ที่ ท่ำ กลาง ตัว.
กระเอื้อย (54:33)
         สัตว อย่าง หนึ่ง รูป ร่าง เหมือน อีเหน, กิน ผลไม้, อยู่ ตาม ป่า ตาม สวน.
กรัก* (54:34)
         แก่น ขนุน ที่ สำหรับ ต้ม ย้อม ผ้า พระสงฆ์.
กรักขี* (54:35)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใช้ เปน ยา ได้.
กราก (54:36)
         การ คน หฤๅ สัตว เขา เอา มา ผูก มา จำ ไว้ ให้ อด เข้า อด น้ำ. อนึ่ง เปน เสียง ที่ ดัง อย่าง นั้น.
กราก แกรก (54:37)
         คือ เสียง นก กระสา เปน ต้น.
กรากกรำ (54:38)
         การ คน ใช้ ให้ คน หฤๅ สัตว ทำ การ ไม่ ใค่ร ได้ อยุด ได้ อย่อน, ทำ ตาก แดด ตาก ฝน, ว่า ใช้ กราก ตรำ.
กรากโกรก (54:39)
         เสียง เขา ฉีก ผ้า แล โกรก น้ำ เปน ต้น.
กริก (54:40)
         เสียง อย่าง หนึ่ง, คือ คน ทำ ให้ ถว้ย แก้ว, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ กระทบ กัน ดัง เสียง อย่าง นั้น.
โกรกไม้ (54:41)
         การ เอา ไม้ กะดาน บาง ๆ มา, เอา เลื่อย ๆ ให้ มัน ออก เปน สอง ภาค นั้น.

--- Page 55 ---
กรุก (55:1)
         เสียง คน หฤๅ สัตว เดิร บน เรือน, ดั่ง เสียง อย่าง นั้น.
แกรก (55:2)
         เสียง คน หฤๅ สัตว เดิร ใน ป่า หญ้า รก ๆ ดัง เสียง อย่าง นั้น.
      แกรก กราก (55:2.1)
               ความ เช่น ว่า แล้ว.
โกรก (55:3)
         คน ตัก น้ำ เท ลง ไม่ ขาด สาย, หฤๅ คน ลง ทอ้ง เหมือน เท น้ำ. อนึ่ง ตลิ่ง ที่ เปน ท่า ชัน ฦก ลง ไป.
โกรกกราก (55:4)
         เปน เครื่อง มือ สำหรับ เจาะ ไม้ คล้าย ๆ สว่าน.
โกรกเกรก (55:5)
         คือ ที่ แห้ง เกราะ ไม่ เปียก ชุ่ม นั้น.
กรอก (55:6)
         ทาง ที่ แวะ ออก จาก ทาง ใหญ่ เปน ทาง แคบ เล็ก ๆ, หฤๅ เด็ก ไม่ กิน ยา, ตอ้ง ใส่ ถว้ย เท ลง ใน ปาก.
กรอกแกรก (55:7)
         คือ ดัง กรอก แกรก เหมือน เสียง ใน หู, เมื่อ มัน มี ขี้ หู คลอน อยู่ นั้น.
กรอกยา (55:8)
         คือ ขืน เอา ยา เท ลง ใน ปาก เด็ก ๆ ข่ม ขืน ให้ มัน กลืน นั้น
เกรียก (55:9)
         การ คน เล่น เบี้ย อย่าง หนึ่ง, หฤๅ คน เอา ไม้ ใผ่ มา ผ่า ออก เปน ซีก เล็ก ๆ.
เกรียก หนึ่ง (55:10)
         คือ ที่ ยาว เขา วัด ดว้ย หัว นิ้ว มือ, กับ นิ้ว ชี้ นั้น.
เกรียก ไม้ (55:11)
         การ ที่ คน เอา มีด ผ่า ไม้ ออก เปน ซีก เล็ก ๆ.
กรง (55:12)
         ว่า ตรง ก็ ได้, คือ ของ ซื่อ ไม่ คด นั้น.
กรงนก (55:13)
         ของ ที่ เขา ทำ สำหรับ ขัง นก นั้น.
กรงหน้า (55:14)
         คือ ตรง หน้า, หฤๅ จำเภาะ หน้า.
กรัง (55:15)
         สิ่ง ของ ที่ ติด กาว, หฤๅ ยาง ไม้, หฤๅ บอระมาณ แห้ง ติด ครุคระ อยู่ นั้น.
กรังกรึง (55:16)
         เหมือน เสียง ดัง เมื่อ สั่น* กะดึง นั้น.
กราง (55:17)
         การ ที่ คน เอา บุ้ง หฤๅ ตะใบ, หฤๅ หนัง กระเบน ถู ไป ถู มา.
กร่าง (55:18)
         ต้นไม้* อย่าง หนึ่ง ใบ เท่า ฝ่า มือ, ผล คล้าย กับ มะเดื่อ, กิน ไม่ ได้. อนึ่ง บ้าน ชื่อ อย่าง นั้น ก็ มี บ้าง.
กร่าง กริ่ง (55:19)
         คือ เสียง ลูก พรวน แล กระดึง ดัง นั้น.
กริ่ง (55:20)
         ความ สงไสย. อนึ่ง เสียง กระดึง หฤๅ เสียง ลูก พรวน มัน ดัง, อย่าง นั้น.
กริ่งเกรง (55:21)
         คือ ใจ ฉงน แล พรั่น ใจ.
กริ่งใจ (55:22)
         ความ ที่ คน คิด สงไสย ดว้ย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง.
กรึง (55:23)
         คน เอา เหล็ก ตะปู หฤๅ หมุด ตี ลง ที่ ไม้, หฤๅ สิ่ง ใด ๆ ให้ มั่น คง, ว่า ตรึง ก็ ได้.
      กรึง กราด (55:23.1)
               คือ กรึง ตับปู เปน ต้น ตอก ลง แน่น นัก.
กรุง (55:24)
         เมือง หลวง, หฤๅ เมือง ใหญ่, มี กำแพง.
      กรุง ไกร (55:24.1)
               คือ เมือง หลวง ใหญ่ ยิ่ง.
      กรุง เทพ ทวาราวะดี (55:24.2)
               ชื่อ เมือง บางกอก, แต่ ยัง หา สิ้น สอ้ย ชื่อ ไม่.
      กรุง พาลี (55:24.3)
               เปน ชื่อ เทวดา ผู้ รักษา ภูม ลำเนา บ้าน เมือง องค์ หนึ่ง.
      กรุง เก่า (55:24.4)
               คือ เมือง หลวง แต่ กอ่น.
      กรุง ศรี (55:24.5)
               คือ เมือง หลวง อัน มี ศิรี.
      กรุง ศี อยุทธยา (55:24.6)
               คือ ชื่อ กรุง เก่า นั้น.
กรุงกรัง (55:25)
         เสียง กระบอก กระทบ กัน, หฤๅ เสียง สิ่ง ใด ๆ มัน ดัง อย่าง นั้น.
กรุงเขมา (55:26)
         ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง ใบ เหมือน ใบ หมัน, กลิ่น เหมือน คนธีสอ, สำหรับ ใช้ ทำ ยา.
กรุ้งกริ่ง (55:27)
         คือ กิริยา ที่ คน ไม่ มั่ง มี, คอ่น แต่ง ตัว ดว้ย ผ้า นุ่ง ห่ม เปน ต้น, อวด เขา นั้น.
เกรง (55:28)
         คือ ความ คิด กลัว บ้าง เล็ก นอ้ย.
      เกรง กริ่ง (55:28.1)
               คือ ความ พรั่น แล ฉงน ใน ใจ นั้น.
      เกรง กลัว (55:28.2)
               ใจ คิด กลัว ไภย ต่าง ๆ บ้าง เล็ก นอ้ย.
      เกรง ขาม (55:28.3)
               ใจ คิด ครั่น คร้าม กลัว อยู่ บ้าง.
      เกรง ใจ (55:28.4)
               คน จะ ทำ การ สิ่ง ใด, หฤๅ จะ พูด จา สิ่ง ใด คอย รักษา ใจ ผู้ อื่น, เพราะ กลัว เขา จะ โกรธ.
      เกรง ยำ (55:28.5)
               เกรง ว่า แล้ว, แต่ ยำ เปน คำ สร้อย, หฤๅ อาการ ที่ ใจ. ยำเกรง นั้น.
แกร่ง (55:29)
         เข้า เปลือก ที่ ไม่ มี ลีบ ปน, หฤๅ ที่ ดิน ที่ เปน กรวด เปน ทราย แขง.
      แกร่ง กรับ (55:29.1)
               คือ อาการ ที่ สวย แห้ง แขง อยู่ นั้น เอง.
โกรง (55:30)
         เสียง ที่ คน ตี โกร่ง พร้อม กัน มัน ดัง อย่าง นั้น.
โกรงกราง (55:31)
         เสียง เหมือน ที่ เขา เท ใบ ไม้ เปน ต้น, หฤๅ เสียง ใบ ตาล ที่* มัน แห้ง หอ้ย อยู่ ลม ภัด ถูก มัน ดัง เช่น นั้น.
โกรงเกรง (55:32)
         เย่า เรือน, หฤๅ ศาลา ที่ เก่า แก่ คร่ำ คร่า หัก พัง ไป บ้าง, หลัง คา ยับ ไป บ้าง.
โกร่ง (55:33)
         เครื่อง ภาชนะ สำหรับ ใช้ ใส่ หัว, เบี้ย ทำ ดว้ย ตะกั่ว บ้าง, ทอง เหลือง บ้าง. อนึ่ง ไม้ ไผ่ ที่ ตี สำหรับ เมื่อ เล่น หนัง.
กรอง (55:34)
         การ คน เอา ผ้า ขึง ลง ที่ สิ่ง ของ ใด ๆ แล้ว, เท น้ำ ลง ไป ให้ น้ำ นั้น บริสุทธิ์. อนึ่ง ผ้า ที่ เขา ทำ เปน ดอก ต่าง ๆ แต่ พื้น โปร่ง.
      กรอง กรึก (55:34.1)
               คน คิด นึก ไป ต่าง ๆ ดว้ย ปัญา อัน เลอียด ว่า, สิ่ง นี้ หฤๅ คำ นี้ จะ จริง หฤๅ ไม่ จริง หนอ.

--- Page 56 ---
      กรอง ความ (56:34.2)
               คน คิด ใน ใจ ว่า ความ ข้อ นี้ จะ จริง ดั่ง นั้น, หฤๅ ประ- การ ใด ทำ ไฉน หนอ จะ รู้ แน่.
      กรอง คา (56:34.3)
               คือ ถัก ต้น คา เข้า เปน ตับ เหมือน จาก.
      กรอง ทอง (56:34.4)
               เอา ไหม ทอง มา ทำ เปน ผ้า ห่ม ปัก กรอง เปน ดอก เปน ใบ ให้ ดู งาม ต่าง ๆ, ว่า ผ้า กรอง ทอง.
      กรอง น้ำ (56:34.5)
               การ เอา ผ้า ผูก ลง ที่ ปาก ม่อ, หฤๅ ปาก ภาชนะ สิ่ง ใด ๆ, หฤๅ เอา หิน มา เจาะ ทำ เปน บ่อ ลง ไป, แล้ว เอา น้ำ เท ลง ไป.
      กรอง ปัก (56:34.6)
               คือ ทำ เปน รู ๆ, แล้ว ปัก เปน ดวง ดอก ต่าง ๆ.
กร่อง (56:1)
         การ คน เฝ้า บ้าน เฝ้า เรือน, หฤๅ เฝ้า สิ่ง ของ ใด ๆ, สู้ อด ทน อยู่ แต่ ผู้ เดียว, ว่า เฝ้า กร่อง.
กร่องแก่รง (56:2)
         บ้าน เมือง, หฤๅ วัด วา อาราม, แต่ เดิม นั้น มั่งคั่ง มี ผู้ คน อยู่ แน่น หนา, มา ภาย หลัง ก็ รว่ง โรย ไป มี บ้าน เรือน อยู่ นอ้ย ว่า กร่อง แกร่ง.
เกรียงไกร (56:3)
         คน มี ฤทธิ์ มาก, มี อำนาทมาก, หฤๅ แกล้ว ก้ลา, ว่า เกรียง ไกร.
กรวด น้ำ (56:4)
         คือ ริน น้ำ ลง, แล้ว อุทิศ สว่น บุญ, แผ่ สว่น บุญ, ให้ สว่น บุญ แก่ ผู้ อื่น นั้น, ให้ สำเรทธิ เหมือน น้ำ ไหล ลง ที่ ลุ่ม.
กรด (56:5)
         ร่ม ใหญ่ สำหรับ กั้น แดด กั้น ฝน, ที่ เจ้า ใช้ นั้น. อนึ่ง อาวุทธิ์ มี มีด เปน ต้น, หฤๅ น้ำ หฤๅ ลม คม กล้า ดุจ มีด โกน.
กรัด (56:6)
         คือ ตรัส เปน คำ สูง สำหรับ คน มี บุญ มาก.
กราด (56:7)
         เครื่อง สำหรับ กวาด ทำ ดว้ย ก้าน ทาง มะพร้าว เปน ต้น, อนึ่ง ลิ่ม สำหรับ จีม หมวก แจว, หฤๅ สิ่ง อื่น ประสงค์ จะ ให้ แน่น ให้ คับ.
กราดเกรี้ยว (56:8)
         คือ ความ โกรธ ร้าย.
กริช (56:9)
         อาวุธ อย่าง หนึ่ง, คม สอง ข้าง คด ไป คด มา, ยาว ประมาณ ศอก เศศ, เปน อาวุธ สำหรับ แทง, มา แต่ เมือง แขก.
กฤษฎีกา (56:10)
         ฯ คือ ราช กำหนฎ.
กฤษฎางค์ (56:11)
         ฯ กระทำ.
กฤติศรรบท์ (56:12)
         เสียง สรรเสิญ คุณ.
กฤษนา (56:13)
         เครื่อง หอม ที่ บังเกิด แต่ แก่น ไม้ สำหรับ ใช้ ทำ ยา บ้าง, ทำ แป้ง หอม บ้าง.
กรีดกราย (56:14)
         คือ อาการ กิริยา คน, ที่ ทำ ผู้ ดี, เขา คอ่ย จีบ จับ ลำ ดับ วาง นั้น.
กรุด (56:15)
         วัน สิ้น ปี ตาม ทำเนียม ไทย ตั้ง พิทธี, แล้ว แต่ง ตัว นุ่ง ผ้า ใหม่ ห่ม ผ้า ใหม่ เล่น การ มะโหระศบ ต่าง ๆ.
กรีดกราด (56:16)
         คือ เสียง รอ้ง, หวีด หวาด นั้น.
กรีด (56:17)
         การ เอา ไม้, หฤๅ มีด ขีด ไป ที่ พ่น นั้น.
กรูด (56:18)
         เสียง คน ขูด มะพร้าว, หฤๅ เสียง หนู กัด ไม้ ดัง อย่าง นั้น. อนึ่ง ชื่อ ผัก ก็ มี บ้าง, ชื่อ บ้าน ก็ มี บ้าง.
กริติการ (56:19)
         คือ กระทำ ความ สัญา กำหนฎ นั้น.
เกร็ด (56:20)
         ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง, เปน คลอง สำหรับ ลัต จาก ทาง ออ้ม, อยู่ ใน แขวง นนท์บูรีย์, ว่า ปากเกร็ด,
เกร็ดเกร่ (56:21)
         อาการ เที่ยว เร่ ร่าย ไป.
โกรธ (56:22)
         อาการ คน หฤๅ สัตว ได้ ฟัง ได้ เหน ซึ่ง สิ่ง ที่ ไม่ ชอบ ใจ, ขัด ใจ ให้ บังเกิด ใจ ชั่ว มัว หมอง ไป.
กฤษดารชลี (56:23)
         อาการ กระทำ กระภุ่ม นิ้ว มือ รุ่ง เรือง นั้น.
กรอด (56:24)
         เสียง มอด กัด ไม้, หฤๅ เสียง คางคก เข่น เขี้ยว, หฤๅ คน นอน หลับ ละเมอ เคี้ยว ฟัน, เสียง ดัง อย่าง นั้น.
เกรียดคร้าน (56:25)
         ความ ไม่ อยาก ทำ การ งาน นั้น, ความ ที่ ไม่ หมั่น.
กรวด (56:26)
         กอ้น หิน เล็ก ๆ, เท่า หัว แม่ มือ แม่ ตีน, หฤๅ เท่า เม็ด ถั่ว เขียว ถั่ว ดำ. อนึ่ง สิ่ง ของ ที่ นับ, แล้ว นับ สอบ ดู อีก ที.
เกรียติยศ (56:27)
         คือ กล่าว สรรเสิญ ยศ.
กรวดกรา (56:28)
         ผู้ คน ช้าง ม้า โค กระบือ, หฤๅ ทรัพย์ สิ่ง ของ ใด ๆ, เขา บอก มา ว่า เท่า นั้น เท่า นี้, เรา กลับ นับ สอบ ดู อีก ที.
เกรียดกัน (56:29)
         คือ เกียจ กัน, ความ ที่ รังเกียด* กัน นั้น.
กรน (56:30)
         อาการ คน, หฤๅ สัตว เมื่อ นอน หลับ, แล้ว หาย ใจ ดัง ครอก ๆ
กรนคราง (56:31)
         คือ เสียง เมื่อ หลับ แล้ว ที่ จมูก ดัง ครอก ๆ, แล้ว ทำ เสียง ฮื ๆ นั้น.
กรัน (56:32)
         กล้วย อย่าง หนึ่ง, ต้น ไม่ สู้ โต นัก, มี อยู่ ตาม สวน ชื่อ อย่าง นั้น. อนึ่ง สัตว หฤๅ ต้นไม้ แคระ อยู่ ไม่ โต ขึ้น ได้. อนึ่ง ม่อ น้ำ, ชื่อ ม่อ กรัน.
กราน (56:33)
         อาการ คน จะ ล้ม เอา มือ ท้าว ไว้. อนึ่ง ต้น ไม้, หฤๅ เรือน, หฤๅ สิ่ง ใด ๆ, ซวด เซ จวน จะ ล้ม เอา ไม้ ค้ำ จุน ไว้.
กราน ไว้ (56:34)
         การ ที่ เอา ใม้ ค้ำ ลง, ข้าง หน้า เรือ เมื่อ จะ หยุด นั้น.
กร้าน (56:35)
         ความ ที่ คน, หฤๅ ผล ไม้ ทั้ง ปวง, ที่ ถูก แดด ถูก ลม ศี คล้าม แก่ ไม่ ผอ่ง ใส.

--- Page 57 ---
กรุ่น (57:1)
         คน ติด ไฟ สุม ไว้ ควัน ขึ้น ฉิว ๆ, หฤๅ ดอก ไม้, แล สิ่ง ของ ใด ๆ ส่ง กลิ่น ฉุย ๆ, ว่า หอม กรุ่น, ไฟ กรุ่น.
โกรน (57:2)
         อาการ ต้น ไม้ ที่ แก่ ใบ ก้าน รว่ง หล่น ไป หมด ยัง เหลือ อยู่ แต่ กิ่ง เกะกะ.
โกรน เกรน (57:3)
         คือ ไม้ เปน ต้น ไม่ งาม, มี กิ่ง ก้าน โหรง เหรง นั้น.
โกร๋น (57:4)
         อาการ คน หฤๅ สัตว เจ็บ ไข้ อยู่ ช้า นาน จน ผม แล ฃน นั้น หล่น รว่ง ไป, หฤๅ ต้น ไม้ ที่ ใบ หล่น รว่ง ไป.
โกร๋น เก๋รน (57:5)
         โก๋รน ว่า แล้ว, แต่ เก๋รน เปน คำ สร้อย.
กร่อน (57:6)
         เสา เรือน* หฤๅ ไม้, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, ที่ ปัก อยู่ ใน น้ำ ใน บก, ครั้น ผุ คร่ำ คอด เล็ก เข้า ไป, ว่า กร่อน ไป.
กร่อน แก่รน (57:7)
         เหมือน ตลิ่ง ฝั่ง น้ำ มัน เซาะ ดิน รว่ง ลง กี่ว คอด เข้า ไป.
กรวน (57:8)
         เครื่อง สำหรับ จำ คน, เขา เอา เหล็ก มา ทำ เปน หว่ง ๆ, เชื่อม ติด กัน เข้า กับ วง แหวน ที่ สำหรับ ใส่ ตีน.
เกรียน (57:9)
         ตอ ไม้ ตอ หญ้า, ที่ เขา ฟัน ให้ สั้น ๆ เสมอ อยู่ กับ พื้น, หฤๅ เครื่อง ใช้ สอย ทั้ง ปวง ที่ สึก เหี้ยน เข้า ไป, หฤๅ ปลาย. เข้า ว่า เข้า ปลาย เกรียน.
เกรียน โก๋รน (57:10)
         คือ เหี้ยน โก๋รน โหรง เหรง นั้น, เหมือน ใบ ไม้ หล่น อยู่ แต่ ใบ เล็ก ๆ.
เกิ่รน (57:11)
         การ ที่ คน รู้ เหตุ การ สิ่ง ใด, ก็ รอ้ง บอก กล่าว ให้ เพื่อน บ้าน ใก้ล เคียง รู้ ดว้ย.
เกริ่น กัน (57:12)
         คือ รอ้ง เรียก เพื่อน กัน ไกล ๆ, ใน ป่า เปน ต้น.
เกริ่น กร่าย (57:13)
         ความ เหมือน กัน.
กรบ (57:14)
         เครื่อง สำหรับ แทง ปลา อย่าง หนึ่ง, ยาว ประมาณ สอง ศอก เศศ, ปลาย เปน เหล็ก แหลม, มี ด้ำ รวบ กัน เข้า.
กรับ (57:15)
         เครื่อง สำหรับ เล่น ละคอน, หฤๅ ขับ เสภา, มี คน หลาย คน ถือ ไม้ คน ละ สอง อัน ตี พร้อม กัน, แล้ว รอ้ง พร้อม ดว้ย ไม้ นั้น.
กรับ ฟัง (57:16)
         อาการ คน หฤๅ สัตว เงี่ย หู ลง ตั้ง ใจ คอย ฟัง.
กรับ แห้ง (57:17)
         คือ แห้ง ตรา ติด อยู่ นั้น, เหมือน หนึ่ง กาว ติด ชาม, ว่า กรับ แห้ง.
กรับ หู (57:18)
         อาการ คน หฤๅ สัตว เงี่ย หู คอย ฟัง.
กรับ อังโล่ (57:19)
         คือ กะเบื้อง มี รูป เปน รู สำหรับ รอง ถ่าน ใน อัง โล่.
กราบ (57:20)
         อาการ คน นั่ง หย่อง ยอง, แล้ว ยก มือ ทั้ง สอง ประนม ขึ้น ไห้ว, แล้ว วาง ลง ที่ พื้น, แล้ว จึ่ง ก้ม หน้า ซบ หัว ลง.
กราบเรือ (57:21)
         คือ ไม้ กะดาน ยาว, เขา ติด ซอ้น ต่อ ขึ้น บน ลำมาด เรือ นั้น ให้ สูง ขึ้น.
กราบพระ (57:22)
         เรื่อง ความ เหมือน กัน, แต่ ไป ซบ หน้า ลง แก่ พระ.
กราบทูล (57:23)
         คือ คำ พูด กับ เจ้า เปน ต้น.
กราบลา (57:24)
         อาการ คน จะ ไป ไกล, แล กราบ ลง, แล้ว ลา ไป นั้น.
กราบท้าว (57:25)
         คือ กราบ ลง ที่ ตีน.
กราบไห้ว (57:26)
         คือ กราบ ลง, แล้ว ประนม มือ ไว้ นั้น.
กราบ กราน (57:27)
         กราบ ลง, แล้ว เอา มือ ท้าว กราน ขึ้น.
กราบเรียน (57:28)
         กราบ ลง แล้ว, แจ้ง เรื่อง เนื้อ ความ นั้น.
กราบลง (57:29)
         คือ กราบ ซบ หน้า ลง.
กริบ (57:30)
         เส้น ผม, หฤๅ ขน, หฤๅ ใบ ไม้, เมื่อ มัน ยาว ขึ้น มา แล้ว, คอ่ย เอา ตะไกร นีบ ปลาย เสีย บ้าง เล็ก นอ้ย, ว่า กริบ.
กรุบ (57:31)
         กะลา มะพร้าว, ที่ ยัง ออ่น เคี้ยว ดัง กรุบ ๆ, ว่า กรุบ มะ พร้าว, ว่า เสียง กรุบ ๆ ดัง นั้น.
กรุบมะพร้าว (57:32)
         กะลามะพร้าว ที่ ยัง ออ่น กรุบ ๆ นั้น เอง.
กรอบ (57:33)
         เสียง คน เหยียบ ใบ ไม้ แห้ง, หฤๅ เคี้ยว ของ ที่ กรอบ ๆ เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น.
กรอบกระจก (57:34)
         ไม้ ที่ ทำ เปน วง ขอบ รอบ กระจก นั้น.
กรอบฝา (57:35)
         ไม้ ที่ ทำ เปน ขอบ รอบ ฝา เรือน นั้น.
กริบกรอบ (57:36)
         คือ เสียง คน เหยียบ ใบ ไม้ แห้ง, มัน ดัง เช่น นั้น.
กรอบแกรบ (57:37)
         แห้ง หฤๅ จน นัก นั้น.
กรวบ (57:38)
         เสียง คน ซอ้ม เข้า, หฤๅ กิน เข้า, เคี่ยว ถูก กอ้น กรวด เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น.
เกรียบ (57:39)
         เสียง คน เดิร บน เรือน, ฟาก ไม้ ไผ่, เสียง มัน ยอ่ม ดัง อย่าง นั้น.
เกรียบกรอบ (57:40)
         คือ เสียง เหยียบ ไม้ แห้ง เล็ก ๆ ดัง เช่น นั้น.
กรม (57:41)
         การ หฤๅ พนักงาน. อนึ่ง ฝี หฤๅ บาด แผล กลัด หนอง เข้า, ว่า กรม หนอง อยู่.
กรมใจ (57:42)
         คือ ความ เจ็บ ช้ำ* ระกำใจ นั้น.
กรมการ (57:43)
         การ ที่ ขุนนาง หัว เมือง ทั้ง ปวง, ที่ เปน พนักงาน ได้ ชำระ ว่า ความ ของ ราษฎร.
กรมหนอง (57:44)
         คือ หัว ฝี ที่ มัน กำลัง กลัด หนอง นั้น.
กรมท่า (57:45)
         ขุนนาง ผู้ ใหญ่ ผู้ นอ้ย, ที่ เปน พนักงาน เจ้า ท่า ได้ ว่า ข้าง ตะเภา, แล กำปั่น.

--- Page 58 ---
กรมพระ (58:1)
         เปน พระนาม เจ้า มี บุญ มาก, เปน ที่ กรมพระ.
กรมทันฑ์ (58:2)
         หนังสือ ที่ เขา กู้ เงิน, หฤๅ ขาย ตัว แล้ว สัญา ท้า ทาย กัน ตาม แบบ ทำเนียม เมือง.
กรมะหลวง (58:3)
         เปน พระนาม เจ้า ลำดับ ถัด ลง มา. เปน พนักงาน ใหญ่.
กรมะขุน (58:4)
         เปน พระนาม เจ้า. ที่ สาม ลง มา.
กรมะหมื่น (58:5)
         เปน พระนาม เจ้า ที่ สี่ ตาม ลำดัพ ยศถา นาศักดิ์.
กรมนา (58:6)
         ขุนนาง ผู้ ใหญ่ คน หนึ่ง, แล ข้า ราช การ ใน พวก นั้น, ได้ บังคับ บันชา ว่า กล่าว ฝ่าย การ นา.
กรมใน (58:7)
         พวก ผู้ หญิง ที่ ทำ ราช การ, ได้ บังคับ ว่า กล่าว ราช การ ฝ่าย ใน.
กรมะช้าง (58:8)
         คือ คน พลไพ่ร ใน กระทรวง ว่า, ฝ่าย ช้าง ทั้ง สิ้น.
กรมเมือง (58:9)
         ขุนนาง ผู้ ใหญ่ คน หนึ่ง, กับ ข้า ราช การ ใน พวก นั้น, ได้ บังคับ ว่า กล่าว อ้าย ผู้ร้าย ฉก ลัก ฆ่า ฟัน กัน ตาย.
กรมะม้า (58:10)
         คือ บันดา คน ได้ ว่า ใน กระทรวง ราช การ ม้า.
กรมวัง (58:11)
         ขุนนาง ผู้ ใหญ่, กับ ข้า ราช การ พวก นั้น, ได้ ว่า กล่าว ฝ่าย ภาย ใน พระ ราช วัง.
กรม กรอม (58:12)
         คือ ความ ช้ำ ใจ, เส้รา ใจ, เหมือน คน ได้ เปน ผัว เมีย กัน ไหม่ ๆ, แล เขา พราก เสีย จาก กัน นั้น.
กรัม (58:13)
         อาการ คน สู้ อด ทน ทำ การ งาน ตาก แดด ตาก ฝน.
กรั่ม (58:14)
         การ ที่ คน เอา ไม้ ปัก ๆ ใน น้ำ มาก ปลูก ผัก ให้ ปลา อาไศรย. อนึ่ง ไม้ เท่า นอ่ง เท่า ขา เขา ปัก ที่ หมาย รอ่ง น้ำ ที่ ทะเล.
      กรั่ม หญ้า (58:14.1)
               การ ที่ คน ชาว* นา เอา พร้าหวด ตัด ตอ หญ้า ที่ ตัด แล้ว ยาว อยู่ นั้น, ให้ มัน สั้น ต่ำ ลง ใต้ น้ำ.
กราม (58:15)
         ฟัน ซี่ ใหญ่, ที่ อยู่ ต้น ขาตะไกร นั้น.
      กราม ช้าง (58:15.1)
               ฟัน ซี่ ใหญ่, ที่ อยู่ ต้น ขาตะไกร ของ ช้าง นั้น.
      กราม แรด (58:15.2)
               ฟัน ซี่ ใหญ่ ของ แรด.
กริม (58:16)
         ปลา อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ, เหมือน ปลา กัด.
กริ่ม (58:17)
         คน ดี ใจ, หฤๅ คน บ้า หย่าง หนึ่ง มัน ยิ้ม อยู่ เสมอ.
      กริ่ม ใจ (58:17.1)
               คือ ขะยิ่ม ใน ใจ ว่า คง จะ ได้ เปน ต้น.
กรุ่ม (58:18)
         อาการ นกเขา, ที่ ใจ สบาย มัน ขัน อยู่ เสมอ, หฤๅ อาการ คน ติด ไฟ ไว้ ให้ มี ควัน อยู่ เสมอ.
โกรมกราม (58:19)
         คือ อาการ ที่ นุ่ง ห่ม ผ้า, มัน เลื้อย เฟือย ลง ถึง ส้น ท้าว นั้น.
กรอม (58:20)
         อาการ แห่ง ใจ คน หฤๅ สัตว ที่ ตอ้ง ไภย ได้ ทุกข์, หฤๅ เขา กัก ขัง ไว้ เปน ทุกข์ ไม่ สะบาย ใจ.
      กรอม กรม (58:20.1)
               ความ เหมือน, กรม กรอม.
      กรอม ใจ (58:20.2)
               ความ ไม่ สะบาย ใจ.
กร่อม (58:21)
         ความ ว่า คน ตั้ง ม่อ น้ำ ไว้ บน เตาไฟ*, แล้ว เอา ของ อื่น มี เข้า สาร เปน ต้น เท รวม ลง นั้น.
กร่อม แกร่ม (58:22)
         เรือ ใหญ่ ยาว ดว้ย, ถ้า มี คน ภาย นอ้ย สี่ ห้า คน, หฤๅ คน เคย มา ทำ การ มาก, ถ้า มา ทำ นอ้ย, ว่า ทำ กร่อมแกร่ม.
กรวม (58:23)
         ของ ใหญ่ ครอบ ของ เล็ก ลง ไว้.
      กรวม ข้อ (58:23.1)
               การ ที่ ความ หลาย ข้อ ถาม รวบ กัน เข้า เปน ข้อ เดียว.
      กรวม ความ (58:23.2)
               การ ที่ เอา ความ หลาย สิ่ง, ถาม รวบ กัน เข้า เปน สิ่ง เดียว.
      กรวม ตอ (58:23.3)
               การ ที่ คน ปลูก เรือน, หฤๅ ทำ การ สิ่ง ใด ๆ คร่อม ตอ ลง ไว้.
      กรวม ที่ (58:23.4)
               การ ที่ คน สร้าง บ้าน สร้าง เรือน ครอบ ที่ ลง.
      กรวม ทาง (58:23.5)
               การ ที่ คน ปลูก เรือน, หฤๅ ทำ การ สิ่ง ใด ๆ คร่อม ทาง ลง ไว้.
กร้วม (58:24)
         เสียง เช่น คน เคี้ยว หมาก แขง, หฤๅ คน เคี้ยว แต่ง กวา, เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น.
เกรียม (58:25)
         ความ คน ปิ้ง ปลา, หฤๅ ปิ้ง ขนม จน ศี เหลือง, เกือบ จะ ไหม้ ปี้ง เกรียม ไป แล้ว.
      เกรียม กรอบ (58:25.1)
               คือ ของ ที่ อย้าง ไว้ บน ไฟ, มัน เปราะ จับ เข้า มัน เผาะ ไป นั้น.
      เกรียม กอง ทับ (58:25.2)
               การ ที่ นาย ทหาร จัด แจง พวก ทหาร, คอย แม่ ทับ อยู่ พร้อม กัน.
      เกรียม กรม (58:25.3)
               คือ ใจ รอ้น รน เจ็บ ช้ำ ระกำใจ นั้น.
      เกรียม การ (58:25.4)
               ความ คน จัด แจง การ คอย ท่า อยู่ พร้อม เสร็จ.
      เกรียม ตัว (58:25.5)
               คือ จัด แจง ตัว ไว้, เพื่อ การ ต่าง ๆ นั้น.
กราย (58:26)
         อาการ คน เดิร เฉียด ไป มา เบื้อง ซ้าย เบื้อง ขวา.
      กราย กร (58:26.1)
               อาการ คน เดิร แกว่ง มือ ไป มา เบื้อง หน้า เบื้อง หลัง.
      กราย กรีด (58:26.2)
               อาการ ไก่ ตัว ผู้ เหน ไก่ ตัว เมีย, แล้ว กรีด ปีก, พอง ขน เดิร วง รอบ ตัว เมีย.
      กราย แขน (58:26.3)
               คน เดิร ซัด แขน ไป มา, ข้าง หน้า ข้าง หลัง, ว่า เดิร กรายแขน.

--- Page 59 ---
กราว (59:1)
         สัตว อย่าง หนึ่ง, มี กระดอง แขง หุ้ม* อยู่ นอก เนื้อ, เหมือน เต่า อยู่ ใน น้ำ กิน ดี. อนึ่ง เปน ชื่อ เพลง ปี่ภาษ อย่าง หนึ่ง.
กราว เกรียว (59:2)
         เสียง คน หฤๅ เสียง สัตว อื่อ อึง เปน อัน มาก พร้อม กัน.
กราว เขน (59:3)
         เปน ชื่อ เพลง ปี่ภาษ อย่าง หนึ่ง, สำหรับ ยก พล ให้ ทหาร เดิร.
กราว ใน (59:4)
         เปน ชื่อ เพลง ปี่ ภาษ อย่าง หนึ่ง.
กราว นอก (59:5)
         ชื่อ เพลง ปี่ ภาษ อย่าง หนึ่ง.
กร้าว (59:6)
         เสียง ที่ เอา ไม้ ตำ ลง ใน กรวด, มัน ดัง อย่าง นั้น, ว่า เสียง กร้าว.
กริว (59:7)
         เต่า อย่าง หนึ่ง ตัว โต เหมือน จันละเม็ด, ไข่ มัน ออ่น นุ่ม นิ่ม, กิน ดี.
กริ้ว (59:8)
         ความ ท่าน ผู้ เปน ใหญ่ มี จ้าว เปน ต้น โกรธ.
      กริ้ว โกรธ (59:8.1)
               ใจ ชั่ว ใจ ขุ่น มัว, ใจ โทโส บังเกิด.
      กริ้ว กราษ (59:8.2)
               ใจ โกรธ แขง แรง.
กรุย (59:9)
         การ ที่ คน จะ ขุด คลอง, หฤๅ ตัด ทาง จะ ตั้ง บ้าน ตั้ง เมือง เอา ไม้ หลัก ปัก ลง ไว้ เปน สำคัญ.
      กรุย กราย (59:9.1)
               อาการ คน นุ่ง ผ้า ห่ม ผ้า ปก กรอม ลง มา ถึง ท้าว, แล้ว เดิร ไป เดิร มา.
      กรุย ที่ (59:9.2)
               อาการ คน จะ จับ ที่ ไร่ ที่ นา, หฤๅ ที่ บ้าน ที่ สวน, เอา ไม้ หลัก ปัก ไว้ เปน สำคัญ.
      กรุย ทาง (59:9.3)
               การ ที่ คน จะ ทำ ทาง เอา ไม้ ปัก เปน แถว ไป ให้ รู้.
      กรุย ปราน (59:9.4)
               เปน ชื่อ บ้าน แห่ง หนึ่ง, อยู่ ฝ่าย ใต้ ชื่อ อย่าง นั้น.
      กรุย ไว้ (59:9.5)
               คือ การ ที่ ทำ สำคัญ ไว้ ให้ รู้, เหมือน ใน แม่ น้ำ มี ตอ อยู่ ใต้ น้ำ, เขา เอา ไม้ ปัก ลง ไว้ เปน สำคัญ, ให้ รู้ นั้น.
แกร่ว (59:10)
         อาการ คน ติด โทษ, หฤๅ ตอ้ง เฝ้า เรือน จะ ไป ไหน มิ ได้, ว่า ติด แกร่ว.
กร่อย (59:11)
          ความ ที่ น้ำ ไม่ สู้ จืด สนิด, ปน น้ำ เค็ม บ้าง เล็ก นอ้ย.
กรวย (59:12)
         การ ที่ คน เอา ใบ ตอง มา มว้น ทำ เปน ก้น แหลม ๆ, ปาก กว้าง ๆ. อนึ่ง เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ลูกคล้าย ลูก สาระภี.
      กรวย ซอง (59:12.1)
               การ ที่ เอา ใบตอง มา กลัด เปน กรวย เข้า, แล้ว ทำ ซอง ใส่ พูล ใส่ ดอก ไม้.
      กรวย ปลา (59:12.2)
               การ ที่ คน เอา แหลน แทง ปลา, ใน กอ ไม้ กอ หญ้า.
      กรวย อุปัชฌา (59:12.3)
               สิ่ง ที่ คน เอา ใบ ตอง, หฤๅ ดอก ไม้ ทำ เปน กรวย, แล้ว เอา หมาก พลู ดอก ไม้ ใส่ ใน นั้น, สำหรับ ถวาย อุปัฌชา.
เกรียว (59:13)
         เสียง ที่ คน หฤๅ สัตว รอ้ง เสียง เพรียก ขึ้น พร้อม กัน.
      เกรียว กราว (59:13.1)
               เสียง ที่ คน หฤๅ สัตว รอ้ง เสียง เพรียก ขึ้น พร้อม กัน.
      เกรียว กรู (59:13.2)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว วิ่ง ไป พร้อม กัน, แล้ว รอ้ง ขึ้น พร้อม กัน ดว้ย.
เกรี้ยว กราด (59:14)
         ความ ที่ คน ดุ ร้าย ด่า ว่า แขง แรง นัก.
เกรี้ยว โกรธ (59:15)
         ความ ที่ เจ้า นาย บังเกิด ความ โกรธ.
เกรอะ (59:16)
         อาการ ที่ น้ำ ตัก ใส่ ตุ่ม, หฤๅ ใส่ ภาชนะ สิ่ง ใด ไว้, สิ่ง ที่ มัน นอน ลง ไป อยู่ ข้าง ล่าง, เปน ขี้ ตะกอน อยู่ นั้น,
      เกรอะ กรอง (59:16.1)
               อาการ ที่ น้ำ แป้ง, หฤๅ สิ่ง ใด ๆ กรอง แล้ว มัน เกรอะ ลง ไป อยู่ ข้าง ล่าง.
เกราะ (59:17)
         อาการ ที่ ไม้ หฤๅ สิ่ง ใด ๆ มี ฟืน เปน ต้น, แห้ง โสก ที เดียว. อนึ่ง เสื้อ ทำ ดว้ย เหล็ก, หฤๅ ทอง แดง สำหรับ กัน อาวุทธ ว่า เสื้อ* เกราะ.
      เกราะ นวม (59:17.1)
               คือ เสื้อ เกราะนวม นั้น, คือ รูป เบาะ เล็ก ๆ นั้น.
      เกราะ แห้ง (59:17.2)
               อาการ ที่ ของ สิ่ง ใด ๆ แห้ง ที่ สุด.
กรอ (59:18)
         อาการ ที่ ผู้ ชาย หนุ่ม ๆ แต่ง ตัว, แล้ว ชวน เพื่อน กัน เที่ยว เกี้ยว ผู้ หญิง.
กรอ ด้าย (59:19)
         อาการ ที่ คน ผัด หลอด เอา ด้าย ใส่ หลอด.
กรอ ผู้ หญิง (59:20)
         อาการ ที่ พวก หนุ่ม ๆ, เจ้า ชู้ เที่ยว เกี่ยว ผู้ หญิง.
กร้อ (59:21)
         อาการ ไก่ ตัว ผู้ หนุ่ม ๆ, หฤๅ พวก ผู้ ชาย หนุ่ม, ที่ รื่น เริง ไม่ กลัว ใคร.
กร้อร่อ (59:22)
         อาการ ความ เหมือน กัน กับ กร้อ.
กล้า (59:23)
         ความ ที่ คน หฤๅ สัตว อาท หาร ไม่ กลัว อะไร.
      กล้า แขง (59:23.1)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว ใจ แขง ไม่ กลัว อะไร
      กล้า ปาก (59:23.2)
               ความ ที่ คน พูด จา ห้าว หาร ไม่ กลัว ใคร.
      กล้า มือ (59:23.3)
               อาการ ที่ คน มวย ดี, ชก ตอ่ย ไม้ มือ ไม่ กลัว ใคร.
      กล้า หาร (59:23.4)
               ความ ที่ คน ใจ กล้า ไม่ กลัว ใคร.
      กล้า ฮึก (59:23.5)
               อาการ ที่ คน ไม่ กลัว ใคร ปาก พูด มาก โอ้ อวด ตัว ดว้ย.
กลี่ (59:24)
         สิ่ง ที่ คน ต่อ ดว้ย ไม้, รูป เหมือน หีบ, แต่ เล็ก ๆ สำหรับ ใส่ หมาก พลู บู้ หรี่.
      กลี่ หมาก (59:24.1)
               สิ่ง ที่ คน ทำ ดว้ย ไม้ บ้าง, ดว้ย ทอง เหลือง บ้าง, เหมือน หีบ เล็ก สำหรับ ใส่ หมาก กิน.
      กลี่ หีบ (59:24.2)
               สิ่ง ที่ คน ทำ ดว้ย ไม้ บ้าง, ดว้ย ทอง เหลือง บ้าง, ทอง คำ บ้าง, มี ลิ้น เบื้อง บน สำหรับ ใส่ หมาก พลู บู้ หรี่.

--- Page 60 ---
แกล (60:1)
         สิ่ง ที่ ชอ่ง น่าต่าง ที่ พระ มะหาประสาท, หฤๅ ที่ พระ มะหา มนเทียร, ว่า พระแกล เปน คำ สูง.
ไกล (60:2)
         อาการ ที่ บ้าน เมือง หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, มี อยู่ ห่าง ๆ อยู่ ใน ที่ มิ ได้ ใก้ล.
      ไกล กัน (60:2.1)
               ความ ที่ คือ คน หฤๅ ของ อยู่ ห่าง กัน มาก.
      ไกล ตา (60:2.2)
               คือ ความ ที่ แล ไป ไม่ เหน ของ ชัด นั้น.
ไกล่ เกลี่ย (60:3)
         การ ที่ ทำ กอง เข้า หฤๅ กอง ทราย สูง บ้าง ต่ำ บ้าง, กวาด ให้ เสมอ กัน. อนึ่ง คน โกรธ กัน เรา ว่า ทั้ง สอง ฝ่าย, ให้ ดี กัน.
ใก้ล (60:4)
         อาการ บ้าน เมือง หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ อยู่ ใน ที่ ไม่ ไกล.
      ใก้ล เคียง (60:4.1)
               คือ อาการ อยู่ เคียง ชิด ติด กัน, เรือน ใก้ล เคียง กัน.
เกลา (60:5)
         การ ทำ ไม้ ไผ่, หฤๅ ไม้ ใด ๆ เอา มีด ลิด ข้อ ทำ ให้ เกลี้ยง.
      เกลา ไม้ (60:5.1)
               การ ที่ คน เอา มีด ลิด ไม้ ทำ ให้ เกลี้ยง.
      เกลา เกลี้ยง (60:5.2)
               การ ทำ ไม้ ไผ่, หฤๅ ไม้ หมาก เอา มีด เกลา ทำ ให้ เกลี้ยง.
เกล้า (60:6)
         การ ที่ ทำ ผม จุก หฤๅ ผม มวย, ที่ คน ผูก เข้า ไว้ กลม.
      เกล้า จุก (60:6.1)
               ผม จุก เหมือน เด็ก ๆ, ไท กระหมวด มุ่น ผูก เข้า ไว้.
      เกล้า ผม (60:6.2)
               การ ที่ คน กระหมวด ผม ผูก เข้า ไว้ บน ศีศะ.
      เกล้า กระหมอม (60:6.3)
               คำ คน ตำ* พูด ทูล จ้าว ว่า ถึง ตัว, ว่า หย่าง นั้น.
      เกล้า มวย (60:6.4)
               การ ที่ คน กระหมวด ผม ผูก ไว้ ข้าง หลัง เหมือน กำมือ.
กล่ำ (60:7)
         อาการ ที่ หนัก เฟื้อง หนึ่ง, แบ่ง เปน สี่ สว่น.
กล่อม หนึ่ง (60:8)
         คือ หนัก แปด สว่น, เปน เฟื้อง.
กล้ำ (60:9)
         อาการ ที่ เนื้อ มะพร้าว ใน กะลา นั้น, หฤๅ คน เล็ม น่า ผ้า นั้น, หฤๅ คน, แล สัตว เดิร ไป มา มาก นั้น.
      กล้ำ กลืน (60:9.1)
               อาการ ที่ คือ อุษ่าห์ ขืน กลืน.
      กล้ำ กลาย (60:9.2)
               อาการ ที่ คน, แล สัตว เข้า ไป หลาย ครั้ง หลาย หน, ว่า หา มี ผู้ ใด เดิร กล้ำ กลาย มา ข้าง นี้ ไม่.
      กล้ำ น่า ผ้า (60:9.3)
               การ ที่ คน เล็ม น่า ผ้า.
      กล้ำ มะพร้าว (60:9.4)
               อาการ เนื้อ ใน มะพร้าว ห้าว ที่ หนา, แล บ้าง นั้น, ว่า มะพร้าว กล้ำ หนา.
กลัก (60:10)
         สิ่ง ที่ คน ทำ ดว้ย ปล้อง ไม้ ไผ่ บ้าง, ดว้ย ตะกั่ว บ้าง, เหล็ก วิลาศ บ้าง, เปน ตัว เปน ฝา ปิด เปิด ได้.
      กลัก ตรา (60:10.1)
               สิ่ง ของ ที่ คน ทำ ดว้ย ปล้อง ไม้ ไผ่, ดว้ย ไม้ จริง, สำ หรับ ใส่ ตรา.
      กลัก พริก (60:10.2)
               สิ่ง ที่ เปน เครื่อง สำหรับ ใส่ พริก, ทำ ดว้ย ปล้อง ไม้ ไผ่, เปน ตัว เปน ฝา, สั้น บ้าง ยาว บ้าง, เปน ตัว เปน ฝา, ปิด เปิด ได้.
      กลัก เหล็ก ไฟ (60:10.3)
               สิ่ง ที่ เปน กลัก สำหรับ ใส่ เหล็ก ไฟ.
กลาก (60:11)
         อาการ โรคย์ อย่าง หนึ่ง, เปน ตาม ผิว หนัง เปน เม็ด ๆ, เปน วง กลม คัน ดว้ย.
กลุก กลัก (60:12)
         อาการ คือ คน หลาย คน อยู่ ใน ที่ คับ แคบ เหมือน คุก แล ตร้าง* เปน ต้น นั้น.
กลอก (60:13)
         การ ที่ ทำ สิ่ง ของ กลม ๆ, เอา ใส่ ฝ่า มือ ให้ กลิ้ง กลับ ไป กลับ มา ว่า กลอก ไป กลอก มา.
กลอก แกลก (60:14)
         อาการ ที่ เรือ เล็ก ๆ, ถูก คลื่น ใหญ่, โคลง เคลง ไป มา ว่า เรือ กลอก แกลก นัก.
กลอก กลิ้ง (60:15)
         การ ที่ ทำ ของ กลม ๆ, เอา ใส่ ฝ่า มือ, หฤๅ ภาชนะ สิ่ง ใด ๆ, ให้ กลิ้ง กลอก ไป มา.
กลอก กลับ (60:16)
         การ ที่ ทำ สิ่ง ของ ใด ๆ, ทำ ให้ กลิ้ง กลับ ไป กลับ มา, ว่า พูด กลอก กลับ ไม่ ยั่ง ยืน.
กลอกตา (60:17)
         อาการ ที่ คน, หฤๅ สัตว ทำ ตา ให้ กลอก กลับ ไป มา.
กลอก หน้า (60:18)
         อาการ ที่ คน ทำ ให้ หน้า ส่าย กลอก ไป กลอก มา.
กลอก หัว (60:19)
         อาการ ที่ คน, หฤๅ สัตว ทำ ให้ หัว โคลง กลอก ไป มา,
เกลือก (60:20)
         อาการ ที่ เด็ก ๆ, รอ้งไห้ ทอด ตัว ลง ที่ พื้น กลิ้ง เสือก ไป มา, ว่า มัน เกลือก ไป มา.
เกลือก กลิ้ง (60:21)
         อาการ ที่ คน, หฤๅ สัตว ทอด ตัว ลง กับ พื้น, แล้ว ให้ ตัว กลิ้ง เสือก กลับ ไป กลับ มา.
เกลือก กลั้ว (60:22)
         อาการ ที่ กลิ้ง เกลือก อยู่ กับ ที่ ไม่ สอาจ เปน ต้น.
เกลือก จะ (60:23)
          เปน, ความ ที่ เหน จะ เปน หย่าง นั้น, หฤๅ ถ้า จะ เปน หย่าง นั้น, แม้น จะ เปน หย่าง นั้น.
เกลือก ฝุ้น (60:24)
         การ ที่ ทอด ตัว ลง กลิ้ง ไป กลิ้ง มา ที่ ฝุ้น ว่า คลุกฝุ้น.
เกลือก ว่า (60:25)
         ความ ที่ ถ้า ว่า, แม้น ว่า, หฤๅ ว่า, ว่า, เพื่อ ว่า, เผื่อ ว่า,
กลาง (60:26)
         อาการ สิ่ง ของ ใด ๆ มี ริม อยู่ รอบ เท่า กัน ใน สูญ ไส้ ที่ กึ่ง นั้น.
      กลาง กอง (60:26.1)
               อาการ ที่ สิ่ง ของ ใด ๆ กอง ไว้ ดว้ย กัน มาก, สิ่ง ใด ที่ อยู่ ใน ท่ำ กลาง.
      กลาง เก่า กลาง ใหม่ (60:26.2)
               อาการ ที่ คือ ของ มี ผ้า เปน ต้น, มัน เปน กึ่ง กัน, ใหม่ กับ เก่า นั้น.

--- Page 61 ---
      กลาง คอก (61:26.3)
               อาการ ที่ สัตว ที่ ขัง ไว้ ใน คอก ตัว ใด อยู่ ใน ท่ำ กลาง
      กลาง คัน (61:26.4)
               อาการ ที่ กึ่ง คันนา, หฤๅ กึ่ง คัน กระสุน.
      กลาง แจ้ง (61:26.5)
               อาการ ที่ สิ่ง ของ ใด ๆ, อยู่ กลาง แดด ไม่ มี ร่ม.
      กลาง แดด (61:26.6)
               อาการ ที่ สิ่ง ของ ใด ๆ, ไม่ ได้ อยู่ ใน ร่ม อยู่ ที่ แดด.
      กลาง ดง (61:26.7)
               อาการ ที่ ประเทศ ที่ กึ่ง ดง, หฤๅ กลิ้ง กลาง ดง.
      กลาง เดือน (61:26.8)
               ความ ที่ สิบห้าวัน, หฤๅ กึ่งเดือน, ว่า เพงกลางเดือน.
      กลางวัน (61:26.9)
               อาการ สว่นที่ กึ่งวัน, หฤๅ เพลาเที่ยง นั้น นอน กลางวัน.
      กลาง หาว (61:26.10)
               อาการ ที่ ท่ำ กลาง อากาษ นั้น.
กลิ้ง (61:1)
         อาการ ที่ คน นอน ทำ ตัว ให้ พลิก กลับ ไป ข้าง โน้น ข้าง นี้, หฤๅ เอา ของ กลม ๆ, วาง บน ที่ สูง, ให้ มัน กลิ้ง ลง มา.
      กลิ้ง กลอก (61:1.1)
               อาการ ที่ ลูก คลื่น ใหญ่ มา ใต้ น้ำ, เมื่อ เรือ เล็ก ๆ, มัน เอียง ไป มา นั้น.
      กลิ้ง เกลือก (61:1.2)
               อาการ ที่ คน, หฤๅ สัตว ทอด ตัว ลง กับ พื้น, แล้ว ทำ ตัว ให้ เสือก กลับ ไป กลับ มา.
      กลิ้ง กลาด (61:1.3)
               ความ ที่ คือ ของ ตก ลง ดาดาด ไป นั้น.
      กลิ้ง กลด (61:1.4)
               สิ่ง ที่ เครื่อง สูง อย่าง หนึ่ง สำหรับ ใน เครื่อง แห่.
      กลิ้ง ไป กลิ้ง มา (61:1.5)
               อาการ คือ ล้อ ไป ล้อ มา, หฤๅ หมุน ไป หมุน มา.
      กลิ้ง ขอน (61:1.6)
               อาการ ที่ ขอน ไม้ ทั้ง ปวง, ยก ไม่ ไหว ผลัก ให้ มัน หมุน ไป.
กลึง (61:2)
         การ ที่ คน เอา ไม้ มา ใส่ ใน พร้ามอน, แล้ว ให้ คน ชัก เชือก ให้ มัน หมุน, แล้ว เอา เหล็ก เครื่อง กลึง คอย แทง.
แกล้ง (61:3)
         ความ ที่ คน ตั้ง ใจ ทำ สรรพ การ ทุก อย่าง, หฤๅ กล่าว ถอ้ย คำ ทั้ง สิ้น.
      แกล้ง กัก (61:3.1)
               ความ ที่ คน ตั้ง ใจ ปิด ขัง คน, หฤๅ สัตว ไม่ ให้ ไป ได้
      แกล้ง กดขี่ (61:3.2)
               ความ ที่ คน ตั้ง ใจ ข่มเหง คน ต่ำ ศักดิ, ให้ อยู่ ใน อำนาท.
      แกล้ง ทำ (61:3.3)
               ความ ที่ คน ตั้ง ใจ ทำ การ ต่าง ๆ.
      แกล้ง ว่า (61:3.4)
               ความ ที่ คน ตั้ง ใจ ว่า กล่าว ผู้ อื่น.
กลอง (61:4)
         สิ่ง ที่ คน เอา ไม้ โต ๆ, มา ตัด ออก สั้น* ๆ, แล้ว ทำ ให้ กลวง ใน เอา หนัง ขึง ปิด น่า สอง ข้าง ไว้ ตี ดัง ตุม ๆ.
      กลอง แขก (61:4.1)
               สิ่ง ที่ คน เอา ไม้ โต ๆ, มา ตัด ออก เปน ทอ่น ยาว ๆ, แล้ว ทำ ให้ กลวง ใน, เอา หนัง ขึง ปิด สอง ข้าง ตี นำเสด์จ.
      กลอง โขน (61:4.2)
               กลอง สำหรับ ตี เมื่อ เล่น โขน.
      กลอง ไชยเภรี (61:4.3)
               กลอง สำหรับ ตี เมื่อ ออก รบ ฆ่าศึก.
      กลอง หนัง (61:4.4)
               สิ่ง คือ กลอง สำหรับ ตี เมื่อ เล่น หนัง.
      กลอง ละคอน (61:4.5)
               คือ กลอง สำหรับ ตี เมื่อ เล่น ละคอน.
      กลอง หุ่น (61:4.6)
               คือ กลอง สำหรับ ตี เมื่อ เล่น หุ่น.
กล่อง (61:5)
         สิ่ง ของ เปน เครื่อง ภาชนะ สำหรับ ใส่ ของ รูป เหมือน สมุก, ทาชาด เขียน เปน ลาย กำมะลอ มา แต่ พะม่า เปน ต้น.
      กล่อง เขม (61:5.1)
               เปน สิ่ง ของ สำหรับ ใส่ เขม ทำ ดว้ย ไม้ บ้าง, ดว้ย ทอง เหลือง บ้าง, ทอง แดง บ้าง, มี ฝา ปิด คล้าย กลัก.
      กล่อง ดินสอ (61:5.2)
               เปน สิ่ง ของ สำหรับ ใส่ ดินสอ, ทำ ดว้ย ไม้ บ้าง, ทอง เหลือง บ้าง, ทอง แดง บ้าง.
      กล่อง หมาก (61:5.3)
               เปน สิ่ง เหมือน กลัก, เขา ทำ สำหรับ ใส่ หมาก.
กล้อง (61:6)
         เปน สิ่ง ของ สำหรับ สอ่ง ดู ของ ไกล ให้ เหน ใก้ล, ข้าง หนึ่ง ดู ของ ใก้ล เหน เปน ไกล. อนึ่ง ของ สำหรับ สูบยา บ้าง, สูบฝิ่น บ้าง.
      กล้อง เป่า (61:6.1)
               เปน สิ่ง ของ เครื่อง สำหรับ เป่านก บ้าง, เป่าปลา บ้าง, ทำ ดว้ย ไม้ จริง บ้าง, ไม้ รวก บ้าง, ไม้ ซาง บ้าง มี ลูกแหลม ๆ.
      กล้อง ยาแดง (61:6.2)
               เปน สิ่ง ของ สำหรับ สูบยา แดง, ทำ ดว้ย ไม้ ไผ่ ลำ เล็ก เลือก เอา ที่ งาม ดี, มา แต่ เมือง จีน บ้าง, เมือง นี้ บ้าง.
      กล้อง ยานัด (61:6.3)
               เปน สิ่ง ของ ทำ ดว้ย กะดูก ปีก นก บ้าง, ทำ ดว้ย หลอด บ้าง, สำหรับ ใส่ ยานัด เป่า เข้า ไป ใน จมูก.
      กล้อง สูบฝิ่น (61:6.4)
               เปน สิ่ง ของ ทำ ดว้ย ไม้ สำหรับ สูบฝิ่น.
      กล้อง สอ่ง (61:6.5)
               เปน กล้อง ทำ ดว้ย ไม้, เอา แว่น แก้ว กะจก ใส่ ไว้ ใน สำหรับ สร่อง ดู ของ ใก้ล แล ไกล นั้น.
กลวง (61:7)
         อาการ ปล้อง ไม้ ไผ่ ที่ เปน รู อยู่ ภาย ใน เปน ต้น นั้น, ของ ไม่ ตัน, ว่า กลวง.
      กลวง ตลอด (61:7.1)
               อาการ สิ่ง ที่ เปนชอ่ง รู ตลอด ไป, ว่า ไม่ ตัน ตลอด.
      กลวง (61:7.2)
                เปน ชอ่ง, อาการ ที่ เหมือน อย่าง ชอ่ง ภูเขา กลวง เปน ถ้ำ ตลอด ไป เปน ต้น.
      กลวง (61:7.3)
                เปน รู, อาการ ที่ สัตว มี หนู เปน ต้น ขุด รู ลง ไป ใน ดิน.
เกลียง (61:8)
         เปน สิ่ง ของ คือ เครื่อง สำหรับ ถือ ปูน บ้าง, สำหรับ ฟั่น เทียร บ้าง, ทำ ดว้ย เหล็ก บ้าง ไม้ บ้าง.
      เกลียง ถือปูน (61:8.1)
               เปน สิ่ง ของ ที่ ขัด ถู พื้น ปูน ให้ เกลี้ยง นั้น.
      เกลียง ฟั่นเทียร (61:8.2)
               สิ่ง ที่ เปน เครื่อง สำหรับ ฟั่น เทียร, ทำ ดว้ย ไม้ คล้าย กับ มือ คน.

--- Page 62 ---
เกลี้ยง (62:1)
         อาการ กะดาน ที่ ไส กบ แล้ว ขัด ให้ ดี, หฤๅ คน หัวล้าน ไม่ มี ผม เปน ต้น, ว่า หัว เกลี้ยง.
      เกลี้ยง เกลา (62:1.1)
               อาการ ไม้ ทั้ง ปวง มี ไม้ ไผ่ เปน ต้น, คน เอา มีด พ้รา ทำ ข้อ เสีย ให้ เกลี้ยง.
      เกลี้ยง กลม (62:1.2)
               อาการ ที่ ผล มะนาว, หฤๅ ซ่ม เกลี้ยง หฤๅ ลูก ปืน มี สันฐาน อย่าง นั้น.
กลัด (62:2)
         การ ที่ คน เอา ไม้ มา เหลา เล็ก ๆ เสี้ยม ปลาย แหลม ๆ, หฤๅ เอา เขม บ้าง แทง ขัด ไว้ ที่ ผ้า หฤๅ ใบ ตอง.
      กลัด กลุ้ม (62:2.1)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว ที่ ได้ ทุกข์ เวทนา เพราะ ถูก ปืน, หฤๅ ไฟ ไหม้, และ งู ตอด, พิศ มัน กลุ้ม ขัด ใจ อยู่.
      กลัด หนอง (62:2.2)
               อาการ ที่ บาด แผล, หฤๅ ฝี ที่ แตก หนอง แล้ว, ครั้น ปาก แผล หาย ติด กัน เข้า เปน หนอง ใน อีก.
      กลัด มัน (62:2.3)
               อาการ คือ ของ ที่ มัน มี มันมาก มันออก ไม่ ได้ ขัง อยู่ นั้น.
      กลัด อก กลัด ใจ (62:2.4)
               ความ ที่ คน เปน หวัด คัด ตมูก หายใจ ไม่ ใค่ร ออก, หฤๅ เมื่อ จะ ใก้ล ตาย หายใจ ไม่ ออก.
กลาด (62:3)
         อาการ ที่ เข้า ของ วาง ไว้ เรียง ราย ไป, หฤๅ ผลไม้ หล่น ดาศ ไป, หฤๅ ดวง ดาว ใน อากาษ ขึ้น ดาศ ไป.
      กลาด เกลื่อน (62:3.1)
               อาการ ความ เหมือน กัน กับ เรียง ราย, หฤๅ ผล ไม่ หล่น ลง กลาด เกลื่อน.
      กลาด กลุ้ม (62:3.2)
               อาการ คือ ของ มี ดอกไม้, หฤๅ ผลไม้ เปน ต้น, มัน หล่น ลง เตม ไป ที่ พื้น นั้น.
เกล็ด (62:4)
         สิ่ง ที่ แขง ซอ้น ลำดัพ กัน เปน ชั้น ๆ, ติด อยู่ ที่ หนัง ปลา หลาย อย่าง, และ หนัง งู หฤๅ กะดอง เต่า.
      เกล็ด กะดี่ (62:4.1)
               สิ่ง ที่ เปน เกล็ด ปลา อย่าง หนึ่ง ตัว เล็ก ๆ, คล้าย ปลา สลิด. อนึ่ง โรค ที่ ขึ้น ใน หน่วยตา เด็ก เปน เกล็ด ขาว ๆ.
      เกล็ด เข้า เปลือก (62:4.2)
               การ ที่ นก, หฤๅ หนู เอา ปาก กัด ให้ เปลือก เข้า แตก ออก จาก เม็ด.
      เกล็ด ปลา (62:4.3)
               การ ที่ เกล็ด อัน ติด อยู่ ที่ ตัว ปลา นั้น.
      เกล็ด ฝี (62:4.4)
               อาการ คือ สะเก็ต ฝี นั้น.
      เกล็ด พิมเสน (62:4.5)
               สิ่ง ที่ พิมเสน เปน เกล็ด แบน เล็ก ๆ นั้น. อนึ่ง แพ่ร เปน ดอก กลม ๆ เล็ก ๆ นั้น.
      เกล็ด แรด (62:4.6)
               อาการ ที่ หนัง แรด แตก ระแหง เปน เกล็ด ๆ อยู่ นั้น. อนึ่ง เปน ชื่อ ฝีดาศ อย่าง หนึ่ง.
      เกล็ด หอย (62:4.7)
               เปน สิ่ง คือ ต้น หญ้า อย่าง หนึ่ง ใบ เล็ก ๆ, เปน เถา สำหรับ ทำ ยา.
เกลียด (62:5)
         ความ ที่ คน เหน สิ่ง ของ ที่ โศกโครก, หฤๅ เหน ซาก ผี ที่ เปื่อย เน่า เหม็น ไม่ อย่าก จับ, ให้ ขยะแขยง.
      เกลียด ชัง (62:5.1)
               ความ ที่ คน เหน ขี้ เยี่ยว เกลียด ไม่ จับ ตอ้ง ได้, ไม่ รักษ, ว่า น่า เกลียด น่า ชัง.
      เกลียด น้ำ หน้า (62:5.2)
               ความ ที่ คน ไม่ ชอบ กัน, เหน หน้า กัน เข้า แล้ว, ให้ น่า เกลียด นั้น,
กล่น (62:6)
         (dummy head added to facilitate searching).
      กล่น กลาด (62:6.1)
               อาการ คือ หล่น ลง เตม ไป ที่ พื้น นั้น.
      กล่น เกลื่อน (62:6.2)
               อาการ สิ่ง ของ ใด มี มาก หลาย ตั้ง เรี่ยราย กัน ไป.
กลั่น (62:7)
         การ ที่ คน ต้ม เหล้า, หฤๅ กลั่น น้ำ ดอกไม้ เอา เชื้อ ใส่ ลง ใน ม่อ แล้ว, เอา หวด ช้อน ปากม่อ เอา กะทะ ปิด บน รอง, เอา เหื่อ.
      กลั่น ชี่ (62:7.1)
               การ ที่ เอา กะลา ใส่ ใน ม่อ แล้ว ตั้ง ไฟ ให้ เปน ควัน เอา เหล็ก ปิด เบื้อง บน เอา เหื่อ ควัน นั้น.
      กลั่น น้ำ ดอก ไม้ (62:7.2)
               การ ที่ คน เอา ดอก ไม้ ใส่ ม่อ ลง แล้ว, เอา หวดซ้อน บน ปากม่อ, เอา กะทะซ้อน บนหอด ตั้ง ไฟ ให้ ร้อน, รอง เอา เหื่อ อาย ที่ หยด ลง นั้น.
      กลั่น น้ำมัน (62:7.3)
               การ ที่ ทำ เช่น ว่า นั้น แต่ ว่า เอา น้ำมัน.
      กลั่น เหล้า (62:7.4)
               การ ที่ ต้ม เหล้า นั้น เอง.
กลั้น (62:8)
         ความ ที่ คน หฤๅ สัตว อัด อั้น ลม ไว้ ไม่ หาย ใจ. หฤๅ คน ที่ จะ ถ่าย อุจจาระ ปัศศาวะ อั้น ไว้.
      กลั้น ขี้ (62:8.1)
               ความ คน ปวด ท้อง จะ ถ่าย อุจจาระ ปัศศาวะ กลั้น ไว้.
      กลั้น ใจ (62:8.2)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว อัด ใจ ไว้ ไม่ หาย ใจ.
      กลั้น ความ โสก (62:8.3)
               อาการ ที่ คน โสก เส้า ด้วย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง, สู้ อด ทน ไว้.
      กลั้น น้ำ ตา (62:8.4)
               ความ ที่ คน โสกเส้า น้ำ ตา จะ ไหล ออก, มา สู้ อด กลั้น ไว้ ได้.
      กลั้น พยาบาท (62:8.5)
               ความ ที่ คน โกรธ คิด จะ ทำ อันตราย แก่ ผู้ อื่น ต่าง ๆ, แล้ว ผู้ นั้น อด ใจ ไว้ ได้.
กลิ่น (62:9)
         อาการ ที่ ของ ไม่ มี รูป เกิด แต่ ดอก ไม้ ต่าง ๆ บ้าง, เกิด แต่ ของ ดี บ้าง ของ ชั่ว บ้าง, เมื่อ มัน ฟุ้ง มา รู้ ดว้ย จมูก.
      กลิ่น ชั่ว (62:9.1)
               ความ ที่ กลิ่น ไม่ ดี เกิด แต่ ของ โศกโครก.
      กลิ่น ดี (62:9.2)
               ความ ที่ กลิ่น เกิด แต่ ดอกไม้ หอม ชื่น ใจ.
      กลิ่น เหมน (62:9.3)
               ความ ที่ กลิ่น เกิด แต่ ของ ชั่ว ของ โศกโครก ไม่ หอม.

--- Page 63 ---
      กลิ่น หอม (63:9.4)
               ความ ที่ กลิ่น ดี เกิด แต่ ดอกไม้, หฤๅ กฤษนา กะลำ ภัก เปน ต้น.
กลืน (63:1)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว เอา อาหาร ต่าง ๆ, มี เข้า แล น้ำ เปน ต้น ใส่ ใน ปาก, แล้ว กะเดือก ลง ไป ใน ฅอ ว่า กลืน ลง.
      กลืน เข้า (63:1.1)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว เอา เข้า ใส่ ลง ใน ปาก, แล้ว กะเดือก เข้า ไป ใน ฅอ.
      กลืน แค้น (63:1.2)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว เอา ของ กิน ใส่ เข้า ไป ใน ปาก, แล้ว กลืน ไม่ ใค่ร จะ เข้า ติด ฅอ อยู่.
      กลืน คล่อง ฅอ (63:1.3)
               อาการ ที่ คน เอา ของ กิน ใส่ ใน ปาก กลืน ง่าย, กลืน สะบาย เหมือน กลืน เม็ด มังคุด เปน ต้น.
      กลืน ติดฅอ (63:1.4)
               อาการ ที่ คน เอา ของ ใส่ ใน ปาก, แล้ว กลืน ไม่ เข้า กลืน แค้น ฅอ.
      กลืน ไม่ ลงฅอ (63:1.5)
               อาการ ที่ คือ ของ เฝื่อน ฝาด, คน ไม่ อาจ กลืน เข้า ไป ได้.
โกลน (63:2)
         การ ที่ คน แรก ทำ สิ่ง ของ เปน รูป ใหม่ ๆ, แต่ ยัง ไม่ แล้ว เหมือน เรือ หฤๅ ภาย แจว คน พึ่ง ทำ ยัง ค้าง อยู่.
      โกลน ม้า (63:2.1)
               สิ่ง ที่ เปน เหล็ก ที่ สำหรับ ตีน เหยียบ ข้าง ม้า สองอัน นั้น.
      โกลน ไม้ (63:2.2)
               การ ที่ คน เอา ไม้ มา ถาก ทำ เปน รูป สิ่ง ของ ต่าง ๆ, แต่ ยัง ไม่ ให้ แล้ว.
      โกลน ไว้ (63:2.3)
               การ ที่ คน ทำ สิ่ง ของ ใด ๆ, แต่ ภอ เปน เลา ๆ รูป ไว้ ยัง ไม่ แล้ว.
      โกลน เรือ (63:2.4)
               การ ที่ คน ตัดไม้ ถาก ทำ เปน รูป เรือ ไว้, แต่ ยัง ไม่ แล้ว.
กลอน (63:3)
         สิ่ง ที่ เปน ไม้ บน หลังคา, ที่ สำหรับ ผูก ตอก มุง จาก, หฤๅ มุงกระเบื้อง มุงแฝก. อนึ่ง เปน ชื่อ ไม้ สลัก ที่ สำหรับ ใส่ ประตู.
      กลอน กาพย์ (63:3.1)
               เปน ชื่อ สิ่ง ที่ คน คิด แต่ง หนังสือ ให้ ถอ้ย คำ สำ ผัศ กัน ตาม บท บังคับ อักษร.
      กลอน ประตู (63:3.2)
               สิ่ง ของ คือ ไม้ หฤๅ เหล็ก, เขา ทำใส่ไว้ ที่ บาน ประตู ใส่ ขัด ไว้, เพื่อ จะ ไม่ ให้ เปิด ได้ นั้น.
      กลอน เพลง (63:3.3)
               ความ ที่ คน แต่ง หนังสือ เปนคำ เพลง ให้ คำ จอง ฟัด กัน ตาม บังคับ.
      กลอน เรือน (63:3.4)
               สิ่ง ของ คือ ไม้ ที่ สำหรับ ติด ระแนง บน เรือน, หฤๅ สำหรับ ผูก ตอก มุง หลังคา.
      กลอน ฃอ (63:3.5)
               เปน ชื่อ สิ่ง ของ คือ ไม้ กลอน ที่ เขา จะ วาง ไม้ ระ แนง, เขา อยัก ๆ ไว้ นั้น.
กล่อน (63:4)
         เปน ชื่อ อาการ โรค อย่าง หนึ่ง, มัน มัก ให้ ปัศสาวะ เหลือง ให้ เจ็บ หลัง เปน กำลัง.
      กล่อน น้ำ (63:4.1)
               เปน ชื่อ อาการ โรค อย่าง หนึ่ง, เมื่อ ลง อาบ น้ำ มัก ให้ ปวด ทอ้ง เยี่ยว.
      กล่อน ลงฝัก (63:4.2)
               เปน ชื่อ อาการ โรค อย่าง หนึ่ง, มัน ลง ที่ ฝัก มัก ทำ ให้ อันทะ ใหญ่.
      กล่อน ลม (63:4.3)
               เปน ชื่อ อาการ โรค อย่าง หนึ่ง, มัก ให้ เปน ลม มือ ท้าว เย็น เปน เหน็บ ไป.
      กล่อน เส้น (63:4.4)
               อาการ โรค อย่าง หนึ่ง, มัก ทำ ให้ เส้น ตึง เจ็บ หลัง เปน กำลัง.
      กล่อน แห้ง (63:4.5)
               อาการ โรค อย่าง หนึ่ง, มัก ให้ ไอ ผอม แห้ง ไป.
กล้อน (63:5)
         อาการ ไก่อู ที่ เขา เลี้ยง ไว้ ให้ มัน ชนกัน, จน ขน หัว ไม่ มี.
เกลื่อน (63:6)
         อาการ เข้า ของ ต่าง ๆ, ทิ้ง อยู่ มาก หลาย เรียงราย กัน ไป.
      เกลื่อน กลาด (63:6.1)
               อาการ ที่ เข้า ของ หลาย สิ่ง ตั้ง เรียง ราย กัน ออก ไป เปน อัน มาก.
      เกลื่อน กล่น (63:6.2)
               อาการ ที่ เข้า ของ, หฤๅ ผู้ คน มาก ความ นอก นั้น เหมือน กัน.
      เกลื่อน กลบ (63:6.3)
               การ ที่ คน หว่าน เม็ด เข้า, หฤๅ เม็ด ผัก ลง ใน ดิน, แล้ว เกลี่ย ดิน กลบ เสีย นั้น.
      เกลื่อน ที่ (63:6.4)
               การ ทำ ที่ บ้าน ที่ เรือน สูง บ้าง ต่ำ บ้าง, ไม่ เสมอ กัน คือ เอา จอบ ฟัน ดิน เกลี่ย ให้ เสมอ กัน.
      เกลื่อน ฝี (63:6.5)
               การ ที่ ทำ ฝี ที่ พึ่ง ตั้ง หัว ขึ้น ใหม่ พอกยา ให้ ยุบ หาย ไป.
      เกลื่อน หาย (63:6.6)
               อาการ ที่ เมฆ ตั้งขึ้น มา, แล้ว ลมพัด ให้ ปลิว หาย ไป.
เกลื้อน (63:7)
         เปน ชื่อ อาการ โรค อย่าง หนึ่ง ขึ้น ตาม ผิวหนัง, ที่ ตัว เปน ดอก ขาว ๆ.
      เกลื้อน คางคก (63:7.1)
               อาการ ที่ โรค มัน ขึ้น ตาม ผิวหนัง เปน เม็ด ๆ, เหมือน หนัง คางคก.
กลบ (63:8)
         การ ที่ คน ฝัง ศภ, หฤๅ คน ขุด หลุม, แล้ว เอา ดิน ใส่ ลง ไม่ ให้ เหน ศภ หฤๅ ให้ เตม หลุม เปน ต้น.
      กลบ เกลื่อน (63:8.1)
               ความ ที่ คน ทำ ความ ผิด สิ่ง ใด ไว้, แล้ว ชัก เอา ความ โน้น มา พูด นี่ มา พูด เกลี่ย ไกล่ เสีย มิ ให้ เกิด ความ ได้.
      กลบ เกลี่ย (63:8.2)
               การ ที่ เขา เอา ดิน ตลบ ลง บน พืชนะ* ที่ ปลูก ลง ใน พื้น ดิน, แล้ว เขี่ย เอา ดิน ปิด ปก ลง ให้ ทั่ว นั้น.

--- Page 64 ---
      กลบ ความ (64:8.3)
               ความ ที่ คน ทำ ความ ไว้, แล้ว กลบ เกลื่อน เสีย มิ ให้ เกิด ขึ้น ได้.
      กลบ ดิน (64:8.4)
               การ ที่ คน ขุด บ่อ หฤๅ ขุด หลุม, แล้ว เอา ดิน ถม ดง ให้ เต็ม.
      กลบ ที่ (64:8.5)
               การ ทำ ที่ สวน หฤๅ ที่ นา ขุด ขึ้น ไว้, หฤๅ ไถ ขึ้น ไว้ แล้ว กลับ กลบ ลง เสีย.
      กลบ รอย (64:8.6)
               การ ทำ ซึ่ง รอย ตีน หฤๅ รอย สิ่ง ใด ๆ, เกลี่ย ทำ เสีย ให้ หาย รอย,
      กลบ ลบ กัน (64:8.7)
               ความ ที่ คน สอง คน ต่าง คน ต่าง ด่า ต่าง คน ต่าง ตี กัน, โทษ ของ คน ทั้ง สอง นั้น ภอ ลบ ล้าง กัน.
      กลบ เสีย (64:8.8)
               การ ทำ คือ ปก ปิด, แล้ว เกลี่ย ดิน ลง เสีย นั้น.
กลับ (64:1)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ไป สู่ ที่ อื่น, แล้ว คืน มา ยัง ที่ เดิม. อนึ่ง เดิม นอน ตะแคง อยู่ เบื้อง ทราย, แล้ว พลิก มา เบื้องขวา.
      กลับ กลาย (64:1.1)
               อาการ คือ ความ พูด ไว้ อย่าง นี้, แล้ว ทำ เสีย อย่าง อื่น.
      กลับ คำ (64:1.2)
               ความ ที่ คน พูด อย่าง นี้ สัญา กัน อย่าง นี้, แล้ว ภาย หลัง ยัก พูด เสีย อย่าง อื่น.
      กลับ คืน (64:1.3)
               ความ ที่ คือ เอา ของ ที่ ให้ เขา แล้ว, เอา มา เปน ของ ตัว อีก นั้น.
      กลับ กลอก (64:1.4)
               ความ คือ พูด คำ ไม่ แน่ ไม่ นอน เปน คำ เลาะและ นั้น.
      กลับ ถอ้ย คืน คำ (64:1.5)
               ความ ที่ เดิม รับ ถอ้ย รับ คำ กัน แล้ว, ครั้น มา ภายหลัง กลับ คำ เสีย หา รับ ไม่.
      กลับ ใจ (64:1.6)
               ความ ที่ ตั้งใจ เสีย* อย่าง อื่น, ใจ ไม่ ตั้ง อยู่ อย่าง เดิม นั้น.
      กลับ ดี (64:1.7)
               ความ ที่ เปน ชั่ว, แล้ว กลับ เปน ดี.
กลีบ (64:2)
         สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ที่ ซอ้น หฤๅ เรียง กัน เปน ชัน ๆ, เหมือน อย่าง กลีบ ซ่ม แล ดอกไม้ เปน ต้น.
      กลีบ กะดาษ (64:2.1)
               อาการ คือ ของ เปน ขนบ เหมือน สมุท ไทย, เรียก กลีบ กะดาษ ก็ ได้.
      กลีบ ซ่ม (64:2.2)
               อาการ ที่ ผล ซ่ม ทั้ง ปวง ที่ เนื้อ ใน นั้น มี ผิว หุ้ม, แล้ว ซอ้น กัน อยู่ เปน กลีบ นั้น.
      กลีบ เมฆ (64:2.3)
               อาการ ที่ เมฆ ที่ ตั้ง ขึ้น แล้ว, แล ดู ซอ้น กัน เปน ชั้น ๆ นั้น.
      กลีบ เสื้อ (64:2.4)
               สิ่ง คือ กะเป๋า เสื้อ ที่ เย็บ ติด กัน เปน ชั้น ๆ นั้น.
      กลีบ หู (64:2.5)
               อาการ คือ ใบ หู ที่ เปน กลีบ อยู่ นั้น.
แกลบ (64:3)
         เปลือก เข้า ที่ เขา สี แตก ออก จาก เม็ด เข้า นั้น.
      แกลบ เข้า จ้าว (64:3.1)
               สิ่ง คือ เปลือก เข้า จ้าว นั้น เอง.
      แกลบ เข้า เหนี่ยว (64:3.2)
               เปน สิ่ง คือ เปลือก เข้า เหนี่ยว นั้น เอง.
      แกลบ เข้า โภช (64:3.3)
               เปน สิ่ง คือ เปลือก ที่ แตก ออก จาก เม็ด เข้า โภช นั้น เอง.
      แกลบ เข้า ลีบ (64:3.4)
               สิ่ง ของ คือ เปลือก เข้า ลีบ ที่ ไม่ มี เม็ด ใน นั้น.
      แกลบ เข้า เม่า (64:3.5)
               สิ่ง ของ คือ เปลือก เข้าเม่า ที่ แตก ออก จาก เม็ด นั้น.
กลม (64:4)
         อาการ ที่ สิ่ง ของ ที่ ไม่ แบน, ไม่ เปน เหลี่ยม, ไม่ รี มี สัน ถาน เหมือน ลูก ปืน, และ ผล มะนาว เปน ต้น.
      กลม กล่อม (64:4.1)
               อาการ ที่ สิ่ง ของ ใด ๆ, คน ถาก กล่อม ให้ กลม เหมือน อย่าง เสา ไส กบ.
      กลม กลอก (64:4.2)
               อาการ ที่ ทำ ลูก มะนาว หฤๅ ลูก กระสุร คน เอา ใส่ ใน ฝ่า มือ ให้ กลิ้ง กลอก ไป มา.
      กลม เกลี้ยง (64:4.3)
               อาการ สิ่ง ของ ที่ กลม เหมือน อย่าง ลูก มะนาว เปน ต้น, แล้ว เกลี้ยง ดว้ย ไม่ มี ขน.
      กลม เกลียว (64:4.4)
               อาการ คือ เกลียว เชือก ที่ เขา ฟั่น เขมง กลม ดี นั้น. อย่าง หนึ่ง คน ไม่ แก่ง แย่ง ทำ การ ดี ไป ดว้ย กัน.
กลั่ม (64:5)
         ความ ที่ เงิน, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ หนัก เฟื้อง หนึ่ง, แบ่ง ออก เปน สี่ สว่น ๆ หนึ่ง นั้น เปน กลั่ม.
กลั้ม (64:6)
         อาการ เนื้อ มะพร้าว ที่ ติด กะลา อยู่ นั้น, หฤๅ เล่ม น่า ผ้า.
กลุ่ม (64:7)
         การ ที่ คน เอา ด้าย หฤๅ ป่าน มา มว้น เปน กอ้น ๆ. อนึ่ง คน หฤๅ สัตว เดิร ไป เปน หมู่* ๆ.
      กลุ่ม หนึ่ง (64:7.1)
               อาการ ของ เขา กำ แล้ว เอา เชือก ผูก ทำ ไว้ เปน ที่ ๆ นั้น.
      กลุ่ม กอ้น (64:7.2)
               การ ทำ ผ้า หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, มว้น เข้า เปน กอ้น ๆ.
      กลุ่ม ด้าย (64:7.3)
               สิ่ง ที่ คน เอา ด้าย มา มว้น เข้า เปน กลุ่ม ๆ.
      กลุ่ม ป่าน (64:7.4)
               สิ่ง ที่ คน เอา ป่าน มา ทำ เปน กลุ่ม ๆ.
      กลุ่ม พลู (64:7.5)
               การ ที่ คน เอา พลู มา ห่อ ใบตอง ทำ เปน กลุ่ม ๆ.
กลุ้ม (64:8)
         (dummy head added to facilitate searching).
      กลุ้ม กลัด (64:8.1)
               อาการ ที่ คน เปน ไข้ หนัก, พิศม์ มัน กลุ้ม อยู่ ใน ใจ, หฤๅ คน โกรธ มุ่น หมก อยู่ ใน ใจ.
      กลุ้ม กลั้ม ใจ (64:8.2)
               อาการ ที่ คน ไม่ สะบาย ใน ใจ, ให้ รอ้น รน เหมือน จะ คลั่ง เปน บ้า ไป, คือ ใจ โกรธ งุ่น ง่าน.
      กลุ้มใจ (64:8.3)
               ความ เหมือน กัน ทั้ง สิ้น, คือ อาการ ที่ งุ่นง่าน ใจ นั้น เอง.

--- Page 65 ---
      กลุ้ม พิศ (65:8.4)
               อาการ ที่ คน งูกัด, หฤๅ ไฟ ลวก, พิศ มัน กลุ้ม อยู่ ใน ใจ, หฤๅ อาการ แห่ง ยา พิศ นั้น.
      กลุ้มรุม (65:8.5)
               การ ที่ คน หฤๅ สัตว วิวาท กัน, ฝ่าย ข้าง พวก มาก ลง มือ พร้อม กัน ชว่ย กัน ตี ข้าง ผู้ นอ้ย.
      กลุ้ม อก (65:8.6)
               ความ คือ จิตร ใจ รำคาน วุ่น วาย นั้น, ใจ ไม่ ปรกติ ราว กะจะ เปน บ้า.
แกล้ม (65:1)
         การ ที่ คน ยก ไม้ ซุง ขึ้น วาง บน ม้า, แล้ว เอา ไม้ หนุน ข้าง ๆ ประสงค์ จะ มิ ให้ โคลง ไป ได้.
      แกล้ม เหล้า (65:1.1)
               สิ่ง ที่ เปน ของ กิน ทั้ง ปวง เปน ต้น, คือ เนื้อ พล่า ปลา ต้ม ยำ, ที่ สำหรับ กิน กับ เหล้า นั้น.
กล่อม (65:2)
         อาการ ที่ คน รอ้ง เพลง ให้ เด็ก นอน, หฤๅ คน ถาก เสา ให้ กลม งาม.
      กล่อม เกลี้ยง (65:2.1)
               ความ คือ กล่อม ดว้ย เสียง เพราะ จับ ใจ นั้น. อนึ่ง อาการ ที่ คน ถาก เสา กล่อม ให้ เกลี้ยง นั้น.
      กล่อม กลม (65:2.2)
               การ ที่ คน ถาก ไม้ หฤๅ ถาก เสา ให้ เกลี้ยง กลม งาม.
      กล่อม หนึ่ง (65:2.3)
               ความ คือ หนัก สอง กล่อม เปน กล่ำ หนึ่ง.
      กล่อม ช้าง (65:2.4)
               ความ คือ ช้าง ดี ที่ เปน มงคล ได้ มา ใหม่, แล้ว เขา รอ้ง เพลง กล่อม ให้ ช้าง ฟัง.
      กล่อม ลูก (65:2.5)
               ความ ที่ คน ขับ เพลง กล่อม ให้ ลูก ออ่น หลับ.
      กล่อม เสา (65:2.6)
               การ ที่ คน ถาก เสา ให้ กลม งาม.
      กล่อม ห่อ (65:2.7)
               เสียง ขับ ที่ คน แต่ง ขันหมาก ทำ งาร บ่าวสาว ให้ คน รอ้ง เพลง เล่น มะโหรี ที่ ห่อ ใหม่ นั้น.
กล้อม แกล้ม (65:3)
         อาการ ที่ คน แก่ เคี้ยว เข้า ปลา อาหาร ไม่ สนัด, เพราะ ฟัน หัก. อนึ่ง คือ อะลุ่ม อล่วย.
เกลี่ยม (65:4)
         ความ เปน ชื่อ คน อย่าง นั้น ก็ มี บ้าง.
กลาย (65:5)
         อาการ ที่ เดิม เปน ของ อย่าง นี้, แล้ว กลับ เปน ของ อย่าง อื่น, เหมือน ตัว หนอน กลับ เปน แมงวัน.
      กลาย กลับ (65:5.1)
               อาการ ที่ ของ สิ่ง ใด ๆ, ไม่ ยั่ง ยืน ยอ่ม แปร ไป ต่าง ๆ, เหมือน อย่าง ตัว น้ำ กลับ เปน ยุง เปน ต้น.
      กลาย เภท (65:5.2)
               ความ ที่ เดิม เปน เภท คราวาษ, ภายหลัง กลับ เปน ภิกขุ, หฤๅ เดิม เปน แขก กลับ เปน ไทย.
กล้าย (65:6)
         สิ่ง ที่ เปน ต้น อย่าง หนึ่ง, ใบ ก้าน ต้น ลำ เหมือน กล้วย, แต่ ลูก ยาว หย่อน ศอก ศัก นอ้ย กิน ดี เหมือน กล้วย.
กล่าว (65:7)
         เสียง ที่ เปน คำ พูด กัน, คือ อาการ ที่ พูดจา ต่าง ๆ นั้น เอง.
      กล่าว ขวัน (65:7.1)
               ความ ที่ คน พูด จา ติเตียน กัน ต่าง ๆ, พูด ลับหลัง คือ พูด นินทา กัน นั้น เอง.
      กล่าว คำ (65:7.2)
               ความ ที่ กล่าว ถอ้ยคำ ที่ พูด นั้น เอง, คือ พูด คำ ต่าง ๆ เปน ต้น นั้น.
      กล่าว จริง (65:7.3)
               ความ ที่ พูด ไม่ ปด, คือ คำ สัจ, ไม่ กล่าว คำ ให้ คลาด ให้ ผิด นั้น เอง.
      กล่าว ดี (65:7.4)
               ความ ที่ พูด ไม่ มี ชั่ว, คือ พูด เพราะ เปนคำ สุภาสิต นั้น เอง
      กล่าว ตอบ (65:7.5)
               ความ ที่ พูด โต้ ตอบ, เหมือน เขา ถาม มา, เรา บอก แล้ว กลับ ถาม เขา บ้าง.
      กล่าว ตาม (65:7.6)
               ความ ที่ ว่า ไร ว่า ตาม กัน, คือ พูด ตาม เรื่อง ราว, หฤๅ ตาม ความ นั้น เอง.
      กล่าว ถูก (65:7.7)
               ความ ที่ คน พูด ไม่ ผิด, คือ กล่าว ดี กล่าว ชอบ นั้น.
      กล่าว ถึง (65:7.8)
               ความ ที่ คน พูด ถึง สิ่ง ใด ๆ, คือ กล่าว ถึง เหตุ ผล ต่าง ๆ นั้น.
      กล่าว เถียง (65:7.9)
               เสียง ที่ คน พูด แก่ง แย่ง ไม่ ตก ลง กัน, คือ พูด เถียง กัน นั้น.
      กล่าว ธรรม (65:7.10)
               คือ ว่า กล่าว ถอ้ย คำ ปราศจาก วะจี ทุจริต ทั้ง สี่ นั้น, คือ แสดง ธรรม นั้น เอง.
      กล่าว โทษ (65:7.11)
               ความ ที่ คือ พูด ว่า คน นั้น กะทำ ผิด อย่าง นั้น ๆ, คือ การ ที่ ฟอ้ง รอ้ง หา ความ กัน นั้น.
      กล่าว มุสา (65:7.12)
               ความ ที่ คน พูด ปด ฬ่อ ลวง, คือ พูด ปิด บัง, พูด อำ- พราง* นั้น.
      กล่าว หยาบ ช้า (65:7.13)
               ความ ที่ คน พูด หยาบ ช้า เผ็ด รอ้น, คือ กล่าว พรุสวาท นั้น.
กล้าว (65:8)
         การ ที่ คน กระหมวด ผม ผูก ให้ เปน จุก เปน มวย.
แกล้ว (65:9)
         ความ ที่ กล้า, คือ อาการ ที่ อาจหาร ไม่ กลัว นั้น.
      แกล้ว กล้า (65:9.1)
               อาการ ที่ คน ไม่ กลัว สิ่งใด, คือ การ ที่ องอาท เหมือน นาย ทหาร เปน ต้น นั้น.
กลอย (65:10)
         สิ่ง ของ อย่าง หนึ่ง ต้น เปน เถา มี หนาม, หัว อยู่ ใต้ ดิน, กิน ได้.
      กลอย แก่ (65:10.1)
               อาการ ที่ คน แก่ แล้ว, แต่ง ตัว นุ่ง ผ้า ห่ม ผ้า เหมือน คน หนุ่ม ๆ.
      กลอย ใจ (65:10.2)
               ความ ที่ หน้า รักษ หน้า ชม.
      กลอย ตา (65:10.3)
               ความ ที่ ทำ เปน ขวัน ตา, คือ ตา ดู เล่น สบาย ใจ.

--- Page 66 ---
      กลอย สวาศ (66:10.4)
               ความ ที่ ซาม รักษ ซาม เชย.
กล้วย (66:1)
         สิ่ง ของ ที่ ต้น เปนกาบ ๆ, ใบ ยาวใหญ่, ตกเครือ เปน ปลี, ลูก ยาว ๆ สุก กิน หวาน ดี.
      กล้วย กุ (66:1.1)
               สิ่ง ที่ ต้น ใบ เหมือน กัน, ลูก สั้น ๆ กลม ๆ สุก กิน หวาน ดี.
      กล้วย กรัน (66:1.2)
               เปน กล้วย อย่าง หนึ่ง, เครือ ไม่ สู้ โต ลูก เล็ก ๆ, คล้าย ๆ กล้วย น้ำนม ราช สีห์ สุก กิน หวาน.
      กล้วย ไข่ (66:1.3)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ ตก เครือ เหมือน กัน, ลูก สุก นั้น เปลือก บาง, กิน หวาน ดี.
      กล้วย เขียว ไข่กา (66:1.4)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ต้นใบ ลูก เหมือน กล้วย หัก มุก, เมื่อ ดิบ* ศี ขาว.
      กล้วย ครั่ง (66:1.5)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล นั้น ศี แดง เหมือน น้ำ ครั่ง สุก กิน ดี.
      กล้วย คอ่ม (66:1.6)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ต้น สูง ประมาณ ศอก หนึ่ง, ก็ ตก เครือ ๆ นั้น ตั้ง ดิน.
      กล้วย งาช้าง (66:1.7)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล นั้น งอน ๆ คล้าย งาช้าง.
      กล้วย จังนวล (66:1.8)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, แต่ ผล นั้น คล้าย กล้วย ไข่ สุก กิน ดี.
      กล้วย ซ่ม (66:1.9)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล นั้น เหมือน กล้วย หักมุก, เมื่อ สุก นั้น รศ เปรี้ยว ศัก นอ้ย.
      กล้วย ตะนี (66:1.10)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ต้น ผล นั้น มี เม็ด มาก ปลูก* ไว้ สำ หรับ ใช้ ใบ นั้น.
      กล้วย ตีบ หนัง (66:1.11)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล นั้น คล้าย กล้วย หักมุก เปลือก เหนี่ยว.
      กล้วย ตีบ หอม (66:1.12)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล นั้น คล้าย กล้วย หักมุก สุก กลิ่น หอม,
      กล้วย น้ำ (66:1.13)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ชอบ ที่ ริม น้ำ สุก รศ หวาน เย็น.
      กล้วย น้ำนม ราชสีห์ (66:1.14)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล นั้น สุก กลิ่น หอม กิน หวาน ดี นัก.
      กล้วย น้ำ ละว้า. กล้วย อย่าง หนึ่ง ผล สุก กิน หวาน (66:1.15)
               เดิม ได้ มา แต่ ไร่ พวก ละว้า.
      กล้วย ดอกบัว (66:1.16)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ เล็ก ๆ, มี ปลี ตก ปลาย ยอด คล้าย ดอก บัว.
      กล้วย น้ำ เชิงลาย (66:1.17)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง มี อยู่ แถบ เมือง เหนือ, เมื่อ สุก นั้น กิน หอม หวาน เย็น ดี นัก.
      กล้วย น้ำ กาบดำ (66:1.18)
               คือ กล้วย น้ำ นั้น เอง, แต่ กาบ มัน ดำ ผลใหญ่.
      กล้วย พระ (66:1.19)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ คล้าย กล้วย ตะนี, แต่ โคน ต้น นั้น ใหญ่ กว่า กล้วย ทั้ง ปวง.
      กล้วย มะลิออ่ง* (66:1.20)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ เหมือน กล้วย น้ำละว้า, แต่ ลูก ขาว ผอ่ง เปน นวล.
      กล้วย หักมุก (66:1.21)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, ผล ต้น ใบ เหมือน กล้วย* เขียว ไข่กา, เมื่อ สุก ปิง ไฟ กิน ดี.
      กล้วย หอม (66:1.22)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ต้น ใบ คล้าย กัน, ผล โต ยาว ดว้ย สุก, กิน หอม หวาน ดี.
      กล้วย หอม เขียว (66:1.23)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, เมื่อ สุก นั้น เปลือก เขียว กิน หอม หวาน.
      กล้วย หอม ดง (66:1.24)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, เมื่อ สุก นั้น ศี เหลือง เรื่อ ๆ, กิน หวาน เย็น เดิม เอา มา แต่ ดง.
      กล้วย หอม ทอง (66:1.25)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง, เมื่อ สุก เหลือง งาม เหมือน ทอง, กิน หวาน หอม ดี.
      กล้วย หอม ว้า (66:1.26)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ผล นั้น, เมื่อ สุก ศี เหลือง กระ- คล้าย หอมดง กิน หวาน ดี.
      กล้วย เล็บ มือ นาง (66:1.27)
               กล้วย อย่าง หนึ่ง ผล นั้น คล้าย กล้วยน้ำ, แต่ ยาว ๆ คล้าย กับ นิ้ว มือ.
เกลียว (66:2)
         อาการ เหมือน อย่าง เชือก เส้น หนึ่ง มี สอง เกลียว บ้าง, สาม เกลียว บ้าง สี่ เกลียว บ้าง, ที่ บิด ๆ พัน กัน นั้น.
      เกลียว กลม (66:2.1)
               ความ เหมือน กลม เกลียว ว่า แล้ว.
      เกลียว ข้าง (66:2.2)
               อาการ เอ็น ที่ เปน เกลียว อยู่ ตาม สีข้าง ทั้ง สอง นั้น.
      เกลียว เชือก (66:2.3)
               อาการ แห่ง เชือก ที่ คน ฟั่น บิด เปน เกลียว อยู่ นั้น.
      เกลียว หลัง (66:2.4)
               อาการ แห่ง เอ็น ที่ เปน เกลียว อยู่ ข้างหลัง คน นั้น.
เกลี่ย (66:3)
         การ ทำ ซึ่ง กอง เข้า หฤๅ กอง ทราย กอง ดิน, ที่ สูง บ้าง ต่ำ บ้าง, ไม่ เสมอ กัน คุ้ย กวาด ลง ให้ เสมอ กัน.
      เกลี่ย ไก่ล (66:3.1)
               ความ ที่ คน สอง ฝ่าย วิวาท โกรธ กัน อยู่, เรา พูด จา ว่า กล่าว ให้ ดี กัน. อนึ่ง กอง ดิน หฤๅ กอง ทราย เกลี่ย ให้ เสมอ กัน.
      เกลี่ย เข้า (66:3.2)
               การ ทำ ซึ่ง กอง เข้า ที่ สูง มูน อยู่ นั้น, เรา เกลี่ย ให้ ราบ เสมอ กัน.

--- Page 67 ---
      เกลี่ย ความ (67:3.3)
               ความ ที่ คน สอง ฝ่าย วิวาท เปน ความ กัน อยู่, เรา พูด จา เกลี่ย ไก่ล ให้ เลิก แล้ว กัน เสีย.
      เกลี่ย ดิน (67:3.4)
               การ ที่ ทำ ดิน ที่ ไม่ เสมอ กัน สูง บ้าง, ต่ำ บ้าง, เรา เกลี่ย ลง ให้ เสมอ กัน.
เกลี้ย กล่อม (67:1)
         ความ พูด เหมือน พวก ซอ่ง, ตั้ง บ้าน อยู่ ตาม ป่า ตาม ดง, ผู้ ใด หนี จะ ไป อื่น พูด เล้า โลม ไว้ ได้.
เกลือ (67:2)
         สิ่ง ของ เปน กอ้น เล็ก ๆ, ศี ขาว รศ เค็ม, ทำ ดว้ย น้ำ เค็ม บ้าง, หุง ดว้ย น้ำ ด่าง บ้าง.
      เกลือ ด่าง (67:2.1)
               เปน เกลือ ที่ เขา หุง ดว้ย น้ำ ด่าง, มา แต่ เมือง นคร ชราเสมา* บ้าง, มา แต่ เมือง ลาว บ้าง.
      เกลือ ทะเล (67:2.2)
               เปน เกลือ ที่ ทำ ดว้ย น้ำ เค็ม ทะเล นั้น.
      เกลือ สินเทา (67:2.3)
               เปน เกลือ ที่ หุง ดว้ย ด่าง นั้น เอง.
เกลอ (67:3)
         ความ คือ คน ที่ เปน เพื่อน รักษ กัน, แต่ มัน ยอ่ม สบถ กัน ดว้ย น้ำ เหล้า,
      เกลอ กัน (67:3.1)
               ความ คือ คน สอง คน หฤๅ สาม คน, เปน เพื่อน รักษ กัน ต่าง คน ต่าง สาบาน กัน ดว้ย น้ำ เหล้า.
      เกลอ น้ำสบถ (67:3.2)
               เรื่อง ความ เหมือน กัน กับ เกลอ กัน, คือ สะหาย ที่ สะบถ ว่า จะ ซื่อ สัจ ต่อ กัน.
กลัว (67:4)
         ความ ที่ คน หฤๅ สัตว ไม่ กล้า, ใจ ขลาด, คือ ความ ครั้น คร้าม พรั่น พรึง นั้น เอง.
      กลัว เกรง (67:4.1)
               คือ ความ สดุ้ง ตกใจ, แล ความ ยำเกรง นั้น.
      กลัว กัน ไย (67:4.2)
               ความ คือ คน ที่ มี ยศศักดิ์, แล วาศนา เสมอ กัน, เมื่อ โกรธ กัน, แล มัก พูด ว่า กลัว กัน ไย, หฤๅ กลัว ทำไม.
      กลัว งกไป (67:4.3)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว กลัว จน ตัว สั่น.
      กลัว ชก กัน (67:4.4)
               ความ ที่ กลัว จะ วิวาท ต่อ กัน.
      กลัว ยาก (67:4.5)
               ความ ที่ คน กลัว จะ ตอ้ง ลำบาก เปน ทาษ เขา.
      กลัว ตาย (67:4.6)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว กลัว จะ ตอ้ง สิ้น จาก ความ เปน.
      กลัว ปาก (67:4.7)
               ความ ที่ คน วิวาท เถียง กัน สู้ คารม เขา ไม่ ไหว, เพราะ กลัว ถอ้ย คำ เขา.
      กลัว ผี (67:4.8)
               ความ ที่ คน กลัว ผู้ ที่ ตาย ไป แล้ว, เพราะ เขา ถือ ว่า, จิตร วิญาณ ผู้ ตาย นั้น ไป บังเกิด เปน ผีหลอก หลอน ได้ ต่าง ๆ.
      กลัว ห่า (67:4.9)
               ความ ที่ คน กลัว ผี ปิสาจ จะ มา ทำ อันตราย ต่าง ๆ, เหมือน อย่าง โรค ลงราก เปน ต้น.
กลั้ว (67:5)
         ความ คือ กลิ้ง เกลือก อยู่ ใน โคลน เปน ต้น.
      กลั้ว เกลือก (67:5.1)
               ความ คือ ระคน ปน กัน.
กล้อ แก้ล (67:6)
         อาการ คือ เรือ เล็ก ขี่ ได้ คน เดียว, ภอ เพียบ ภาย ไป ได้, แต่ มัน กลอก แกลก นั้น.
กว่า (67:7)
         ความ ที่ เดิม ของ นั้น มี อยู่ สิ่ง เดียว, แล้ว กลับ มี ยิ่ง เกิน นั้น ขึ้น ไป, ว่า มาก กว่า นั้น อีก.
      กว่า นี้ (67:7.1)
               ความ ที่ สิ่ง ของ มี มาก เกิน นี้ ขึ้น ไป.
      กว่า นั้น (67:7.2)
               คือ ของ มาก กว่า ที่ เขา นับ นั้น.
ไกว (67:8)
         อาการ คน จับ ที่ เปล, หฤๅ ของ สิ่ง ใด ที่ หอ้ย อยู่ ผลัก ให้ แกว่ง ไป แกว่ง มา.
      ไกว ชิงช้า (67:8.1)
               การ ที่ คน จับ เชือก ชิงช้า ชัก ให้ แกว่ง ไป แกว่ง มา.
      ไกว เปล (67:8.2)
               การ ที่ คน ผลัก เปล ให้ แกว่ง ไป แกว่ง มา.
      ไกว ลูก (67:8.3)
               การ ที่ คน ให้ ลูก นอน ใน อู่ หฤๅ เปล, แล้ว ผลัก ให้ ไกว ไป ไกว มา.
กวัก (67:9)
         อาการ ที่ คน ยก มือ ขึ้น ทำ, เหมือน นก บิน รอ้ง เรียก ให้ กัน มา, ดว้ย สำคัญ อย่าง นั้น.
      กวัก ไกว (67:9.1)
               อาการ คือ ใบไม้ ที่ ติด อยู่ กับ ก้าน, ครั้น ถูก ลม ภัด, ก็ สบัด กวัก ไกว ไป มา นั้น.
      กวัก มือ (67:9.2)
               อาการ ที่ คน เอา มือ กวัก ๆ เรียก กัน.
กวาง (67:10)
         สัตว สี่ ตีน อย่าง หนึ่ง, รูป คล้าย กับ สมัน, มี เขา แตก เปน กิ่ง เกะกะ, กิน หญ้า อยู่ ตาม ชาย ทุ่ง ชาย ป่า.
      กวาง ทอง (67:10.1)
               คือ กวาง ขน นั้น มี ศี เหลือง เหมือน ศี ทอง.
กว้าง (67:11)
         ความ ที่ แม่ น้ำ, หฤๅ หว้ย หนอง คลอง บึง บาง เปน ต้น, ที่ ไม่ แคบ นั้น.
      กว้าง ขวาง (67:11.1)
               คือ การ ที่ วัด ขวาง ไป ตาม กว้าง นั้น เอง.
แกว่ง (67:12)
         การ ทำ คือ ไกว ไป ไกว มา นั้น.
      แกว่ง ไป (67:12.1)
               ความ คล้าย กัน คือ ไกว ไป, หฤๅ หัน เห ไป มา นั้น.
      แกว่ง ไกว (67:12.2)
               อาการ คือ ไป ข้าง โน้น, แล้ว มา ข้างนี้ เหมือน ลูก ตุ้ม นาระกา นั้น.
      แกว่ง มา (67:12.3)
               การ ที่ ไกว มา หฤๅ หัน มา นั้น.
      แกว่ง หา (67:12.4)
               ความ คล้าย กับ เที่ยว หา, หฤๅ หัน หา นั้น.
กวัด (67:13)
         ความ คล้าย กัน กับ แกว่ง. อนึ่ง เหมือน อย่าง ใบไม้ ตอ้ง ลม นั้น.
      กวัด แกว่ง (67:13.1)
               อาการ เหมือน อย่าง คน รำดาบ รำ กระบี่, ทำ ให้ มัน ผัด ผัน ไป นั้น.

--- Page 68 ---
กวาด (68:1)
         การ ที่ คน ปัด ที่ บ้าน ที่ เรือน ดว้ย กราด, หฤๅ ยุง ปัด ไม่ ให้ มี หยาก เยื่อ แล ผง เปน ต้น.
      กวาด คน (68:1.1)
               ความ ที่ เหมือน อย่าง มี ราช การ ทับ ศึก เกิด ขึ้น, แล้ว ให้ เกน คน ไล่ เข้า มา ให้ หมด.
      กวาด ครัว (68:1.2)
               ความ เหมือน นาย ทับ ใหญ่ ยกพล ไป ทำ สงคราม ได้ ไชย ชำนะ, แล้ว ให้ ไล่ ครัว อพยบ เข้า มา.
      กวาด ตอ้น (68:1.3)
               การ ที่ กวาด ผู้ คน ครอบ ครัว ไล่ ลง มา, คือ การ ที่ ไล่ ตอ้น กวาด ไป นั้น เอง.
      กวาด แผ้ว (68:1.4)
               การ ทำ คือ กวาด ปัด ที่ ไม่ ให้ มี ผง, แล อยากเยื่อ นั้น.
      กวาด ผง (68:1.5)
               การ ที่ คน เอา กราด, หฤๅ สิ่ง ใด ๆ ปัด ผง เสีย.
กว้าน (68:2)
         สิ่ง ที่ เปน เครื่อง สำหรับ ถอน สมอ, แล ชัก ใบ ขึ้น ทำ ดว้ย ไม้* บ้าง เหล็ก บ้าง.
      กว้าน ใบ (68:2.1)
               การ ที่ คน เดิร กว้าน ชัก ใบ ขึ้น เหมือน สำเภา จีน.
      กว้าน สมอ (68:2.2)
               การ ที่ คน เดิร กว้าน ถอน สมอ ขึ้น.
เกวียน (68:3)
         ความ เปน ชื่อ แห่ง การ นับ, คือ แปด สิบ สัด. อนึ่ง เปน เครื่อง ใช้ มี งอน มี ขา สำหรับ บันทุก เข้า เปน ต้น.
ขา (68:4)
         อาการ แห่ง คน มี สอง ขา, สัตว มี สอง ขา บ้าง, สี่ ขา บ้าง, คือ ตั้ง แต่ ที่ สุด เอว ลง ไป ถึง เข่า.
      ขา กาง (68:4.1)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว, แยก ขา กว้าง ถ่าง ออก ไป ทั้ง สอง ขา.
      ขา กอม (68:4.2)
               อาการ แห่ง คน หฤๅ สัตว, ถ้า ขา โกง คอ้ม ไม่ ตรง,
      ขา ขอด (68:4.3)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ขา ไม่ ดี, กิ้ว มี สันถาน เหมือน คอ สาก.
      ขา คีม (68:4.4)
               สิ่ง ที่ ทำ ดว้ย เหล็ก มี สันถาน กลม ๆ, ยาว อยู่ สอง อัน สำหรับ มือ จับ.
      ขา ขะจอก (68:4.5)
               อาการ แห่ง คน หฤๅ สัตว ขาหัก เดิร โขยก ๆ.
      ขา เฉ (68:4.6)
               อาการ แห่ง คน หฤๅ สัตว ขา ไม่ ตรง ตาม ปรกติ.
      ขา ฉิ้ง (68:4.7)
               อาการ แห่ง คน หฤๅ สัตว ขา มัน งอ เหยียด ไม่ ออก.
      ขา ดวน (68:4.8)
               อาการ แห่ง คน หฤๅ สัตว ขา กุด ขา ขาด.
      ขา ตะไกร (68:4.9)
               ว่า สิ่ง คือ ขา ตะไกร, เหล็ก ที่ เขา ทำ สำหรับ หนิบ หมาก นั้น. อย่าง หนึ่ง อาการ ที่ กะดูก คาง คน* ก็ เรียก ขาตะไกร.
      ขา ทะติ (68:4.10)
               ความ ว่า เคี้ยว กิน, กัด กิน.
      ขา นาง (68:4.11)
               ต้นไม้ อย่าง หนึ่ง, แล กิ่ง เปลา งาม นัก มี อยู่ ตาม แนว ป่า ฝ่าย เหนือ.
      ขา บุญ (68:4.12)
               ความ ที่ เปน คน มี ใจ ฝัก ฝ่าย อยู่ ข้าง การ บุญ.
      ขา บาป (68:4.13)
               ความ เปน คน ที่ มี ใจ ตก อยู่ ฝ่าย การ บาป.
      ขา มา (68:4.14)
               ความ ที่ คน ไป ยัง ประเทศ ใด ๆ, ฝ่าย เมื่อ กลับ มา นั้น.
      ขา เรา (68:4.15)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว หฤๅ สิ่ง ของใด ๆ, ตก* อยู่ ฝ่าย เรา.
      ขา รอม (68:4.16)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ขา ไม่ กาง หุบ เข้า ไว้.
      ขา ล้า (68:4.17)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว, เดิร ทาง ไกล เกิน กำลัง จน ขา ก้าว ไม่ ออก.
      ขา ลาก (68:4.18)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว ขาหัก, หฤๅ กระโภก คลาด เดิร ลาก ขา ไป.
      ขา ลง (68:4.19)
               ความ ที่ คน ขึ้น ไป บนภูเขา, หฤๅ ต้นไม้ หฤๅ ขึ้น ไป ข้าง ปลาย น้ำ เมื่อ กลับ ลง มา นั้น.
      ขา ล่าง (68:4.20)
               ความ ที่ คน ที่ อยู่ ข้าง ล่าง.
      ขา วัด (68:4.21)
               ความ พวก ที่ อยู่ ฝ่าย วัด นั้น.
ข่า (68:5)
         ความ ที่ คน ชาติ หนึ่ง คล้าย กับ กะเหรี่ยง, นุ่ง ผ้า แคบ ขัด เตียว. อนึ่ง เปน ชื่อ ผัก เครื่อง แกง อย่าง หนึ่ง รศ เผ็ด.
      ข่า ตาแดง (68:5.1)
               เปน ผัก สำหรับ ใส่ เครื่อง แกง อย่าง หนึ่ง, เปน หัว ใน ดิน คล้าย กับ ขิง, แต่ ที่ หน่อ มัน งอก ขึ้น นั้น ศี แดง.
      ข่า ต้น (68:5.2)
               เปน ไม้ อย่าง หนึ่ง, กลิ่น หอม คล้าย ข่า สำหรับ ใช้ ทำ ยา เอา มา แต่ ป่า.
      ข่า ลิง (68:5.3)
               เปน ต้น ข่า อย่าง หนึ่ง ต้น เล็ก ๆ หัว เล็ก ๆ, ขึ้น อยู่ ตาม ดง ยาง แกง กิน ได้ เหมือน ข่า ใน สวน.
      ข่า หลวง (68:5.4)
               เปน ต้น ใบ คล้าย กับ เร่ว, หัว ก็ เหมือน กัน กับ ข่า ตา แดง, แต่ ที่ งอก มัน นั้น ศี ขาว หัว ใหญ่.
ข้า (68:6)
         ความ ที่ เปน คำ กล่าว อ้าง ถึง ตัว เอง, เหมือน อย่าง เรา หฤๅ กู เปน ต้น. อนึ่ง คน ที่ เขา ชว่ย มา ดว้ย เงิน.
      ข้า เจ้า (68:6.1)
               ความ ที่ เปน คำ พูด ถอ่ม ตัว, เหมือน ว่า เรา เปน ข้า ของ เจ้า.
      ข้า ใช้ (68:6.2)
               คือ คน ทาษ ชาย หญิง สำหรับ ใช้ สรวย.
      ข้า ต้น เรือน (68:6.3)
               ความ ที่ เปน บ่าว ที่ ซื่อ ตรง ต่อ นาย ๆ, ไว้ ใจ ได้ ใช้ ให้ เข้า ใน ออก นอก, เก็บ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง รักษา ไว้ ใน เรือน.
      ข้า ไทย (68:6.4)
               เปน คำ พูด เปน สร้อย คล่อง ปาก ว่า เช่น นั้น.
      ข้า ตัว (68:6.5)
               ความ คือ เงิน มาก นอ้ย เท่า ใด ก็ ดี, เงิน ที่ ชว่ย นั้น และ.
      ข้า ทาษ (68:6.6)
               คือ ที่ เปน บ่าว ชายหญิง, ที่ เขา ชว่ย มา ดว้ย เงิน สำหรับ ใช้ การ งาน ทั้ง ปวง.

--- Page 69 ---
      ข้าศึก (69:6.7)
               คือ คน เปนศัตรู กัน จะ ทำ การ สงคราม กัน, จะ รบ พุ่ง กัน.
      ข้า ผูกดอก (69:6.8)
               คือ ผู้ ที่ เปน ทาษ ชาย หญิง, ที่ เขา ชว่ย มา ดว้ย เงิน แล้ว. ทาษ ไม่ ยอม รับ ใช้ การ งาน, ฃอ ผูก ดอก หา เงิน ค่า ปว่ย การ ให้ ตาม ทำเนียม.
      ข้าเฝ้า (69:6.9)
               คือ ข้า ราช การ สำหรับ อยู่* ดู แล ตาม ตำแหน่ง นั้น.
      ข้า น้ำเงิน (69:6.10)
               คือ เปน ทาษ ชาย หญิง ที่ เขา ชว่ย มา ดว้ย เงิน นั้น.
      ข้า ราชการ (69:6.11)
               คือ คน เปน มหาดเล็ก หลวง เปน ต้น, คือ เปน ผู้ ทำ การ ของ กระษัตรีย์.
      ข้าพเจ้า (69:6.12)
               ความ ที่ เปน คำ กล่าว ถอ่ม ตัว ว่า, เรา เปนข้า ของ เจ้า, เพราะ เขา พูด สั้น ๆ.
      ข้า พระพุทธิเจ้า (69:6.13)
               คือ เปน คำ กล่าว ยก ยอ มะหา กระษัตริย์, คือ ถอ่ม ตัว ว่า เรา เปนข้า ของ ท่าน ผู้ รู้ ประเสิฐ.
      ข้าพระ โยมสงฆ์ (69:6.14)
               คือ คน ที่ ท่าน ชว่ย มา ให้ รักษา พระพุทธ รูป, และ เปน คน รับ ใช้ สงเคราะห์ แก่ สงฆ์.
      ข้าหลวง (69:6.15)
               ความ ที่ เปน ข้า ใหญ่ อย่าง พวก ผู้ หญิง, ที่ สำหรับ ใช้ สอย ใน พระ ราชวัง, แล หญิง ข้า เจ้า, หฤๅ คน ที่ ถือ ทอ้ง ตรา ไป หัว เมือง.
      ข้า หลวง ใหญ่ (69:6.16)
               คือ คน ที่ มิ ได้ เปน ข้าเจ้า ต่างกรม, หากรม มิ ได้, และ เปน ข้า ราชการ ใน หลวง ที เดียว.
      ข้า หลวง เดิม (69:6.17)
               คือ คน ที่ ได้ เปน ข้า เจ้า มา แต่ เดิม, ครั้น มา ภายหลัง เจ้า นั้น, ได้ เปน ขุนหลวง ข้า เก่า นั้น ว่า ข้าหลวง เดิม.
      ข้า หลวง นอ้ย (69:6.18)
               คือ คน ที่ เปน เจ้า ต่าง กรม หา กรม มิ ได้, ไม่ ได้ ทำ ราชการ รับ พระราชทาน เบี้ยหวัด ใน หลวง,
      ข้าหลวง เรือน นอก (69:6.19)
               คือ ความ ที่ พวก ผู้หญิง ที่ ถวาย ตัว เปน ข้า เจ้า ฝ่าย ใน, แต่ หา ได้ รับ ราช การ อยู่ ข้าง ใน ไม่, ตั้ง เรือน อยู่ นอก.
ขีณาสพ (69:1)
         ความ ที่ บุคล มี โทษ, คือ ความ ชั่ว ที่ ยอ่ม บังเกิด อยู่ ใน ใจ นั้น สิ้น แล้ว.
ขี่ (69:2)
         การ ที่ คน ขึ้น นั่ง บน หลัง ควาย, หลัง วัว หลัง ช้าง หลัง ม้า, ฤๅ นั่ง บน เกียน, บน รถ, บน เรือ, เปน ต้น.
      ขี่ กัน (69:2.1)
               การ ที่ คน สอง คน ผลัด เปลี่ยน กัน ขี่,
      ขี่ เกียน (69:2.2)
               คือ ขึ้น นั่ง ไป บน เกียน.
      ขี่ ขา (69:2.3)
               อนึ่ง เปน คำ นักเลง เล่น โป้, ถ้า เขา จะ ถาม กัน ว่า นัก เลง มี ขี่ คน ก็ ว่า ขี่ ขา.
      ขี่ ขอน (69:2.4)
               เปน ความ สอง อย่าง, คือ เขา ถาม ว่า, ของ ที่ ไม่ เปน คู่ นั้น เท่าไร. อนึ่ง การ ที่ คน ขึ้น นั่ง อยู่ บน ฃอน.
      ขี่ คุ้ง (69:2.5)
               เปน คำ ถาม แม่ น้ำ หฤๅ ลำ คลอง ที่ ข้าง หน้า ยัง มี อีก ขี่ คด.
      ขี่ จบ (69:2.6)
               ความ ถาม ถึง พระสงฆ์ สวด พระธรรม, ฤๅ คน สร้าง หนังสือ พระไตร ปิฎก, ถาม กัน ว่า, สำเร็ท แล้ว ไป ขี่ หน.
      ขี่ ชาติ (69:2.7)
               เปน คำ ถาม กัน ว่า, เกิด มา ขี่ ครั้ง ขี่ หน แล้ว.
      ขี่ น้ำ (69:2.8)
               ถาม ถึง น้ำ ขึ้น ว่า วัน หนึ่ง น้ำ ขึ้น ขี่ หน, ฤๅ ถาม ถึง ทาง ที่ จะ ไป นั้น ว่า น้ำ ขึ้น ขี่ คราว จึง จะ ขึ้น ไป ถึง.
ขี้ (69:3)
         เปน สว่น อาการ แห่ง ของ กิน ทั้ง ปวง, แต่ บรรดา ที่ ตก เข้า ไป อยู่ ใน ทอ้ง คน, หฤๅ ทอ้ง สัตว, แล้ว กลับออก ตาม ทะวาร หนัก มี กลิ่น เหมน. อนึ่ง เปน คำ ใช้ ใน ความ ว่า, มัก เปน อย่าง นี้, มัก เปน อย่าง นั้น.
      ขี้ กา (69:3.1)
               เปน เถา อย่าง หนึ่ง, ต้น เปน เถา ลูก กลม ๆ, เท่า กับ ผล หมาก สูง* ใหญ่ ๆ, รศ ขม กิน ไม่ ได้ ใช้ ทำ ยา.
      ขี้ เกียจ (69:3.2)
               เปน ความ ไม่ อยาก ทำ การ งาร, มัก นอน เปล่า ๆ, นั่ง เปล่า ๆ, ฤๅ เที่ยว เปล่า ๆ, เล่น เปล่า ๆ,
      ขี้ โกรธ (69:3.3)
               ความ คือ มัก โกรธ, ความ ที่ โกรธ ง่าย, หฤๅ ใจ นอ้ย นั้น เอง.
      ขี้ กบ (69:3.4)
               คือ ไม้ ที่ เปน เสก็ด บาง ๆ, ออก มา จาก ไส กบ นั้น, อนึ่ง อาหาร ที่ ออก มา จาก ทอ้ง กบ นั้น.
      ขี้ ขอ (69:3.5)
               อาการ คน มัก ขอ, เหน สิ่ง ใด, ขอ สิ่ง นั้น, เหมือน อย่าง คน ขอ ทาน, เฃา ให้ สิ่ง นี้ แล้ว, ขอ สิ่ง อื่น ต่อ ไป.
      ขี้ ข้า (69:3.6)
               เปน ชื่อ คน ที่ เปน ทาษ เขา ร่ำ ไป, ไม่ มี สติ ความ คิด ที่ จะ ให้ พ้น จาก ทาษ เขา ได้.
      ขี้ เค้า (69:3.7)
               เปน คำ ที่ เขา ด่า กัน, ความ คล้าย ๆ กัน กับ ว่า, มึง เปน ข้า เขา มา แต่ เดิม.
      ขี้ คุก (69:3.8)
               เปน คำ ด่า ประจาน เหมือน หนึ่ง ว่า, เอง เปน คน ติด คุก มา นาน.
      ขี้ ครั่ง (69:3.9)
               คือ ครั่ง ที่ เขา ต้ม เอา น้ำ เปน ศี แดง, เหมือน น้ำ ฝาง, ยอ้ม ด้าย, ยอ้ม ไหม เสีย แล้ว, กาก ที่ เหลือ อยู่ นั้น ว่า ขี่ครั่ง.
      ขี้ ครอก (69:3.10)
               เปน ชื่อ ต้น ไม้ เล็ก อย่าง หนึ่ง. อย่าง หนึ่ง เปน คำ เขา ด่า คน ทาษ เปน ต้น ว่า, อ้าย ขี้ครอก คือ เกิด เปน ลูกครอก.
      ขี้ คร้าน (69:3.11)
               ความ ที่ คน ขี เกียจ ไม่ อยาก ทำ การ งาน สิ่ง ใด เลย,

--- Page 70 ---
      ขี้จ่าย (70:3.12)
               ความ ที่ คน ใช้ เงิน ทอง มาก อยาก ซื้อ ของ สิ่ง นี้ สิ่ง นั้น ต่าง ๆ.
      ขี้ ฉ้อ (70:3.13)
               ความ ที่ คน โลภ อยาก ได้ ของ เขา มา เปน ของ ตัว, คือ ไป กู้ ยืม เข้า ของ เงิน ทอง เขา มา แล้ว, กลับ โกง เอา หา ให้ คืน เจ้า ของ ไม่.
      ขี้ ตัง (70:3.14)
               ความ ที่ คน ใจ ตระหนี่ เหนี่ยว, เหมือน ยาง ไม้, ไม่ ใค่ร ให้ สิ่ง ของ แก่ ผู้ ใด เลย, คือ ความ หวง แหน มาก.
      ขี้ตะกอน (70:3.15)
               อาการ น้ำ ที่ มัน กรอง ลง อยู่ ที่ ก้น ภาชนะ สำหรับ ขัง น้ำ นั้น.
      ขี้ ตืด (70:3.16)
               ความ ที่ คน ใจ ตระหนี่ เหนี่ยว ความ เหมือน กัน กับ ขี่ ตัง.
      ขี้ ตะกรัน (70:3.17)
               เปน สิ่ง คือ ไส้ ตะเกียง, ที่ ไฟ ไหม้ อยู่ นาน, แล มัน เปน ถ่าน ไม่ ใค่ร ดูด น้ำ มัน นั้น.
      ขี้ ตะกั่ว (70:3.18)
                คือ มลทิน สนิม มัน เกิด ขึ้น ที่ ตากั่ว นั้น.
      ขี้ ถอ่ย (70:3.19)
               เปน คำ ด่า, เหมือน อย่าง ว่า, คน ชั่ว ไม่ ดี.
      ขี้ ตะนี่ (70:3.20)
               คือ ความ หวง ของ ไม่ ใค่ร ให้ แก่ ใคร นั้น.
      ขี้เท็จ (70:3.21)
               ความ ที่ คน พูด ไม่ จริง, โกหก, ตอแหล.
      ขี้เท่อ (70:3.22)
               ความ ที่ มีด พร้า สิ่ว ฃวาน ดาบ กระบี่, หฤๅ เครื่อง ใช้ ทั้ง ปวง ที่ ทู่* ไม่ คม.
      ขี้หนอน (70:3.23)
               ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, มี อยู่ ตาม สวน สำหรับ ใช้ ทำยา.
      ขี้เบี้ย (70:3.24)
               ความ ที่ เบี้ย ที่ เอา ไป ขาย ส่ง เขา, ครบ บาท แล้ว, ตอ้ง เสีย ปลาย เบี้ย ให้ กับ เจ้า ของ เงิน บาท ๆ ละ สอง ไภ นั้น.
      ขี้ปด (70:3.25)
               ความ* ที่ คน มัก พูด ไม่ จริง โกหก ตอแหล.
      ขี้ผึ้ง (70:3.26)
               เปน สิ่ง ของ ที่ เขา ทำ ดว้ย ขี ผึ้ง ศี เหลือง ๆ, สำหรับ ฟั่น เทียน จุด ไฟ.
      ขี้เมา (70:3.27)
               ความ ที่ คน อยาก กิน เหล้า เมา ร่ำ ไป, ฤๅ คน ที่ เมา อยู่ ดว้ย ลาภ, แล ยศ, ฤๅ เมา ดว้ย ชีวิตร, แล ไวย เปน ต้น.
      ขี้มูก (70:3.28)
               คือ สิ่ง ที่ เปน น้ำ ข้น ๆ ไหล ออก มา จาก รู จมูก.
      ขี้เหร่ (70:3.29)
               ความ ที่ คน หฤๅ สัตว หฤๅ สาระพัด สิ่ง ของ ทั้ง ปวง, ที่ ไม่ สู้ ดี ไม่ งาม.
      ขี้ รังแค (70:3.30)
               คือ มลทิน ที่ หัว, เมื่อ โกน ผม ออก แล้ว, มัน เปน ขี้ไคล อยู่ นั้น.
      ขี้เรื้อน (70:3.31)
               อาการ ที่ เปน โรค อย่าง หนึ่ง, ถ้า บังเกิด ขึ้น แล้ว, ให้ ผิว เนื้อ ตาม หน้า, แล ใบ หู, หน้า เหมือน ผิว มะกรูด.
      ขี้ ริ้ว (70:3.32)
               อาการ ที่ คน รูป ไม่ งาม, ใจ ไม่ ดี, หฤๅ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ที่ ไม่ ดี, ไม่ งาม.
      ขี้ สนิม (70:3.33)
               เปน สิ่ง คือ มลทิน ที่ มัน เกิด ขึ้น ที่ เหล็ก เปน ต้น.
      ขี้ หึง (70:3.34)
               ความ ที่ คน ผู้ ชาย ฤๅ ผู้ หญิง ที่ มัก หวง เมีย หวง ผัว, เพราะ กลัว ว่า จะ ไป คบ ชู้ ด้วย ชาย อื่น, ฤๅ หญิง อื่น.
      ขี้ อวด (70:3.35)
               ความ ที่ คน ที่ มัก พูด โอ้ อวด สิ่ง ของ ๆ ตัว, ฤๅ สรรเสิญ ตัว เอง.
ขื่อ (70:1)
         คือ ไม้ ขวาง ที่ ใส่ ใน ที่ สุด ปลาย เสา เรือน ทั้ง ปวง, ฤๅ ที่ เขา ทำ ด้วย ไม้ สำหรับ จำ คน, ฤๅ เนื้อ ที่ ขวาง อยู่ ใน จมูก.
      ขื่อ คัด (70:1.1)
               คือ ไม้ ขื่อ เขา ทำ ไว้ รับ ดั้ง, ฤๅ เสา สั้น ๆ นั้น.
      ขื่อ จำ คน (70:1.2)
               เปน ไม้ เขา เอา มา เจาะ ให้ เปน รู สำหรับ จำ ใส่ มือ ใส่ ตีน มิ ให้ หนี ได้.
      ขื่อ ตีน (70:1.3)
               เปน ขื่อ สำหรับ ใส่ ตีน คน.
      ขื่อ จมูก (70:1.4)
               คือ เนื้อ ที่ ขวาง อยู่ ใน รู จมูก นั้น.
      ขื่อ น่า ด้าน (70:1.5)
               คือ กำแพง เมือง ที่ ขวาง อยู่ ข้าง น่า นั้น.
      ขื่อ มือ (70:1.6)
               คือ ขื่อ ที่ สำหรับ ใส่ มือ คน.
      ขื่อ มุก (70:1.7)
               คือ กระดูก คั่น อยู่ ที่ ปาก หอยมุก นั้น.
ขู่ (70:2)
         เสียง ที่ คน ร้อง ตวาด ด้วย ประสงค์ จะ ให้ ผู้ อื่น กลัว.
      ขู่ คำราม (70:2.1)
               เปน เสียง เหมือน อย่าง แมว หวง ของ กิน ๆ พลาง คำราม พลาง.
      ขู่ ตะคอก (70:2.2)
               อาการ ของ คน โกรธ ร้อง ตวาด กระโชก ออก ไป ด้วย เสียง ดัง.
      ขู่รู่ (70:2.3)
               ความ เปน เหมือน กัน กับ ขู่ ตะคอก.
เขมา (70:3)
         เปน ชื่อ วัด แห่ง หนึ่ง อยู่ ใน แขวง นนทบูรี.
เขมัง (70:4)
         เปน ความ ว่า สิ้น ไป จาก โทษ.
เฃฬะ (70:5)
         ว่า น้ำลาย.
แข (70:6)
         ว่า ดวง จันทร์.
ไข (70:7)
         การ ที่ เอา ลูก กุญแจ เสือก เข้า ไป ตาม รู กด ให้ ออก มา, ฤๅ ทำ ท่อ เปิด ให้ น้ำ ไหล เข้า ไป ใน บ่อ แล สระ เปน ต้น.
      ไขยะ (70:7.1)
               แปล ว่า ลิ้น ไป.
      ไข กุญแจ (70:7.2)
               การ ที่ คน เอา ลูก กุญแจ เสือก กด เข้า ไป ให้ จำ ปา หุบ เข้า แล้ว ถอย ออก ไป.
      ไข น้ำ (70:7.3)
               การ ที่ คน เปิด ให้ น้ำ ไหล เข้า ไป ใน ที่ ต่าง ๆ.
      ไข สือ (70:7.4)
               ความ ที่ คน รู้ เรื่อง ความ แล้ว, แกล้ง ถาม ทำ เปน ไม่ รู้.

--- Page 71 ---
      ไขหู (71:7.5)
               ความ ที่ คน ได้ ยิน เขา เรียก แล้ว, ทำ อาการ เหมือน มิ ได้ ยิน.
ไข่ (71:1)
         เปน สิ่ง ที่ มี สันถาน กลม บ้าง, รี บ้าง, มี เปลือก หุ้ม ห่อ อยู่ ภาย นอก, ภาย ใน มี ไข่ ขาว ไข่ แดง, ออก จาก ท้อง ไก่ เปน ต้น.
      ไข่ ไก่ (71:1.1)
               เปน สิ่ง ที่ มี สันถาน กลม ๆ เปน ไข่ ออก จาก ท้อง ไก่, กิน ดี.
      ไข่ กริว (71:1.2)
               เปน ไข่ มี เปลือก หุ้ม มี ไข่ แดง ออก จาก ท้อง กริว.
      ไข่ กราว (71:1.3)
               เปน ไข่ ที่ ออก มา จาก ท้อง กราว.
      ไข่ เข้า (71:1.4)
               คือ ไข่ เป็ด ฤๅ ไข่ ไก่ ฟัก ไม่ เปน ตัว, ครั้น ต้ม ขึ้น สุก แล้ว ก็ แขง เหมือน เข้า เย็น.
      ไข่ ขาว (71:1.5)
               คือ เนื้อ ไข่ ที่ มัน ไม่ แดง นั้น.
      ไข่ ขวัน (71:1.6)
               เปน ไข่ ที่ เขา ใส่ ยอด ใบศรี, เมื่อ จะ ทำ ขวัน จุก, ฤๅ ทำ ขวัน นาค นั้น. อนึ่ง ไข่ งู ที่ อยู่ บน ยอด กลาง กอง ไข่.
      ไข่ ขัง (71:1.7)
               คือ ไข่ แมงวัน.
      ไข่ แดง (71:1.8)
               คือ ไข่ ที่ มัน ไม่ ขาว มัน แดง เปน อยู่ กลาง นั้น.
      ไข่ จันละเม็ด (71:1.9)
               คือ ไข่ นุ่ม นิ่ม ที่ ออก มา จาก ท้อง จันละเม็ด ทั้ง ปวง.
      ไข่ดัน (71:1.10)
               คือ สิ่ง ที่ มัน เปน เม็ด ๆ, อยู่ ที่ ขา ทั้ง สอง ข้าง, เพราะ เอ็น หฤๅ เส้น นั้น.
      ไข่ พอก (71:1.11)
               เปน ไข่ เป็ด ฤๅ ไข่ ไก่ ไข่ นก, ที่ เขา แช่ น้ำ เกลือ แล้ว เอา ดิน กับ เถ้า คลุก กัน เข้า แล้ว พอก ไว้.
      ไข่ เจียว (71:1.12)
               การ ที่ เอา ไข่ เป็ด, ฤๅ ไข่ ไก่ มา ตอ่ย ออก แล้ว, กวน ให้ ไข่ ขาว กับ ไข่ แดง ระคน กัน แล้ว, เท ลง ใน กะทะ รอ้น ๆ, ตั้ง ไฟ ให้ แห้ง แล้ว เลิก ขึ้น.
ไข้ (71:2)
         อาการ ที่ คน เจ็บ ปว่ย, ให้ ปวด หัว ตัว รอ้น, กิน เข้า ไม่ ได้, ให้ เภ้อ คลั่ง ไป บ้าง, ให้ จับ เปน เวลา บ้าง.
      ไข้ กำเดา (71:2.1)
               อาการ ไข้ บังเกิด เพื่อ รอ้น ภาย ใน.
      ไข้ จับ (71:2.2)
               อาการ ไข้ มัน จับ เปน เวลา, เมื่อ จับ นั้น มัน ให้ หนาว ตัว สั่น เหมือน ลูก นก, บาง ที มัน ให้ รอ้น เปน กำลัง.
      ไข้ เหนือ (71:2.3)
               อาการ ไข้ อย่าง หนึ่ง, มัน ให้ จับ เชื่อม ซึม ไป ใน ตา เหลือง ดว้ย.
      ไข้ ป่า (71:2.4)
               อาการ ไข้ อย่าง หนึ่ง, เจ็บ เพราะ ถูก ตอ้ง อาย พิศ ดิน, ฤๅ อาย พิศ แร่, แล ว่าน ยา ใน ป่า ใน ดง.
      ไข้ พิศ (71:2.5)
               อาการ ไข้ อย่าง หนึ่ง พิศ กล้า, ให้ จับ เชื่อม* ซึม ไป ไม่ มี เวลา ส่าง, ดู เหมือน เยา เรือน หมุน ไป, ไม่ รู้ ว่า กลาง วัน กลาง คืน.
      ไข้ ลากสาด (71:2.6)
               อาการ ไข้ อย่าง หนึ่ง, อาการ คล้าย กัน ที่ ว่า แล้ว.
      ไข้ หวัด ไข้ อาย (71:2.7)
               คือ อาการ ปว่ย ให้ ไอ, มี น้ำ มูก ใน จมูก มาก เสลษ ใน ฅอ ก็ เกิด มาก.
      ไข้ ลงราก (71:2.8)
               อาการ ไข้ อย่าง หนึ่ง, มัน ทำ อาการ ให้ ลง ให้ ราก ตะคริว ชัก หิว ออ่น สิ้น กำลัง, ให้ จุก เสียด ตาม ชาย โครง.
      ไข้ สันนิบาด (71:2.9)
               เพราะ อาการ ไข้ นั้น พิศ มัน เข้า ประชุม พร้อม กัน,
      ไข้ อีดำ อีแดง (71:2.10)
               อาการ ไข้ อย่าง หนึ่ง, ตัว คน ไข้ ยอ่ม ผุด ขึ้น เปน เม็ด แดง ๆ, แต่ อาการ อื่น ก็ คล้าย กัน.
      ไข้ สบัด รอ้น สบัด หนาว (71:2.11)
               คือ อาการ ไข้ ที่ มัน ให้ รอ้น บัด เดี๋ยว กลับ หนาว ๆ บัด เดี๋ยว กลับ รอ้น.
      ไข้ ธรพิศ (71:2.12)
               คือ ไข้ ฝี ดาษ นั่น เอง.
      ไข้ สั่น (71:2.13)
               คือ ไข้ จับ สท้าน.
      ไข้ ใจ (71:2.14)
               ความ ที่ คน เจ็บ ไป, เพราะ เปน ทุกข์ เสีย ใจ ดว้ย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง.
      ไข้ เส้น (71:2.15)
               คือ ไข้ ปว่ย เพราะ เส้น วิการ.
      ไข้ มารยา (71:2.16)
               ความ ที่ คน ไม่ เจ็บ, แกล้ง ทำ เปน เจ็บ, ฤๅ เจ็บ หนีด หน่อย, ทำ อาการ เหมือน เจ็บ มาก.
      ไข้ ซึม (71:2.17)
               คือ อาการ ไข้ มัน ให้ เชื่อม มืน.
โขมะพัศ (71:3)
         ฯ ว่า เปน ผ้า อย่าง หนึ่ง, เนื้อ เลอียด เขา ทำ ดว้ย ไย บัว.
เขา (71:4)
         ความ ที่ เปน คำ กล่าว อ้าง ถึง ผู้ อื่น, เหมือน อย่าง ว่า ชั่งเขา, อนึ่ง เปน เขา สัตว ทั้ง ปวง มี ควาย เปน ต้น, ฤๅ ภูเขา ทั้ง ปวง.
      เขา กระบือ (71:4.1)
               คือ เขา ที่ งอก ขึ้น มา แต่ หัว ควาย สอง อัน ปลาย แหลม อยู่ นั้น.
      เขา กวาง (71:4.2)
               คือ เขา ที่ งอก ขึ้น มา จาก หัว กวาง, เปน กิ่ง เกะกะ อยู่ นั้น.
      เขาเขิน (71:4.3)
               คือ ภูเขา เปน เนิน ขึ้น นั้น.
      เขา ควาย (71:4.4)
               คือ เขา สอง อัน, งอก ขึ้น จาก หัว ควาย นั้น.
      เขา ตำแย (71:4.5)
               คือ อาการ เขา เนื้อ ที่ งอก ขึ้น มา ยัง ออ่น ๆ, เปน ขน อยู่ นั้น.
      เขา เนื้อ (71:4.6)
               คือ อาการ เขา ที่ งอก ขึ้น มา จาก หัว เนื้อ นั้น.

--- Page 72 ---
เข่า (72:1)
         อาการ สิ่ง* ที่ สุด ขา กับ แข้ง ต่อ กัน สำหรับ คู้ เข้า ฤๅ เหยียด ออก.
เข้า (72:2)
         คือ สิ่ง ของ อย่าง หนึ่ง เปน เม็ด, เกิด แต่ ต้น เหมือน กอ หญ้า ที่ ทุ่ง นา, สำหรับ เปน อาหาร เลี้ยง ชีวิตร คน แล สัตว ทั้ง ปวง. อนึ่ง ความ ที่ ไป ข้าง ใน ว่า เข้า ไป เข้า ใน.
      เข้า เกรียบ (72:2.1)
               คือ ของ กิน อย่าง หนึ่ง ทำ ดว้ย เข้า เหนี่ยว เปน แผ่น กลม ๆ สำหรับ ปิ้ง* ไฟ กิน.
      เข้า เกรียม (72:2.2)
               คือ เข้า ที่ เกรียม ไหม้ ติด ก้น ม่อ, ฤๅ ก้น กะทะ อยู่ นั้น.
      เข้า กล้า (72:2.3)
               คือ เม็ด เข้า เปลือก ที่ เขา ทำ ให้ งอก แล้ว, หว่าน ลง ใน ดิน เปน ขึ้น งาม.
      เข้า กัน (72:2.4)
               คือ ความ ที่ ศริ รวม กัน รวบ กัน ประสม กัน บันจบ กัน ประมวน กัน.
      เข้า กล้อง (72:2.5)
               คือ เข้า สาน ที่ ยัง ไม่ ได้ ซอ้ม นั้น, คือ เข้า ที่ พึ่ง แตก ออก จาก เปลือก นั้น เอง.
      เข้า แขก (72:2.6)
               คือ เข้า เปียก ที่ เขา ใส่ ไว้* ใน ภาชนะ, แล้ว จึ่ง เคี่ยว กะทิ ให้ ข้น แล้ว ใส่ ใน เบื้อง บน.
      เข้า ของ (72:2.7)
               คือ สาระพัด สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ทุก อย่าง.
      เข้า ข้อ (72:2.8)
               อาการ โรค อย่าง หนึ่ง มัน ให้ เมื่อย* ขัด อยู่ ใน ข้อ.
      เข้า ใจ (72:2.9)
               ลักษณะ ที่ คน ได้ ฟัง ความ สิ่ง ใด ๆ, รู้ ประจัก แจ้ง.
      เข้า จ้าว (72:2.10)
               คือ เข้า กระด้าง ที่ ชาวบ้าน* ชาวเมือง* เขา กิน ทุกวัน ๆ.
      เข้า ดิบ (72:2.11)
               คือ เข้า ที่ อยู่ กับ ต้น ยัง ไม่ สุก, หฤๅ เข้า ที่ หุง ยัง ไม่ สุก นั้น.
      เข้า ตู (72:2.12)
               คือ เข้า ตาก ที่ เขา ขั้ว ให้ สุก, แล้ว ตำ ให้ เลอียด เปน ผง, แล้ว ใส่ มะพร้าว ใส่ น้ำ ตาน ดว้ย.
      เข้า ตอก (72:2.13)
               คือ อาการ ที่ เอา เข้า เหนี่ยว ทั้ง เปลือก ใส่ ม่อ ตั้ง ไฟ ขั้ว ให้ แตก ออก จาก เปลือก แล้ว.
      เข้า ตัง (72:2.14)
               คือ เข้า สุก ที่ เกรียม ติด ก้น ม่อ ก้น กะทะ อยู่ นั้น.
      เข้า ต้ม (72:2.15)
               คือ สิ่ง ที่ เอา เข้า สาน ใส่ ม่อ ลง แล้ว, ตั้ง บน เตา ไฟ ต้ม ให้ สุก เปน น้ำ เหลว. อนึ่ง เอา เข้า เหนี่ยว ห่อ ใบ ตอง ต้ม ให้ สุก.
      เข้า นก (72:2.16)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง คล้าย กับ เข้า ละมาน, คน ไม่ ได้ หว่าน มัน ขึ้น เอง เม็ด เหมือน เข้า ละมาน.
      เข้า หนัก (72:2.17)
               คือ เข้า ที่ ออก รวง เช้า, ยอ่ม ออก ภาย หลัง เข้า เบา.
      เข้า เหนี่ยว (72:2.18)
               คือ เข้า ที่ หุง, ฤๅ หนึ้ง สุก แล้ว ยอ่ม ออ่น เปน ยาง เหนี่ยว.
      เข้า เนื้อ เข้า ใจ (72:2.19)
               คือ รู้ ความ ชัด ดี ใน ใจ นั้น.
      เข้า เบา (72:2.20)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง ออก รวง เร็ว ยอ่ม ออก กอ่น เข้า หนัก.
      เข้า บิณท์ (72:2.21)
               คือ กอ้น เข้า อย่าง หนึ่ง ที่ เขา ปั้น ใส่ กรวย แล้ว, วาง ลง ใน พาน แล้ว, เอา ขนม ผลไม้ ต่าง ใส่ ไป บูชา พุทธ์รูป.
      เข้า บันทม (72:2.22)
               คือ เข้า นอน, แต่ คำ สูง ว่า เช่น นั้น.
      เข้า เปลือก (72:2.23)
               คือ เข้า ที่ ยัง อยู่ ทั้ง เปลือก นั้น.
      เข้า เฝ้า (72:2.24)
               คือ เข้า ไป หา ขุนหลวง นั่ง อยู่, เหมือน อย่าง การ ที่ ข้า ราช การ เข้า เฝ้า พระ มหา กระษัตริย์ นั้น.
      เข้า เปียก (72:2.25)
               คือ เข้า ถูก น้ำ ชุ่ม อยู่. อย่าง หนึ่ง เขา หุง เข้า ไว้ น้ำ ให้ มาก เข้า เปียก อยู่ นั้น.
      เข้า พอ้ง (72:2.26)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง เอา เข้า เม่า, หฤๅ เข้า ตาก ขั้ว ให้ พอ้ง ขึ้น แล้ว เอา น้ำ ตาน ใส่ ดว้ย ทำ เปน อัน ๆ.
      เข้า โพช (72:2.27)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง, เปน ดอก ใหญ่ คล้าย ปลี กล้วย, ออก ตาม ลำ ต้น เม็ด ใน กลม ๆ.
      เข้า ฟ่าง (72:2.28)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง เปน ต้น สูง ๆ, มี รวง คล้าย รวง เข้า, เม็ด กลม ๆ เล็ก ๆ.
      เข้า ฟอ่น (72:2.29)
               คือ เข้า ทั้ง รวง ที่ เขา เกี่ยว แล้ว, มัด ทำ เปน ฟอ่น ใหญ่ ๆ นั้น.
      เข้า ไม้ (72:2.30)
               คือ เอา ไม้ ใส่ เข้า ที่ แผล, เอา ไม้ เก่า ออก เสีย นั้น, เหมือน อย่าง เข้า ไม้ เรือ เปน ต้น.
      เข้า เม่า (72:2.31)
               คือ เข้า ที่ ยัง สด ๆ อยู่*, เขา ขั้ว ให้ สุก แล้ว, ใส่ ครก ลง ตำ ให้ แบน ๆ.
      เข้า มะธุปายาศ (72:2.32)
               คือ เข้า เปียก หวาน.
      เข้า หมาก (72:2.33)
               คือ เอา เข้า เหนี่ยว หนึ้ง ขึ้น ให้ สุก แล้ว, เอา แป้ง เชื้อ ใส่ คลุก เข้า ดว้ย กัน แล้ว, มัก ไว้ หว่าน หนัก.
      เข้า มัน (72:2.34)
               คือ เข้า ที่ หุง ดว้ย น้ำ กะทิ ให้ สุก, เม็ด เข้า เปน มัน อยู่.
      เข้า รีด (72:2.35)
               คือ คน ชาติ ใด ภาษา ใด ไป เชื่อ ถือ ตาม สาศนา อื่น จาก คำ สั่ง สอน ที่ ตัว เคย ถือ.
      เข้า ลีบ (72:2.36)
               คือ เข้า ที่ มี แต่ เปลือก ลีบ อยู่ หา มี เม็ด เข้าสาน อยู่ ใน ไม่.
      เข้า สุก (72:2.37)
               คือ เข้า ที่ เขา หุง ขึ้น สุก แล้ว.
      เข้า ละมาน (72:2.38)
               คือ ต้น หญ้า มิ ใช่ เข้า, แต่ มัน คล้าย กับ ต้น เข้า นั้น.

--- Page 73 ---
      เข้า หลาม (73:2.39)
               คือ เข้า ที่ เขา ใส่ ลง ใน กระบอก ไม้ ใผ่, แล้ว ใส่ ใน ไฟ ให้ สุก, คือ เข้า ที่ หุง ดว้ย กะบอก ไม้,
      เข้า สาลี (73:2.40)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง ไม่ มี เปลือก หุ้ม, เปน เข้า สาน มา แต่ เดิม, มา แต่ เมือง นอก.
      เข้า สาน (73:2.41)
               คือ เข้า ที่ เขา เอา เปลือก ออก หมด, ยัง แต่ แก่น นั้น.
      เข้า เสวย (73:2.42)
               คือ เข้า ที่ เขา หุง สุก แล้ว, รินน้ำ เช็ด เสีย ให้ แห้ง นั้น.
      เข้า หางม้า (73:2.43)
               คือ เข้า อย่าง หนึ่ง, เปน เข้า เบา, เมื่อ ออก รวง นั้น งาม คล้าย กับ หาง ม้า.
      เข้า อก (73:2.44)
               คือ ของ เข้า ใน อก.
      เข้า ออก (73:2.45)
               คือ เข้า ไป, แล้ว ออก มา นั้น.
ขำ (73:1)
         คือ ของ อย่าง หนึ่ง, เปน เม็ด เล็ก ๆ, คล้าย กับ แหน, ศี เขียว ลอย อยู่ ใน น้ำ. อนึ่ง ของ ใด ๆ ยิ่ง พิศ ยิ่ง งาม.
      ขำ งาม (73:1.1)
               คือ คน ฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ ยิ่ง ดู ยิ่ง งาม.
ขะ (73:2)
         คือ เปน คำ รับ อย่าง หนึ่ง, เหมือน อย่าง เออ ฤๅ เจ้า ขะ นั้น.
      ขะจี (73:2.1)
               คือ ศี เขียว สด.
      ขะจัด (73:2.2)
               คือ กำจัด เสีย.
      ขะจอก (73:2.3)
               คือ คน ฤๅ สัตว ขาหัก เปน งอ่ย เดิร เขยก, คือ คน ขา โขยก นั้น เอง.
      ขะจัด ขะจาย (73:2.4)
               คือ กระจัด กระจาย ไป, เหมือน กระจัด พรัด พราย นั้น.
      ขะจอร (73:2.5)
               คือ ข่าว ที่ เขา เล่า ฦๅ กัน ฟุ้ง เฟื่อง ตลอด ไป.
      ขะจัด พรัด พราย (73:2.6)
               ความ เหมือน กัน.
      ขณะ (73:2.7)
               คือ เมื่อ, ครั้ง, คราว, ว่า บัด นั้น, ทัน ใด นั้น.
      ขะเน (73:2.8)
               คือ การ ประมาณ, เดา, คาด คิด, เหน จะ เปน อย่าง นั้น, เปน แต่ เดา* ประมาณ.
ขนาก (73:3)
         คือ กอ หญ้า อย่าง หนึ่ง, ขึ้น อยู่ กลาง ทุ่ง, คล้าย กัน กับ แฝก.
ขนง (73:4)
         ว่า คิ้ว. อนึ่ง หนัง งัว หนัง ควาย หนัง แรด, ที่ เขา เผา ไฟ แล้ว ขูด ต้ม แช่ น้ำ, แล้ว เอา มา หั่น ยำ กิน.
ขนาง (73:5)
         คือ ความ นึก แหนง ใจ กัน.
ขะนึง (73:6)
         คือ ความ คิด ถึง, หฤๅ ระฦก ถึง.
เขนง (73:7)
         คือ ของ ทำ ดว้ย เขา งัว บ้าง, ทำ ดว้ย ไม้ บ้าง, สำหรับ ใส่ ดิน ปืน คาด เอว.
แขนง (73:8)
         คือ กิ่ง เล็ก ๆ, ที่ แตก ออก จาก ต้น ไม้, แล กิ่ง ไม้ ลำไม้ ทั้ง ปวง, เหมือน อย่าง แขนง ไผ่ นั้น.
      แขนง ไผ่ (73:8.1)
               คือ กิ่ง เล็ก ๆ, ที่ แตก ออก จาก ต้น ไผ่, แล กิ่ง ไผ่ นั้น.
      แขนง ไม้ (73:8.2)
               คือ กิ่ง เล็ก ๆ, ที่ แตก ออก จาก ต้น ไม้, แล กิ่ง ไม้ ทั้ง ปวง.
      แขนง ยา (73:8.3)
               คือ กิ่ง ที่ แตก ออก จาก ต้น ยา นั้น เอง.
ขนด (73:9)
         คือ ที่ โคน หาง สัตว ทั้ง ปวง, เหมือน อย่าง ขนด หาง งู เปน ต้น นั้น.
ขนัด (73:10)
         คือ ของ ที่ คั่น กัน เปน ชั้น ๆ, ฤๅ เปน พวก ๆ, ฤๅ เปน ตอน ๆ.
      ขนัด ดาบ (73:10.1)
               คือ คน ที่ ถือ ดาบ อยู่ ตาม พวก, ถือ ดาบ เปน ชั้น ชั้น, เปน พวก ๆ, เปน ตอน ๆ, เหมือน กระบวน แห่.
      ขนัด สวน (73:10.2)
               คือ สวน เส้น หนึ่ง, บาง ที มี สี่ ขนัต บ้าง, ห้า ขนัด บ้าง, ขนัด หนึ่ง นั้น, คือ มี ถนน ขวาง คั่น เปน ตอน ๆ.
      ฃนัด หอก (73:10.3)
               คือ คน ที่ ถือ หอก อยู่ ตาม หอก, คั่น ก้น อยู่ เปน ชั้น ๆ, เปน ตอน ๆ.
      ขะนัด (73:10.4)
               คือ ไม้ สอง อัน แบน ๆ, ที่ เขา ใส่ ขวาง ไว้ ใน ด้าย ที่ จะ ธอ หูก นั้น.
ขนาด (73:11)
         คือ การ เปน ที่ กำหนฎ ไว้ ว่า, เท่า นั้น, เท่า นี้, ฤๅ อย่าง นั้น, อย่าง นี้.
      ขนาด กลาง (73:11.1)
               คือ ของ ที่ กำหนฎ สังเกด ไว้ เปน อย่าง กลาง.
      ขนาด ใหญ่ (73:11.2)
               คือ สิ่ง ฃอง ที่ เปน อย่าง ใหญ่.
      ขนาด เล็ก (73:11.3)
               คือ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ที่ เปน อย่าง เล็ก.
      ขนาด หลวง (73:11.4)
               คือ ของ อัน ใด ที่ มี พิกัด ใน หลวง. มี ไม้ วา เปน ต้น เช่น ว่า นั้น, คือ อย่าง ใหญ่ นั้น เอง.
ขะเน๊ด (73:12)
         คือ เส้น เชือก ที่ เขา ทอด ลง ไว้ สำรับ วาง กำ เข้า, ฤๅ สิ่ง ที่ เขา ขีด ขวาง ลง ไว้ ที่ แผ่นดิน เปน ที่ กำหนฎ.
ขะนน (73:13)
         คือ หม้อ* โต ๆ ประมาณ เท่า บาต, สำรับ ใช้ ตัก น้ำ แล ต้ม อยา.
ขนัน (73:14)
         คือ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, คล้าย กับ ขนุน, ชื่อ อย่าง นั้น. อนึ่ง การ ทำ เมื่อ ทารก ที่ ตาย มา แต่ ใน ทอ้ง, เขา ใส่ ใน ม่อ ทำ เลข ยัญ ปิด ปาก ม่อ ด้วย, เพื่อ จะ กัน มิ ให้ หลอก.
ขนาน (73:15)
         คือ ต้น ใม้ อย่าง หนึ่ง มัน ชื่อ อย่าง นั้น. อนึ่ง ความ ที่ เครื่อง อยา หลาย สิ่ง* ประสม กัน เข้า, เปน อยา อย่าง หนึ่ง.

--- Page 74 ---
ขะนาน (74:1)
         ทะนาน ว่า ได้, คือ เครื่อง ตวง อย่าง หนึ่ง, ทำ ด้วย กะลา มะพร้าว, สำรับ ใช้ ตวง เข้า, ตวง น้ำมัน เปน ต้น.
ขนุน (74:2)
         คือ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ต้น โต บ้าง, เล็ก บ้าง, ผล เปน หนาม, ภาย ใน มี ซัง, มี ยวง ศี เหลือง, กิน หวาน รศ ดี.
      ขนุน หนัง (74:2.1)
               คือ ขนุน นั้น ที่ กล่าว แล้ว นั้น เอง, เหตุ ที่ ต่าง กัน นั้น, แต่ ที่ สุก แล้ว เนื้อ ยัง แขง อยู่ หา เหลว ไม่.
      ขนุน ลมุด (74:2.2)
               คือ ขนุน นั้น เอง, ถ้า มัน สุก แล้ว เนื้อ ที่ ยวง นั้น ก็ อ่อน เปียก เหลว, รศ หวาน ดี ต่าง กัน.
      ขนุน สัมลอ (74:2.3)
               คือ ขนุน อย่าง หนึ่ง, ต้น โต บ้าง, เล็ก บ้าง, ใบ เหมือน สาเก, ลูก เหมือน สาเก, เม็ด ใน, ต้ม กิน ดี.
ขแนน (74:3)
         คือ สิ่ง ฃอง ที่ สำหรับ กำหนฎ นับ ของ ทั้ง ปวง, คือ นับ สิบ ลง ที ไร เอา ไม้ ติ้ว ฤๅ สิ่ง อื่น ใส่ ไว้ เปน สำคัญ.
ขนอน (74:4)
         คือ ด่าน ที่ ท่าน ตั้ง ไว้ ให้ สำหรับ ดู แล สิ่ง ของ ตอ้ง ห้าม, แล ผู้ คน แปลก ปลอม.
ขนบ (74:5)
         สิ่ง ที่ เปน เหมือน อย่าง ผ้า, ที่ คน พับ ฤๅ จีบ ไว้ เปน กลีบ ๆ, เปน ชั้น ๆ, เรียง กัน อยู่.
      ขนบ ธรรมเนียม (74:5.1)
               คือ แบบ อย่าง สาระพัด การ งาน ทั้ง ปวง.
ขนาบ (74:6)
         การ ทำ เหมือน พื้น เรือน ไม่ เสมอ, แล้ว เอา ไม้ ผูก กด ลง ให้ เสมอ กัน. อนึ่ง ทับ ฆ่าศึก อยู่ สอง ข้าง, ทับ เรา อยู่ กลาง, ว่า ทับ ขนาบ.
ขนอบ (74:7)
         คือ นิ่ง เสีย, ภาษา มอน, แต่ ไท เอา มา พูด บ้าง.
ขนม (74:8)
         คือ เปน ชื่อ แห่ง ของ หวาน ทั้ง ปวง ต่าง ๆ, ที่ ไม่ หวาน ก็ มี บ้าง.
      ขนม โก๋ (74:8.1)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เปน ของ ๆ จีน, คือ เอา เข้า ตาก เข้า เหนียว, ขั้ว ให้ สุก แล้ว, จึ่ง โม่ ให้ เลอียด, คลุก กับ น้ำตาน.
      ขนม กะละแม (74:8.2)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เปน ของ ไท, เขา เอา แป้ง เข้า เหนียว มาละลาย น้ำกะทิ กับ น้ำตาน, กวน ให้ แห้ง เหนียว.
      ขนม กง (74:8.3)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, ทำ ดว้ย แป้ง ถั่ว, คลุก เข้า กับ น้ำตาน แล้ว, ปั้นเปนรูป มี สันถาน ดั่งกงเกียน, มี ฝอยคลุม ดว้ย.
      ขนม กล้วย (74:8.4)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา กล้วย ไข่ ที่ สุก มา ปอก ออก แล้ว, ชุบ แป้ง กับ น้ำตาน, ทอด ลง ใน น้ำ มัน.
      ขนม ครก (74:8.5)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา เข้า สาน มา โม่ ให้ เลอียด เปน แป้ง เหลว แล้ว, หยอด ลง ใน กระเบื้อง ที่ เปน บ่อ ๆ, เหมือน อย่าง ครก.
      ขนม จ้าง (74:8.6)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เปน ของ จีน, เอา เข้า สาน เข้า เหนียว มา ห่อ ใบ ไผ่ แล้ว, ต้ม น้ำ ด่าง ให้ สุก แล้ว.
      ขนม เข่ง (74:8.7)
               คือ ขนม เขา ทำ ดว้ย แป้ง กับ น้ำตาน ระคน กัน เข้า, แล้ว ใบ ตอง รอง ใน เข่ง ตั้ง ใน กะทะ นื้ง* บน เตา* ไฟ สุก นั้น.
      ขนม จีน (74:8.8)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง เข้า ที่ หมัก ไว้ ให้ ยุ่ย มา ยี ทำ เปน แป้ง ข้น ๆ, ใส่ น่า แว่น บีบ ให้ เปน เส้น ๆ ลง ใน น้ำ รอ้น.
      ขนม ดอกดิน (74:8.9)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา ดอก ดิน มา ใส่ ใน แป้ง แล้ว, ใส่ น้ำตาน ดว้ย, ห่อ ใบ ตอง นึ่ง ให้ สุก.
      ขนม ดว้ง (74:8.10)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง ขยำ ให้ เหนียว แล้ว, คลึง ลง ที่ กระดาน ให้ เหมือน ตัว ดว้ง, แล้ว นึ่ง ให้ สุก.
      ขนม เต่า (74:8.11)
               คือ ขนม* อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง ศี แดง ปั้น เปน รูป เต่า, ใส่ ไส้ ถั่ว หวาน แล้ว นึ่ง ให้ สุก.
      ขนม ตะไล (74:8.12)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง กับ น้ำตาน ละลาย ให้ เหลว แล้ว, หยอด ใส่ ถว้ย, นึ่ง ให้ สุก, ใส่ กะทิ ดว้ย.
      ขนม ตบตี (74:8.13)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง มา ขั้ว ให้ สุก แล้ว, คลุก เข้า กับ น้ำตาน ให้ หวาน แล้ว, ตีภิมพ์ ทำ เปน รูป ต่าง ๆ.
      ขนม ต้ม (74:8.14)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง มา ขยำ ให้ เหนียว ดี แล้ว, ปั้น ลูก แล้ว เอา น้ำตาน ใส่ ข้าง ใน, ต้ม ให้ สุก, คลุก มะพร้าว.
      ขนม ถว้ย (74:8.15)
               คือ ฃนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง ละลาย กับ น้ำตาน แล้ว, ใส่ เชื้อ ลง ดว้ย, หยอด ใส่ ถว้ย นึ่ง ให้ ฟู สุก.
      ขนม ทอง (74:8.16)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง มา ปั้น เปน วง กลม ๆ, ทอด น้ำมัน ให้ สุก แล้ว เอา น้ำตาน หยอด น่า.
      ขนม ทอง มว้น (74:8.17)
               คือ ขนม เขา เอา แป้ง กับ น้ำตาน กับ ไข่ ระคน ปน เฃ้า ดว้ย กัน แล้ว, เอา ทำ เปน แผ่น ปิ้ง* ให้ สุก นั้น.
      ขนม เบื้อง (74:8.18)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง ละลาย ให้ เหลว แล้ว, ละเลง ลง ใน กระเบื้อง ใส่ น่า กุ้ง บ้าง, น่า หวาน บ้าง, แล้ว แสะ ออก เปน แผ่น.
      ขนม เปียก (74:8.19)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง ละลาย กับ น้ำ กะทิ ใส่ ลง ใน กะทะ ใส่ น้ำตาน ดว้ย แล้ว, กวน ให้ สุก แขง กินหวาน.
      ขนม เปียกปูน (74:8.20)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา แป้ง ละลาย ให้ เหลว แล้ว ใส่ น้ำปูนใส บ้าง, กวน ให้ ข้นแล้ว ใส่ น้ำตาน บ้างกินหวาน.

--- Page 75 ---
      ขนม ปิ้ง (75:8.21)
               คือ ขนม อย่าง หนึ่ง, เอา เข้า เหนียว นึ่ง ให้ สุก แล้ว, มูล กะทิ ห่อ ใบ ตอง ใส่ ตับ ปิ้ง ไฟ ให้ เกรียม.
      ขนม ปัง (75:8.22)
               คือ ขนม ที่ ทำ ดว้ย แป้ง เข้า สาลี, ออ่น บ้าง, แขง บ้าง, เปน ขนม แห่ง พวก ชาว* อะเมริกา.
      ขนม เปีย (75:8.23)
               คือ ขนม ทำ ดว้ย แป้ง จีน, ปั้น เปน อัน แบน ๆ เท่า ลูก สะบ้า ฝัก, ใส่ ไส้ หมู บ้าง, ไส้ ถั่ว บ้าง, ผิง ใส่ ไฟ ข้าง ล่าง ข้าง บน.
      ขนม โปร่ง (75:8.24)
               คือ ขนม ทำ ดว้ย แป้ง กับ น้ำตาน ทราย, ข้าง ใน โปร่ง กิน หวาน ดี.
      ขนม ผิง (75:8.25)
               คือ ขนม ทำ ดว้ย แป้ง ประสม กับ น้ำตาน ทราย ใส่ ไข่ ดว้ย, เมื่อ ผิง นั้น ใส่ ม่อ ลง ใส่ ไฟ ข้าง ล่าง ข้าง บน.
      ขนม ฝารั่ง (75:8.26)
               คือ ขนม พวก ฝารั่ง เขา ทำ ดว้ย ไข่ กับ น้ำตาน ทราย, แล้ว อัง ไฟ จน สุก.
      ขนม ฝอย (75:8.27)
               คือ ขนม ทำ ดว้ย แป้ง ถั่ว, ปั้น เปน วง เหมือน กง เกียน แล้ว, ชุบ แป้ง ทอด น้ำมัน โรย ฝอย ทำ กระโจม คลุน บน.
      ขนม ตาน (75:8.28)
               คือ เอา ลูก ตาล สุก มา ยี เอา แต่ เนื้อ, เคล้า เข้า กับ แป้ง ใส่ มะพร้าว ใส่ น้ำตาน แล้ว, ห่อ ใบ ตอง นึ่ง ให้ สุก.
      ขนม ลูกโคน (75:8.29)
               คือ ขนม ทำ ดว้ย แป้ง ปั้น เปน ลูก กลม ๆ, เอา ถั่ว งา กับ น้ำตาน ใส่ ไส้ แล้ว, ใส่ กะทะ ทอด น้ำมัน ให้ สุก.
      ขนม ใส่ ไส้ (75:8.30)
               คือ เอา แป้ง มา ขยำ เข้า ให้ เหนียว, เอา มะพร้าว กับ น้ำตาน ใส่ ไส้ ห่อ ใบ ตอง, เหมือน ห่อมก นึ่ง ให้ สุก.
      ขนม สอ้นลูก (75:8.31)
               คือ เอา แป้ง ละลาย กับ น้ำตาน, กวน ให้ ข้น แล้ว, เอา แป้ง ทำ เปน ลูก กลม ใส่ ซอ่น ไว้ ใน นั้น.
      ขนม สามเกลอ* (75:8.32)
               คือ เอา แป้ง ปั้น เปน ลูก กลม ๆ, ใส่ ไส้ ถั่ว ไส้ งา กับ น้ำตาน ทำ เปน สาม ลูก ติด กัน แล้ว, ทอด น้ำมัน.
      ขนม หูหีบ (75:8.33)
               คือ เอา แป้ง ปั้น เปน รูบ เหมือน หูหีบ แล้ว, ทอด น้ำมัน ให้ สุก ฉาบ น้ำตาน ให้ แห้ง.
      ขนม หิน ฝนทอง (75:8.34)
               คือ เอา แป้ง ขั้ว ให้ สุก แล้ว, คลุก เข้า กับ น้ำตาน, ปั้น เปน สี่ เหลี่ยม* เหมือน หิน ฝน ทอง.
เขนย (75:1)
         คือ หมอน, คำ เขมร.
ขบถ (75:2)
         คือ แปล ว่า, โทษ ษะบถ โทษ กระบถ, คือ คิด จะ ทำ ร้าย เจ้า ชีวิตร.
ขนาย (75:3)
         คือ งา ที่ ออก จาก ปาก ช้าง ตัว เมีย.
เขบ็ด ขบวน (75:4)
         คือ อาการ ที่ คน ทำ เยื้อง กราย รำ ฟ้อน เปน ต้น.
ขะมาโทษ (75:5)
         ว่า ฃอ ให้ อด โทษ.
ขมี ขมัน (75:6)
         อาการ ที่ เร็ว ๆ, ดว่น ๆ, ไว ๆ, พลัน ๆ,
เขม่า (75:7)
         คือ สิ่ง ของ ที่ มี ศี ดำ, เหมือน อย่าง ควัน ไต้, แล ควัน เทียน, ที่ เขา ขูด เอา มา ใช้ ทา สิ่ง ของ ให้ ดำ.
ขมุก ขมัว (75:8)
         คือ เวลา โพ้ล เพ้ล มืด ลง ใหม่ ๆ, คือ เวลา พลบ ค่ำ นั้น เอง.
เขม็ง (75:9)
         การ ฟัน เชือก, ฤๅ ป่าน, ฤๅ ด้าย, เปน* ต้น, กวด ให้ บิด เปน เกลียว แขง.
เขม็ดแขม่ (75:10)
         คือ ของ นอ้ย เต็ม ที ใช้ ไม่ ใค่ร จะ ภอ การ คน หวง ไว้
ขมิ้น (75:11)
         คือ ของ อย่าง หนึ่ง, เปน หัว เง่า อยู่ ใน ดิน ศี เหลือง, สำหรับ ใช้ ทา ตัว แล ยอ้ม ผ้า.
เขมร (75:12)
         คือ คน จำพวก หนึ่ง, เดิม เปน ชาว* เมือง กัมพูชา.
      เขมร เถ่นเท (75:12.1)
               คือ คน ภาษา เขมร, เถ่นเท่ เปน สร้อย คำ, ไม่ มี ความ.
โขมง (75:13)
         อาการ คน เรียก ควัน ไฟ, ที่ พลุ่ง ขึ้น พร้อม กัน มาก หนัก.
      โขมด (75:13.1)
               คือ ที่ ศีศะ ช้าง มัน สูง ขึ้น เปน ปุ่ม อยู่ สอง ข้าง นั้น, อย่าง หนึ่ง เปน ที่ ป่า แต่ ทุ่ง นา เรียก บาง โขมด.
โขมดยา (75:14)
         คือ ที่ หัว เรือ มัน เปน แหลม สูง อยู่ กลาง สอง ข้าง มัน ต่ำ นั้น.
ขมอง (75:15)
         คือ สิ่ง ที่ อยู่ ใน หัว ข้น ๆ ศี ขาว ๆ, คือ เยื่อ ใน กระ- ดูก นั้น.
ขมวด (75:16)
         คือ ผูก ยอด หญ้า ฤๅ เข้า กล้า เปน ต้น, คือ ผูก กระบิด เข้า ไว้ เปน หมวด ๆ นั้น เอง.
ขเม่น (75:17)
         คือ คน ฤๅ สัตว แล ดู สิ่ง ของ ใด ๆ เพ่ง ตา ดู ไม่*ใคร่ จะ กพริบ.
ขมวน (75:18)
         คือ ตัว สัตว เล็ก ๆ มัน เกิด อยู่ ใน เนื้อ ปลา ที่ ผุ รา เปน ต้น.
ขมับ (75:19)
         อาการ ที่ สด หาง คิ้ว นั้น.
ขมวด หญ้า (75:20)
         ความ คือ ผูก หญ้า ไว้ เปน สำคัญ นั้น เอง.
ขมิบ (75:21)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว, เมื่อ ถ่าย อุจจาระ แล ปัศสาวะ, แขมบ ทำ ปาก ทวาร ให้ มัน บีบ เข้า ให้ มัน อยุด.
ขมวด ผม (75:22)
         คือ พัน ผูก ผม เปน ปม ไว้ ที่ หัว.
ขมุบ (75:23)
         อาการ ที่ ขม่อม เด็ก อ่อน เมื่อ ยัง เปน ทารก อยู่ นั้น กด ลง อ่อน อยุบ ๆ.

--- Page 76 ---
แขมบ (76:1)
         คือ อาการ ที่ คน ทำ ให้ ท้อง เล็ก เฃ้า นั้น, คือ แขม่ว ท้อง นั้น เอง.
ขะมัม (76:2)
         คือ คน นั่ง อยู่ บน เก้าอี้, ฤๅ นั่ง อยู่ บน เตียง, แล ตั่ง ล้ม คว่ำ หน้า ลง ไป.
ขมั่ม (76:3)
         อาการ เหมือน อย่าง หมา ขยั้ม กิน เฃ้า เปน ต้น.
ขมอม ขะแมม (76:4)
         คือ สิ่ง ของ ใด ๆ มี ผ้า เปน ต้น, เปื้อน กดำกด่าง.
ขโมย (76:5)
         คือ คน ลัก เอา ซึ่ง ทรัพย สิ่ง ของ ที่ เจ้า ของ เขา ไม่ ให้ นั้น.
ขม่อม (76:6)
         อาการ ที่ ตรง กลาง กระบาล หัว คน, แล หัว สัตว ทั้ง ปวง นั้น.
ขยี่ (76:7)
         อาการ ที่ คน แล สัตว, เอา มือ ฤๅ ท้าว กด สิ่ง ของ ใด ๆ ถู ไป มา ให้ ละเอียด.
เขย่า (76:8)
         คือ คน ล้าง ของ สิ่ง ใด ๆ, ฤๅ ปลา สด ที่ ตัด เปน ชิ้น ๆ แล้ว ใส่ ใน ตะกร้า ทำ ขย่อน ๆ ล้าง ใน น้ำ.
ขยำ (76:9)
         อาการ ที่ คน ที่ เปน หมอ นวด เอา มือ กำ ๆ แล้ว, บีบ ๆ ตาม มือ แล ท้าว เปน ต้น.
ขยะแขยง (76:10)
         ความ ที่ คน เหน สิ่ง ของ ใด, ที่ หน้า เกลียด, เปน ของ โสกโครก, ให้ บังเกิด ขน ลุก ขน พอง.
ขยาก (76:11)
         คือ อยาก เยื่อ มี ฝอย ขี้ กบ เปน ต้น.
โขยก (76:12)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว ขา กระจอก, เมื่อ เดิร ท้าว ข้าง หนึ่ง เหยียบ เบา, ข้าง หนึ่ง เหยียบ หนัก, กะเผลก ๆ.
ขยัก (76:13)
         ความ ที่ คน ทำ การ ไม่ รู้ แล้ว, อยุด ๆ อย่อน ๆ, หฤๅ คน หยัก ไม้ เปน ข้อ.
ขยัก ขย่อน (76:14)
         คือ การ ที่ คน ทำ อยุด ๆ อย่อน ๆ ไม่ ใค่ร แล้ว.
ขยิก (76:15)
         อาการ ที่ นั่ง นอน ไม่ เปน ปรกติ, ขยับ ไป ขยับ มา, ฤๅ คน ตัก เตือน ดว้ย ธุระ สิ่ง ใด ๆ หลาย ครั้ง.
ขยุก ขยิก (76:16)
         อาการ ที่ คน นอน ไม่ อยู่ ศุข, ขยับ ไป ขยับ มา.
ขะยุก (76:17)
         ความ เปน เหมือน ซน ไฟ, คือ ฟืน ที่ จ่อ จด ไว้ ปาก ชอ่ง แล้ว ซุก ๆ เข้า ไป.
เขยก (76:18)
         อาการ ที่ คน แล สัตว, ขา เจ็บ เดิน ไม่ เสมอ, ฤๅ เดิน โขยก ๆ ว่า เดิน โขยก เขยก.
แขยก (76:19)
         คือ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, สำหรับ ใช้ ทำ ยา, กิน ลง, ถ้า แช่ ใน น้ำ เบื่อ ปลา ตาย.
ขยอก (76:20)
         อาการ ที่ คน แล สัตว, กลืน ของ ที่ เปน กอ้น ๆ, กลืน ไม่ ใค่ร เข้า ไป, แต่ ทว่า ภอ กระเดือก ลง ไป ได้.
เขย่ง (76:21)
         อาการ ที่ คน ยืน, เอา ปลาย ตีน* ที่ สุด จต ลง กับ พื้น แล้ว, ยก ซ่น ตีน ทำ ให้ สูง ขึ้น, ว่า ยืน เขย่ง.
แขยง ขน (76:22)
         อาการ ที่ คน เหน ของ ที่ หน้า เกลียด, สดุ้ง ขน พอง สยอง เกล้า.
แขย่ง (76:23)
         อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว, ขึ้น บน ต้น ไม้, แล ที่ สูง ๆ ชัน ดว้ย, ขึ้น ไม่ ใค่ร ได้, ว่า ปีน แขย่ง.
ฃย่อง แขย่ง (76:24)
         อาการ เหมือน คน ติด กรวน, เดีน ไม่ คล่อง ตาม ปรกติ.
โขยง (76:25)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว, เมื่อ เดีน ไป นั้น ตก ใจ กลัว สิ่ง ใด สิ่ง หนึ่ง กระโดด ไป.
ฃยด (76:26)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว, ฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, ขยับ เลื่อน ไป จาก ที่ แล้ว.
ขยัด (76:27)
         ความ ที่ จะ กิน ของ สิ่ง ใด ๆ, ฤๅ จะ ให้ สิ่ง ของ แก่ ผู้ ใด ขยับ แบ่ง ไว้ บ้าง.
ขยาด (76:28)
         ความ ที่ คน เคย เห็น เสือ, ฤๅ สัตว ร้าย ใน ที่ ใด ๆ, แล้ว ภาย หลัง มิ อาจ ไป สู่ ที่ นั้น ได้, ให้ ครั่น คร้าม ใน ใจ.
ขยัน (76:29)
         ความ ที่ คน ไม่ ขี้ เกียจ, อุษ่าห์ หมั่น ทำ สารพัศ การ งาร ทั้ง ปวง, คือ ความ เพียร นั้น เอง.
ขยั้น (76:30)
         ใจ ความ เหมือน กัน กับ ขยาด, คือ ความ ครั่น คร้าม นั้น เอง.
ขย่อน (76:31)
         คือ น้ำ ใน แม่ น้ำ, ฤๅ ใน ม่อ, ใน ไห, เปน คลื่น กระ- เพื่อม, ฤๅ กระฉ่อน หนัก.
ขย้อน (76:32)
         อาการ ที่ คน ราก ออก มา บ้าง แล้ว, ยัง ให้ คลื่น เหียน ทำ อาการ ดุจ ราก อีก.
ขะเยื่อน (76:33)
         คือ ของ สิ่ง ใด ๆ สะเทือน ฤๅ เคลื่อน จาก ที่.
เขยิน (76:34)
         คือ อาการ ที่ ฟัน คน ตั้ง อยู่ ไม่ ปรกติ มัน ยื่น ออก มา นั้น.
ขยับ (76:35)
         คือ สิ่ง ของ ใด ๆ, เดิม กะลง ไว้ เพียง นี้ แล้ว เลื่อน ไป จาก ที่ นั้น อีก น่อย หนึ่ง.
      ขยับ หู (76:35.1)
               คือ ทำ หู ให้ ใกล้ เข้า นั้น.
ขยาบ (76:36)
         คือ ทำ ด้วย ไม้ กว้าง ยาว ประมาณ สี่ ศอก ห้า ศอก, มุง จาก ปู กะแชง, สำรับ กัน แดด กัน* ฝน ที่ เรือ.
ขยับ ตา (76:37)
         คือ ทำ ตา ให้ ใกล้ เข้า นั้น, คือ กพริบ ตา นั้น เอง.

--- Page 77 ---
ขยิบ (77:1)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว กพริบ ตา, คือ ความ ที่ ขยับ ตา บ่อย ๆ นั้น เอง.
ขยับ ขยาย (77:2)
         คือ การ ที่ ถอย ให้ ห่าง ออก ให้ พ้น น่อย หนึ่ง นั้น, ความ ที่ เคลื่อน คลาย ออก เปน ต้น.
ขยับ ขยด (77:3)
         คือ อาการ ทำ ตัว ให้ เลื่อน ถด เข้า, ฤๅ ออก นั้น.
ขยุบ (77:4)
         อาการ ที่ นก อย่าง หนึ่ง, ชื่อ นก กะเด้า ดิน มัน ทำ หาง กะดก ๆ.
ขยับ มือ (77:5)
         คือ ยก มือ เข้า ฤๅ ถอย ออก น่อย หนึ่ง นั้น.
ขยัม (77:6)
         อาการ ที่ เหมือน คน เอา แป้ง มา จะ ทำ ขนม, เอา มือ กำ บีบ เข้า แล้ว, คลาย ออก, แล้ว กำ เข้า อีก หลาย ครั้ง หลาย หน.
      ขยับเขยื่อน (77:6.1)
               คือ ทำ ตัว ให้ เข้า ฤๅ เลื่อน ออก นั้น.
ขยั้ม (77:7)
         อาการ เหมือน อย่าง หมา ชิง กัน กิน เข้า เปน ต้น, คือ ขมัม กิน เหมือน อย่าง หมา นั้น เอง.
      ฃยิ่ม (77:7.1)
               ความ ที่ คน ดี ใจ หนัก, เพราะ หมาย ว่า ตัว จะ ได้ ของ สิ่ง นั้น สิ่ง นี้, คือ ความ ที่ กริ่ม ใจ นั้น เอง.
      ขยิ้ม ขย่อง (77:7.2)
               ความ ที่ คน ดี ใจ หนัก, ยิ้ม พลาง หัว เราะ พลาง, เหมือน อย่าง ความ ที่ รื่น เรีง บันเทิง ใจ เปน ต้น.
      ขยุม (77:7.3)
               อาการ ที่ คน ภาย เรือ ไล่ จ้ำ ถี่ ไป ไม่ ใคร่ อยุด, คือ อา การ ที่ ภาย สุ่ม ไป ไม่ ถอน ยาว นั้น เอง.
      ขยุ่ม (77:7.4)
               อาการ ที่ คน เอา มือ หยิบ ของ สิ่ง ใด ๆ ไป เต็ม กำมือ.
ขยาย (77:8)
         คือ ของ ที่ ห่อ ไว้, ฤๅ มัด ผูก ไว้ แล้ว, แก้ ให้ คลาย ออก, คือ ความ ที่ ทำ ให้ เคลื่อน ออก เปน ต้น.
      ขยาย ผ้า (77:8.1)
               อาการ ที่ ผ้า นุ่ง, ฤๅ ผ้า ห่ม, เรา แก้ ให้ คลาย ขยาย ออก น่อย หนึ่ง.
      ขยาย ผม (77:8.2)
               อาการ ที่ ผม จุก, ฤๅ ผม มวย, เกล้า ผูก ไว้ เรา แก้ ขยาย ออก ไป.
      ขยาย พล (77:8.3)
               คือ พวก พล กอง ทับ, ตั้ง ประชุม พร้อม กัน อยู่, แล้ว ขยาย ออก จาก ที่.
ขยุย (77:9)
         อาการ ที่ คน ทำ การ งาน สิ่ง ใด ๆ, เพิลน ไป มิ ใค่ร อยุด
ขะเยอ (77:10)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว, ถูก ตอ้ง สิ่ง ของ ที่ คัน หนัก, ตอ้ง เกา ร่ำ* ไป.
      ขะเย่อ แขย่ง (77:10.1)
               คือ อาการ อยาก ได้ ของ เปน ต้น, ความ ที่ ดิ้น รน กระสับ กระส่าย.
ขะแย๊ะ (77:11)
         การ ที่ คน ตำแป้ง, ทำ ให้ สาก กระทบ เข้า กับ ฃ้างครก, ฤๅ คน ยืน เบียด กัน, ยัก ไหล่ กะทบ กัน เฃ้า.
แขวะ (77:12)
         การ ที่ คน สลัก หนัง เปน รูป ภาพ ต่าง ๆ, ขุด เอา เนื้อ หนัง ฃ้าง ใน นั้น ออก เสีย, เอา แต่ เส้น ไว้, นั้น เปน ต้น.
ฃัก ๆ (77:13)
         คือ เสียง ดัง เมื่อ หัวเราะ นั้น, คือ ความ ที่ หัว เราะ ร่า ๆ นั้น เอง.
ขาก (77:14)
         อาการ ที่ คน ทำ ให้ เสลศ, ฤๅ น้ำ ลาย เหนียว, เคลื่อน ออก มา จาก ลำ ฅอ แล้ว, ถ่ม เสีย.
      ขาก น้ำลาย (77:14.1)
               อาการ ที่ คน ทำ ให้ น้ำ ลาย เคลื่อน ออก จาก ลำ ฅอ, เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น, แล้ว ถ่ม เสีย.
      ขาก เลือด (77:14.2)
               อาการ คือ ทำ เลือด ให้ กระเดน ออก จาก ปาก นั้น, เหมือน อย่าง คน ถ่ม โลหิต เสีย จาก ปาก นั้น.
      ขาก เสลศ (77:14.3)
               อาการ ที่ คน ทำ ให้ เสลศ ออก มา จาก ลำ ฅอ, เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น.
ฃิก (77:15)
         คือ เสียง คน ดี ใจ หัวเราะ, เสียง ดัง อย่าง นั้น, เหมือน อย่าง คน หัวเราะ ริก เปน ต้น นั้น.
ฃุก ๆ (77:16)
         คือ คน ไอ เสียง ดัง อย่าง นั้น, เหมือน อย่าง คน ไอ เสียง โฃก ๆ นั้น เอง.
ฃุกฃัก (77:17)
         คือ อาการ ที่ ด่วน ๆ นั้น, คือ ความ ที่ คน ค้น หา สิ่ง ฃอง เสียง กรุก กรัก เปน ต้น.
ฃุกค่ำ ฃุกคืน (77:18)
         ความ คือ เหตุ การ ที่ เกิด ฃึ้น ใน ปัจจุบัน เวลา ค่ำ บ้าง, เวลา กลาง คืน บ้าง.
เฃก หัว (77:19)
         อาการ ที่ คน เอา มือ ชก หัว กัน, เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น, คือ โฃก หัว นั้น เอง.
      เขก โฃก (77:19.1)
               คือ เสียง ที่ ชก กัน นั้น เอง.
แฃก (77:20)
         คือ คน ชาติ หนึ่ง, รูป ร่าง ดำ ๆ, ผม หยิก ๆ, เปน ชาว เมือง สุรัศ เปน ต้น. อนึ่ง คน ที่ อยู่ ต่าง บ้าน ต่าง เมือง ไป สู่ มา หา กัน.
      แฃก คุลา (77:20.1)
               คือ คน แฃก ภาษา หนึ่ง, รูป มัน เล็ก ๆ ผิว ดำ, เหมือน คน กลา สี.
      แฃก ตานี (77:20.2)
               คือ คน อย่าง หนึ่ง, อยู่ ที่ เมือง ตานี.
      แฃก จาม (77:20.3)
               คือ คน แฃก จำพวก หนึ่ง, รูป มัน ใหญ่ กว่า แฃก กลาสี.
      แฃก ตะรังตะนู (77:20.4)
               คือ คน แขก ชาติ หนึ่ง, อยู่ ที่ เมือง ตะรัง ตะนู.

--- Page 78 ---
      แฃก เทษ (78:20.5)
               คือ คน แฃก ที่ มา แต่ เมือง เทษ นั้น.
      แฃก เต้า (78:20.6)
               คือ นก อย่าง หนึ่ง, รูป เหมือน นกแก้ว, พูด ได้ คล้าย คน.
      แฃก มา หา (78:20.7)
               คือ คน ต่าง บ้าน ต่าง เรือน, ฤๅ ต่าง เมือง, ไป สู่ มา หา กัน.
      แฃก มะลายู (78:20.8)
               คือ คน ที่ เปน แฃก ชาติ มะลายู นั้น.
      แฃก เมือง (78:20.9)
               คือ พวก แฃก ฝรั่ง*, อังกฤษ, ยวญ, พะม่า, มอญ, เปน ต้น, แต่ บันดา เปน คน ต่าง เมือง เฃ้า มา นั้น.
โฃก (78:1)
         อาการ ที่ คน ทำ มือ งอ เฃ้า ชก ลง ที่ หัว กัน, เสียง มัน ดัง อย่าง นั้น.
      โฃก หัว (78:1.1)
               อาการ ที่ คน เอา มือ ต่อย ลง ที่ หัว, เสียง มัน ดัง โฃก.
ฃอกรั้ว (78:2)
         คือ ที่ ตาม ริม ๆ แนว ฃอบ รั้ว นั้น.
ฃง จู๊ (78:3)
         คือ เปน ชื่อ จีน มี สติ ปัญา คน หนึ่ง, ใน เมือง จีนะประเทษ.
ฃัง (78:4)
         การ ที่ คน เอา วัว ควาย, ฤๅ แพะ แกะ, ใส่ ไว้ ใน คอก ปิด ปะตู ไว้ นั้น เปน ต้น. อนึ่ง น้ำ ใน บ่อ แล สระ ห้วย หนอง ปิด กัน ไว้ มิ ให้ ไหล ล้น เข้า ออก ได้.
      ขัง ไก่ (78:4.1)
               การ ที่ คน เอา ไก่ ใส่ เล้า, ใส่ กรง ปิด ปะตู ขัง ไว้.
      ขัง คน (78:4.2)
               การ ที่ เอา คน ใส่ ไว้ ใน คุก, ใน ทิม, ฤๅ ตึก ปิด ปะตู ขัง ไว้.
      ขัง นก (78:4.3)
               การ ที่ คน เอา นก ขัง ไว้ ใน กรง, ปิด ปะตู เสีย มิ ให้ ไป ได้.
      ขัง น้ำ (78:4.4)
               การ ที่ คน ปิด ทำนบ ขัง น้ำ ไว้, มิ ให้ ไหล เข้า, ไหล ออก ได้.
ขั้ง (78:5)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว มา รอ กัน อยู่ ที่ ปะตู, ฤๅ ที่ ไหน ๆ ออก ไม่ ใคร่ ได้, เพราะ คับ คั่ง กัน หนัก.
ข่าง (78:6)
         คือ ไม้ เขา ทำ เปน ลูก, เท่า ลูก หมาก, ทิ้ง ลง มัน หมุน ไป.
ข้าง (78:7)
         คือ เบื้อง ขวา, ฤๅ เบื้อง ซ้าย นั้น. อนึ่ง เปน สัตว อย่าง หนึ่ง รูป คล้าย กับ ลิง อยู่ บน ต้น ไม้.
      ข้าง ขึ้น (78:7.1)
               คือ เวลา วัน เมื่อ พระจันทร์ จำเริญ ขึ้น, จน ถึง วัน สิบห้า ค่ำ, เดือน เพญ นั้น.
      ข้าง ขวา (78:7.2)
               คือ ประเทศ เบื้อง ขวา, ว่า ที่ ฃ้าง ขวา มือ.
      ฃ้าง ซ้าย (78:7.3)
               คือ ประเทศ ที่ เบื้อง ซ้าย, ว่า ที่ ฃ้าง ซ้าย มือ.
      ข้าง ใต้ (78:7.4)
               คือ ประเทศ ที่ อยู่ ฝ่าย ใต้ นั้น.
      ฃ้าง ต้น (78:7.5)
               คือ เบื้อง ต้น ฝ่าย ต้น.
      ข้าง ท้าย (78:7.6)
               คือ สวน ลำ เรือ ทั้ง ปวง, ฤๅ รถ, แล เกียน เปน ต้น, ที่ ฃ้าง เบื้อง หลัง นั้น.
      ฃ้าง น่า (78:7.7)
               คือ ฃอง สิ่ง ใด ๆ ที่ อยู่ เบื้อง น่า นั้น, ฤๅ การ ที่* จะ มี ใน เบื้อง น่า นั้น.
      ฃ้าง ไหน (78:7.8)
               คือ เบื้อง ไหน ที่ ไหน.
      ฃ้าง เหนือ (78:7.9)
               คือ ฃ้าง ทิศ เหนือ, ฤๅ ฝ่าย เหนือ.
      ฃ้าง บน (78:7.10)
               คือ ทิศ เบื้อง บน, ฤๅ จะ ฃึ้น ไป ยัง ยอด ภู เฃา เปน ต้น.
      ฃ้าง แรม (78:7.11)
               คือ เวลา วัน แรม ค่ำ หนึ่ง, จน ถึง วัน สิบห้า ค่ำ สิ้น* เดือน นั้น.
      ฃ้าง หลัง (78:7.12)
               คือ ประเทษ ที่ อยู่ ฝ่าย หลัง, ฤๅ สิ่ง ที่ จะ มา ภาย หลัง* นั้น.
      ฃ้าง ล่าง (78:7.13)
               คือ ประเทษ เบื้อง ต่ำ, ฤๅ สิ่ง ฃอง ที่ อยู่ ฝ่าย ใต้ นั้น, คือ เบื้อง ล่าง นั้น เอง.
ฃิง (78:8)
         คือ ผัก อย่าง หนึ่ง, มี หัว เง่า อยู่ ใน ดิน, รศ เผ็ด ร้อน, กิน ดี ทำ ยา ก็ ได้.
      ฃิง แง่ง (78:8.1)
               คือ เง่า ฃิง, ที่ มัน แตก งอก เปน แง่ง ๆ, ต่อ กัน ออก ไป นั้น.
      ฃิง ดอง (78:8.2)
               คือ เง่า ขิง สด ที่ เขา เอา มา ดอง กิน นั้น.
      ฃิง สด (78:8.3)
               เง่า ฃิง ที่ ฃุด ฃึ้น มา ใหม่ ๆ ยัง ไม่ แห้ง นั้น.
      ฃิง แห้ง (78:8.4)
               ฃิง อย่าง หนึ่ง เอา มา แต่ ป่า, หัว มัน แห้ง มา แต่ เดิม, ฤๅ ฃิง สด เอา มา ตาก แดด ไห้ แห้ง.
ฃึง (78:9)
         การ ที่ คน เอา ผ้า คลี่ ออก ทำ ให้ ตึง, ฤๅ เอา เชือก แล ป่าน คลี่ ออก ทำ ให้ ตึง. อนึ่ง คน ที่ เมา ยศ ไม่ ใคร่ จะ พูด ถือ* ตัว.
      ฃึง ฃัง (78:9.1)
               คือ อาการ ที่ ปึ่ง ชา, ไม่ ใคร่ พูจา ไว้ ยศ ฃอง ตัว นั้น.
      ฃึง จอ (78:9.2)
               คือ การ ที่ คน เอา ผ้า คลี่ออก แล้ว, ฃึง ทำ ให้ ตึง ทั้ง สี่ ด้าน สำรับ เล่น หนัง เพลา กลาง คืน.
      ฃึง เชือก (78:9.3)
               คือ การ ที่ คน เอา เชือก คลี่ออก แล้ว ชัก ให้ ตึง แล้ว, ผูก ไว้ มิ ให้ หย่อน ได้.
      ฃึง อูด (78:9.4)
               การ ที่ คน เอา เชือก สอง เส้น, ผูก เฃ้า ที่ หัว ว่าว คุลา แล้ว, ฃึง ให้ ตึง ปิด กระดาด ด้วย, ครั้น เมื่อ ลม พัด กะทบ ดัง อูด ๆ.
ฃึ้ง เคียด (78:10)
         คือ อาการ คน มี ใจ โกรธ, ทำ หน้า บึ้ง แล้ว, บ่น ตัด ภอ ไป ต่าง ๆ.

--- Page 79 ---
ฃึ้ง โกรธ (79:1)
         คือ ความ ที่ คน ฃัด เคือง ใจ โกรธ.
เฃ่ง (79:2)
         สิ่ง ที่ สาน ด้วย ไม้ ไผ่, เล็ก บ้าง ใหญ่ บ้าง, กลม บ้าง, แบน บ้าง, สำรับ ใส่ ผัก ใส่ ปลา, ใส่ พลู, ใส่ เบี้ย เปน ต้น. เฃ่งเบี้ย, เฃ่งฃนม, เฃ่ง ปลา, เฃ่ง ผัก, เฃ่งพลู, เข่ง เหล็ก ไฟ.
แฃง (79:3)
         อาการ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ กระด้าง, ไม่ อ่อน, เหมือน อย่าง เหล็ก, แล เพชร์, แล แก้ว, ฤๅ หิน เปน ต้น.
      แฃง กระด้าง (79:3.1)
               คือ แฃง เพราะ น้ำ มี ชุ่ม หนิด น่อย, เหมือน เฃ้า สุก ที่ เขา หุง สวย เปน ต้น นั้น.
      แฃง ใจ (79:3.2)
               ความ ที่ คน ใจ ครั่น คร้าม กลัว แต่ สิ่ง ใด ๆ แล้ว, ฃืน ใจ ทำ อาการ เหมือน ไม่ กลัว.
      แฃง ฃัน (79:3.3)
               คือ คน ทำ การงาน ทั้ง ปวง แฃง แรง. อนึ่ง รบ ทับ รบ ศึก เฃ้ม แฃง กล้า ทั้ง ปาก ทั้ง ใจ.
      แฃง มือ (79:3.4)
               การ ที่ คน ทำ สาระพัด การงาน ทั้ง ปวง รวด เร็ว, แฃง แรง.
      แฃง เมือง (79:3.5)
               อาการ ที่ เจ้า เมือง ใด ๆ, แต่ ก่อน เคย ไป คำนับ ฃึ้น อยู่ กับ เมือง อื่น. ครั้น มา ภาย หลัง ตั้ง ตัว เปน ใหญ่ หา ไป คำนับ ไม่.
      แฃง ฃ้อ (79:3.6)
               อาการ คน ทำ การ สิ่งใด ๆ, ไม่ อ่อน ฃ้อ ทำ ให้ ฃ้อ แฃง.
      แฃง แรง (79:3.7)
               อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว, แฃง มี กำลัง มาก.
      แฃง ฤทธิ์ (79:3.8)
               อาการ คน ที่ มี ฤทธิ์ เดช เฃ้ม แฃง.
      แฃง ศึก (79:3.9)
               การ ที่ ทหาร ที่ ทำ สงคราม, รบทับ รบศึก เฃ้ม แฃง.
แฃ่ง (79:4)
         การ ที่ เรือ พาย, ฤๅ เรือ แจว, สอง ลำ ฃัน ผะนัน กัน, จะ เอา ไชย ชำนะ, สัญา กัน ว่า, ถ้า เรือ ลำ ใด ไป ถึง ที่ ก่อน, เปน ฉะนะ.
      แฃ่ง บุญ (79:4.1)
               คือ ความ ที่ คน เหน เฃา มี วาศนา ยิ่ง กว่า ตัว, แล้ว คิด หา อุบาย, จะ ให้ มี วาศนา ยิ่ง กว่า เฃา บ้าง.
      แฃ่ง วาศนา (79:4.2)
               ความ เหมือน กัน กับ แฃ่ง บุญ, แต่ บุญ นั้น คือ สิ่ง ที่ ชำระ ใจ ให้ ผ่อง.
      แฃ่ง เรือ (79:4.3)
               คือ เรือ สอง ลำ ภาย แฃ่ง เอา ไชย ชำนะ กัน.
      แฃ่ง ฤทธิ์ (79:4.4)
               คือ ความ ที่ คน เหน เฃา มี ฤทธิ์ ยิ่ง กว่า ตัว, แล้ว ตัว สำแดง ฤทธิ์ จะ ให้ ยิ่ง กว่า เฃา.
แฃ้ง (79:5)
         คือ อะไวยะวะ แห่ง คน, แล สัตว ที่ อยู่ ถัด เฃ่า ลง ไป นั้น.
      แฃ้ง ฃวา (79:5.1)
               คือ แฃ้ง เบื้อง ฃวา, แห่ง คน แล สัตว ทั้ง ปวง.
      แฃ้ง ซ้าย (79:5.2)
               คือ แฃ้ง เบื้อง ซ้าย, แห่ง คน แล สัตว ทั้ง ปวง.
โฃง (79:6)
         เปน ชื่อ* แม่ น้ำ แห่ง หนึ่ง, มี อยู่ ใน แว่น แคว้น เวียง จัน. อนึ่ง เปน ชื่อ แห่ง กลิ่น ซาก สพ ที่ ตาย แห้ง นั้น, ว่า เหม็น.
โฃ่ง (79:7)
         คือ หอย อย่าง หนึ่ง, ตัว โต เท่า กำปั้น*, อยู่ ตาม ทุ่ง นา, ต้ม กิน ได้, ชื่อ หอย.
ฃอง (79:8)
         คือ สิ่ง ทั้ง ปวง เปน ต้น ว่า, ทรัพย์ ที่ มี ลม หาย ใจ ก็ ดี, ฤๅ ที่ ไม่ มี ลม หาย ใจ ก็ ดี.
      ฃอง กลาง (79:8.1)
               คือ ฃอง เปน ส่วน กลาง, ไม่ เปน ฃอง ผู้ ใด ฃาด นั้น, เหมือน เรือน พวก ครู อะเมริกัน.
      ฃอง กำนัล (79:8.2)
               คือ ฃอง ที่ เฃา ให้ โดย คำนับ รักษ ใคร่ นั้น.
      ฃอง กิน (79:8.3)
               ฃอง ฃ้า.
      ฃอง ฃำ (79:8.4)
               คือ ฃอง ที่ จะ ต้อง ปิด บัง, ไม่ ควร จะ ให้ ผู้ อื่น รู้. เหมือน อย่าง ฃอง ฃะโมย เปน ต้น นั้น.
      ฃอง ใช้ สอย (79:8.5)
               คือ เครื่อง สำรับ การ ต่าง ๆ.
      ฃอง นาน (79:8.6)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ มี อยู่ แต่ โบราณ.
      ฃอง บาป (79:8.7)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ ไม่ เปน บุญ, เปน ฃอง ลามก.
      ฃอง ผิด (79:8.8)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ เปน ฃอง ไม่ ชอบ.
      ฃอง ฝาก (79:8.9)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ ให้ เฃา ช่วย รักษา ไว้, แล้ว จะ กลับ คืน เอา ไป.
      ฃอง พาล (79:8.10)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง เปน ฃอง แห่ง คน พาล. เหมือน อย่าง ฃอง ฃะโมย นั้น.
      ฃอง หลวง (79:8.11)
               คือ สิ่ง ที่ เปน ฃอง มหา กระษัตร, คือ ฃอง ใหญ่ นั้น เอง.
      ฃอง เล่น (79:8.12)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ เปน ฃอง สำรับ เล่น, ว่า เหมือน ตุ๊กตา* เปน ต้น.
      ของ สงฆ์ (79:8.13)
               คือ สิ่ง ฃอง ทั้ง ปวง ที่ เปน ของ ส่วน กลาง, ใน พวก ภิกขุ สงฆ์.
ข้อง (79:9)
         สิ่ง ที่ คน สาน ด้วย ตอก, รูป คล้าย ๆ ม่อ น้ำ, สำรับ ใส่ ปลา.
      ข้อง เกี่ยว (79:9.1)
               คือ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ติด ค้าง กัน อยู่, เหมือน อย่าง ลูก นี่ กับ เจ้า นี่ นั้น.
      ข้อง ขัด (79:9.2)
               คือ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ติด พันท์ เกี่ยว ข้อง* กัน อยู่, คือ ความ ไม่ สดวก นั้น เอง.
      ข้อง อ้อย (79:9.3)
               การ พนัน อย่าง หนึ่ง, คือ เอา อ้อย ทั้ง ลำ มา เอา มีด บาก เข้า ไว้ กลาง ลำ, แล้ว ขเน ดู ว่า ข้าง ไหน จะ ยาว, ถ้า นักเลง คน ใด ขะเน ถูก ก็ ฉะ ชะ*.

--- Page 80 ---
ขวง (80:1)
         คือ ผัก อย่าง หนึ่ง, ขึ้น อยู่ ตาม ทุ่ง นา ใบ เล็ก ๆ, แกง กิน ขม ๆ.
เขียง (80:2)
         คือ ไม้ ที่ เขา สำรับ รอง ทำ ปลา, ฤๅ หั่น ผัก แล ผ่า ฟืน.
      เขียง ขับ นก (80:2.1)
               สิ่ง ที่ คน เอา เสา สูง ๆ มา ปัก ขึ้น สี่ เสา แล้ว, เอา ไม้ พาด ทำ เปน พื้น ร้าน สำรับ ขับ นก.
เขื่อง (80:3)
         คือ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ไม่ สู้ เล็ก นัก, ไม่ สู้ ใหญ่ นัก, เปน ของ ขนาด กลาง, ฤๅ พาน จะ เตีบ ศัก น้อย.
ขด (80:4)
         คือ สิ่ง ของ ใด ๆ ที่ โค้ง เข้า เปน วง กลม ๆ.
      ขด งอ (80:4.1)
               คือ ขดคู้ เหมือน วง เบ็ด เปน ต้น.
ขัด (80:5)
         คือ คน ปิด ปะตู แล้ว เอา ไม้ ขัด ขวาง ไว้. ฤๅ คน หนึ่ง จะ ไป คน หนึ่ง ไม่ ให้ ไป เปน ต้น.
      ขัด ขืน (80:5.1)
               คือ ความ ที่ ไม่ ยอม กัน ลง นั้น.
      ขัด ขวาง (80:5.2)
               ความ ที่ คน ปิด ประตู แล้ว, เอา ไม้ ขัด ขวาง เข้า ไว้, ฤๅ คน หนึ่ง จะ ไป, คน หนึ่ง ไม่ ให้ ไป.
      ขัด ข้อง (80:5.3)
               คือ ถ้อย ความ ใด ๆ, ตระลาการ จะ เอา มา ชำระ ว่า กล่าว ให้ สำเร็จ แก่ กัน, มี ผู้ ขัด ไว้ มิ ส่ง มา.
      ขัด เงิน (80:5.4)
               คือ เงิน ไม่ มี จะ ใช้, ฤๅ เอา เงิน มา สี ให้ มัน ขาว นั้น.
      ขัด เคือง (80:5.5)
               คือ คน มี ความ โกรธ ขัด เคือง ใน ใจ.
      ขัด แค้น (80:5.6)
               คือ ความ ที่ ขัด ใจ แล คับ ใจ นั้น.
      ขัด ใจ (80:5.7)
               คือ คน ทำ ไม่ ดี ให้ ขัด อยู่ ใน ใจ, คือ ความ ที่ ไม่ คล่อง ใจ นั้น เอง.
      ขัด รับ สั่ง (80:5.8)
               คือ เจ้า ฤๅ พระ มหา กระษัตรีย์ รับ สั่ง ให้ หา, ตัว ขัด ขืน ไม่ ไป.
      ขัด เบา (80:5.9)
               คือ ถ่าย ปะสาวะ ไม่ ใคร่ ออก นั้น.
      ขัด สี (80:5.10)
               คือ ถู ถา ไป เหมือน เขา ทำ เมื่อ ล้าง พื้น เรือน.
      ขัด สน (80:5.11)
               คือ คน ที่ ไม่ มี ทรัพย์ สิ่ง ของ ใด ๆ, ฤๅ จะ นึก เอา สิ่ง ของ ใด ๆ ก็ มิ ได้ สมลุ ดัง ปราถนา.
      ขัดติยวงษ (80:5.12)
               คือ เชื้อ วงษ คน เปน กระษัตรีย์.
      ขัดลม (80:5.13)
               ความ ที่ คน จะ แล่น ตเภา, ฤๅ แล่น กำปั่น, ลม ไม่ มี.
ขาด (80:6)
         คือ ของ สิ่ง ใด ๆ นับ ไว้ ครบ ท่วน จำนวน แล้ว, หาย ไป, ฤๅ เชือก เส้น เดียว ทำ ให้ ขาด ออก เปน สอง ท่อน.
      ขาด กัน (80:6.1)
               คือ ขาด จาก กัน, เหมือน เส้น เชือก, แล ป่าน เปน ต้น, ที่ ออก จาก กัน เปน สอง ท่อน นั้น.
      ขาด คำ (80:6.2)
               คือ คน พูด ถึง สิ่ง ใด ๆ, ภอ สิ้น คำ ลง.
      ขาด ค่า (80:6.3)
               คือ ตี ราคา ของ ทั้ง ปวง, หัว พลอย แหวน เปน ต้น.
      ขาด ใจ (80:6.4)
               คือ คน ใกล้ ตาย สิ้น ลม หาย ใจ ลง เมื่อ ใด.
      ขาด แคลน (80:6.5)
               คือ ของ สิ่ง ใด หมด ลง บ้าง นั้น, คือ ผู้ ดี ตก ยาก นั้น เอง.
      ขาด ทุน (80:6.6)
               การ ที่ คล เปน พ่อค้า ลง ทุน* ซื้อ ของ สิน ค้า มาก, เอา ไป ขาย ได้ น้อย, ไม่ เท่า ทุน*
      ขาด ไมตรี (80:6.7)
               ความ ที่ คน แต่ ก่อน เคย รักษ ใคร่ เมตา กัน. ครั้น มา ภาย หลัง โกรธ กัน ชัง กัน ขาด จาก เมตา กัน.
ขีด (80:7)
         การ ที่ คน เอา มีด ฤๅ ดิน สอ, ขีด หมาย ลง ไว้ ภอ เปน ที่ กำหนด.
      ขีด แก่ง ใด (80:7.1)
               การ ที่ คน ทำ หนังสือ สาร กรม ธรรม์, กู้ เงิน กัน, ฤๅ ขาย ตัว เปน ทาษ, ใน ที่ สุด ท้าย สาร กรมธรรม์ นั้น, ขีด ขวาง ลง ไว้ เปน สำคัญ.
ขุด (80:8)
         การ ที่ คน เอา จอบ, แล เสียม ฤๅ มีด, เจาะ ลง ใน แผ่น ดิน, ฤๅ เจาะ คุ้ย ราก เง่า สิ่ง ใด ๆ, ฤๅ เผือก มัน เปน ต้น.
      ขุด คลอง (80:8.1)
               คือ การ ขุด ที่ พื้นดิน ให้ เปน คลอง เล็ก, ฤๅ ใหญ่ นั้น.
      ขุด ดิน (80:8.2)
               การ ที่ เอา จอบเสียม ฤๅ มีด เจาะ คุ้ย ลง ไป ใน แผ่นดิน.
      ขุด หลุม (80:8.3)
               การ ที่ คน เอา จอบ เสียม, ฤๅ สิ่ง* ใด ๆ, ขุด ลง ใน แผ่นดิน, ให้ เปน หลุม เปน บ่อ.
ขูด (80:9)
         การ ที่ คน เอา กะต่าย, ทำ ให้ เนื้อ มะพร้าว, ออก จาก กะ ลา, ฤๅ ปั้น รูป สิ่ง ใด ๆ, เอา ไม้ ขูด ทำ ให้ เกลี้ยง*.
      ขูด ผิว (80:9.1)
               คือ การ ที่ ขูด แต่ ชั้น นอก, เหมือน ผิว ไม้ ไผ่ เปน ต้น.
      ขูด มะพร้าว (80:9.2)
               การ ที่ คน เอา มะพร้าว, ขูด ลง ที่ กะต่าย, ฤๅ เอา กะต่าย, ขูด ลง ที่ มะพร้าว.
      ขูด ขัด (80:9.3)
               คือ การ ที่ ขูด เหมือน จะ ยา เรือ, ขูด เอา ชัน เก่า ออก แล้ว, สี ถู ด้วย นั้น.
เขตร (80:10)
         คือ แว่น แคว้น, แล แดน, แล แขวง, แล จังหวัด, แล ที่ นา.
      เขตรขันท์ (80:10.1)
               คือ ที่ เขตร แดน เปน แว่น แคว้น ๆ ละ ส่วน นั้น.
      เขตร์ แดน (80:10.2)
               คือ ที่ กำหนด แว่น แคว้น.
เข็ด (80:11)
         ความ ที่ คน ทำ ความ ชั่ว สิ่ง ใด ๆ, แล้ว เปน โทษ. ครั้น มา ภาย หลัง ก็ หลาบ จำ, ไม่ ทำ ต่อ ไป อีก.
      เข็ด ขยาด (80:11.1)
               คือ ความ ที่ เข็ด ระอา เข้า, เหมือน คน ที่ เขา ใช้ หนัก โดย พละ การ, ออก ระอา เต็ม ที นั้น.

--- Page 81 ---
      เข็ด ฟัน (81:11.2)
               การ ที่ คน กิน ซ่ม ทั้ง ปวง, ฤๅ กิน สิ่ง ของ ที่ เปรี้ยว หนัก, ดู เหมือน ฟัน อ่อน ไป, เคี้ยว อะไร ไม่ ได้, ให้ แขยง ขน.
      เข็ด ขาม (81:11.3)
               คือ ความ ที่ เข็ด เข้า, คือ ความ ครั่น คร้าม นั้น เอง.
      เข็ด หลาบ (81:11.4)
               ความ ที่ คน ทำ ความ ชั่ว ต้อง เปน โทษ. ครั้น มา ภาย หลัง กลัว เกรง หนัก ไม่ ทำ ดัง นั้น ต่อ ไป เลย.
      เข็ด ปาก (81:11.5)
               คือ ความ ที่ ถูก ถ้อย คำ เขา ว่า กล่าว ด้วย โทโส เปน ต้น, กลัว ปาก ระอา ปาก เขา นั้น.
      เข็ด มือ (81:11.6)
               คือ ขยาด มือ, ระอา มือ, กลัว มือ, ผู้ อื่น ที่ เขา เคย ทุบ ตี* นั้น.
โขด (81:1)
         คือ ที่ ดิน ดาน ที่ แขง, เหมือน อย่าง สิลา แลง งอก ขึ้น ใน แม่ น้ำ, แล ลำธาร เปน จอม สูง ขึ้น พ้น น้ำ บ้าง, ใต้ น้ำ บ้าง.
      โขด เขีน (81:1.1)
               คือ ที่ ดิน ฤๅ ทราย ที่ มัน เกิด งอก ใน ทะเล เปน เนิน สูง ขึ้น น่อย ๆ นั้น.
      โขด ทราย (81:1.2)
               คือ ที่ ทราย เกิด เปน เนิน สูง ขึ้น น่อย ๆ ใน ทะเล นั้น.
ขอด (81:2)
         คือ การ ที่ คน เอา ของ สิ่ง ใด ๆ, ใส่ ที่ ชาย ผ้า ม้วน ผูก เข้า ไว้, ฤๅ คน วิด น้ำ เรือ เกือบ จะ แห้ง นั้น, ฤๅ หาง แมว ที่ งอ หงิก อยู่ นั้น.
      ขอด เข้า (81:2.1)
               การ ที่ คน เอา มือ กวาด ๆ เข้า สุก, ที่ ติด ก้น ม่อ เข้า อยู่ นั้น. อนึ่ง คน เอา เข้า ห่อ ชาย ผ้า ผูก ไว้.
      ขอด เงิน (81:2.2)
               การ ที่ คน เอา เงิน ห่อ ชาย ผ้า ผูก ไว้.
      ขอด น้ำ (81:2.3)
               การ ที่ คน วิด น้ำ ใน ท้อง เรือ, ฤๅ ใน ตุ่ม เกือบ แห้ง แล้ว, เอา กะลา, ฤๅ ขัน, ลง ขอด ที่* ละ น้อย ๆ.
      ขอด ม่อ (81:2.4)
               การ ที่ คน เอา มือ ลง ขูด, กวาด ใน ม่อ.
      ขอด โอ่ง (81:2.5)
               การ ที่ คน เอา ขัน, ฤๅ สิ่ง ใด ๆ, ขอด ใน โอ่ง.
ขวด (81:3)
         สิ่ง ที่ คน ทำ ด้วย ดิน บ้าง, ทำ ด้วย แก้ว บ้าง, เปน รูป กลม ๆ บ้าง, เปน เหลี่ยม บ้าง, มี ฅอ ยาว บ้าง ปาก กว้าง บ้าง.
      ขวด แก้ว (81:3.1)
               คือ ขวด เหลี่ยม, ฤๅ ขวด กลม, ขวด ปาก กว้าง, ที่ ทำ ด้วย แก้ว ศี ต่าง* ๆ.
      ขวด จะระไน (81:3.2)
               คือ ขวด ทำ ด้วย แก้ว แล้ว, จะระไน ทำ เปน ดอก ไม้, เปน เฟือง, เปน เกล็ด, เปน กลีบ ต่าง ๆ.
      ขวด ดิน (81:3.3)
               คือ รูป ขวด ที่ เขา ทำ ด้วย ดิน นั้น.
      ขวด เล่า (81:3.4)
               คือ ขวด ที่ สำรับ ใส่ เล่า นั้น.
เขียด (81:4)
         คือ สัตว สี่ ท้าว อย่าง หนึ่ง, รูป คล้าย ๆ กบ, ตัว ลาย ศี เขียว ๆ, อยู่ ใน น้ำ ตาม ท้อง นา.
ขน (81:5)
         คือ สิ่ง ที่ เปน เส้น ๆ, เล็ก บ้าง, ใหญ่ บ้าง, กลม บ้าง, แบน บ้าง, ย่อม ขึ้น ที่ ตัว คน, แล สัตว ทั้ง ปวง.
      ขน แกะ (81:5.1)
               คือ ขน มัน มี อยู่ ที่ ตัว แกะ นั้น.
      ขน คิ้ว (81:5.2)
               คือ ขน ศี ดำ ขึ้น อยู่ ที่ คิ้ว นั้น.
      ขน ของ (81:5.3)
               คือ การ ที่ นำ เอา ของ อัน ใด ๆ แบก, ฤๅ หาบ หาม ไป, แล กลับ มา เอา ไป อีก หลาย เที่ยว นั้น.
      ขน จมูก (81:5.4)
               คือ ขน ที่ ขึ้น อยู่ ใน รู จมูก, แห่ง คน, แล สัตว ทั้ง ปวง นั้น.
      ขน ชัน (81:5.5)
               คือ เส้น ขน มัน ตั้ง ขึ้น, เมื่อ สดุ้ง ตก ใจ กลัว ฤๅ เมื่อ หนาว เปน ต้น นั้น.
      ขน ตา (81:5.6)
               คือ ขน ที่ งอก อยู่ ตาม ริม ๆ, ตา แห่ง คน ทั้ง ปวง นั้น.
      ขน ระบัด (81:5.7)
               คือ ขน นก เปน ต้น, เมื่อ มัน ผลัด ขน ใหม่, แล ขน ขึ้น ใหม่ ยัง อ่อน อยู่ นั้น.
      ขน นก (81:5.8)
               คือ ขน มัน มี ที่ ตัว นก นั้น.
      ขน หนักแร้ (81:5.9)
               คือ ขน ที่ ขึ้น ใน หนักแร้ แห่ง คน ทั้ง ปวง นั้น.
      ขน ลุก (81:5.10)
               คือ ขน ชัน ตั้ง กรง ขึ้น, เมื่อ ขณะ เขา ตกใจ กลัว เปน ต้น นั้น.
ขัน (81:6)
         คือ สิ่ง ของ ที่ ทำ ด้วย ทอง เหลือง, คล้าย กับ โอ*, สำรับ ใช้ ตัก น้ำ. อนึ่ง ไก่ ที่ มัน มัก ทำ เสียง ดัง เมื่อ เพลา เช้า มืด, ฤๅ คน ที่ มัก กล่าว คำ ฤๅ ทำ คนอง เล่น น่า หัว เราะ.
ขันตี (81:7)
         คือ ความ ที่ อด ทน ซึ่ง ศุข, ทุกข, อุเบกขา ได้ ด้วย ใจ.
ขันทา (81:8)
         คือ กอง ขัน ทั้งห้า, คือ รูป ขันท์, เวทนา ขันท์, สัญา ขันท์, สังขาระขันท์, วิญาณขันท์.
ขันที (81:9)
         คือ คน ที่ ไม่ เปน ผู้ หญิง, ไม่ เปน ผู้ ชาย, เปน กะเทย, สำรับ ใช้ สอย ราชการ ภาย ใน พะราชวัง.
      ขัน สาคร (81:9.1)
               คือ ขัน ใหญ่, คน ลง อาบ น้ำ ได้ นั้น.
ขัน ทศกร (81:10)
         สิ่ง ของ อย่าง หนึ่ง, รศ หวาน เหมือน น้ำตาล กรวด เกิด แต่ น้ำ ค้าง, สำหรับ ใช้ ทำ ยา, มี อยู่ ตาม ป่า ฝ่าย เหนือ.
ขัน ผะนัน (81:11)
         คือ การ ที่ ต่าง คน ต่าง ว่า, นก หฤๅ ไก่ ของ ตัว ดี, พูด จา ท้า ทาย, จะ เล่น พะนัน กัน นั้น.
ขัน ธาวาโร (81:12)
         ฯ ว่า ค่าย ลอ้ม, ทอ่น ไม้ เปน ต้น.
ขัน ทอง พะบาด (81:13)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ ยา อย่าง หนึ่ง, มี ใน ป่า ย่าย* เหนือ นั้น.
ขันธสิมา (81:14)
         คือ ที่ เปน สว่น แดน.

--- Page 82 ---
ขัน หมาก (82:1)
         คือ การ ที่ เอา หมาก พลู, กับ ของ กิน หลาย อย่าง, ใส่ ขัน, ใส่ โตะ*, ใส่ ตะลุ่ม, ไป คำนับ กัน ตาม ทำเนียม, งาน บ่าว สาว.
ขาน (82:2)
         คือ คน หนึ่ง รอ้ง เรียก, แล้ว ผู้ หนึ่ง รับ ตอบ คำ นั้น, คือ คำ รับ นั้น เอง.
      ขาน ไข (82:2.1)
               คือ ขาน แล้ว บอก ความ นั้น.
      ขาน นาค (82:2.2)
               คือ เสียง คน เมื่อ บอช* เปน ภิกขุ นั้น, ครั้น คู่ สวด ๆ, ถาม ตาม ภาษา มคธ แล้ว, นาค คือ ผู้ ที่ บวช นั้น, ก็ ขาน ตอบ ตาม ภาษา มคธ.
      ขาน ยาม (82:2.3)
               คือ เสียง พวก นักโทษ, ที่ ตอ้ง เวน จำ อยู่ ใน คุก, ครั้น ถึง ยาม แล้ว, ผู้ ตรวด อ่าน ตรวด เรียก ถึง ชื่อ นัก โทษ, ๆ ตอ้ง ขาน รับ ตอบ เขา ทุก ยาม.
      ขาน รับ (82:2.4)
               คือ เสียง คน ที่ ขาน ตอบ เขา นั้น.
ขึ้น (82:3)
         คือ อาการ ที่ ไป ใน เบื้อง บน, หฤๅ น้ำ ที่ ไหล กลับ ไป เบื้อง บน มาก ขึ้น.
      ขึ้น ชื่อ (82:3.1)
               คือ ความ ที่ คน พูด จา ออก ชื่อ ถึง ผู้ ใด ผู้ หนึ่ง บอ่ย ๆ, หฤๅ กล่าว ว่า ขึ้น ชื่อ ว่า คน นั้น เรา ไม่ นับ ถือ เลย, ดว้ย เขา เปน คน โกง.
      ขึ้น ต้น ไม้ (82:3.2)
               การ ที่ คน หฤๅ สัตว ปีน* ขึ้น ไป บน ต้นไม้.
      ขึ้น ใจ (82:3.3)
               ความ ที่ คน เล่า หนังสือ, ฤๅ ตำหรับ ตำรา สิ่ง ใด ๆ, จำ ได้ คล่อง ชำนิ ชำนาน ใน ใจ หนัก.
      ขึ้น ที่ (82:3.4)
               อาการ เหมือน อย่าง พระ มหา กระษัตรีย์ เสดจ์ ขึ้น บน ที่.
      ขึ้น เรือน (82:3.5)
               คือ การ ที่ ยก ท้าว ก้าว วาง ลง บันได ไป บน เรือน นั้น.
ขืน (82:4)
         ความ ที่ ใจ นั้น ไม่ อยาก* กิน, ตอ้ง จำ กิน, เหมือน เด็ก ๆ เขา ข่ม ให้ กิน ยา ที่ ขม ๆ เปน ต้น.
      ขืน กิน (82:4.1)
               คือ การ ที่ จำ เปน กิน นั้น.
      ขืน ใจ (82:4.2)
               คือ ความ ที่ ใจ ไม่ อยาก* ไป, ไม่ อยาก* ทำ, ไม่ อยาก* อยู่, เขา ข่ม ให้ ตอ้ง จำ ใจ ไป, จำใจ ทำ, จำใจ อยู่.
      ขืน คว่ำ จำหงาย (82:4.3)
               คือ การ ที่ สอง คน ปล้ำ กัน, ล้ม คว่ำ ล้ม หงาย.
      ขืน ทำ (82:4.4)
               การ ที่ ใจ ไม่ อยาก* ทำ สิ่ง ใด ๆ เลย, เขา ข่ม ให้ แต่ ตอ้ง จำใจ ทำ.
      ขืน รู้ (82:4.5)
               คือ ความ ที่ ชิง รู้, แข่ง รู้, สู่ รู้, เหมือน อย่าง คน โง่ อวด รู้ นั้น.
      ขืน เรือ (82:4.6)
               การ เหมือน หนึ่ง เรือ เอียง ไป แคม ข้าง โน้น, เรา นั่ง ถว่ง ให้ เอียง กลับ มา แคม ข้าง นี้.
      ขืน ให้ ทำ (82:4.7)
               คือ การ ที่ ข่ม ขี่ ให้ ทำ การ อัน ใด เปน ต้น.
ขื่น (82:5)
         คือ รศ ขม เจือ กัน กับ รศ ฝาด, เหมือน อย่าง รศ แห่ง มะเขือ ขื่น เปน ต้น.
      ขื่น ขม (82:5.1)
               คือ รศ ผลไม้ มี ผล แห่ง มะเขือ ขื่น เปน ต้น.
ขุน (82:6)
         คือ การ เลี้ยง, หฤๅ ไห้ กิน นั้น เอง.
      ขุน นาง (82:6.1)
               คือ การ ที่ ข้า ราชการ ผู้ ใหญ่ ผู้ นอ้ย ทั้ง ปวง ที่ ท่าน ได้ เลี้ยง นาง ไว้ นั้น, คือ ความ ที่ รักษา นาง ไว้ นั้น เอง.
      ขุนนน (82:6.2)
               เปน ชื่อ บาง แห่ง หนึ่ง มี อยู่ ใน แขวง กรุง เทพ.
      ขุนเนน (82:6.3)
               เปน ชื่อ คน อย่าง นี้ มี อยู่ บ้าง.
      ขุน บาล (82:6.4)
               เปน ชื่อ คน ผู้ ทำ เงิน ค่า เล่า เก็บ ถวาย ใน หลวง คน หนึ่ง, คือ เปน ผู้ รักษา บอ่น ฝ่าย จีน.
      ขุน ทอง (82:6.5)
               เปน ชื่อ นก อย่าง หนึ่ง, ตัว ดำ คล้าย นก เอี้ยง พูด ได้ คล้าย คน, ชื่อ คน อย่าง นี้ ก็ มี บ้าง.
      ขุน หมา (82:6.6)
               การ ที่ คน เอา สิ่ง ของ ให้ หมา กิน, ความ ที่ เลี้ยง หมา นั้น เอง.
      ขุน หมู (82:6.7)
               การ ที่ คน เอา สิ่ง ของ ให้ หมู กิน แล้ว เลี้ยง ไว้, คือ ความ ที่ เลี้ยง หมู นั้น เอง.
      ขุน เมือง (82:6.8)
               ความ ที่ เปน คน ผู้ รักษา หัว เมือง เล็ก นอ้ย ทั้ง ปวง, อนึ่ง ชื่อ บ้าน อย่าง นั้น ก็ มี บ้าง.
      ขุน หมื่น (82:6.9)
               ความ ที่ เปน ชื่อ แห่ง พวก ข้า ราชการ เล็ก นอ้ย ทั้ง ปวง, ยอ่ม มี อยู่ ทุก หมวด ทุก กรม.
      ขุน หลวง (82:6.10)
               คือ พระ มหา กระษัตรีย์ อัน ปก เกล้า ไพ่ร ฟ้า ข้า แผ่น ดิน ทั้ง ปวง, คือ ความ ที่ ท่าน เปน ผู้ เลี้ยง เปน ผู้ รักษา ใหญ่.
ขุ่น (82:7)
         คือ อาการ น้ำ ที่ ไม่ ไสย, หฤๅ น้ำ ใจ, แล พื้น อากาษ ที่ ไม่ ผอ่ง ใส เปน ต้น, คือ ความ ที่ หม่น หมอง นั้น.
      ขุ่น ข้น (82:7.1)
               คือ อาการ น้ำ อัน ระคน ปน อยู่ ดว้ย ตม เปน ต้น, ที่ ไม่ ผอ่ง ใส นั้น.
      ขุ่น เคือง (82:7.2)
               คือ ความ ที่ ใจ ไม่ ผอ่ง ใส, ยอ่ม โกรธ ขัด เคือง อยู่ ดว้ย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง.
      ขุ่น แค้น (82:7.3)
               ความ ที่ คน มี ใจ ไม่ ผอ่ง ใส, ยอ่ม โกรธ เคือง แค้น อยู่ ดว้ย เหตุ สิ่ง ใด สิ่ง หนึ่ง.
      ขุ่น หมอง (82:7.4)
               ความ ที่ ใจ ไม่ ผอ่ง ใส, ไม่ สะบาย หฤๅ สิ่ง ใด ๆ ที่ ไม่ ผอ่ง แผ้ว บริสุทธิ.

--- Page 83 ---
      ขุ่น มัว (83:7.5)
               อาการ น้ำ ที่ ไม่ ใส, หฤๅ สิ่ง ใด ๆ ที่ เส้รา หมอง เหมือน ทอ้ง ฟ้า เปน พยับ ฝน คลุ้ม อยู่ นั้น.
      ขุ่น ขิ้น* (83:7.6)
               ความ* ที่ คน ไม่ สบาย ใจ, คิด รำคาน ดว้ย เหตุ อัน ใด อัน หนึ่ง บ้าง เล็ก นอ้ย.
เขน (83:1)
         คือ เครื่อง รบ อย่าง หนึ่ง สำหรับ ปอ้ง กัน อาวุทธ.
เข็น (83:2)
         คือ การ ที่ เสือก เรือ ไป บน บก, บน เลน, เมื่อ น้ำ แห้ง นั้น, หฤๅ เสือก ไม้, แล เลื่อน ล้อ เกียน เปน ต้น ไป บน แห้ง.
      เข็น เกียน (83:2.1)
               การ ที่ คน เอา ควาย, วัว เทียม เกียน เข้า แล้ว ให้ มัน ลาก ไป.
      เข็นใจ (83:2.2)
               คือ คน ที่ ยาก จน ลำบาก ใจ หนัก, เปรียบ เหมือน ลาก เขน ใจ ไป.
      เข็น ไม้ (83:2.3)
               การ ที่ คน เอา ไม้ เสือก ไป บน แห้ง บน โคลน บน เลน.
      เข็น เรือ (83:2.4)
               การ ที่ คน เสือก เรือ ดัน ไป บน บก บน แห้ง.
เข่น (83:3)
         คือ การ ที่ ทำ มีด พร้า จอบ เสียม, แล เครื่อง เหล็ก ทั้ง ปวง, สึก เหี้ยน คอด เข้า ไป แล้ว, เอา เผา ไฟ ตี ให้ ดี, เหมือน ของใหม่.
      เข่น เคี่ยว (83:3.1)
               อาการ ที่ คน หฤๅ สัตว, ครั้น โกรธ ขึ้น มา แล้ว, มัก ทำ ขบ เคี่ยว เคี้ยว ฟัน.
      เข่น ฆ่า (83:3.2)
               อาการ คน ที่ ประกอบ ไป ดว้ย ความ โกรธ แล้ว, เอา คน แล สัตว ฆ่า เสีย, แล้ว ขบ เคี่ยว เคี้ยว ฟัน ดว้ย.
      เข่น มีด (83:3.3)
               การ ที่ มีด เรา ใช้ บิ่น ออก ไป, หฤๅ เก่า ศึก คอด ไป แล้ว, เอา ไป ตี ที่ ตรง บิ่น แล คอด นั้น, ให้ ดี ขึ้น.
แขน (83:4)
         คือ อะไวยะวะ ทั้ง สอง ซ้าย ขวา, ที่ เปน ทอ่น กลม ๆ, เล๊ก ๆ, ยาว ออก มา จาก กาย, มี ฝ่ามือ* นั้น.
      แขนกุด (83:4.1)
               คือ อาการ ที่ แขน ดว้น, ไม่ มี ฝ่ามือ* บ้าง, ไม่ มี ศอก บ้าง.
      แขนคอก (83:4.2)
               อาการ คือ แขน งอ อยู่ เอยียด ออก ไม่ ได้ นั้น.
      แขน ดว้น (83:4.3)
               คือ อาการ แขน กุด เหมือน ความ ว่า แล้ว.
แข้น (83:5)
         คือ ความ ที่ แป้ง, หฤๅ สิ่ง ของ ใด ๆ, ละลาย น้ำ ให้ เปียก นอ้ย ๆ ไม่ เหลว นัก.
      แข้น ฃอ (83:5.1)
               คือ ความ ที่ ขืน ฃอ ของ อัน ใด ๆ นั้น หฤๅ รบ ฃอ.
      แข้น ให้ (83:5.2)
               ความ ที่ คน เอา สิ่ง ของ ให้ เขา ๆ ไม่ เอา, แล้ว ขืน ออ้น* วอน ให้ เขา.
      แข้น ทำ (83:5.3)
               คือ ความ ที่ ขืน ทำ นั่น เอง.
      แข้น ไค้ (83:5.4)
               คือ ความ ที่ คน ฃอ ของ เขา ๆ ไม่ ยอม ให้, แล้ว กลับ ออ้น* วอน ฃอ เขา รำ ไป จน ได้.
โขน (83:6)
         เปน ชื่อ การ เล่น อย่าง หนึ่ง, คล้าย กับ ละคอน, แต่ หา ได้ รอ้ง เอง ไม่, มี คน อื่น สำหรับ เจรจา แทน ตัว.
      โขน เรือ (83:6.1)
               คือ ไม้ ที่ เขา ต่อ หัว ต่อ ท้าย เรือ ยาว นั้น.
ขอน (83:7)
         คือ ต้น ไม้ โต ๆ ที่ เขา ตัด ให้ ล้ม ลง แล้ว บั่น ออก เปน ทอ่น ๆ นั้น.
      ขอนดอก (83:7.1)
               คือ ของ หอม อย่าง หนึ่ง, บังเกิด แต่ ไม้ ผุ, เผา ไฟ มี กลิ่น หอม, สำหรับ ใช้ ทำ ยา, ราคา แพง.
      ขอน ไม้ (83:7.2)
               คือ ไม้ โต ใหญ่ เหมือน ไม้ ซุง ที่ เขา ตัด ออก เปน ทอ่น นอ้ย แล ทอ่น ใหญ่.
      ขอน ศัก (83:7.3)
               คือ ไม้ ศัก ที่ เขา ตัด ออก เปน ทอ่น, ที่ เขา เรียก ว่า ซุง นั้น.
ขอ้น (83:8)
         คือ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง, ที่ ตวง ดว้ย ถัง, หฤๅ สัด, แล้ว แบ่ง ออก เปน สี่ สว่น, ยก เสีย สว่น หนึ่ง, เอา สาม สว่น นั้น ใส่ ใน ถัง แล สัด, ก็ ที่ ยัง ไม่ เต็ม หน่อย นั้น ว่า ขอ่น.
      ขอ้น ทาง (83:8.1)
               คือ เกือบ จะ สิ้น สุด ทาง สี่ สว่น ยัง สัก สว่น หนึ่ง.
      ขอ้น ว่า (83:8.2)
               ความ ที่ คน มัก พูด จา ติเตียน ว่า กล่าว ผู้ อื่น, ดว้ย เหตุ ต่าง ๆ นั้น.
ขว่น (83:9)
         การ ที่ คน แล สัตว, เอา เล็บ มือ, หฤๅ เล็บ ตีน, งอ เข้า เกา ตะกาย เอา, เหมือน อย่าง แมว ลอง เล็บ.
เขียน (83:10)
         การ ที่ คน เอา ดินสอ, หฤๅ ภูกัน, แล ปากไก่, ขีด ให้ เปน รูปภาพ, หฤๅ เปน ตัว หนังสือ, เรื่อง ความ ต่าง ๆ.
      เขียน ฉาก (83:10.1)
               คือ การ ที่ เขียน รูป สาระพัด ต่าง ๆ, ลง ที่ พื้น ผ้า, ฤๅ พื้น กระดาษ, ที่ ทำ ขึง ไว้ ที่ ไม้ โครง นั้น.
      เขียน หนังสือ (83:10.2)
               การ ที่ คน เอา ดินสอ, หฤๅ ปากไก่, ขีด ไป มา, ให้ เปน หนังสือ เรื่อง ราว ต่าง ๆ.
      เขียน รูป ภาพ (83:10.3)
               การ ที่ คน เอา ภูกัน, แล ดินสอ, เขียน เปน รูป ภาบ ต่าง ๆ, เขียน เปน ลาย เส้น เดียว บ้าง, ลาย ระบาย บ้าง.
เขี่ยน (83:11)
         การ ที่ คน หฤๅ สัตว, เอา เล็บ ขว่น ตะกาย เอา, เหมือน แมว ลอง เล็บ เปน คำ ข้าว เหนือ พูด.
เขี้ยน (83:12)
         อาการ เหมือน คน นักโทษ, เขา เอา ฅอ ใส่ คา แล้ว, เอา เชือก ผูก ท้าว, ผูก เอว, ชัก ให้ ตึง, ผูก ไว้ กับ หลัก, แล้ว ตี ดว้ย หวาย.
เขื่อน (83:13)
         การ ที่ คน เอา ไม้ มา เลื่อย จัก ออก เปน ซิก ๆ, แล้ว ปัก เรียง กัน ไป ใน ดิน เปน แถว* ๆ มาก, ประสงค์ จะ ไม่ ให้ ตลิ่ง พัง.

--- Page 84 ---
      เขื่อน ขันท์ (84:13.1)
               คือ เปน ชื่อ หัวเมือง อัน หนึ่ง, คือ เมือง ปากลัด นั้น.
      เขื่อน ลั่น ขั้น ยาว (84:13.2)
               คือ เปน ชื่อ หน ทาง แห่ง หนึ่ง, เปน ทาง ที่ จะ ไป ยัง เมือง นครราชเสมา.
      เขื่อน เพชร์ (84:13.3)
               คือ เปน ชื่อ ขุนนาง คน หนึ่ง, ฝ่าย พระ บวรราชวัง, อนึ่ง เปน ชื่อ ที่ ลอ้ม พระ บวราชวัง*.
เขิน (84:1)
         คือ ประเทศ เปน ที่ สูง ที่ ดอน, เหมือน ปลาย น้ำ, ที่ ไหล ลง มา แต่ ภูเขา เปน ต้น, หฤๅ ปลาย หว้ย ปลาย คลอง ที่ ตอน นั้น.
      เขิน ขวย (84:1.1)
               ความ ที่ คน กระทำ ความ ชั่ว ที่ หน้า อาย, ถ้า แล มี ผู้ รู้ ซึ่ง เหตุ อัน นั้น เข้า แล้ว, ผู้ นั้น มี ความ อาย, ความ* เก้อ ใน ใจ หนัก.
      เขิน เติ่นเต่อ (84:1.2)
               คือ เปน คับ แคบ เหมือน ผ้า, หฤๅ เสื้อ, ที่ ห่ม ลง, หฤๅ นุ่ง, มัน พ้น หัว เข่า ขึ้น ไป นั้น.
ขบ (84:2)
         การ ที่ คน ฤๅ สัตว, เอา ลูก ไม้, แล สิ่ง ของ ใส่ เข้า ไป ใน ปาก แล้ว, เอา ฟัน เบื้อง ต่ำ, เบื้อง บน นั้น, กด ลง ให้ แตก.
      ขบ เคี่ยว (84:2.1)
               อาการ ที่ สัตว ทั้ง ปวง, มัน เอา เคี่ยว กด กัน ลง ไว้.
      ขบ ฟัน (84:2.2)
               คือ อาการ ที่ คน แล สัตว, เอา ฟัน เบื้อง ต่ำ, แล ฟัน เบื้อง บน, กัด กด กัน ลง ไว้.
      ขบ เอา (84:2.3)
               การ ที่ คือ กัด เอา, ตอด เอา นั้น เอง.
ขับ (84:3)
         การ ที่ คน ทำ ความ ชั่ว, ทำ ไม่ ดี, เรา ไล่ ให้ มัน ไป เสีย จาก บ้าน.
      ขับ ขัน (84:3.1)
               คือ อาการ ที่ หน้า โขน, เฃา ปั้น ให้ มัน ขบ ฟัน, ดู หน้า หัวเราะ ดว้ย.
      ขับ เคี่ยว (84:3.2)
               คือ การ ที่ คน เร่ง รัด, ทำ การ ทั้ง กลางวัน กลางคืน, เร่ง รัด จัก ให้ แล้ว เร็ว ๆ
      ขับ ผี (84:3.3)
               คือ ความ ที่ ผี ปิสาจ, ที่ สิง อยู่ ใน ตัว คน, แล้ว ไล่ ให้ มัน ออก เสีย, ดว้ย เวช มนต์, อัน ใด อัน หนึ่ง.
      ขับ เพลง (84:3.4)
               คือ ความ ที่ รอ้ง เรื่อง เพลง ต่าง ๆ เหมือน รอ้ง เพลง ปรบ ไก่ เปน ต้น.
      ขับ พล (84:3.5)
               คือ การ ที่ นาย ทหาร, แล แม่ ทับ, ไล่ พวก พล ให้ ยก ไป, คือ ตอ้น พล นั้น เอง.
      ขับ ม้า (84:3.6)
               คือ การ ที่ ขี่ ม้า หฤๅ เดิน ไล่ ม้า ให้ มัน ไป นั้น.
      ขับ ไล่ (84:3.7)
               ความ ที่ คน ทำ ความ ชั่ว มาก, แล้ว เขา ไม่ ยอม ให้ อยู่ ใน บ้าน ใน เรือน, เขา ให้ ไป เสีย.
      ขับ รำ (84:3.8)
               คือ การ ที่ รอ้ง เพลง ขับ แล รำฟอ้น นั้น.
      ขับ เสภา (84:3.9)
               คือ เสียง ที่ คน กล่าว คำ สรรเสิญ, ถึง เรื่อง แต่ ลว้น ชม ว่า งาม, เหมือน อย่าง เรื่อง พิม กับ เณร แก้ว เปน ต้น.
      ขับ รอ้ง (84:3.10)
               คือ เสียง ที่ ทำ เพลง ขับ แล้ว รอ้ง ละคอน ดว้ย นั้น.
ขาบ (84:4)
         คือ ความ ที่ เปน ชื่อ แห่ง ศี อย่าง หนึ่ง, ดำ กับ เหลือง เจือ กัน, คือ ศี ตะขาบ นั้น เอง.
ขิบปัง (84:5)
         ฯ ว่า อาการ ที่ เร็ว ฤๅ พลัน นั้น เอง.
เขป (84:6)
         เปน ศรับท์ ว่า ย่อ.
ขอบ (84:7)
         สิ่ง ที่ ริม ปาก รอบ นอก, แห่ง เครื่อง ใช้, มี กระด้ง กระบุง เปน ต้น.
      ขอบ เขตร (84:7.1)
               ประเทศ ที่ หัว เมือง, ที่ สุด แดน แห่ง เมือง หลวง ทั้ง ปวง, หฤๅ ที่ สุด แว่น แคว้น นา, แห่ง คน ทั้ง ปวง, นั้น.
      ขอบ ขันทเสมา (84:7.2)
               คือ กำแพง, ที่ เปน ใบ เสมา ลอ้ม รอบ เมือง ใหญ่ ทั้ง ปวง, ฤๅ ประเทศ ที่ สุด แดน แห่ง เมือง ใหญ่.
      ขอบ คุณ (84:7.3)
               คือ ความ ที่ คิด ถึง คุณ เขา แล้ว, โถม นา คุณ เขา นั้น.
      ขอบใจ (84:7.4)
               เปน คำ ยก ยอ ผู้ อื่น ว่า มี ใจ อารีย์ รอบ.
      ขอบ ฟ้า (84:7.5)
               คือ ประเทศ ที่ สุด ตีน ฟ้า, สุด ตา เรา แล เหน นั้น.
      ขอบ จักระวาฬ (84:7.6)
               คือ ประเทศ ที่ โดย รอบ จักระวาฬ ทั้ง ปวง.
ขวบ (84:8)
         คือ คำ เปน ที่ กำหนด ปี, กำหนด เดือน, กำหนด วัน, เหมือน คน เกิด มา ภอ ครบ ปี หนึ่ง เปน ต้น, ว่า ได้ ขวบ หนึ่ง.
      ขวบ ปี (84:8.1)
               คือ การ ตั้ง แต่ เดือน ห้า นี้ จน ถึง เดือน ห้า อีก นั้น เปน สิบ สอง เดือน.
      ขวบ อาทิตย์ (84:8.2)
               คือ แต่ เวลา วัน อาทิตย์ นี้, ไป ถึง วัน อาทิตย์ หน้า นั้น.
ขม (84:9)
         เปน รศ อย่าง หนึ่ง, มี รศ แห่ง สะเดา, แล บระเพ็ช เปน ต้น.
      ขม เฝือน (84:9.1)
               คือ รศ ขม ฝาด, เหมือน รศ เปลือก ไม่ สเดา เปน ต้น.
ข่ม (84:10)
         การ ที่ คน กด ผู้ อื่น ลง ให้ ต่ำ* กว่า ตน, ฤๅ กล่าว คำ กด ทับ คำ แห่ง ผู้ อื่น. อนึ่ง เมื่อ หญิง จวน จะ คลอด ลูก เขา ชว่ย กด ส่ง ให้ ออก ไป.
      ข่ม ขี่ (84:10.1)
               ความ ที่ คน พูด จา กด ขี่ ผู้ อื่น, ให้ อยู่ ใน อำนาท ตน, หฤๅ ทำ กด ขี่ คน อื่น, แล สัตว อื่น, ให้ ตั้ง อยู่ ใน อำนาท ตน.
      ข่ม ขืน (84:10.2)
               อาการ ที่ ผู้ หญิง ไม่ ยอม เปน เมีย, กด ขี่ เอา เปน เมีย จง ได้, หฤๅ สิ่ง ใด ๆ เขา ไม่ ยอม ให้, เรา ข่มเหง เอา จน ได้.
      ข่ม นาม (84:10.3)
               ความ เปน ธรรมเนียม อย่าง หนึ่ง, คือ เขา ทำ รูป หุ่น ต่าง ตัว ศัตรู, แล้ว ลง ชื่อ ศัตรู ทั้ง ปี เดือน วัน คืน, แล เลข

--- Page 85 ---
      ข่ม เหง (85:10.4)
               การ ที่ คน ทำ กด ขี่ ผู้ อื่น ให้ อยู่ ใน อำนาท ตัว.
ขัม (85:1)
         อาการ ที่ งาม พิศ, ยิ่ง ดู ยิ่ง* งาม. อนึ่ง สิ่ง ที่ เปน เม็ด กลม ๆ เขียว ๆ ลอย อยู่ ใน น้ำ, ชื่อ ว่า ขำ ด้วย.
ขาม (85:2)
         คือ ความ ที่ เกรง ใจ, แล ความ กลัว น้อย ๆ คือ ความ ที่ ครั้น คร้าม นั้น เอง.
ข้าม (85:3)
         ความ ที่ คน อยู่ ฟาก ข้าง นี้, ล่วง ไป ฟาก ข้าง โน้น. ฤๅ สิ่ง ใด ๆ ขวาง ทาง อยู่, เรา ยก ท้าว ข้าม ของ สิ่ง นั้น ไป.
ข้าม ฟาก (85:4)
         ความ ที่ คน อยู่ ฟาก ข้าง นี้, ไป ยัง ฝั่ง ฟาก ข้าง โน้น.
ข้าม หัว (85:5)
         คือ การ ที่ คน เอา ของ อัน ใด, ฤๅ มือ เปน ต้น, ยก ขึ้น ให้ ไป เหนือ หัว คน เปน ต้น.
ขุม (85:6)
         สิ่ง ที่ คน ขุด ลง ใน แผ่น ดิน, ฦก ประมาณ คืบ หนึ่ง บ้าง, เปน หลุม ๆ, คือ บ่อ เล็ก ตื้น ๆ นั้น.
ขุม ขัง (85:7)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว, ที่ ต้อง กัก ขัง ไว้ เหมือน อย่าง คน อยู่ ใน คุก, ฤๅ ปลา อยู่ ใน บ่อ, ฤๅ นก อยู่ ใน กรง นั้น.
ขุม ถ่าน เพลิง (85:8)
         คือ หลุม ที่ เตม ไป ด้วย ถ่าน เพลิง นั้น, คือ บ่อ ถ่าน ไฟ นั้น เอง.
ขุม ทอง (85:9)
         คือ หลุม ที่ เขา ขุด ลง แล้ว เอา ทอง ใส่ ลง ฝัง ไว้ นั้น.
ขุม นรก (85:10)
         คือ* หลุม ที่ ไม่ มี ความ ศุข, แต่ ล้วน ประกอบ ไป ด้วย ความ ทุกข นั้น.
เขม (85:11)
         สิ่ง ที่ ทำ ด้วย เหล็ก, ปลาย แหลม ๆ, แล้ว เจาะ ก้น สำรับ ร้อย ด้าย เย็บ ผ้า บ้าง, สิ่ง ของ อื่น ๆ บ้าง, ฤๅ ไม้ ที่ สำรับ ทำ ราก ตึก เปน ต้น. อนึ่ง เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง มี ดอก ขาว ๆ บ้าง, แดง บ้าง.
      เขม กลัด (85:11.1)
               สิ่ง ของ สำรับ กลัด ผ้า, ทำ ด้วย ทอง เหลือง บ้าง, เหล็ก บ้าง, ปลาย แหลม เหมือน เขม เย็บ ผ้า.
      เขม ขัด (85:11.2)
               เปน เครื่อง สำรับ คาด เอว, ทำ ด้วย ทอง คำ, ถัก เปน สาย แบน ๆ, มี ที่ สำรับ ขัด ด้วย เขม ให้ แน่น.
      เขม ขาว (85:11.3)
               คือ ต้น เขม อย่าง หนึ่ง, ดอก ศี ขาว.
      เขม แดง (85:11.4)
               คือ ต้น เขม อย่าง หนึ่ง, ดอก ศี แดง.
      เขม เดิร เรือ (85:11.5)
               คือ เปน เขม ที่ เขา ทำ ด้วย แม่ เหล็ก, สำรับ ใช้ เดิร เรือ, ให้ รู้ สังเกด ได้ ว่า, ทิศ เหนือ ทิศ ใต้ เปน ต้น.
      เขม ตเภา (85:11.6)
               คือ เหล็ก เขา ทำ เหมือม ลูก ษร, ใส่ ไว้ บน หลัก, ปลาย มัน ตั้ง อยู่ ตรง ทิศ อุดร เปน นิจ นั้น.
      เขม เย็บ ผ้า (85:11.7)
               คือ เขม ที่ ทำ ด้วย เหล็ก, สำรับ เย็บ ผ้า นั้น.
      เขม ราก ตึก (85:11.8)
               คือ ไม้ ทอง หลาง บ้าง, ไม้ อื่น ๆ บ้าง ยาว ประมาณ สอง ศอก, สาม ศอก, เสี้ยม ให้ แหลม ทำ เปน ราก ตึก.
เข้ม (85:12)
         คือ ความ ที่ เหล้า กล้า แรง นัก, ฤๅ น้ำ ผึ้ง, น้ำ อ้อย, น้ำ ตาล, ที่ มี รศ หวาน กล้า แรง หนัก นั้น.
      เข้ม แขง (85:12.1)
               อาการ ที่ คน, ฤๅ สัตว, ประกอบ ไป ด้วย กำลัง กล้า หาญ แขง แรง นัก.
      เข้ม ขัน (85:12.2)
               อาการ เปน ของ ดู ขบ ขัน แขง แรง, เหมือน หน้า ยัก เปน ต้น.
      เข้ม ขาบ (85:12.3)
               คือ ผ้า อย่าง หนึ่ง, ทอ ด้วย ไหม ทอง, เปน ดอก ดวง ต่าง ๆ, งาม วิเสศ หนัก, มา แต่ เมือง เทษ.
      เข้ม งวด (85:12.4)
               อาการ ที่ น้ำ ผึ้ง, ฤๅ น้ำ อ้อย ที่ เขา ใส่ ใน กะทะ แล้ว, ตั้ง ไฟ เขี้ยว ให้ งวด ยุบ ลง ไป, จน รศ นั้น แรง กล้า.
แขม (85:13)
         เปน ต้น หญ้า อย่าง หนึ่ง, กอ กาบ ใบ ก้าน คล้าย กัน กับ อ้อย, มัน มัก ขึ้น อยู่ ตาม ชาย ทุ่ง ชาย ป่า.
      แขม เชือน (85:13.1)
               เปน ชื่อ แขม อย่าง หนึ่ง, มัน มัก ขึ้น อยู่ ชาย ทุ่ง, ต้น เล็ก ๆ, ดอก ศี ขาว งาม, ใช้ ทำ หลอด.
      แขม เลา (85:13.2)
               เปน แขม อย่าง หนึ่ง, ดอก เปน ภู่, เหมือน แซ่, ศี เลา งาม ด้วย.
โขมพัดถ (85:14)
         ฯ คือ ผ้า เนื้อ ดี อย่าง หนึ่ง, ได้ ยิน ว่า เขา ทอ ด้วย ใย บัว.
ขอม (85:15)
         คือ เปน ชื่อ พวก เขมร ใน แว่น แคว้น กัมพูชา. อนึ่ง คือ หนังสือ ขอม, เปน ชื่อ หนังสือ เขมร นั้น.
ข้อม (85:16)
         อาการ ที่ คน ฤๅ สัตว แล ต้น ไม้, ที่ ต่ำ เตี้ย, เล็ก กว่า ธรรมดา นั้น, คือ ความ ที่ เตี้ย ๆ นั้น เอง.
เขย (85:17)
         คือ ความ ที่ ผู้ ชาย มา เปน ผัว ของ ลูก สาว, ฤๅ หลาน สาว, แล พี่ สาว เปน ต้น, คือ ลูก เขย เปน ต้น นั้น เอง.
      เขย ข้า (85:17.1)
               คือ ผู้ ชาย ที่ มา เปน ผัว ของ หญิง ทาษี เขา, คือ ผัว ของ ข้า หญิง นั้น เอง.
ขาย (85:18)
         คือ อาการ ที่ พ่อ ค้า แล นาย เรือ, ที่ มี เข้า ของ แล สินค้า มาก ตั้ง ไว้, ผู้ ซื้อ มา เอา ไป, แล้ว เขา คิด ราคา ให้ ตาม สัญ ญา กัน, นั้น เปน ต้น.
      ขาย ของ (85:18.1)
               คือ การ ที่ ลูก ค้า ทั้ง ปวง, ที่ เขา ขาย ของ ต่าง นั้น.
      ขาย หน้า (85:18.2)
               คือ ความ ที่ คน กระทำ ความ ชั่ว, ที่ น่า อาย ต่าง ๆ นั้น, คือ ความ ที่ อด สู, ฤๅ บัด ษี ใจ นั้น เอง.

--- Page 86 ---
      ขาย ปลีก (86:18.3)
               คือ การ ที่ แยก ของ ออก จาก ของ มาก, ขาย เปน ส่วน น้อย ๆ นั้น.
      ขาย ฝ่า ท้าว (86:18.4)
               คือ ความ ที่ ลูก หลาน, ฤๅ บ่าว ทาษ, ของ ท่าน ผู้ มี วาศนา ไป ทำ ความ ชั่ว ที่ น่า อาย, ให้ อาย นั้น มา ถึง ท่าน.
      ขาย หู (86:18.5)
               คือ อาการ ที่ ทำ ไม่ ได้ ยิน, เมื่อ เขา ร้อง เรียก ทำ เปน ไม่ ได้ ยิน นั้น.
      ขาย* ฝ่า พระบาท (86:18.6)
               คือ ความ ที่ อาย ฝ่า ตีน, ด้วย กล่าว ถึง ท่าน ผู้ มี วาศนา มาก, ไม่ อาจ พูด ถึง หน้า.
ข่าย (86:1)
         เปน ชื่อ เครื่อง สำรับ ดัก นก, ฤๅ ดัก ปลา, ทำ ด้วย ด้าย บ้าง ป่าน บ้าง, เปน ตา ชุน เหมือน ร่าง แห.
      ข่าย ดัก นก (86:1.1)
               เปน สิ่ง สำรับ ดัก นก เปน ตา ชุน เหมือน ร่าง แห มี คัน มี หู รูด.
ขาว (86:2)
         เปน ศี สิ่ง ของ ทั้ง ปวง, ที่ บริสุทธิ์ ผ่อง, เหมือน อย่าง หีมมะ, ฤๅ ขน นก ยาง เปน ต้น.
      ขาว ซีด (86:2.1)
               คือ ศี ขาว ยิ่ง หนัก, ขาว โศก, เหมือน อย่าง คน ขาว ที่ ป่วย เปน ไข้ อยู่ นั้น.
ข่าว (86:3)
         เปน เรื่อง ความ สิ่ง ใด ๆ, ที่ เขา พูจา* เล่า ฦๅ กัน ต่อ ๆ มา นั้น, คือ ความ ที่ ได้ ยิน ระแคะ รคาย นั้น เอง.
      ข่าว สาศน (86:3.1)
               คือ เรื่อง ความ สิ่ง ใด ๆ, มี มา ใน หนังสือ บอก, ที่ เขา ส่ง ต่อ ๆ กัน มา นั้น. อนึ่ง ระแคะ รคาย ใน สาศน.
ขุย (86:4)
         อาการ ที่ สิ่ง ของ ทั้ง ปวง ที่ เปน มูล เมด เล็ก ๆ, เหมือน อย่าง ขุย ตุ่น แล ขุย หนู ฤๅ ขุย มด, ขุด รู ลง ไป ใน ดิน แล้ว เอา มูล ดิน ขึ้น มา ไว้ ที่ ปาก รู นั้น.
      ขุย ตุ่น (86:4.1)
               คือ อาการ แห่ง มูล ดิน, ที่ ตุ่น มัน ขุด รู ลง ไป ใน ดิน, แล้ว มัน ขน เอา ดิน ขึ้น มา ไว้ ที่ ปาก รู นั้น.
      ขุย หนู (86:4.2)
               คือ อาการ แห่ง มูล ดิน, ที่ หนู มัน ขุด รู ลง ไป แล้ว ขน เอา มูล ดิน นั้น ขึ้น มา ไว้ ที่ ปาก รู.
      ขุย ไผ่ (86:4.3)
               คือ อาการ แห่ง ไม้ ไผ่, ที่ ออก ผล เปน เม็ด เล็ก ๆ, เหมือน อย่าง เม็ด เข้า สาร นั้น, คือ เม็ด ผล ไม้ ไผ่ นั้น เอง.
      ขุย มด (86:4.4)
               คือ อาการ แห่ง มูล ดิน เปน เม็ด เล็ก ๆ, ที่ มด มัน ขุด รู ลง ไป ใน ดิน นั้น, แล้ว ขน ขึ้น มา กอง ไว้ ที่ ปาก รู.
ข่อย (86:5)
         เปน ชื่อ ต้น ไม้ อย่าง หนึ่ง, ใบ คาย เหมือน ใบ ลิ้น เสือ, เปลือก มัน เอา มา ใช้ ทำ กะดาด.
ข้อย (86:6)
         คือ อาการ ที่ จะ จับ ต้อง สิ่ง ของ ใด ๆ, ก็ จับ แต่ เบา ๆ, ไม่ จับ ให้ หนัก.
ขวย (86:7)
         คือ ความ ที่ ให้ คิด อาย อยู่ ใน ใจ, เหมือน แต่ ก่อน ตัว เคย ประพฤษดิ์ ดี, ครั้น มา ภาย หลัง ตัว ทำ ความ ชั่ว ก็ นึก อาย.
      ขวย กะ ใจ (86:7.1)
               ความ ที่ ตัว คน ทำ ชั่ว ที่ น่า อาย, กลัว คน อื่น จะ ล่วง รู้, ให้ คิด อาย อยู่ ใน ใจ, คือ อดสู ใน ใจ นั้น เอง.
      ขวย เขิน (86:7.2)
               ความ เหมือน กัน กับ ขวย กะ ใจ, คือ คิด กะดาก ใจ นั้น เอง.
เขียว (86:8)
         เปน ศี อย่าง หนึ่ง, ศี เหมือน ใบ ไม้ สด ทั้ง ปวง, ฤๅ เหมือน อย่าง ศี คราม เปน ต้น, ใช้ ได้ สอง อย่าง เช่น นั้น.
      เขียว แก่ (86:8.1)
               คือ ศี เขียว เหมือน อย่าง ใบ ไม้ แก่ ทั้ง ปวง.
      เขียว ขี้ ทอง (86:8.2)
               คือ ศี เขียว เจือ ศี เหลือง นั้น, คือ เขียว ที่ เกิด แต่ สนิม ทอง แดง นั้น เอง.
      เขียว ตอง (86:8.3)
               คือ ศี เหมือน อย่าง ใบ ตอง กล้วย.
      เขียว คราม (86:8.4)
               คือ ศี เขียว เหมือน ศี คราม นั้น เอง.
      เขียว มะพูด (86:8.5)
               คือ ศี เขียว เหมือน ย้อม ด้วย เปลือกมะพูด.
      เขียว หิน (86:8.6)
               คือ ของ ศี เขียว เขา เอา มา แต่ จีน ประเทศ, คือ ศี เขียว ที่ เกิด แต่ หิน นั้น เอง.
      เขียว อ่อน (86:8.7)
               คือ ศี เขียว เหมือน อย่าง ใบ ไม้ อ่อน ๆ.
เขี้ยว (86:9)
         การ ที่ เอา น้ำ อ้อย, ฤๅ น้ำ ตาน, เปน ต้น, ใส่ ใน กะทะ, แล ม่อ, ต้ม ร่ำ ไป ให้ งวด. อนึ่ง เปน ชื่อ เขี้ยว สัตว ต่าง ๆ.
      เขี้ยว เข็น (86:9.1)
               ความ ที่ คน แกล้ง ว่า, แกล้ง ด่า, ถะเลาะ กัน ร่ำ ไป, ฤๅ แกล้ง ใช้ ตรากตรำ ให้ ทนทาน มิ ได้.
      เขี้ยว ขับ (86:9.2)
               คือ การ ที่ คน แกล้ง เบียดเบียล ร่ำ ไป, แล้ว ขับ ให้ ไป เสีย นั้น.
      เขี้ยว น้ำตาน (86:9.3)
               คือ การ ที่ เอา น้ำตาน ใส่ ม่อ, ฤๅ กะทะ ลง แล้ว, ตั้ง บน เตา เขี้ยว ไป ให้ งวด, คือ ต้ม น้ำตาน ให้ งวด.
      เขี้ยว น้ำ อ้อย (86:9.4)
               การ ที่ คน เอา น้ำ อ้อย ใส่ กะทะ ตั้ง ไฟ, เขี้ยว* ร่ำ ไป กว่า จะ ได้ การ.
เขี่ย (86:10)
         การ ที่ คุ้ย ออก มา, ฤๅ เรา เอา ไม้ คุ้ย ให้ มา หา เรา.
      เขี่ย ไต้ (86:10.1)
               การ ที่ เอา ไม้ คุ้ย เขี่ย ไต้ นั้น ขึ้น.
      เขี่ย ผง (86:10.2)
               การ ที่ เอา ไม้ เขี่ย ผง ขึ้น เสีย.
      เขี่ย ไฟ (86:10.3)
               การ ที่ เอา ไม้, ฤๅ คีม, เขี่ย ไฟ ออก จาก เตา.
เขือ (86:11)
         เปน ชื่อ ปลา อย่าง หนึ่ง, ตัว เล็ก รูป คล้าย กับ ปลา ตีน, อยู่ ใน โคลน. อนึ่ง เปน ผล ผัก อย่าง หนึ่ง.
เขอะ (86:12)
         เปน ชื่อ คน โง่ โฉด เขลา ไม่ ใคร่ รู้ อะไร.

--- Page 87 ---
ขั้ว (87:1)
         การ ที่ คน เอา กะทะ, ฤๅ กะ เบื้อง ตั้ง ไฟ ขึ้น ให้ ร้อน แล้ว, เอา เมล็ด กาแฝ่, ฤๅ สิ่ง ใด ๆ, ใส่ ลง คน ๆ ไป ให้ สุก.
      ขั้ว เข้า (87:1.1)
               การ ที่ เอา เข้า ใส่ ลง ใน กะทะ ร้อน ๆ, คน กลับ ไป กลับ มา ให้ สุก.
      ขั้ว ถั่ว (87:1.2)
               คือ การ ที่ เอา เมล็ด ถั่ว ใส่ ลง ใน กะทะ ร้อน ๆ, ทำ ให้ สุก นั้น.
      ขั้ว ลูก ไม้ (87:1.3)
               การ ที่ เอา ลูก ไม้ ใส่ ลง ใน กะทะ, ฤๅ กระเบื้อง, คน กลับ ไป กลับ มา ให้ สุก. อนึ่ง เปน ก้าน ที่ ต่อ แห่ง ลูก ไม้ นั้น.
      ขั้ว แห้ง (87:1.4)
               คือ การ ที่ ขั้ว ของ ที่ เปียก ให้ มัน แห้ง นั้น. อย่าง หนึ่ง พูด ถึง คน ภาย เรือ, ไม่ ให้ อยุด ย่อน นั้น.
ขอ (87:2)
         เปน ชื่อ ของ ทำ ด้วย เหล็ก, สันถาน คล้าย กับ* ปาก นก ยาว ๆ, สำรับ เกี่ยว หัว ช้าง, ฤๅ สิ่ง ใด ๆ. อนึ่ง เปน คำ กล่าว* ว่า ของ นี้ ท่าน จง ให้ เรา.
      ขอ เดชะ (87:2.1)
               ว่า ขอ เอา พระ เดช เปน ที่ พึ่ง, เปน คำ หลวง.
      ขอ ทาน (87:2.2)
               การ ที่ คน ฃอ เข้า ปลา อาหาร เขา กิน โดย จน, ฝ่าย ผู้ ให้ ก็ ให้ ด้วย เมตา.
      ขอ โทษ (87:2.3)
               ความ ที่ คน ได้ ทำ ความ ผิด แล้ว, ครั้น รู้ ศึก ตัว กลัว ผิด, จึ่ง อ้อนวอน ขอ ให้ เขา ยก โทษ.
      ขอ เกี่ยว (87:2.4)
               การ ที่ คน เอา เหล็ก บ้าง, ไม้ บ้าง, ทำ เปน ขอ งอ ๆ, สำรับ เกี่ยว ชัก สิ่ง ของ ต่าง ๆ.
      ขอ ยืม (87:2.5)
               คือ ความ ที่ ตัว จะ ต้อง* การ สิ่ง ของ ใด ๆ ใช้ สอย, ของ ตัว หา มี ไม่, จึ่ง ไป เอา ของ ผู้ อื่น มา ใช้ ก่อน, แล้ว จึ่ง ส่ง คืน เจ้า ของ ดั่ง เก่า.
      ขอ สะมา (87:2.6)
               คือ ความ ที่ คน ทำ ผิด แล้ว, มา ฃอ ให้ เขา อด โทษ ของ ตน นั้น.
      ขอ อะไภย (87:2.7)
               คือ ความ ที่ คน ได้ ทำ ความ ผิด ใป แล้ว, มา ฃอ ให้ เขา อด โทษ, อย่า ให้ มี ความ กลัว.
      ขอ สู่ (87:2.8)
               คือ ความ ที่ ไป หา สู่ แล้ว, ฃอ ของ อัน ใด ๆ นั้น.
      ขอ ง้าว (87:2.9)
               เปน ชื่อ สิ่ง ของ ที่ ทำ ด้วย เหล็ก เปน รูป ขอ แล้ว, มี ด้ำ ยาว ประมาณ สาม สอก, ข้าง ปลาย เปน รูป ดาบ สำรับ ขี่ ช้าง.
      ขอ ช้าง (87:2.10)
               เปน ชื่อ ของ ทำ ด้วย เหล็ก, เปน รูป เหมือน จะงอย ปาก นก, มี ด้ำ ยาว ประมาณ สอง ศอก เสศ, เปน ขอ สำรับ เกี่ยว ช้าง.*
      ขอ รับ (87:2.11)
               คือ ความ ที่ ขอ แล้ว รับ เอา, คือ จัก ขอ รับ เอา ตาม ความ ที่ เปน มา นั้น เอง, เปน คำ ตอบ ท่าน ผู้ ดี.
ข้อ (87:3)
         คือ สิ่ง ของ ที่ คั่น* อยู่ ที่ ลำ ไม้ ไผ่ เปน ปล้อง นั้น, ฤๅ ที่ ต่อ ใน อะไวยะวะ แห่ง กาย นั้น, ฤๅ ที่ สิ้น แห่ง ใจ ความ.
      ข้อ ขัด (87:3.1)
               คือ ข้อ ความ ที่ ขัด ขวาง ไว้.
      ข้อ ความ (87:3.2)
               คือ ที่ คั่น แห่ง ใจ ความ นั้น เอง, คือ เนื้อ ความ นั้น.
      ข้อ คะดี (87:3.3)
               คือ ข้อ ความ ทั้ง ปวง นั้น.
      ข้อ ตีน (87:3.4)
               คือ ที่ ต่อ แห่ง ตีน กับ น่อง นั้น, คือ ที่ ต่อ แห่ง เท้า นั้น เอง.
      ข้อ เท้า (87:3.5)
               ความ เหมือน กัน กับ ข้อ ตีน, คือ ที่ ต่อ แห่ง เท้า ทั้ง ปวง นั้น เอง.
      ข้อ มือ (87:3.6)
               คือ อาการ ที่ ต่อ แห่ง มือ, กับ ที่ สุด ปลาย แขน นั้น.
      ข้อ ไม้ (87:3.7)
               คือ อาการ ที่ ลำ ไม้ ไผ่, มัน ควั่น เปน ปล้อง ๆ อยู่ นั้น, คือ ที่ ต่อ แห่ง ไม้ นั้น เอง.
      ข้อ มั่นคง (87:3.8)
               คือ ข้อ ความ ที่ พูด จา สัญญา กัน มิ ให้ กลับ กลอก.
      ข้อ ลับ (87:3.9)
               คือ ข้อ ความ ที่ ฦก ลับ, เหมือน อย่าง ความ ขำ เปน ต้น นั้น.
ขลา (87:4)
         คำ เขมร ว่า เสือ.
ขรัว (87:5)
         (dummy head added to facilitate searching).
      ขรัว เจ้า วัด (87:5.1)
               คือ คน บวช จน อายุ แก่, แล้ว เปน สมภาร ด้วย.
      ขรัว ยาย (87:5.2)
               คือ หญิง แก่ ที่ มี วาศนา, เปน ข้า ราชการ นั้น, คือ ท่าน ยาย ที่ เปน ที่ คำนับ นั้น เอง.
เขลา (87:6)
         คือ ความ โง่, ความ ไม่ รู้, ฤๅ มัก หลง ลืม, คือ ความ ที่ รู้ น้อย, รู้ ไม่ ทัน คน นั้น เอง.
โขลกเขลก (87:7)
         คือ ของ หลวม โพลกเพลก นั้น.
ขลัง (87:8)
         คน ทำ การ สิ่ง ใด ๆ สำเร็ทธิ์ ด้วย มนตร์, ฤๅ คาถา, แล วิชา การ ต่าง ๆ, คือ ประสิทธิ์ นั้น เอง.
ขลุกขลัก (87:9)
         คือ ของ หลวม ขลุกขลัก, เหมือน น้ำ มพร้าวห้าว เปน ต้น.
โขลง (87:10)
         คือ เปน ชื่อ พวก ช้าง, ที่ เขา ทอด ไว้ ใน ป่า เปน ฝูง ๆ, สำรับ ฬ่อ ช้าง เถื่อน, คือ หมู ช้าง นั้น เอง.
      โขลง ช้าง (87:10.1)
               คือ ฝูง ช้าง มาก นั้น.
โขล้ง (87:11)
         คือ อาการ ต้น เข้า ใน นา ที่ ออก รวง พร้อม กัน แล้ว.
ขลาด (87:12)
         ความ ที่ คน, ฤๅ สัตว ใจ ไม่ กล้า, มัก กลัว เหตุ ต่าง ๆ, คือ คน ที่ มัก ครั่น คร้าม นั้น เอง.
โขลน (87:13)
         คือ เปน ชื่อ คน ผู้ หญิง สำรับ ทำ ราชการ ภาย ใน พระราช วัง, ห้าม ผู้ คน เหมือน ตำรวจ ผู้ ชาย.

--- Page 88 ---
ขลู่ (88:1)
         คือ เปน ชื่อ ต้น ไม้ เล็ก ๆ อย่าง หนึ่ง, มัก ขึ้น อยู่ ตาม ดอน กลาง ทุ่ง ใบ หอม ๆ.
ขลิบ (88:2)
         (dummy head added to facilitate searching).
      ขลิบ ทอง (88:2.1)
               คือ ผ้า ศี แดง เปน ต้น, เขา เอา ทอง เลี่ยม ไว้ ที่ ริม รอบ นั้น.
      ขลิบ ริม (88:2.2)
               คือ การ เลี่ยม ที่ ริม, เหมือน ผ้า สำหรับ ห่ม นอน เขา เอา แพร ศรี ต่าง ๆ เย็บ เข้า ที่ ริม รอบ นั้น.
ขลุบ (88:3)
         เปน ชื่อ ของ อย่าง หนึ่ง, ทำ ด้วย ไม้ แก่น, เปน ภู ๆ, สำ หรับ กลิ้ง ทับ ญ่า.
ขลุ่ย* (88:4)
         เครื่อง* เป่า หย่าง หนึ่ง ทำ ด้วย ไม้ รวก, เจาะ เปน รู ๆ, เป่า เหมือน ปี่, เข้า กับ มะ โหรี.
ขวา (88:5)
         อาการ ที่ คน, ถ้า นั่ง บ่าย หน้า ไป ทิศ ตวัน ออก, มือ ข้าง ทิศ ไต้ นั้น ว่า มือ ขวา, คือ ทักษิณ นั้น เอง.
ไขว่ (88:6)
         การ ที่ คน เอา ไม้ ตอก มา ไขว่ ไป ข้าง โน้น ข้าง นี้, สาน เปน ฉะลอม.
      ไขว่ ขา (88:6.1)
               คือ อาการ ที่ ทำ ขา ข้าง หนึ่ง, ให้ มัน ภาด ไป บน ขา ข้าง หนึ่ง นั้น.
ไขว้เขว (88:7)
         การ ที่ คน เปน นี่ เขา หลาย ราย, ไป ยืม เอา ของ คน นี้, ใช้ ให้ คน โน้น แล้ว เอา ของ คน โน้น มา ใช้ ให้ คน นี้.
ขวักไขว่ (88:8)
         คือ การ ที่ ปลิว สบัด, เหมือน ปลาย ทง ที่ ต้อง ลม นั้น.
ขวาก (88:9)
         สิ่ง ที่ คน เอา ไม้ มา เสี้ยม ให้ แหลม แล้ว ปัก ไว้ เพื่อ จะ ให้ ป้อง กัน ศัตรู.
      ขวาก หนาม (88:9.1)
               ขวาก คือ ไม้ เขา เสี้ยม ให้ มัน แหลม, ปัก ไว้ สำ หรับ ดัก สัตว, หนาม นั้น คือ มัน ติด อยู่ แหลม ๆ ที่ ต้น ไม้ นั้